T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/98 Esas
KARAR NO: 2025/75
DAVA: Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 21/09/2021
KARAR TARİHİ: 06/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
İşbu dava dosyasındaki yargılamaya ilk olarak ... 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile başlanmıştır.
... 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasına sunulan dava dilekçesinde özetle;"Müvekkilim davalının yetkilisi olduğu ... sık sık motosiklet kiralamaktadır. Yine aynı şekilde 26/11/2020 ila 27/11/2020 tarihleri arasında kullanmak üzere aynı firmadan araç kiralamıştır. Bu hususta araç ve motosiklet sözleşmesi mevcuttur. Bu sözleşmenin 12. Maddesine göre motosikletin maddi değeri 42.000,00TL'dir. Trafik kazasında veya çalınma durumunda bu paranın ödeneceği yer almaktadır. Yine firma motosiklet kiralayanlardan depozit almaktadır. Ancak kira sözleşmesi yapan firma yetkilisi, müvekkilimde de 2.000,00TL nakit olmadığı için müvekkilime sürekli kiralama yapan müşterisi olduğu söyleyerek depozit almayacağını bunun yerine 2.000,00TL'lik senet yapılmasının yeterli olacağını bildirmiştir. Bunun üzerine de müvekkilim bu senedi imzalamıştır. Ancak senet müvekkilime tarih ve miktar kısmı boş olarak imzalatılmıştır. Müvekkilim sürekli alım satım yaptığı yer olduğu için herhangi olumsuz bir şey olacağını düşünmemiştir. Müvekkilim kiraladığı bu motosiklet 27/11/2020 tarihinde çalınmıştır. Karşı taraf da ... 28. İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı dosyasıyla 42.000,00TL'lik icra takibi başlatmışlardır. Ancak takibin dayanağı sözleşme değil senettir. 42.000,00TL tutarlı 26/11/2020 düzenleme ve 27/11/2020 ödeme tarihli senet icra takibine dayanak olarak konulmuştur. Müvekkilim böyle bir miktar senedi imzalamamış olup 2.000,00TL depozit yerine imzaladığı senedin bu miktarca doldurulduğu düşüncesindedir. Müvekkilim bu icra takibinden çok sonra haberdar olmuştur. İlk yapılan icra ödeme tebliğ muhtara yapılmış olup haberdar olamamıştır. Daha sonra ikinci ödeme emri de muhtara yapılmıştır. Bu yüzden icra takibine zamanında itiraz edememiştir.
Müvekkilim icra takibine dayanak olan 42binTL'lik senede imza atmamıştır. Bu hususta yukarıda açıkladığımız gibi 2.000,00TL'lik depozit yerine imzalatılan senedin tarih ve miktar gibi kısımları karşı tarafça doldurulmuştur. Senedin düzenleme tarihi ve ödeme tarihi de bunu ispatlar niteliktedir. Zira kiralama işleminin yapıldığı tarih düzenleme tarihidir. Bu da depozit için imzalatılan senetle oynandığı konusunda kuvvetli şüpheler yaratmaktadır. Bu senet bundan ötürü sahtedir ve hiçbir şekilde işleme alınmamalıdır. Müvekkilim zamanında itiraz edemediği için ve olmayan borcuna karşılık mağduriyet yaşamaması için icra takibinin tedbiren durdurulmasını akabinde de iptalini talep ediyoruz. ... 28. İcra Dairesi'nin...E. Sayılı dosyası ile yürütülen icra takibinin durdurularak ihtiyat-i tedbire karar verilmesine, müvekkilimin borcu olmadığının tespitine, karşı tarafın hasız olarak başlattığı icra takibinden ötürü alacağın %20sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına çarptırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını.." talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle;
Davacı tarafın delil listesinde yer alan tanığın dinlenmesine muvafakatimiz yoktur. hmk 201. maddesi uyarınca senede karşı tanıkla ispat yasağı bulunmaktadır. Davacı aleyhine ... 28. icra dairesi... e. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatılmıştır.
somut olayda ihtiyati tedbir şartları oluşmamıştır.
