T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız)
(HMK. 352/1-c Maddesi Uyarınca Başvurunun Usulden Reddine)
ESAS NO: 2025/342
KARAR NO: 2025/473
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/12/2024
NUMARASI: 2022/378 2024/704
DAVANIN KONUSU: Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak
KARAR TARİHİ: 15/05/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 15/05/2025
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkin davada mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davacı - karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;
İDDİA:
Davacı vekili; davacı ile davalı arasında, 05/06/2001 tarihli “50 Adet Müstakil Konut Kaba İnşaatı İşine Ait İnşaat Sözleşmesi” ile 25/06/2004 tarihli “Ek Protokol” uyarınca, ... parselinde kayıtlı 24.152 m² alanlı taşınmaz üzerinde 50 adet müstakil villa konutunun kaba inşaatlarının yapımı, sözleşmesi yapıldığını; 50 adet müstakil konutun kaba inşaatları ve çevre duvarları ile alt yapı ada içi pis su, yağmur suyu işlerinin (süre uzatımları sonucu) 07/06/2008 tarihinde tamamlandığını ve teslime hazır hale geldiğinin, taraflarca düzenlenen geçici ve kesin kabul tutanağı ile kararlaştırıldığını; buna göre davalı şirket tarafından, müvekkili kooperatife ait taşınmaz üzerinde 50 adet müstakil konutun kaba inşaatları, çevre duvarları, alt yapı (ada içi pis su yağmur suyu dâhil) işleri, konutların balkon korkulukları ile bahçe duvar ve üst korkuluklarının demir imalatlarının yapıldığını; taraflarca, inşaatın geçici ve kesin kabulü hususunda mutabakat sağlanmasına rağmen kesin hesabın yapılmasında ve ferforje demir imalatının pozunda uyuşmazlık çıktığını; inşaattaki demirlerin ferforje olduğundan bahisle davalı yüklenici firma tarafından İnşaat Mühendisleri Odasından alınan raporun gerçek olmadığının Sincan 1. SHM’nin 2008/193 D.İş sayılı tespit ve bilirkişi raporu ile anlaşıldığını, davalının buna rağmen 363.438,44 TL fazla para talep ettiğini; ileri sürerek, mahkemece kesin hesabın yapılmasına ve kooperatif tarafından yapılan fazla ödemenin tespiti ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL’nin 28/05/2009 ihtar tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA - KARŞI DAVA:
Davalı - karşı davacı vekili; davacı kooperatif ile davalı müvekkili şirket arasında akdedilen 05/06/2001 tarihli “50 Adet Müstakil Konut Kaba İnşaatı İşine Ait İnşaat Sözleşmesi” ve 25/06/2004 tarihli “Ek Protokol” ile kooperatifin maliki bulunduğu Ankara ili Etimesgut ilçesi, Bağlıca Köyünde bulunan taşınmaz üzerinde 50 adet müstakil villa konutunun kaba inşaatlarının yapımı işinin müvekkili şirket tarafından üstlenildiğini ve yerine getirildiğini; müvekkili şirketin, sözleşmeler kapsamında 50 adet müstakil konutun kaba inşaat işlerini, çatı işlerini, çevre duvarlarını, alt yapı işlerini, konutların ferforje balkon korkuluklarını, bahçe duvarlarını ve üst ferforje korkuluklarını vs imalatlarını yaptığını ve 07/06/2008 tarihli geçici ve kesin kabul tutanağı ile tamamlayıp teslim ettiğini; ilk olarak 44 nolu hak edişteki çimento fiyat farklarının hesabında ve ferforje imalatlarında kullanılan 10x15 ebatlarındaki metal plakaların ferforje imalatı içinde ödenip ödenmeyeceği konusunda ihtilaf çıktığını; asıl davanın reddine karar verilmesini ve karşı davada: A)Müvekkil şirketin kesin hak ediş alacağı olarak 363.438,44 TL,B)Sözleşmenin 14. maddesi ile mevzuat gereği yapı sahibi kooperatif tarafından ödenmesi gereken ancak ödenmeyince müvekkili şirket tarafından ilgili faturaları karşılığında ödenen Teknik Uygulama Sorumluluğu (Fenni mesuliyet) Hizmetleri bedelleri toplamı 17.036,00 TL TUS bedellerinin,C)Sözleşmeler gereği geç ödenen hak edişlere uygulanan ÜFE fiyat farkları toplamı 41.229,35 TL fiyat farkının, D) Sözleşmenin 18 ve 19 maddeleri