T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/418 Esas
KARAR NO: 2025/613
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 02/06/2025
KARAR TARİHİ: 08/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "
"Müvekkil şirketin hissedarı ... 10/01/2024 tarihinde ... adresinden taşınırken müvekkil şirkete ait karar defterinin de içinde bulunduğu çantasını tüm dikkatine rağmen kaybetmiştir. Çantanın başkası tarafından bulunup işlem yapılması ihtimali çok yüksektir. Kaldı ki şirket adresinin yenilenmesi için karar defterinin varlığı çok acil bir durum teşkil etmektedir. Müvekkil şirket turizm işi yapmakta olduğu için ...'a ivedilikle yeni adresinin bildirilmesi gerekmektedir. İşbu sebeple müvekkil şirkete ait karar defteri zayi olmuş olduğundan dolayı zayi belgesinin verilmesi aciliyet teşkil etmektedir. Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklindedir. Yukarıda ifade ettiğimiz üzere müvekkil şirkete ait karar defteri müvekkil şirket hissedarının tüm özen ve dikkatine rağmen kaybolduğu için zayi olan şirket karar defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olmuştur.Yukarıda arz ve izah edilen ve sayın mahkemenin re’sen göz önünde bulunduracağı nedenlerle; müvekkil şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini karar verilmesini.." talep ve dava etmiştir.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
Davacıya zayi belgesi verilmesi talep edilen defter ve kayıtların ikincil örneklerin temin edilip edilmeyeceği hususunda ,Gelir İdaresi Başkanlığına başvurusu olup olmadığı ve yine zayi talep edilen belge ve defterlere ilişkin olarak e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlarında evrak ve defterlerin bulunup bulunmadığı hususunda beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine beyanda bulunulmaması halinde Gelir İdaresi başkanlığına başvuruda bulunulmadığının ve özel entegratör kuruluşlarında evrak ve defterlerin bulunmadığının kabul edileceğinin ihtarına karar verilmiştir.
5 numaralı ara karar uyarınca başvuruda bulunulduğunun beyan edilmesi halinde GİB'e müzekkere yazılarak başvuru evrakının ve verilen cevabi yazının davacı yana tebliğine ilişkin belgelerin gönderilmesine karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davacı şirketin karar defterinin zayi olduğundan bahisle açılan davada zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
TTK'nin 82/7 maddesinde, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.
TTK'nin 82/7 maddesi uyarınca, tacir, saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kaybolduğunu öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde zayi belgesi verilmesini istemelidir. Aksi halde istem hakkını kaybeder. Çünkü belirtilen otuz günlük süre hak düşürücü süredir.
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesinin ...Esas...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere; "... 6102 Sayılı TTK 82/7 madde uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaı uğraması halinde ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari defterlerin zayi olduğuna dair belge verilmesinin talep olunması gerekmektedir. Tacirin, TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermesi gerekmektedir. Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez. Somut olayda; davacı şirket yetkilisi, dava dilekçesinde müvekkili şirket hissedarının 20/12/2023 tarihinde taşınma sırasında müvekkili şirkete ait defterinin de içinde bulunduğu koliyi kaybettiğini, istinaf dilekçesinde ise bu durumun 09/08/2024 tarihinde öğrenildiğini, öğrenildikten sonra süresi içerisinde zayi belgesi istemli dava açıldığını beyan etmişse de; tacir olan davacının taşınmadan hemen sonra basiretli bir tacir olarak ilgili defterlerin durumunu kontrol ederek zayi olup olmadığının tespitini yapması ve 30 günlük yasal süre içerisinde dava açması gerekirken; ilgili defterlere ihtiyaç duyulduğunda zayi olduğunu fark ederek 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra zayi belgesi talep ettiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle; davacı şirket defterinin taşınma esnasında kaybolduğu iddiasının kanunda öngören tacirin iradesi dışında defterlerin yok olmasını sağlayıcı sebep olarak kabul edilemeyeceği, davacının basiretli bir tacir olarak gerekli özeni göstermediği; taşınma sırasında defterin kaybolduğunun ileri sürülmesi defterlerin muhafazasında gerekli özenin gösterilmediğinin anlaşıldığı ,zayi belgesi talep koşulları bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından karara yönelik ileri sürülen istinaf sebebleri yerinde görülmeyerek başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir...".
Somut olayda zayi belgesi isteyen istemde bulunan, isteme konu karar defterinin 10/01/2024 tarihinde taşınma sırasında kaybettiği iddiasıyla zayi belgesi verilmesini istemiştir. Tacirin yukarıda bahsedilen yasa hükmünden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve özeni göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, zayi durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur. Anılan düzenleme göz önüne alındığında, istemde bulunan şirket temsilcisi zıyaını istediği karar defterinin 10/01/2024 tarihinde kaybedildiğini belirtmekle, zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. maddesinde öngörülen otuz günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra başvurulduğu anlaşıldığından, istemin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından tekrar alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinden bırakılmasına,
4-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı karar verildi. 08/07/2025
Katip ...
¸E-imzalıdır
Hakim ...
¸E-imzalıdır