T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/217 Esas
KARAR NO: 2025/968
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/03/2025
KARAR TARİHİ: 05/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Müvekkil davacı şirket, ... Şirketi'nden ürün satın almış olup bunun karşılığında müvekkil şirket tarafından ...Şirketi'ne ...Şubesi'nde bulunan ...numaralı hesaptan keşide edilen ... seri numaralı 225.000,00 TL bedelli 10.12.2022 keşide tarihli çeki göndermiştir.Ancak çek ...Şirketi'ne ulaştığında ... Şirketi çekte yazım hatası olduğunu fark etmiştir. Söz konusu çekte rakamla 225.000.00 TL yazılmış fakat yazı ile iki yüz yirmi beş TL yazılmıştır. Bunun üzerine ...Şirketi çekteki hatanın düzeltilmesi için çeki keşideci olan tarafımıza geri yollamak üzere kargoya teslim etmiştir. Ardından söz konusu çek kargoda kaybolmuştur. Çek kargoya verildiği esnada çekin arkasında ... Şirketi veherhangibaşka bir firmaya aitciro bulunmamaktadır.Müvekkilin keşideci, ... Şirketi'nin lehtar olduğu çek bir şekilde kötü niyetli insanların eline geçmiştir.
Çek kaybolduktan sonra ... Şirketi tarafından 29.11.2022 tarihinde ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde...E. Sayılı dosyası ile Zayi Sebebiyle Kıymetli Evrak İptali davası açılmıştır. ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi çek üzerine ödeme yasağı koyduktan sonra kötü niyetli kişiler çeki ele geçirerek, çekin arkasında ...Şirketi adına sahte ciro işlemi yapmak suretiyle ve sonraki ciroları da göstermelik bir şekilde oluşturarak ciro silsilesinde iyi niyetli 3. Kişiler oluşturmayı amaçlamışlardır. Müvekkil tarafından 09.12.2022 tarihinde ise bu çeke istinaden Lehtar ...A.Ş.'ye 225.000-TL göndererek bu çeke ilişkin borcunu itfa etmiştir. Müvekkilin bu çeke karşı herhangi bir borcu kalmamıştır.
İşbu dava konusu çek kayıp sanılırken, Müvekkil Firmanın takip borçlusu olduğu ... 13. İcra Dairesi ... Esas sayılı icra dosyasına ilişkin ödeme emri 30.01.2023 tarihinde müvekkile tebliğ edilmiştir. Müvekkil bu çeke ilişkin işlem yapıldığını, Ödeme emrinin kendisine tebliği ile öğrenmiştir.
Müvekkil tarafından çek hesabının bulunduğu banka ile görüşülmüş ve Karşılıksızdır işlemi yapılmadığını öğrenmiştir. Gerek banka ile yapılan görüşmelerde, Gerekse İcra dosyasının incelenmesi ile işbu çek'in muhatap bankaya sunularak karşılıksızdır işlemi yapılmadığı görülmüştür. Müvekkil davacının davalı tarafça başlatılan ... 13.İcra Dairesi...Esas sayılı dosyası ve takip dayanağı çek sebebiyle davalıya borçlu olmadığının tespitine ve Takibin müvekkil yönünden iptaline, Davalı tarafından müvekkil davacı aleyhine haksız ve mesnetsiz olarak başlatılan ... 13.İcra Dairesi ...Esas sayılı icra takibi dosyasının teminatsız olarak durdurulmasına, mahkeme aksi kanaatte olursa icra veznesindeki müvekkil tarafından yatırılmış ve dosyada yer alan 314.488,84-TL paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesine,
Kötü niyetli alacaklının takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine,
Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı yana, dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı tarafça cevap dilekçesi sunmamış , duruşmalara da vekil veya temsilci aracılığıyla katılınmamıştır.
DELİLLER:
... 13.İcra Müdürlüğü'nün ...E.sayılı dosyası, ... 15.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...E.sayılı dosyası, ... 4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...E.sayılı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; İİK 72. Madde uyarınca menfi tespit talebine ilişkindir.