ile İdarî ve Teknik Şartname’nin 2.maddesine göre teknik personel yükümlülüğüne uyulmadığını gösteren hiçbir tutanak ve bildirim bulunmadan keyfi şekilde ve haksız olarak uygulanıp müvekkili şirketin alacaklarından kesilen 18.720,00 TL para cezası olmak üzere toplam 440.423,79 TL alacağının bulunduğunun tespitine ve bu alacaktan fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 50.000,00 TL’nin temerrüt tarihlerinden geçerli olmak üzere avans faizleriyle tahsiline karar verilmesini karşı dava olarak talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "taraflar arasında 05/06/2001 tarihli inşaat sözleşmesi yapıldığı ve sözleşmenin 2.maddesinde, kooperatife ait ... parselde kayıtlı arsa üzerinde yapılacak 50 adet müstakil konutun kaba işinin yapımına ilişkin olduğu; 3.maddesinde işin Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatları üzerinden %6,50 zamlı olacağı ve ihale bedelinin 1.036.317,59 TL olduğu; 4.maddesinde, ihale şartnamesi, özel teknik ve idarî şartname, uygulama projeleri, keşif özeti, BİGŞ, BİGŞ'nin birim fiyat cetvellerinin ve tarifelerinin sözleşme eki olduğu; 18.maddede, müteahhidin teknik elemana ilişkin vecibeleri yerine getirmemesi durumunda sözleşmenin 19.maddesinde belirtilen cezanın uygulanacağı; söz.m.19'da, toplam cezanın ihale bedelinin %15'ini geçemeyeceği; 23.maddede, hakedişlerin her ay yüklenici tarafından düzenleneceği, 3 gün içinde kontrollük, 3 gün içinde de işveren tarafından incelenerek onaylanacağı ve onaylandıktan sonra kesinleşeceği, hakedişin kesinleşmesini müteakip hakediş tutarının en az %50'sinin yükleniciye ödeneceği, bakiye alacağın müteakip aylarda ödeneceği, İdarî Şartname'nın 7'inci maddesi uyarınca 2002 yılının ilk 4 ayı içerisinde bakiye borcun fark konmadan ödenebileceği, ödenmeyen kısma ise Ocak 2002'den itibaren DİE-TEFE endeks oranlarının uygulanacağı hususlarına yer verildiği; 25/06/2014 tarihli protokolde ise, %6,50 zamlı ibaresinin %11 tenzilatlı olarak değiştirildiği, Özel ve Teknik İdarî Şartname'nin 7'inci maddesi ile müteahhit alacağının yeni yılın ilk 4 ayında fiyat ve vade farkı konulmadan aylık eşit şekilde ödeneceği, ödenmeyen kısma ise Ocak ayı endeksi itibariyle DİE-TEFE endeksine göre gecikme farkı ödeneceğinin kararlaştırıldığı, belirlenmiştir. 07/06/2008 tarihli geçici ve kesin kabul tutanağında yer alan yüklenici itirazının BİGŞ'ye uygun olmadığı bellidir. Somut olayda, toplam 44 adet ara hakediş düzenlenmiştir. Son bilirkişiler kurulunun raporundan da, 05/06/2001 tarihi ile 31/12/2013 tarihi arasında toplam 18 adet ara hakedişin düzenlendiği, bu dönemde sözleşme konusu 50 adet müstakil konutun temel hafriyatlarının, temel, su basman kalıp demir beton imalatları ile 7 adet konutun zemin kat ve birinci kat kalıp, demir, beton imalatı ile bekçi evinin tüm imalatlarının tamamlanmış olduğu; 01/01/2014 tarihi ile 07/08/2008 tarihi arasında ise 19 ile 44 numaralı ara hakedişlerin tanzim edildiği, bu hakedişlerin ise ilk sözleşme kapsamı dışında kalan tüm işlerin yerine getirildiği, belirlenmiştir. Sözleşmenin eki olan BİGŞ'nin 39.maddesi uyarınca ara hakedişlere itiraz edilmemesi sebebiyle hakedişlerin kesinleştiğini kabul etmek gerekir. Ancak ara hakedişlerde yer almamış imalat, kesin hakedişte dikkate alınmalıdır. Zira, BİGŞ'nin 40.maddesi bu hususta aydınlatıcıdır. Üçüncü bilirkişiler kurulu ilk iki bilirkişi kurulunun ara hakedişlere itiraz edilmemesi sebebiyle demir, betonarme betonu ve diğer imalatların metrajı konusundaki düşünceleri üçüncü bilirkişilerce haklı olarak yerinde görülmemiş ve tasdikli projeler dikkate alınarak hesaplamalar yapılmıştır. Üçüncü bilirkişiler kurulu keşif mahallinde yaptıkları tespite dayalı olarak yapılan imalatın ara hakedişlere girdiği gibi ferforje imalat olduğunu, tespit etmişlerdir.