Bilindiği üzere bono kayıtsız şartsız borç ikrarı içeren bir kambiyo senedidir. Bono düzenlemiş olmakla senette mündemiç olan hak, temel ilişkiden soyutlanmış olmaktadır. Bono bağımsız borç ikrarını içeren, sebepten mücerret bir senet olmasından dolayı bir illete bağlı olması gerekmemektedir. Diğer yandan işbu davaya konu senette ihdas sebebi olarak nakden kaydı bulunmaktadır. Fakat davacı aksini ispatlar herhangi bir yazılı belge sunmamıştır. Bu minvalde davacının bonoya yönelik iddialarını yazılı delille ispat etmesi gerekmektedir. Yerleşik yargıtay içtihatları ve doktrindeki baskın görüş de bu yöndedir.
Yukarıda arz ve izah olunan hususlar ile re’sen gözetilecek hukuki ve fiili sebepler çerçevesinde, her türlü talep ve dava haklarımız saklı kalmak üzere haksız ve hukuken mesnetsiz davanın reddine, davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine, işbu davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötüniyetli olan davacının İİK 72/4 uyarınca alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmolunmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini.." savunmuştur.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
... 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sırasında toplanan deliller;
Tedbir talebinin ara karar ile değerlendirilmesine karar verilmiştir.
İcra dosyasının UYAP sisteminden eklenmesine karar verilmiştir.
Celse arasında davacı vekili ihtiyati tedbir ara kararını istinaf etmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8.Hukuk Dairesi'nin ... Esas ... Karar numaralı dosyasında; Usul ve yasaya uygun olan, başlıkta yazılı bulunan ilk derece mahkemesi ara kararına karşı davacının istinaf başvurusunun esastan reddine kararı verilmiştir.
Mahkemece davanın, görevsiz olması nedeniyle 6100 sayılı HMK md. 114/1-c, 115/2 uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine, kararın kesinleşmesinden itibaren ya da kanun yoluna başvurulmuş ise bu başvurunun reddi kararının tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde taraflarca müracaat edildiğinde dosyanın görevli İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
30/06/2022 tarihinde görevsizlik kararı üzerine dosya İstanbul Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilerek 12.Sulh Hukuk Mahkemesi ... Esas sayılı dosyaya tevzi olmuştur
... 12.Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sırasında toplanan deliller;
Dilekçe teatileri tamamlanmış olduğundan dosyanın duruşmalı olarak ele alınarak, taraflara duruşma günü ve saatini bildirir tebligat çıkartılmasına karar verilmiştir.
İstanbul ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...E. ...K.sayılı dosyasından artan gider avansının ... 12.Sulh Hukuk Mahkemesi dava dosyasına yatırılması için online talep edilmesine karar verilmiştir.
Davacı vekilinin 08/02/2023 tarihli dilekçesi ve tüm dosyanın incelendiğinde, açılan iş bu davanın menfi tespit davası olduğu ve icra takibinden sonra açıldığı görülmekle, takibin durdurulmasına yönelik talebin reddine, fakat İİK'nun 72/3 maddesi gereğince alacaklının ilerde meydana gelen olası zararına karşılık takip talebinde belirtilen meblağın takdiren %25'i oranında teminat yatırılmak suretiyle icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi noktasında tedbirin kabulüne karar verilerek, davacı vekilinin takibin durdurulmasına yönelik talebin reddine karar verilmiştir.
Davalı tarafın ... 28.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında davacı hakkında başlatılan icra takibinde İİK 72/3 maddesi gereğince davacı tarafından takip konusu alacağın %25'i (10.500,00TL) oranında teminat yatırılması halinde icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine, teminat yatırıldığında icra müdürlüğüne müzekkere yazılmasına karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
...28.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyanın UYAP sistemi üzerinden celbine karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Emniyet Müdürlüğü Trafik Şube Müd. Müzekkere yazılarak ... plakalı yamaha marka motorsiklete ilişkin kayıp ihbarı ve bulunup sahibine iadesine ilişkin tüm bilgi ve belgelerin dosyamıza gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Davalı vekiline motorsikletin tamir işlemlerine ilişkin belgelerin ve faturaların mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Dava konusu araca ait tramer kaydının gönderilmesi için ilgili kuruma müzekkere yazılmasına karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Dosya içerisinde bulunan flaşh belleğin çözümünün davacı tarafından yapılması için 2 haftalık süre verilmesine karar verilmiştir.