...13. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davalı tarafından davacı aleyhine 10/12/2022 günlü ... Seri No lu 225.000,00 TL çekten kaynaklı olarak 225.000,00 -TLÇEK 10/12/2022 (istenen : Yıllık Reeskont Avans) 675,00 -TLKomisyon 22.500,00 -TLKarşılıksız Çek Tazminatı,2.206,85 -TLİşlemiş Faiz, 250.381,85 -TLToplam 250.381,85 -TL Tutarında alacağın icra giderleri vek. ücr. ve takipten itibaren asıl alacağa işleyecek (YILLIK % 10,75 (TİCARÎ) değişen oranlarda) faizi ile tahsili talep edildiği, (fazlaya dair ve faiz oranlarındaki artıştan doğan hakları saklı) TBK. 100 mad. uyarınca yapılacak kısmi ödemelerin öncelikle faiz ve mahsubu ile tahsili talep edildiği anlaşılmıştır.
2004 sayılı İİK'nun 72.maddesinde; "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir...." şeklinde, 6102 sayılı TTK.818/1-e maddesi yollaması ile TTK'nun 687.maddesinde; "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. (2) Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır." şeklinde, TTK.689.maddesinde; “(1) Ciro, "bedeli teminattır", "bedeli rehindir" ibaresini veya rehnetmeyi belirten diğer herhangi bir kaydı içerirse, hamil, poliçeden doğan bütün hakları kullanabilir; fakat kendisi tarafından yapılan bir ciro ancak tahsil cirosu hükmündedir.2) Poliçeden sorumlu olanlar, kendileriyle ciranta arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri hamile karşı ileri süremezler; meğerki, hamil poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” şeklinde, 6102 sayılı TTK'nun 825.maddesinde;"(1) Borçlu, emre yazılı bir senetten doğan alacağa karşı ancak senedin geçersizliğine ilişkin veya senet metninden anlaşılan def'ilerle alacaklı kim ise ona karşı, şahsen haiz bulunduğu def'ileri ileri sürebilir.(2) Borçlu ile önceki hamillerden biri veya senedi düzenleyen kişi arasında doğrudan doğruya varolan ilişkilere dayanan def'ilerin ileri sürülmesi, ancak senedi iktisap ederken hamilin bilerek borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde caizdir." şeklinde düzenlemeleri bulunduğu görülmüştür.
...15.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E.sayılı dosyasının incelenmesinde; iş bu davanında konusu olan 10/12/2022 günlü ... Seri No lu 225.000,00 TL bedelli çeke ilişkin olarak lehtar ... A.Ş tarafından iş bu davanın davalısı olan ...Ltd. Şti aleyhine taraflar arasında ticari ilişki ve borcun bulunmaması ile sahte imza/kaşe nedeniyle menfi tespit talepli dava açılmış olduğu, mahkemece çek üzerinde imza incelemesi yapıldığı ve çek üzerindeki imzaların ... A.Ş yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği ilgili dosyada alınan bilirkişi raporunda " çek üzerinde yer alan şirketler yönünden ticari ilişki olup olmadığı yönünde alınan rapor doğrultusunda davacının keşideci ...şti.ne 6 adet fatura ile kdv hariç 576.839.02- tl.lik satış beyanı olduğu, karşılıklı faturaları vergi dairelerine beyan ettikleri anlaşılmakla fatura beyanlarına göre davacı ile keşideci... sanayi ticaret ltd.sti. arasında mal satışı nedeniyle ticari ilişki olduğunun anlaşıldığı, davacının kendinden sonra ciranta testa tekstil şirketinin bağlı olduğu vergi dairesinin (müzekkereye) cevap yazısında...şirketinin 04/08/2018 - 07/07/2021 tarihleri arasında faaliyet gösterdiği ve vergi dairesinin yazısından davacıdan sonra ciranta testa tekstil polimer şirketinin davaya konu çek dönemi 2022 yılında faaliyeti olmadığı anlaşılmakla bu firma ile davacı arasında ticari ilişkinin mümkün olmadığı, davalı ...