Karşı dava yönünden, 50.000,00 TL tutarlı kısmi dava açılmıştır. Karşı davada davacı vekili 23/03/2019 tarihli dilekçesinde talebini kuruşlandırarak: 49.700,00 TL kesin hesap alacağı, 100,00 TL TUS bedeli alacağı, 100,00 TL hakedişin geç ödenmesinden kaynaklı ÜFE fiyat farkı alacağı, 100,00 TL pakedişlerden personel cezası olarak kesilen tutar, Olmak üzere beyan etmiştir. Karşı davada davacı vekili 18/11/2019 tarihli ıslah dilekçesinde ise: 49.700,00 TL kesin hesap alacağını 267.505,00 TL artırarak 317.205,00 TL'ye, 100,00 TL TUS bedeli alacağını 16.936,00 Tl artırarak 17.036,00 TL'ye, 100,00 TL pakedişlerden personel cezası olarak kesilen tutarı 18.620,00 TL artırarak 18.720,00 TL'ye, Islah etmiştir. Islah dilekçesi karşı yana tebliğ olunmuştur.
Asıl ve birleşen davayönünden talepler ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Asıl davada:
Davacı kooperatifin, benimsenen üçüncü bilirkişiler kurulu raporuna göre kesin hesap ve kesin hakedişe göre talep edebileceği alacağının bulunmadığı, anlaşılmıştır. Bu nedenle asıl davada davanın reddine karar verilmelidir.
Karşı davadaki talepler yönünden:
Teknik uygulama sorumluluğunun yapı sahibi olan kooperatife ait olduğu, toplam 17.036,00 TL ödendiği anlaşılmış, bu tutarın karşı dava yönünden 02/12/2008 temerrüt tarihinden itibaren kooperatiften tahsiline karar vermek gerekmiştir.
Taraflar arasında imzalanan 25/06/2014 tarihli ek protokolde, Özel ve Teknik Şartname'nin 7'inci maddesinde değişikliğe gidilerek ve "Yıl sonunda ödenmeyen müteahhit alacağı, yeni yılın ilk 4 ayında fiyat ve vade farkı konmadan aylık eşit ödemeler şeklinde ödenecektir. Ancak 4 ay içinde ödenemeyen müteahhit alacağının kalan kısmına, yeni yılın ocak ayı başından başlamak üzere aylık olarak DİE'nin TEFE artışı nispetinde gecikme farkı ödenecektir" denildiği; sözleşme ve ek protokole göre, yüklenicinin hakedişlerden doğan alacağına bir sonraki yıla sarkması durumunda ancak 5'inci aydan itibaren fiyat farkı eklenebileceği, ödeme tarihleri itibariyle bu kalemin talebinde haklılık bulunmadığının bilirkişi raporuyla anlaşılmasıyla istemin reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Karşı davada, kooperatif tarafından kesilen 18.720,00 TL ceza tutarı dava konusu edilmiştir. Bu ceza tutarı ara hakedişlerde yer almamaktadır. Dolayısıyla kooperatifin ara hakedişlerde yer almayan 18.720,00 TL ceza kesintisinde haklılık bulunmamaktadır. İstemin reddi gerekmiştir.
Üçüncü bilirkişiler kurulu tasdikli projeler, ataşmanları dikkate alarak kesin metraj ve kesin hesabı çıkartmışlardır. Buna göre, her iki sözleşme toplamına göre hakediş icmalinin: (1.400.593,00+2.212,00+3.338.072,00+1.865,00=) 4.742.742,00 TL olduğunu hesaplanmıştır. Yükleniciye yapılan ödemeler toplamının 4.425.537,00 TL olduğu, bu duruma göre (4.742.742,00-4.425.537,00=) 317.205,00 TL yüklenicinin kesin hakediş alacağı bulunduğu saptanmıştır.
Karşı davacı yüklenicinin Ankara 10. Noterliği'nin 25/05/2009 tarih ve 9037 yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide ettiği, ihtarnamenin 26/05/2009 tarihinde tebliğ edildiği, (7) günlük süre nedeniyle 03/06/2009 tarihinde temerrütün oluştuğu saptanmıştır. O halde, 317.205,00 TL kesin hakediş alacağının 03/06/2009 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmelidir.
TUS bedeli yönünden talepte haklı görülen 17.036,00 TL'nin 25/11/2008 tarihli yüklenici ihtarının 26/11/2008 tarihinde tebliğ edildiği, ihtarda verilen (5) günlük sürenin ilavesiyle 02/12/2008 tarihinde temerrütün oluştuğu anlaşılmakla 02/01/2009 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi uygulanmalıdır.
Karşı davacı vekili, karşı dava dilekçesinde yer alan; "toplam 440.423,79 TL alacağının bulunduğunun tespiti" istemi yönünden 28/06/2016 tarihli oturumda talebinden vazgeçmiş; karşı yan vekili vazgeçmeyi kabul etmiştir. Bu nedenle, anılan talep yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmelidir.
Gerekçesiyle mahkememizce, 04/02/2022 tarihinde, asıl davanın reddine,
Karşı davanın; Kesin hak ediş alacağı istemi yönünden; 317.205,00 TL kesin hakediş alacağının 03/06/2009 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
B) TUS bedelleri alacağı istemi yönünden; 17.036,00 TL TUS bedelinin 02/12/2008 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
C) Sözleşmeler gereği geç ödenen hak edişlere uygulanan ÜFE fiyat farkları alacağı istemi yönünden sübut bulmayan istemin reddine,
D) Şirketin alacaklarından kesilen 18.720,00 TL kesinti yönünden, sübut bulmayan istemin reddine,
E) Karşı davacı vekili, karşı dava dilekçesinde yer alan; "toplam 440.423,79 TL alacağının bulunduğunun tespiti" istemi yönünden 28/06/2016 tarihli oturumda talebinden vazgeçmiş; karşı yan vekili vazgeçmeyi kabul ettiğinden, anılan talep yönünden karar verilmesine yer olmadığına,
Şeklinde mahkememizce 04/02/2020 tarihinde verilen karar, her iki yan vekilinin mahkememiz kararını istinaf yoluna götürmesi üzerine,
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin 2021/391 E. 2022/477 K. Sayılı 12/05/2022 tarihli ilamı ile, Asıl ve karşı dava eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir. Davacı iş sahibi, davalı karşı davacı ise yüklenicidir. Mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.
Taraflar arasında 05/06/2001 tarihli sözleşme ve 25/06/2004 tarihli ek protokol imzalanmıştır. Davacı davalıya fazla ödeme yaptıklarını iddia ederek alacak talebinde bulunmuş, davalı ise karşı davasında, hak edişler sebebiyle, TUS bedeli sebebiyle, fiyat farkı sebebiyle, hak edişlerden yapılan ceza kesintisi sebebiyle alacak talep etmiştir. Mahkemece yargılama aşamasında üç farklı heyetten bilirkişi raporu alınmak suretiyle, 3. bilirkişi raporu doğrultusunda asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraflarca istinaf edilmiştir.
1-Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca düzenlenen hakedişlerden, dosya kapsamında sadece 32, 39 ve 45 nolu hakedişlerle ilgili belgelerin bulunduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar bilirkişi heyetleri, düzenlenen tüm hakedişleri incelediklerini belirtmiş iseler de Dairemizce bilirkişi heyetlerinin hakedişlerle ilgili değerlendirmeleri hak ediş belgeleri ile karşılaştırılamamıştır. Bu nedenle dosya kapsamında yer almayan yukarıda belirtilen hakedişler dışındaki hak edişlerle ilgili belgelerin de dosya kapsamına eklenilmesi gereklidir.
2-Mahkemece alınan 1. bilirkişi heyeti raporunda yüklenicinin ara hakedişlere itiraz etmediği gerekçesi ile, ara hakedişlerin kesinleştiği belirtilerek, davacı kooperatifin davalı yükleniciden 417.043,80 TL alacaklı olduğu bildirilmiştir. 2. bilirkişi heyeti raporunda ise, birinci etap işlerinin 21/12/2013 tarihinde tamamlandığı, 18 nolu hakedişten sonra 1. sözleşme kapsamında iş yapılmadığı, 1. sözleşme kapsamında bir alacak - borç hesabı çıkartılamayacağı, aynı gerekçe ile demir hesabının da yapılamayacağı, yüklenicinin ara hakedişlere bir itirazı olmadığı düşüncesi ile, davacı kooperatifin davalı yükleniciye 128.043,52 TL fazla ödeme yaptığı bildirilmiştir. 3. bilirkişi heyeti ise, BİGŞ'nin 39. maddesine göre; ara hakedişlere girmemiş veya eksik girmiş imalatlar var ise, bunların bedellerinin kesin hakedişte dikkate alınmasının mümkün olduğu, ferforje imlatının ara hakedişlerde 23.202 pozundan değerlendirildiği belirtilerek, davalı yüklenicinin 317.205,00 TL hakediş alacağı, 17.036,00 TL TUS hizmet bedeli alacağı, 18.721,00 TL haksız olarak yapılan ceza kesintisinden doğan alacaklarının bulunduğu, yüklenicinin bir fiyat farkı talep edemeyeceği, davacı kooperatifin bir fazla ödemesinin bulunmadığı belirtilmiştir. Mahkemece 3. bilirkişi heyeti raporu doğrultusunda karar verilmiş ancak, 3. bilirkişi heyeti görüşünün aksine ceza kesintisi yönünden davalı - karşı davacı lehine bir alacağa hükmedilmemiş, bu hususta bir gerekçe de gösterilmemiştir.