...12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 14/05/2024 tarih ... Esas,... Karar sayılı kararı ile mahkemenin görevsizliğine, HMK'nun 114/1,c maddesi uyarınca görevli Mahkemelerin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan, HMK nun 115/2. maddesi gereği davanın usulden reddine, dosyanın süresinde talep halinde görevli ve yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına karar verilmiştir.
10/01/2025 tarihinde kesinleşme şerhi düzenlenerek işbu dosya ... 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...sayılı dosyasına tevzi olmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; ... 28. İcra Dairesinin... esas sayılı dosyası nedeniyle davacının borçlu olmadığına dair menfi tespit istemine ilişkindir.
İşbu dava nedeniyle yargılamaya önce ... 17.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile başlanmış olup; mahkemenin ...E.,...K.sayılı, 23/03/2022 tarihli kararı ile "Somut olayda; taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinin araç ve motosiklet kiralama sözleşmesinden kaynaklandığı, davacı tarafından, tanzim edilen senedin 2000 TL depozito bedeli karşılığında verildiğinin, senedin tarih ve miktar kısımlarının davalı tarafından rızası hilafına gerçeğe aykırı şekilde doldurulduğunun ve bu nedenle başlatılan icra takibi sebebiyle borçlu olmadığının tespitinin talep edildiği anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu senedin kira ilişkisi kapsamında tanzim edildiği, 6100 sayılı HMK 4/1-a gereği kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıkları konu alan davalara bakmakla Sulh hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunun düzenlendiği, görev hususunun kamu düzenine ilişkin olarak yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması gerektiği, emsal alınan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin ... esas ... sayılı ilamında da belirtildiği üzere; yargılamanın yürütülmesi yönünden görevli mahkemenin İstanbul Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşıldığından" görevsizlik kararı verilmiş; dosya ...12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına tevzi olunmuştur. İlgili mahkemece 14/05/2024 tarih.. Esas, ... Karar sayılı kararı ile " Davanın kambiyo senetlerine mahsus takibe dayalı olarak borçlu tarafından menfi tespit istemli açıldığı, Her ne kadar ... 17. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasıyla uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklanması sebebiyle görevsizlik kararı verilmiş olsa da, kıymetli evrak niteliğinde olan bononun sebepten mücerret olduğu, senedin tanzimine sebep olan asıl borç ilişkisinin senetten anlaşılmasının somut olayda mümkün olmadığı, davalı vekilinin senedin teminat senedi olarak verilmediğini beyan ettiği bu haliyle davacı ve davalı taraf arasındaki ilişkinin kira ilişkisi olmayıp, kıymetli evrak niteliğinde olan bonadan kaynaklı alacak olduğu anlaşılmakla sayılan nedenlerle mahkememizin görev alanı dışında kaldığından, senedin verilme sebebinin inkar edildiğine ve takibe konu bono, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda unsurları ile birlikte düzenlendiğine göre, senedin teminat olarak verilip verilmediği, karşılıksız olup olmadığı meselesinin aynı Kanunun 4/1-a maddesi hükmü uyarınca asliye ticaret mahkemesinde çözümlenmesi gerekeceğinden" görevsizlik kararı verilmiş; dosya mahkememizin işbu esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır(TTK m.4). Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalara bakmakla görevlidir.(TTK m.5).
Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın, kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görürler. (HMK md.4/1-a).