şti. yönünden ise davalının davaya konu 2022 ticari defterleri tetkik edildiğinde, davalının ticari defter kayıtlarında kendinden önce ciranta ...aş. den davaya konu çek dahil aynı günlerde çok sayıda çekler teslim aldığı, toplamda 55 adet çek girişi ile bu firmaya alacak kaydettiği, alınan çekler ile faturalar arasındaki fark tutarda çek olmamasına karşın cari hesaba virman kaydı işleyerek ...'nin cari hesabını kapattığı, davalının kendinden önce ciranta firmaya kestiği tüm satış faturalarını bağlı olduğu vergi dairesine satış olarak beyan etmesine karşılık kendinden önce iş bu ciranta day to day ınternatıonal şirketinin faturaları bağlı olduğu vergi dairesine beyan etmediği ayrıca; ... şirketinin bağlı olduğu ... vergi dairesi müdürlüğü'nün cevap yazısında ... şirketinin davalının fatura kestiği ve çekin teslim alındığı 2022 yılından önce 2017 yılında sicilden resen terk olduğu görüldüğünden, davalının kendinden önceki ciranta ...şirketi ile ticari ilişkisinin mümkün olmadığı" yönünde görüş bildirildiği mahkemece" , son hamilin meşru yetkili hamil olmadığı anlaşılmakla (yine davalı bakımından yapılan uyap sistem sorgusunda birden fazla resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık, suçlarından devam eden soruşturmalarının olduğu dikkate alınarak) davaya konu çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti" gerekçesi ile "1-Davanın KABULÜ ile, ... 13.İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyasına konu olan Düzenleyen ... şirketi olan ve davacı adına düzenlenen ... seri numaralı 225.000,00 TL bedelli 10.12.2022 keşide tarihli çek yönünden davacılar/borçlular tarafın davalı/alacaklı tarafa borçlu olmadığının TESPİTİNE, 225.000,00 TL'nin %20'si oranında kötü niyet tazminatının davalı/alacaklı taraftan alınarak davacı/borçlu tarafa verilmesine," karar verildiği ve mahkemece verilen karar kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır.
Geçerli bir ciro silsilesine göre çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil konumundadır. Çeki kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisabında kötüniyetli olduğu kanıtlanamadığı sürece iyiniyetli hamil olarak kambiyo senedinden doğan haklarını kullanır.
Toplanan deliller ve üm dosya kapsamına göre; dava, davacı yanın kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip nedeni ile borçlu olmadığının tespiti istemi olup, aynı çeke ilişkin olarak 15.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E.sayılı dosyasında yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda; davalı şirket ile dava dışı en son ciranta şirket arasında gerçek bir ticari ilişkinin bulunmadığının tespit edildiği, yine kesinleşen mahkeme kararına göre çekteki ciro silsilesinin bozulduğu, son hamil olan davalının meşru/yetkili hamil olmadığı, davalı yanın çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği, başka bir anlatımla kötü niyetli hamil olduğu (yine davalı bakımından yapılan uyap sistem sorgusunda birden fazla resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık, suçlarından devam eden soruşturmalarının olduğu dikkate alınarak) dolayısıyla davacının davaya konu çekten dolayı davalı yana borçlu olmadığının tespiti ile davacı lehine % 20 oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ İle davacı yanın ... 13. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası kapsamında davalı yana borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-250.381,85TL'nin %20'si oranında hesaplanacak kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 17.103,58TL harçtan peşin alınan 4.275,90TL'nin mahsup edilerek bakiye 12.827,68TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 4.275,90TL peşin harç, 615,40TL başvuru harcı gideri toplamı olan 4.891,30TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri olan 250.381,85TL üzerinden hesaplanan 45.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 87,50TL vekalet harcı gideri, 30,00TL tebligat, posta gideri olmak üzere toplam 117,50TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.05/11/2025
Katip
¸e-imza
Hakim
¸e-imza