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu bilimsel ve denetime elverişli nitelikte olmayıp, uyuşmazlığı çözmeye yeterli değildir. Bu nedenle mahkemece yapılması gereken öncelikle yukarıda 1. maddede belirtilen eksik hakedişler ile ilgili belgelerin dosya kapsamına kazandırılması, sonrasında inşaat mühendisi, emekli sayıştay denetçisi ve eser sözleşmeleri konusunda uzman, önceki heyetlerde görev almamış kişilerden bilirkişi heyeti oluşturmak, bilirkişi heyetinden önceki bilirkişi raporları ve bu raporlara taraflarca yapılan itirazların değerlendirilmesini istemek, taraflar arasında düzenlenen 05/06/2001 tarihli sözleşme çerçevesinde yapılan imalatlar ve 25/06/2004 tarihli ek protokol sonrasında yapılan imalatların her birinin yürürlükte olan sözleşme hükümlerine göre irdelenmesi gerektiğini hatırlatmak, taraflar arasındaki temel uyuşmazlık noktası olan demir imalatlarının metrajı ve kullanılan beton cinsi ve beton metrajı hususlarının değerlendirilmesinde, kesin hesapta yüklenicin kullandığını iddia ettiği değil, bizzat mahallinde kullanıldığı belirlenen beton cinsi dikkate alınarak beton hesaplamalarının yapılmasını talep etmek, ferforje demir imalatının ara hakedişlere girdiği poz konusunda ara hakedişlere bir itiraz olmadığı gözetilerek, bu imalatın ara hakedişlere hangi poz üzerinden girdiğini nazara alıp, yine aynı poz üzerinden değerlendirme yapılmasını istemek, ara hakedişlere itiraz edilmemesi durumunda bu hakedişlerin kesinleşeceği ile ilgili BİGŞ ve YİGŞ de yer alan hükümlerin ara hakedişlere girmemiş veya eksik girmiş imalatlar için geçerli olmadığının gözetilmesini istemek, kesin hesap çıkarılırken Belediye tarafından tasdik edilmiş projelerin esas alınması gerektiğini bildirmek, davacı iş sahibinin sözleşmenin 19. maddesi çerçevesinde personel bulundurulmaması sebebi ile, uyguladığı ceza sebebi ile bir kesintinin ara hakedişlerde yer almadığı, kesin hakediş düzenlenmesi aşamasına kadar iş sahibinin bu hususta yükleniciye bir ihtarının da bulunmadığı nazara alınarak, bu sebeple yapılan ceza kesintisinin hukuka uygun olmadığı ve yüklenicinin bu sebebe dayalı alacak talebinin yerinde olduğunun gözetilmesini istemek ve hasıl olacak sonuca göre, asıl davadaki iş sahibi kooperatifin fazla ödeme iddiası ile ilgili talebi ve karşı davada yüklenici şirketin alacak talepleri hakkında bir karar vermek olmalıdır. Şeklindeki gerekçe ile kesin nitelikte olmak kaydıyla kaldırılmıştır.
Kaldırma kararı sonrası mahkememizce yeniden taraf teşkili yapılmış, kaldırma kararı doğrultusunda dava konusu ile bağlantılı 32, 39 ve 45 nolu olanlar haricinde dosyada bulunmayan hakediş örneklerinin dosyaya temini sağlanmış,
Nitelikli hesap bilirkişisi, sayıştay denetçisi ve inşaat mühendisi bilirkişiden oluşturulan bilirkişi kurulundan, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin 2021/391 E. 2022/477 K. Sayılı 12/05/2022 tarihli ilamında öngörülen koşulları karşılar şekilde 14/12/2023 tarihli rapor aldırılmış,
