T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/562 Esas
KARAR NO: 2025/654
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 21/07/2025
KARAR TARİHİ: 30/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
TALEP:
Davacı vekilinin mahkememize vermiş olduğu dilekçesinde özetle: "Müvekkil şirket, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne ... no ile kayıtlıdır. Kuruluşundan bu yana da yukarıdaki adresinde lokanta işletmektedir. Şirketin yarı yarıya hissedarı ... T.C. Nolu ... ve ... T.C. Nolu ... adlı iki ortağı vardır. Ortaklardan... şirketteki tüm hisselerini ... 46. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye sayılı hisse devir sözleşmesi gereği ...'a diğer hissedar ... de aynı noterlik tarafından ... tarih ve ... yevmiye nolu sözleşmesiyle ...'e devretmişlerdir. Noterliğince düzenlenen hisse devir işlemlerini TTK 64. Maddesi gereği noter onaylı şirket pay defterine işlemek istemişler. Ancak tüm aramalara rağmen şirketin pay defterini bulamamışlardır. Müvekkil şirkete ait pay defteri zayi olmuştur. Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklindedir. Yukarıda ifade ettiğimiz üzere müvekkil şirkete ait pay defteri müvekkil şirket hissedarının tüm özen ve dikkatine rağmen kaybolduğundan zayi olan şirket pay defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olmuştur.
müvekkil şirkete ait pay defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini" talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, zayi belgesi verilmesi davasıdır.
Mahkememiz dosyası her ne kadar 30/09/2025 tarihine atılı ise de davacı vekilinin 29/07/2025 tarihli dilekçe ile duruşma gününün öne alınmasını talep ettiği ve 30/07/2025 tarihinde mahkememize bizzat müraacat ettiği anlaşılmakla 30/07/2025 gün ve saat 16:10:58 da duruşma yapıldı.
TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Emsal mahiyette İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin ... E ...K sayılı ilamında özetle; "Dava; TTK.'nın 82/7 maddesine dayalı zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmektedir.
Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.
Somut olayda; davacı banka tarafından 25/10/2019 tarihinde arşivde yapılan düzenleme sırasında 2019 yılı içerisinde meydana gelen yağışlar sonrası yaşanan su sızıntıları nedeniyle arşivde bulunan bir kısım evrakların zayi olduğunu ileri sürmektedir. Buna karşılık mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucunda, davacı banka tarafından arşiv olarak kullanılan bodrum katın zeminin altında bulunduğu, bodrum katın tavan bölümünün bir kısmının ise ana binaya göre açıkta kaldığı, taşınmazın bulunduğu alanın zemininin kumtaşı, çamurtaşı ve kireçtaşı olan yumuşak toprak biriminden meydana geldiği, ayrıca bodrum katın bina altı tarafında bulunan tavan kısmı ve açıkta kalan diğer tavan kısımlarına su geçirgenliği açısından izolasyon yapılmadığı, su sızıntısının da bodrum katının tavanından ve duvarlarından meydana geldiği tespit edilmiştir.
Zayi belgesi verilebilmesi için davacının her türlü özeni gösterdiğini ispat etmesi gerekmektedir. Somut olayda mücbir sebep olarak kabul edilebilecek nitelikte su baskını bulunmamaktadır. Bankaya ait evrakların muhafaza edildiği belirtilen arşiv odasının bulunduğu bodrum katının duvarlarının su geçirgenliğini önlemek için izolasyonunun bulunmadığı, bodrum katının tavanının binanın zeminine göre dışarda kaldığı dikkate alındığında, bankaya ait belgelerin saklandığı arşiv odasına su sızıntısının önlemesi için gerekli kontrollerin yapılmadığı ve önlemlerin alınmadığı, zayi olgusunun muhafazadaki kusurdan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; zayi belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine dair karara yönelik olarak davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir." şeklinde karar verilmiştir.
6102 sayılı TTK' nın 18/2. maddesine göre her tacir, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir işadamı (insanı) gibi hareket etmesi gerekir.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; davacı tarafından pay defterinin zayi olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilmiş olsa da TTK'nın 82/7. Maddesi ile emsal mahiyetteki İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi kararı dikkate alındığında davacı tarafın ortaklar pay defterinin korunması amacı ile gereken tüm dikkat ve özeni göstermiş olması gerekmekle birlikte pay defterinin ziya uğramasının davacı tarafın iradesi dışında elinde olmayan sebeplerle gerçekleşmesi gerekmektedir. Somut olay bakımından ise davacı tarafın çalışanları tarafından pay defterinin yapılan temizlik esnasında çöpe atılması nedeniyle zayi olduğuna ilişkin davacı vekilinin açıklaması dikkate alındığında pay defterinin saklanması hususunda gereken tüm dikkat ve özeni gösterdiğinin kabulü mümkün olmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harcın peşin alındığından tekrar alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinden bırakılmasına,
4-Davacı tarafça gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı karar verildi. 30/07/2025
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır