T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/97 Esas
KARAR NO : 2025/1058
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/02/2024
KARAR TARİHİ : 02/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "21/09/2022 tarihinde, ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile ... mahallesine gitmek üzere trafikte seyir halinde iken ... yol ayrımına geldiği esnada ... plakalı araç ile aynı istikamette seyir halinde olan ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın dönüş almak isterken iki aracın çarpışması sonucu trafik kazası meydana gelmiştir. İşbu kaza sonucu, ... plakalı araçta yolcu konumunda bulunan müvekkil ağır bir şekilde yaralanmıştır. Olay yerinde tutulan kaza tespit tutanağına göre ... plakalı aracın KTK'nun 53/1-b maddesini, ... plakalı aracın ise KTK'nun 56/1-c maddesini ihlal etmesi sebebiyle kusurlu oldukları tespit edilmiştir.
Somut olaya ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ... soruşturma numaralı dosya ile tahkikata başlanmıştır.Kaza sebebiyle ağır şekilde yaralanan müvekkil, olay yerine gelen sağlık ekiplerince ... Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesine kaldırılmış ve tedavi altına alınmıştır. Somut kaza müvekkilin sosyal yaşantısını da oldukça olumsuz etkilemiştir.
Davalı taraf, bugüne değin müvekkil tarafına maddi tazminat adı altında herhangi bir ödemede bulunmamıştır. Bu nedenle Tarafımızca, ... plakalı araç için; ... büro dosya numarası ve ...arabuluculuk dosya numarası ile arabuluculuk başvurusu yapılmıştır. Fakat davalı taraf ile yapılan görüşmeler neticesinde herhangi bir anlaşma sağlanamamıştır.
Tarafımızca, ... plakalı araç için; ... büro dosya numarası ve ... arabuluculuk dosya numarası ile arabuluculuk başvurusu yapılmıştır. Fakat davalı taraf ile yapılan görüşmeler neticesinde herhangi bir anlaşma sağlanamamıştır. İşbu sebeple bu maddi tazminat davasını açma zaruriyetimiz hasıl olmuştur. Hüseyin Albarhum'un nin iş bu trafik kazasında yaralanması sebebiyle Şimdilik;
Sürekli Sakatlık Tazminat Bedeli için ... plakalı araç yönünden 500,00 TL
Sürekli Sakatlık Tazminat Bedeli için ... plakalı araç yönünden 500,00 TL olmak üzere şimdilik toplam 1.000,00 TL Tazminat Bedelinin kaza tarihi itibariyle yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesini
..." talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle; "... uyruklu olduğu anlaşılan davacının kimlik bilgilerinin teyidi için konsolosluk marifetiyle tespit yapılması gerekmektedir. Ayrıca davacının teminat yatırma yükümlülüğü bulunmakta olup bu husus tamamlatılmadan esasa geçilmesi mümkün değildir. derdestlik nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan reddini talep ederiz. müvekkil kuruma usulune uygun başvuru yapılmamış olması nedeniyle dava şartı yokluğundan reddini talep ederiz.
huzurdaki davada talep reddedilmiş ya da 15 günlük değerlendirme süresi geçmiş değildir. ayrıca, mevzuata uygun sağlık kurulu raporu da ibraz edilmemiştir.dolayısıyla dava konusu kaza nedeniyle kalıcı nitelikteki tüm vücut fonksiyon kaybını gösterir erişkinler için engelilik değerlendirmesi hakkında yönetmelik hükümlerine göre alınan sağlık kurulu raporu sunulmadan talebin değerlendirmeye alınması beklenemez. bu düzenleme sonradan tamamlanabilir bir dava şartı değildir. o halde davadan önceki başvuru da usulune uygun bir başvuru değildir.
ktk madde 99 açık düzenlemesi gereği karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ekli listesine uygun bir başvuru yapılmamıştır.