Davacı karşı davalı kooperatif vekilinin gerekçeli itirazı yine aynı bilirkişi kurulundan 25/06/2024 tarihinde aldırılan gerekçeli ek raporuyla karşılanmıştır. Bilirkişi kurulu ek raporunda, taraflar arasında düzenlenen 44 adet hakediş tek tek değerlendirilmek suretiyle, yine taraflar arasındaki 05/06/2001 tarihli sözleşme kapsamında, gerekçeli ve denetime elverişli olarak düzenlenen raporda, kaldırma kararındaki gerekçeye uygun olarak, Bilirkişi kurulunca, Taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu olan ferforje imalatının Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın düzenlediği birim fiyat cetvelindeki 23,202 pozuna göre hesaplanması gerektiği, Teknik uygulama sorumluluğu (fenni mesuliyet) hizmet bedeli olarak ödenen tutardan, Taraflar arasında akdedilen Ankara 18. Noterliğinden 05.06.2001 tarihli 16655 Y.nolu sözleşmenin 14.maddesinde ''sözleşme konusu işlerin yapımı, işveren tarafından oluşturulacak olan kontrollük teşkilatı ve/veya yapı denetim bürosu tarafından kontrol edilir. Bu sebeple işveren dilediği sayıda kontrol elemanını şantiyede görevlendirebilir.'' hükmüne bağlanmıştır. Fenni Mesuliyet (TUS) sözleşme kapsamında inşaatın denetlenmesi amacını taşıması sebebiyle, bu konudaki sorumluluğun ve yapılacak harcamaların işveren kooperatif tarafından yapılması gerektiği, söz konusu işte teknik uygulama sorumlusunun ... olduğu, süreçte ...'nın farklı firmalarda imza yetkilisi mimar olarak görev yaptığı, fenni mesuliyet (TUS) görevini yerine getirirken kooperatif adına farklı tarihlerde farklı 4 firmaya (Temmuz 2001-Ekim 2003 5.192,00 TL / Kasım 2003-Haziran 2007 10.266,00 TL / Temmuz 2007-Aralık 2007 2.124,00 TL / Ocak 2008 354,00 TL) toplam 17.936,00 TL (KDV dahil) TUS hizmet bedeli ödediği, karşı dava da davalı kooperatif sorumluluğunda ödenmesi gereken bu tutarın davacı yükleniciye ödenmesi gerektiği kanaatine varıldığı,
Karşı davada ceza kesintisi bedeli ile ilgili yapılan değerlendirmede;
Taraflar arasında akdedilen Ankara 18. Noterliğinden 05.06.2001 tarihli 16655 Y.nolu sözleşmenin 18.maddesinde; ''Teknik ve idari şartnamede belirtilen teknik elemanların listesinin, yer teslimini takiben 10 iş günü içerisinde işverene bildirileceği, işverenin de 10 iş günü içerisinde kendisine önerilen teknik elemanların kabul edilip edilmediği hususunu müteahhide bildirileceği, müteahhidin bu vecibesini yerine getirmemesi halinde sözleşmenin 19. maddesinde belirtilen cezanın uygulanacağı, teknik personelin sürekli olarak şantiyede bulunacağı,'' 19.maddesinde; ''Müteahhidin teknik personel listesini süresinde bildirmemesi halinde şantiye şefi için günlük ihale bedelinin on binde biri, diğer personeller için ise bunun yarısı kadar ceza tahakkuk ettirileceği, tahakkuk tutarının takip eden aya ait hakediş tutarından kesileceği toplam cezanın ihale bedelinin % 15'ini geçemeyeceği, cezanın uygulanıp uygulanmamasının işverenin yetkisinde olduğu,'' hükümleri yer almaktadır.
Dosya kapsamında bulunan 44 adet ara hakedişe yansımış ceza kesintisi bulunmadığı, sözleşmenin 23. maddesinde; ''Hakedişler ayda bir kez olmak üzere müteahhit tarafından tanzim edileceği ve 3 gün içinde kontrollük, 3 gün içerisinde de işveren tarafından onaylanacağı, kontrollük ve işverence onaylanan her hakediş raporunun kesinleşeceği....'' şeklinde hüküm kurulduğu, açıklanan bu sebeplerle işveren ve yüklenici tarafından onaylanan 44 adet ara hakedişte bulunmayan, iş veren tarafından kesilen 18.721,00 TL cezanın karşı davada davacı yüklenici alacağından kesilmesinin uygun olmadığı kanaatine varıldığı,
Karşı davada hakediş alacaklarının geç ödendiğine dair fiyat farkı talebinin uygun olup olmadığı;
Taraflar arasında akdedilen 05.06.2001 tarihli sözleşmenin 23.maddesi ''Hakedişler ve Ödeme Esasları'' başlığında; ''Hakedişler ayda bir kez olmak üzere müteahhit tarafından tanzim edilir. 3 gün içinde kontrollük, 3 gün içerisinde de işveren tarafından onaylanır. Kontrollük ve işverence onaylanan her hakediş raporu kesinleşir. Hakedişin kesinleşmesine müteakip hakediş tutarının en az % 50 sinin ödenir. Geriye kalan hakediş alacağın müteakip aylarda ödenir. Bu ödeme şekli 17.maddedeki iş proğramını değiştiremez. 2002 ve sonraki yıllarda yapılacak ödemeler, idari ve teknik şartnamenin 7.maddesindeki esaslara göre gerçekleştirilir.'' şeklinde düzenlendiği, sözleşmenin eki olan Özel Teknik ve İdari Şartnamenin 7.maddesinde '' 2001 yılında yapılacak olan su basman işlerinde, hakedişler 23.madde kapsamında ödenir. Yeni yıla kalan bakiye müteahhit alacağı, yeni yılın (2002 yılı) ilk 4 ayında fiyat farkı konmadan aylık ödemeler şeklinde ödenecektir. Ancak 4 ay içinde ödenmeyen müteahhit alacağının kalan kısmına o yılın (2002 yılı) Ocak ayı başından başlamak üzere aylık olarak DİE'nin TEFE artış nispetinde gecikme farkı ödenecektir.'' şeklinde düzenlendiği, taraflar arasında imzalanan 25.06.2004 tarihli ek protokolde, Özel Teknik ve İdari Şartname'nin 7. maddesinde değişikliğe gidilerek ve "Yıl sonunda ödenmeyen müteahhit alacağı, yeni yılın ilk 4 ayında fiyat ve vade farkı konmadan aylık eşit ödemeler şeklinde ödenecektir. Ancak 4 ay içinde ödenemeyen müteahhit alacağının kalan kısmına, yeni yılın (2002 yılı) Ocak ayı başından başlamak üzere aylık olarak TEFE artışı nispetinde gecikme farkı ödenecektir" şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
Davalı/karşı davacı yüklenici tarafından hazırlanan hakedişler ile ilgili davacı/karşı davalı kooperatif tarafından yapılan ödemelerde sözleşme hükümlerine uyulmadığı, yapılan ödemelerin açıklamasında hangi hakediş karşılığında ödendiğine ilişkin olduğunun yazılmadığı, davalı/karşı davacı yüklenicinin ödemeler yapıldığı dönemde itiraz etmemiş olduğu, ödemeleri kabul etmiş olduğu, yüklenicinin hakedişlerinin geç ödenmesi sebebiyle talep ettiği 41.229,35 TL fiyat farkı tutarının nasıl hesaplandığının anlaşılamadığı, tarafımızca yapılan değerlendirmede davalı/karşı davacı yüklenicinin hakediş ödemeleri ile ilgili davacı/karşı davalı kooperatiften talepte bulunmasının uygun olmadığı, nihai takdirin ve hukuki yorumun sayın mahkemeye ait olduğu kanaatine varıldığı,
Sözleşme ve ek protokol kapsamındaki işlerle ilgili metraj ve kesin hesap hususu: Bilirkişi kurulunca, taraflar arasında mevcut sözleşme ve ek protokol hükümleri kapsamında, düzenlenen hakediş içerikleri dikkate alınarak mutabakata varılmış kesin hakediş bulunmadığı da gözetilerek gerekçeli ve denetime elverişli olarak yapılan hesaplama sonucu yüklenicinin KDV dahil yapmış olduğu iş bedelinin 4.737.053,27 TL, iş sahibinin yapmış olduğu ödeme tutarı ise yüklenici adına Çankaya Vergi Dairesi'ne yapılan ödemeler dahil 4.442.537,00 TL olduğu, buna göre davalı karşı davacı alacağının 311.516,27 TL olduğu hesaplanmıştır. Rapora karşı davalı karşı davacı yüklenici şirket tarafından ek rapor aldırılmasını gerektirecek şekilde somut olarak itiraz edilmemiş, davacı karşı davalı iş sahibi kooperatif vekilinin itirazları ise ek raporla karşılanmış ve kök rapordaki görüş değiştirilmemiştir.
