T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/353 Esas
KARAR NO : 2025/1085
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/05/2025
KARAR TARİHİ : 09/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; .... Bankası ... Şubesi'ne ait 30.01.2016 keşide tarihli 25.000 tl tutarlı ... seri nolu çek keşide edildikten sonra ciro yoluyla müvekkile geçmiş olup söz konusu çek müvekkilin uhdesindeyken kaybolmuştur. İşbu sebeple çekin zayiinden iptali talebiyle açmış olduğumuz ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ...Esas Sayılı Dosyasında 26/09/2024 tarihli 2 No.lu ara karar gereği tarafımıza menfi tespit davası açmak için süre verilmiştir. İş bu sebeple Menfi tespit talebiyle Sayın Mahkemenize müracaat zarureti hasıl olmuştur. Menfi tespit davası açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmuş olsak da karşı tarafla hiçbir şekilde iletişim sağlanamadığından arabuluculuk sürecinde bir anlaşma söz konusu olamamıştır. ... Arabuluculuk Bürosu ...Arabuluculuk Dosya Numaralı arabuluculuk son tutanak dilekçemiz ekinde sunulmuştur. İlgili çek müvekkil uhdesi dışında kaybolmuş ve müvekkilin elinden rızası dışında çıkmıştır. Çekin kaybolduğuna dair mahkemece ilan verilmiş ve ilandan çekle ilgili bir yanıt alınmamıştır. İlgili çekle ilgili müvekkilin hiçbir hukuki sorumluluğu söz konusu değildir. Davamızın kabulü ile müvekkilin ilgili çekten borcu olmadığına karar verilmesini Yargılama masrafları ile vekâlet ücretinin, karşı tarafa tahmiline karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı taraflara usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ edilmiş olup davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ...E sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) talimat müzekkeresi yazılarak davacı tarafın ticari defter ve kayıtları üzerinde 1 mali müşavir bilirkişi ile inceleme yapılarak taraflar arasında ticari ilişki olup olmadığı, dava konusu çekin bedelinin ödenip ödenmediğine ilişkin rapor hazırlanmasının istenilmesine, bilirkişiye davacının ticari defterleri üzerinde yerinde inceleme yetkisi verilmesine, davacı tarafa çıkartılacak davetiyede " dava ile ilgili ticari defter ve belgelerini Mahkememize ibraz etmesi, ibraz edemiyorsa mazereti ile birlikte ticari defter ve belgelerin yerinde incelenmek üzere bulundukları yeri bildirmesi hususunda tarafına inceleme gün ve saatine kadar kesin süre verildiğinin, kesin süre içerisinde ticari defter ve belgeler ibraz edilmez veya mazeret de bildirilmez ise defter ibrazından kaçınmış sayılacağı ve karşı tarafın ticari defter ve kayıtlarının esas alınacağı" ihtarının eklenmesinin istenmesine karar verilmiştir.
Davalı şirketin ticari defter ve kayıtları ile sunulan deliller üzerinde mahkememizce resen seçilecek bir bir mali müşavir bilirkişi ile 24/07/2025 tarihinde saat 14:15 Mahkememiz kaleminde inceleme yapılmasına, bilirkişice, taraflar arasında ticari ilişki olup olmadığı, dava konusu çekin bedelinin ödenip ödenmediği hususunda rapor alınmasına, davalı tarafa inceleme gün ve saatinde dava ile ilgili ticari defter ve belgelerini ibraz etmeleri , ibraz edemiyorlarsa mazeretleri ile birlikte ticari defter ve belgelerin yerinde incelenmek üzere bulundukları yeri bildirmeleri için inceleme gün ve saatine kadar kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde ticari defter ve belgeler ibraz edilmez veya mazeret de bildirilmez ise defter ibrazından kaçınmış sayılacakları ve karşı tarafın defter ve kayıtlarının esas alınacağı hususunun ihtarına karar verilmiştir.
... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne yazılan müzekkereye tekit yazılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Bilirkişiden alınan 13/09/2025 tarihli raporunda özetle; "Dava Dosya Mündericatı üzerinde yapılan incelemede, Davacının, “...”, Davalının ...ltd.ş'ti”, olduğu, dava Dosya Mündericatı: edilmiş herhangi bir eser sözleşmesi'nin bulunmadığı, (Yoktur). Davacı vekili, ... Arabuluculuk bürona yaptığı müracaat üzerine, ... Numaralı Dosyalarda yapılan Arabuluculuk görüşmelerinde, Davalı yanın müzakerelere katılmaması üzerine, 30.01.2026 keşide tarihli 25.000,00-TL. tutarlı ... Seri Nolu çek ten dolayı başvurucunun borçlu olmadığının tespiti istemi hususunda görüşme yapılamadığından analaşılamamıştır. Taraflar Arabulucuk tarafların yasal olarak bilgilendirilerek, 03.02.2025 tarihinde akt edilen son tutanak, arabulucuk ile Davacı vekili arasında tanzim ve imza edildiği, yerinde yapılan incelemede, davacı vekilinin, Davalı firma aleyhine ... 3 ATM'nin ... Esas sayılı Dosyasında aştığı, huzurdaki menfi tespit davasında, Yargı surecinin devam ettiği açıktır. Dava Dosya Mündericatı üzerinde yapılan incelemede, Davacı Ticari Defter ve Belgelerini Sayın Mahkemeye veya tarafımıza tevdi etmediğinden, Dava Konusu ile ilgili olarak Davacının Ticari Defter, Belge ve Muhasebe kayıtları hakkında herhangi bir inceleme, Hesaplama ve Değerlendirme yapılamadı. Dava Dosya Mündericatı üzerinde yapılan incelemede, Dava konusu edilen 25.000,00-TL. Tutarındaki adet çek bedeli'nin ödendiğine dair herhangi bir banka dekontu ile Tarafların birbirine ...Noterden birbirlerine ihtarname çektiğine dair belge dava dosyada mevcut değildir. (Yoktur). Sayın Mahkemenin Görevlendirme Karar Hükmüne İstinaden, Bilirkişi İncelemesi Davalı Firmanın Ticari Defte / Belgeleri üzerinde inceleme yapmak üzere, Davalının kayıtlı iş adresi olan; “...” adresinde mevcut olmadığı, (Yoktur). Aynı Adreste “...şti” nin ticari faaliyet gösterdi vetkililerinin bilgi vermekten imtina ettiği, aynı ...Adres ve Aynı Dükkan ..Numarası ile kayıtlı iş yerinde 24.11.2027 tarihinden bu yana “... şirketi.”'nin ticari faaliyet firma gösterdiği, firma yetkilisi ve firma çalışanları tarafından sözlü olarak beyan edilmesine karşın ve ifade etmeleri üzerine iş yeri vergi levhası resmi alınarak iş adresinden ayrılmak zorunda kaldık. davalı firma'nın kayıtlı iş adresinde taşındığı ve aynı iş adresinda 2.adet firmanın faaliyet gösterdiği, 1.adedi vergi levhası olmak üzere, toplam 17.adet resim ile tespit etmiş bulunuyoruz. davalı firma kavıtlı iş adresinde bulunmadığından ve veni iş adresi bilinmediğinden ve ticari defter, ve belgeleri incelenemediğinden, sayın mahkeme'nin tespitini talep eddiği hususlar ile davanın uyuşmazlık konusunu teşkil eden 30.01.2026 keşide tarihli 25.000,00-TL. Tutarlı ... Seri Nolu çek Bedelinin Davacı tarafından Davalı Firmaya ödenip ödenmediği, Davacının, Davalıya Borçlu olup olmadığına dair, herhangi bir tespit-hesaplama-değerlendirme yapılamadığı..." rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; dava dışı ...'ın keşidecisi olduğu, ... Bankası ... Şubesi'ne ait, 30.01.2016 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli, ... seri nolu çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6).
Uyuşmazlığın çözümü kapsamında; ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası celp edilmiş; akabinde davacı tarafın ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapmak üzere dosyanın talimat mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş; davacı vekili tarafından 16/07/2025 tarihinde sunulan dilekçe ile davacının ticari defter ve kayıtlara sahip bir tacir olmadığından ibraz edilecek herhangi bir ticari defter ve kayıt bulunmadığı beyan edildiğinden ara karardan rücu edilmiştir. Akabinde mahkememizce davalı şirketin ticari defter ve kayıtları ile sunulan deliller üzerinde taraflar arasında ticari ilişki olup olmadığı, dava konusu çekin bedelinin ödenip ödenmediği hususunda rapor hazırlamak üzere dosya bir SMMM bilirkişiye tevdi edilmiştir. Bilirkişi, 13/09/2025 tarihli raporunda davalının ticari defter ve belgelerini sunmadığını beyanla davacının, davalıya borçlu olup olmadığına dair herhangi bir tespit yapılamadığını beyan etmiştir. Somut olayda; davacının dava dışı ...'ın keşidecisi olduğu, ... Bankası ... Şubesi'ne ait, 30.01.2016 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli, ... seri nolu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi talebinde bulunduğu, talebin mahiyeti gereği davanın menfi tespit davası olduğu, davacının senet borcunu inkar ettiği, bu suretle ispat yükünün davalı alacaklıya düştüğü, davalı tarafından hukukî ilişkinin (borcun) varlığını ispata yarar herhangi bir delil sunulmadığı gibi verilen kesin süreye rağmen ticari defter ve kayıtların da ibraz edilmediği görüldüğünden, davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; dava konusu ...'ın keşidecisi olduğu, ... Bankası ... Şubesi'ne ait, 30.01.2016 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli, ... seri nolu çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.707.75TL harçtan peşin alınan 615,40TL mahsup edilerek bakiye 1.092,35TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan; 615,40TL Başvuru Harcı, 615,40TL Peşin/nisbi Harcı, 6.870,00TL Bilirkişi ücreti, Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 8.100,80TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri olan 25.000,00 TL üzerinden hesaplanan 25.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,
Dair, yapılan inceleme sonucunda davacı vekilinin huzurunda, dava konusu miktar HMK'nın 341/2. Maddesindeki sınırın altında kaldığından dolayı KESİN olmak üzere karar verildi. 09/12/2025
Katip
E-imzalıdır
Hakim
E-imzalıdır