davacının iddia ettiği kalıcı maluliyet oranının tespiti için sağlık kurulu raporu alınmalıdır. davacının ... ilinde ikamet etmesine karşın ... ilinde bulunan bir üniversite hastanesinden rapor temin etmesi hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi, yönetmeliğe de aykırıdır. erişkinler için terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir sağlık kurulu raporu terör/kaza/yaralanmaya ilişkin belgelerle birlikte kişinin ikametgahının bulunduğu yerdeki veya tedavisinin yapıldığı yetkili sağlık hizmet sunucusundan talep edilecektir.kusur oranlarının tespiti için bilirkişi raporu alınmalıdır (yargıtay tarafından da benimsenen görüş uyarınca adli tıp kurumu trafik ihtisas dairesi'nden) denetime elverişli ve ayrıntılı inceleme yapılmış bir rapor alınması gerekmektedir. davacının ve diğer sigortasız olduğu iddia edilen aracın dava konusu kazadaki kusur oranı belirlenmelidir. müvekkil kurum ancak kaza tarihindeki teminat limiti ile sınırlı olarak, sigortasız aracın kusuru oranında sorumludur.
tazminat hesaplaması trh yaşam tablosu ve % 1,65 teknik faiz dikkate alınarak yapılması gerekmektedir. müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmalıdır.
sgk ödemeleri mahsup edilmelidir.
davacı, kendisi maliki olduğu aracın, sigortasız olduğundan bahisle, müvekkil kurumdan tazminat talep edemez. aktif husumet ehliyeti bulunmamakta, tazminat talep hakkı bulunmamaktadır.
araçların poliçe bilgileri ve malik bilgileri araştırılmalıdır.
kaza tarihinden itibaren faiz talebi haksız ve dayanaksızdır. ayrıca temerrüt dahi gerçekleşmemiştir.
... hesabı’nın sorumluluğu kaza tarihindeki trafik sigortası teminat limiti ve kusur oranı ile sınırlıdır. öncelikle ZMSS Genel Şartları'na göre usulune uygun bir başvuru yapılmamış olması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine, aksi kanaat halinde ise cevap dilekçemizde belirtilen diğer nedenlerle ispatlanamayan davanın esastan reddine,
Yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini..."talep etmiştir.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
Davacı ...(T.C...)'un tedavi gördüğü bildirilen ... Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nden tüm tedavi evraklarının (varsa film, grafi, rapor ile birlikte) iki hafta içinde mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... Üniversitesi ... Araştırma ve Uygulama Hastanesi Adli Tıp Anabilmi Dali Başkanlığı'na müzekkere yazılarak davacı ...(T.C....) adına düzenlenen 25/10/2023 tarihli ... sayılı raporun iki hafta içinde mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... CBS'nin ...Sr.sayılı dosyasının iki hafta içinde mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Kaza tarihi olan 21/09/2022 tarihi itibariyle davaya konu ... ve ... plakalı araçların trafik kayıtlarının uyap sisteminden dosyamız arasına alınmasına karar verilmiştir.
... SGK'ya müzekkere yazılarak davacıya rücuya tabi tazminat ödemesi yapılıp yapılmadığı, kalıcı ve geçici iş görmezlik ödeneği ödenip ödenmediğinin, kaza tarihi olan 21/09/2022 tarihinden önceki 3 aylık maaşının iki hafta içinde mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davalı ... Hesabı'na müzekkere yazılarak, hasar dosyası, sigorta başvuruları ve varsa tazminat dosyaları ile poliçe örneklerinin iki hafta içinde mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
16-Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak davaya konu ... ve ... plakalı araçların kaza tarihi olan 22/09/2022 itibariyle (hasar dosyası, kaza tespit tutanağı, ekspertiz raporu, kazaya dair fotoğraflar vb.) kayıtlarının istenilmesine,
... Üni.ve ... CBS'ye yazılan müzekkereye tekit yazılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davacı vekiline ... Hesabı'na dava öncesi başvuru yaptığına ilişkin evrakları sunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine; süre içinde başvuru evraklarını mahkememize sunmadığı takdirde davanın dava şartı yokluğundan reddedileceğinin ihtarına karar verilmiştir.
... plakalı aracın uyap kaydının boş görünmesi nedeniyle noterler birliğine müzekkere yazılarak kayıtlarının gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Davacı için ... İl Göç İdaresi'ne müzekkere yazılarak davacının göçmen statüsünde bulunup bulunmadığı bulunuyorsa tüm evrakların mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Sigorta Tahkim Komisyonu'nun ...E. ile ...E.sayılı dosyalarının uyap sistemi üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davalı Güvence Hesabı'nın davanın ihbarına yönelik talebinin kısmen kabulü ile ... Sigorta A.Ş.haricindeki diğer taleplerin kabulüne ve davanın ihbarına karar verilmiştir.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak kaza tarihi itibariyle kazaya karışan araçların mevcut geçerli sigortalarının bulunup bulunmadığının, var ise mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Kusur durumunun tespiti açısından dosyanın ATK Trafik İhtisas Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.
... 1. Asliye Ceza Mahkemesinin ...E. Sayılı dava dosyasının akıbetinin sorulmasına, bir örneğinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna yeniden müzekkere yazılarak ... E. ...K. Sayılı dosyanın varsa gerekçeli kararı ile kesinleşme şerhinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davacının ... İl göç İdaresi cevabına göre ... Göçmen sitatüsü bulunması nedeniyle güncel yargıtay ve bam kararlarına göre yabancılık teminatından muaf tutulduğu anlaşılmakla bu aşamada teminat alınmasına yer olmadığına karar verilmiştir.
Masrafın (fotokopi) davacı vekilince karşılanması halinde dosyada fotokopi çekilerek güncel yargıtay içtihatları doğrultusunda kaza tarihi ( 21/09/2022 ) itibariyle maluliyete ilişkin olarak uygulanması gereken yönetmeliğin Erişkinler için engellilik değerlendirmesi hakkındaki yönetmelik olması nedeniyle dosyanın yeniden ATK'ya tevdi edilerek belirtilen yönetmelik doğrultusunda maluliyet raporu tanziminin istenmesine karar verilmiştir.
Masrafları davacı tarafça karşılanmak suretiyle dosyanın çıkartılarak , suretinin Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'ne gönderilerek kusur raporu tanziminin istenmesine karar verilmiştir.
ATK Trafik İhtisas Dairesinden alınan 09/12/2024 tarihli raporunda özetle; "A) Sürücü ...'ın kusursuz olduğu, B) Sürücü ...'ın %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu..." rapor edilmiştir.
Mahkememizin 13/01/2025 tarihli alınan ara kararı ile; Davacı vekiline davacı asilin dava konusu yaralanma nedeniyle 21/09/2022 tarihinde ve sonrasında tedavi gördüğü tüm hastanelerin ismini Mahkememize bildirmesi için 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin sürenin gereğinin yerine getirilmemesi halinde maluliyet raporuna dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının, dosyanın mevcut hali ile karara çıkacağının ihtarına, ara karar ikmal edildiğinde ilgili hastanelere ve kuruluşlara müzekkere yazılarak davacı asilin dava konusu yaralanma nedeniyle 21/09/2022 tarihinde ve sonrasında gördüğü tedaviler sırasında çekilen tüm grafilerin DICOM formatında CD kopyaların mahkememize gönderilmesinin istenilmesine, davacı vekiline davacı asili bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi veya Üniversite Hastanesine sevki sağlanarak, kraniyal manyetik rezonans (MR) grafisinin ve bu incelemelerin düzenlenecek raporların düzenlenmesi için Mahkememiz kaleminde (veya bulunduğu yer mahkemesine talimat müzekkeresi yazılmak suretiyle talimat mahkemesinde) hazır etmek üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin sürenin gereğinin yerine getirilmemesi halinde maluliyet raporuna dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının, dosyanın mevcut hali ile karara çıkacağının ihtarına, ara karar ikmal edildiğinde davacı asilin bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi veya Üniversite Hastanesine sevkine, müzekkere ekine ATK ön raporunun eklenmesine, ara kararlar ikmal edildiğinde dosyanın ATK’ya kül halinde tevdiine, ATK'dan mümkün olduğu takdirde davacı asilin ... ilinde ikamet etmesi sebebiyle ve yabancı uyruklu olmasından kaynaklı yol izni alıp ATK'ya muayene için İstanbul iline gelememesi sebebiyle mevcut evraklar üzerinden maluliyetin tespit edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
... 5. Asliye Ceza Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyalarının UYAP üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna yeniden müzekkere yazılarak ... sayılı dosya ile ... sayılı dosyalarının UYAP üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davacı vekiline Sigorta Tahkim Komisyonunun ... sayılı dosyası ile ... sayılı dosyalarının talep sonuçları ile işbu dosyanın talep sonucu hakkında açıklama yapmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde dosyanın mevcut haliyle karara çıkacağının ihtarına karar verilmiştir.
UYAP üzerinden ... plakalı araç ile ... plakalı aracın malik bilgilerinin sorgulanmasına karar verilmiştir.
... Sigorta A.Ş.’ye müzekkere yazılarak ... plakalı araca dair sigorta poliçeleri, zeyilnameler ile 21/09/2022 tarihli kaza nedeniyle oluşturulan hasar dosyasının bir örneğinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Kusur raporuna itirazların işbu celse ara kararları ikmal edildikten sonra değerlendirilmesine karar verilmiştir.
Davacı vekiline terditli Maluliyet raporu alınması talebine dair beyan dilekçesi sunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde Maluliyet raporu deliline dayanamayacağının ihtarına karar verilmiştir.
Mahkememize ... Hastanesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 20/05/2024 tarihli müzekkere cevabı ekinde; ... Üniversitesi ... Araştırma ve Uygulama Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından hazırlanan davacı ...'un geçirmiş olduğu trafik kazası sonucunda oluşan engellilik oranının tespitini ilişkin 25/10/2023 tarihli raporunun dosya arasına alınmasına karar verilmiştir. İş bu ara kararın ve ... Üniversitesi ... Araştırma ve Uygulama Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı 25/10/2023 tarihli raporun taraf vekillerine tebliğine, rapora beyanda bulunmaları için tebliğden itibaren taraflara 2 hafta kesin süre verilmesine, kesin süre sonuçlarının ihtarına karar verilmiştir.
... 5. Asliye Ceza Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyalarında bulunan gerekçeli kararın UYAP üzerinden mahkememize gönderilmesi ile verilen kararın kesinleşip kesinleşmediği hakkında mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... uyruklu bir kimsenin dava açması halinde teminat şartı bulunup bulunmadığı hususunda mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir. Ara karara ikmalen cevap verildiğinde teminat alınıp alınmamasına dair celse arasında ara karar kurulmasına karar verilmiştir.
Dosyanın bir aktüerya bilirkişisine tevdii ile, davacı tarafça talep edilebilecek tazminat kalemleri hakkında rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiştir.
Bilirkişiden alınan 03/08/2025 tarihli raporunda özetle; "Davacının yolcu olarak bulunduğu ve dava dışı ...Ltd.Şti adlı şirket adına kayıtlı gözüken ... plakalı araç sürücüsünün 96100 kusur oranı üzerinden yapılan hesaplamaya göre belirlenen zarar tutarlardan davacı ile araç sürücüsü arasında yakın akrabalık ilişkisi bulunmaması nedeniyle 9020 hatır taşıması indirimi sonucu davacı ...'un: a)Geçici iş göremezlik dönemine ait maddi zararının 5 13.200,84 TL, b)Sürekli iş göremezlik dönemine ait 9611 maluliyeti ile ilgili maddi zararının 025.921,12 TL. Olduğu, TOPLAM > 1.039.121,96 TL c)Davacının sakatlık teminatı kapsamında olan geçici ve sürekli iş gücü kaybı zararı 1.000.000,00 TL.lık poliçe limitini aştığından; Geçici ve Sürekli iş gücü kaybı zararından; Davalının sorumluluğunun * 1.000.000,00 TL lık limit ile sınırlı olacağı, c)Bakıcı gideri nedeniyle maddi zararının - 2.588,40 TL. Olduğu, -Davacının sağlık gideri teminatı kapsamında olan bakıcı gideri zararının limit içinde kaldığı, d)Başvuru tarihine göre davalı bakımından temerrüt tarihinin 14.11.2023 olarak belirlendiği, €)Dava dilekçesinde yasal faiz talep edildiği..." rapor edilmiştir.