İddia, savunma, dayanılan deliller, kaldırma kararı öncesi yazılan gerekçe ile belirlenen hususlar, kaldırma kararı içeriği, bu içeriğe uygun olarak mahkememizce oluşturulan bilirkişi kurulundan aldırılan rapor ve davacı karşı davalı iş sahibi kooperatif vekilinin itirazlarını karşılar şekilde aldırılan ek rapor ve tüm dosya kapsamı bütün olarak değerlendirildiğinde,
Karşı dava ile ilgili yapılan değerlendirmede,
Taraflar arasında düzenlenen 05/06/2001 tarihli "50 Adet Müstakil Konut Kaba İnşaatı İşi"ne ait sözleşme ve yine taraflar arasında mevcut 25/06/2004 tarihli ek protokol kapsamında, Bilirkişi kurulunca çıkarılan kesin hakedişe göre davalı karşı davacı yüklenicinin, davacı karşı davalı iş sahibi kooperatiften 311.516,27 TL alacağı bulunduğu, yine "Teknik Uygulamada Sorumluluk TUS Bedeli" için 17.936,00 TL alacağı bulunduğu, davalı kooperatif tarafından haksız olarak personel ceza kesintisi bedeli olarak kesilen 18.720,00 TL'nin istirdadı koşullarının oluştuğu anlaşılmakla, karşı dava yönünden bu istek kalemleri ile ilgili davanın kısmen kabulü, yine yukarıda açıklanan gerekçelerle diğer isteklerin reddi cihetini gidilmiş,
Esas dava yönünden yapılan değerlendirmede ise, Bilirkişi kurulunca çıkarılan kesin hesap ve kesin hakedişe göre davacı iş sahibi kooperatifin talep edebileceği bir alacağının bulunmadığı" gerekçesi ile, asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı - karşı davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davanın 01/07/2009 yılında, karşı davanın ise 14/09/2009 tarihinde açıldığını, işin 07/06/2008 tarihinde teslim edildiğini, açılan karşı davanın eser sözleşmesine dayalı alacak davası mahiyetinde olduğunu, bu davaların 5 ve 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, davacının ıslah talebinin 18/11/2009 tarihli olduğunu, ıslah ile yükseltilen miktar bakımından davanın zamanaşımına uğradığını, ıslah dilekçesi ile artırılan 267.505,00 TL yönünden davanın zamanaşımı nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiğini, davalı - karşı davacının toplam 440.423,79 TL alacağının bulunduğunun tespitine ilişkin talebinden 28/06/2016 tarihli duruşmada vazgeçtiğini, oysa davalı - karşı davacının 18/11/2019 tarihli dilekçesi ile yaptığı ıslah talebi ile 267.505,00 TL kesin hesap alacağı, 16.936,00 TL TUS alacağı talep ettiğini, hal böyleyken geriye yürrü şekilde 03/06/2009 ve 02/12/2008 tarihlerinden başlamak üzere alacağa faiz uygulanmasının da hatalı olduğunu, hükmedilen alacağa avans faizi işletilmesinin taraflar arasındaki ilişkinin niteliği ve kooperatif ortaklarının sorumlulukları gereğince mümkün olmadığını, yerel mahkemece alınan bilirkişi raporlarının eksik ve hatalı olduğunu, hükme esas alınamayacağını, daha önceden verilen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin Kaldırma kararı gereklerinin yerine getirilmediğini, müvekkilince bilirkişi raporlarına karşı yapılan itirazların değerlendirilmeden dosyanın karara bağlanmasının hatalı olduğunu, mahallinde keşif yapılmak suretiyle yeni bir bilirkişi heyetinden raporlar arasındaki çelişkileri giderir mahiyette rapor alınması gerektiğini, davalının müvekkili kooperatiften bir alacağı olmadığını, müvekkilinin yüklenici firmadan alacakları bulunduğunu, müvekkilinin TUS bedeli ile ceza kesintisinde taraflar arasındaki sözleşme ve hukuka uygun davrandığını, balkon ve çevre duvarları üzerine yapılan korkulukların 23.202 nolu poza uygun şekilde yapılmadığını, bu korkuluklara ilişkin müvekkilinin yükleniciye toplam 208.000,00 TL fazladan ödeme yaptığını, bilirkişi raporunda bu hususa ilişkin yapılan tespitlerin hatalı olduğunu, hesaplama ve değerlendirmenin yanlış pozdan yapıldığını, yine mahkemece TUS bedelleri yönünden kurulan hükmün doğru olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir. Mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne verilmiş olup, hüküm davacı - karşı davalı vekilince istinaf edilmiştir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Yerel mahkemece gerekçeli kararın davacı - karşı davalı vekiline 12/02/2025 tarihinde elektronik tebligat yoluyla tebliğ edildiği, buna göre davalı vekiline tebligatın elektronik posta kanununa göre 17/02/2025 tarihinde tebliğ edilmiş sayıldığı ve davalı vekilinin iki haftalık istinaf süresinin bu tarihte başladığı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca istinaf süresinin iki hafta olduğu, istinaf süresinin son gününün 03/03/2025 tarihi olduğu ve söz konusu gün saat 00:00' da sona erdiği, davalı vekilinin ise istinaf dilekçesini, 04/03/2025 tarihinde UYAP'tan gönderdiği ve harcını da 04/03/2025 tarihinde yatırdığı, davacı - karşı davalı yanın istinaf başvurusunun süresinde yapılmadığı anlaşıldığından HMK'nın 345 ve 352/1-c maddeleri uyarınca davacı - karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun süre nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı - karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345 ve 352/1-c maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE,
2-Verilen kararın niteliği gereğince istinaf karar harcı alınmasına yer olmadığına, davacı - karşı davalı tarafından asıl dava yönünden yatırılan 615,40 TL ve karşı dava yönünden yatırılan 5.930,54 TL istinaf peşin karar harcının talep halinde davacı - karşı davalıya iadesine,
3-Davacı - karşı davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Kararın taraflara tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu açık olmak üzere 15/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Katip ...
E-imzalıdır