Davacı vekili tarafından sunulan 15/08/2025 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; " Davaya konu trafik kazası sebebiyle müvekkilin yaralanması sonucu netice ve talebimizi aşağıda yazılı şekilde ıslah eder; Sürekli Sakatlık için 1.000 TL olan talebimizi 1.000.000,00 TL ye çıkarttığımız bildirir gereği talep ederim. Fazlaya ilişkin hak ve alacaklarımız saklı kalmak kaydıyla yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle ve mahkemenizce reesen dikkate alınacak hususlar karşısında; ıslah talebimizin kabulü ile ; -Sürekli sakatlık için 1.000.000,00 TL bedelin kaza tarihi itibariyle mevduatta ki en yüksek faiziyle birlikte davalıdan TAHSİLİNE karar verilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini..." talep etmiştir.
Mahkememizin 01/09/2025 tarihli alınan ara kararı ile; 1-Sigorta Bilgi Gözetim Merkezine müzekkere yazılarak ... plaka sayılı aracın ve ... plaka sayılı aracın ZMMS poliçe bilgilerinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir. 20/08/2025 tarihli Adalet Bakanlığı müzekkere cevabı doğrultusunda; davacı vekiline MÖHUK m. 48 ve HMK m. 84 gereğince takdir edilen 20.000,00-TL yabancılık teminatını mahkemeler veznesine yatırmak veya aynı tutarda kesin ve süresiz teminat mektubu sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi takdirde HMK 115/2 maddesi gereği dava şartı yokluğundan davanın usulden reddedileceğinin ihtarına karar verilmiştir.
Bilirkişi raporuna itirazların rapora itiraz edilen hususlar hukuki değerlendirme gerektirdiğinden takdiren reddine karar verilmiştir.
Mahkememizin 19/09/2025 tarihli alınan ara kararı ile; ... İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 19/09/2025 tarihli müzekkere cevabı uyarınca davacının aktif bir geçici koruma kaydının bulunmadığı anlaşıldığından, davacı vekilinin teminata dair 01/09/2025 tarihli ara karardan rücu edilmesi talebinin reddine karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; 21/09/2022 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacının davalıdan sürekli iş göremezlik zararına ilişkin alacak istemine ilişkindir.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un (MÖHUK) 48. maddesinin, 1. fıkrasına göre; Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda "yabancılık" ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava; dava şartı eksikliğinden HMK'nin 114. maddesinin 1. fıkrasının ğ bendi uyarınca reddedilir.
MÖHUK'un 48. maddesinin 2. fıkrasında ise; "Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar" hükmü yer almaktadır. Bu madde uyarınca dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf olup olmadığını mahkemenin kendiliğinden incelemesi gerekmektedir.
Kayseri BAM 6. Hukuk Dairesinin ... Esas,... Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere "... Somut uyuşmazlıkta, davacılar ... Cumhuriyeti vatandaşıdır... Dolayısıyla ...Cumhuriyet ile Ülkemiz arasındaki 09/04/2009 tarihli "Türkiye Cumhuriyeti ve ... Cumhuriyeti Arasında Hukuki ve Ticari Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşması"nın 13. maddesi ve ayrıca ... Cumhuriyeti, 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesinin tarafı olmadığından 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesinin 17. maddesi uyarınca davacının teminat yatırmaktan muaf olduğu söylenemeyecektir. Öte yandan; Türkiye Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabul edilen 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Cenevre Sözleşmesini ihtirazı kayıtla onaylamış, mülteci tabirinin tanımlanması noktasında tarih ve coğrafi bakımından sınırlandırma getirerek sözleşmeye taraf olmuştur. 1967 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna dair Protokole de, ihtirazi kayıt ve coğrafi sınırlama bakımından yapılan deklarasyon baki kalmak şartıyla katılmıştır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 61. maddesinde "mülteci" tanımlamasına yer verilmiştir. Madde metnindeki tanımlama karşısında, davacının mülteci statüsünde bulunmadığı sabittir. Bu halde, Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Cenevre Sözleşmesinin 16. maddesinin somut olayda uygulanma kabiliyeti de yoktur... Gerek 6458 sayılı Kanun'da gerekse Geçici Koruma Yönetmeliği'nde, geçici koruma sağlananların teminat gösterme yükümlülüğünden ya da karşılıklılık şartından muaf olduklarına dair bir düzenleme yoktur. O halde, geçici koruma sağlananlar, teminat gösterme yükümlülüğünden ve karşılıklılık şartından muaf değildir. Yani davacının 6458 sayılı Kanun'un 88. maddesinden yararlanması da mümkün değildir...".
İstanbul BAM 40. Hukuk Dairesinin ...Esas,...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı ayrık durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu ayrıklı koşullardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür... Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri olan 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesinin 17. maddesinde, âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir. [Aynı yönde Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ... gün ve...sayılı kararı]. Eldeki davada ise, davacılar vekili tarafından sunulan vekâletnamede yer alan bilgilere göre davacının... Cumhuriyeti uyruklu olduğu, bu kişinin teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı konusunda hükme esas oluşturacak biçimde araştırma yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, öncelikle ... Cumhuriyeti uyruğundaki davacının teminattan muaf olup olmadığının Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak, alınacak yazı yanıtına göre davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması durumunda istemin usulden reddine; yatırılması durumunda ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, doğrudan esas hakkında nihai karar verilmesinde isabet görülmemiştir...".
Yargıtay 4. HD'nin 07/04/2024 tarihli,...Esas ... Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere; MÖHUK m. 48/2 uyarınca teminattan muafiyet ancak Türkiye ile davacının vatandaş olduğu devlet arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) bulunması halinde mümkündür. Mahkememizce Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Suriye uyruklu bir kimsenin dava açması halinde teminat şartı bulunup bulunmadığı hususunda mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; davacının vatandaşı olduğu Suriye ile Türkiye arasında yargı alanında karşılıklılık ilişkisi bulunmadığı Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Müdürlüğü müzekkere cevabından anlaşılmıştır.
Mahkememizin 01/09/2025 tarihli ara kararı ile; 20/08/2025 tarihli Adalet Bakanlığı müzekkere cevabı doğrultusunda; davacı vekiline MÖHUK m. 48 ve HMK m. 84 gereğince takdir edilen 20.000,00-TL yabancılık teminatını mahkemeler veznesine yatırmak veya aynı tutarda kesin ve süresiz teminat mektubu sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi takdirde HMK 115/2 maddesi gereği dava şartı yokluğundan davanın usulden reddedileceğinin ihtarına, ihtaratın işbu ara kararın tebliği ile yapılmış sayılmasına karar verilmiş; ara karar davacı vekiline tebliğ edilmiştir. Davacı vekili tarafından ara karardan rücu edilmesi talepli dilekçe sunulmuş; mahkememizce ilgili kurumlara davacının geçici koruma kaydının bulunup bulunmadığına dair müzekkereler yazılmış, ... İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 19/09/2025 tarihli müzekkere cevabı uyarınca davacının aktif bir geçici koruma kaydının bulunmadığı anlaşıldığından, davacı vekilinin teminata dair 01/09/2025 tarihli ara karardan rücu edilmesi talebinin reddine dair ara karar kurulmuş, ara karar taraflara tebliğ edilmiş, teminat yatırılmamıştır.Davacı taraf, kesin süre içerisinde teminat yatırmadığından, teminata ilişkin dava şartı eksikliğinin tanınan kesin süre içerisinde giderilmediği ve dava şartının Mahkeme tarafından her aşamada ve re'sen gözetilmesinin gerektiği sonucuna varılarak davanın teminata ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nın 114/1-ğ ve 115/2. Maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiş; her ne kadar davacı vekili tarafından 15/08/2025 tarihinde ıslah dilekçesi sunulmuş ise de, ıslah edilen kısım yönünden eksik harç tamamlanmadığından ıslah edilen kısım hükme esas alınmamış, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :
1-Davanın teminata ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nın 114/1-ğ ve 115/2. Maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40TL harçtan peşin alınan 427,60TL'nin mahsup edilerek eksik 187,80TL harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan 100,00TL tebligat-posta giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT m. 7/2 gereğince Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiğinden; dava değeri olan 1.000,00TL üzerinden hesaplanan 160,00TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı karar verildi. 02/12/2025
Katip
E-imzalıdır
Hakim
E-imzalıdır