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin ...Esas, ... Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "Eldeki davada öncelikli olarak belirlenmesi gereken husus görevli mahkemenin tespitine ilişkindir. Mahkemece bir davada, dava şartlarının bulunup bulunmadığı, 6100 sayılı HMK. 114/1 maddesinde gösterilen sıralamaya göre değerlendirilmelidir. Görevli olmayan bir mahkemede açılan davada, öncelikle görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir. 6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesinde, Sulh Hukuk Mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun'una göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görürler, hükmüne yer verilmiştir. Somut olayımızda; dava, araç kiralama sözleşmesinden kaynaklanmakta olup 19.02.2015 tarihinde açılmıştır. Dava tarihinde yürürlükte olan HMK. 4/1-a maddesi gereğince dava değerine bakılmaksızın davaya bakma görevi Sulh Hukuk Mahkemesine aittir. Bu nedenle mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmesi doğru değildir. Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.".
İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesinin ... Esas, ...Karar sayılı, 26/12/2024 tarihli ilamında "Kambiyo senedinden kaynaklanan davalarda göreve ilişkin değerlendirme yapılırken senedin düzenlenmesine esas temel hukuki ilişki ve tarafların sıfatına da bakılması gerekmektedir. Somut olayda, davacı vekili, takibe konu senedin, kiralama sözleşmesine istinaden teminat senedi olarak verildiğini iddia ederek işbu davayı açmış, davalı tarafından da kira sözleşmesi inkar edilmemiş, ancak senedin kira sözleşmesine istinaden değil, verilen borç para karşılığı düzenlendiği savunulmuştur. Bu tür davalarda görev konusu davacının ileri sürdüğü maddi vakıalar ve talep sonucuna göre belirlenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlık, senedin, kira sözleşmesi kapsamında teminat senedi olarak verilip verilmediği, verilmiş ise karşılıksız kalıp kalmadığı noktasında toplandığına ve bunların ispatı meselesi sübut ve esasa ilişkin olup, görevin belirlenmesine bir etkisi olmamasına göre, davanın, kira uyuşmazlıklarında münhasır görevli olan sulh hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi esas no: ... karar no: ...; İST BAM 35 HD dosya no:... karar no: ...; İST BAM 55 HD dosya no:... karar no: ...)... Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... Sulh Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine..." karar verilmiştir.
Sunulan deliller, takip dosyası, araç ve motosiklet kiralama sözleşmesi, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında araç ve motosiklet kiralama sözleşmesi bulunduğu, taraflar arasındaki ilişkinin araç kiralama sözleşmesinden kaynaklandığı, davalı tarafça bu hususun inkar edilmediği, davacı tarafın senedin kira sözleşmesi dolayısıyla teminat olarak verildiğini iddia ettiği, davalı tarafın ise senedin teminat senedi olarak verilmediğine dair itirazının bulunduğu, kambiyo senedinden kaynaklanan davalarda göreve ilişkin değerlendirme yapılırken senedin düzenlenmesine esas temel hukuki ilişki ve tarafların sıfatına da bakılması gerektiği, görev konusunun davacının ileri sürdüğü maddi vakıalar ve talep sonucuna göre belirlenmesi gerektiği, uyuşmazlık konusunun esasen kira sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit talebine ilişkin olduğu, bu nedenle davanın, kira uyuşmazlıklarında münhasır görevli olan sulh hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği kanaati hasıl olmakla, Mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Gerekçesi ayrıntılı kararda yazılacağı üzere;
1-Göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle, HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri gereğince DAVANIN USULDEN REDDİNE, uyuşmazlığın çözümünde ... 12. Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunun TESPİTİNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 20. maddesi gereğince taraflardan birinin görevsizlik kararı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmeleri gerektiğinin, aksi taktirde mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin İHTARINA,
3- HMK'nın 20. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip yasal iki haftalık sürede talepte bulunulduğunda dosyanın görevli İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesine tevzi edilmek üzere İstanbul Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Müdürlüğü'ne GÖNDERİLMESİNE,
4- Mahkememizce verilen görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra talepte bulunulmaması nedeniyle davaya görevli mahkemede devam edilmemesi durumunda yargılama giderlerinin değerlendirilerek HMK'nın 331/2. maddesi gereğince bir karar verileceğinin İHTARINA,
5-Yargılama gideri ve harçların görevli mahkeme tarafından nihai karar ile birlikte değerlendirilmesine,
Dair; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341. ile 360. madde hükümleri uyarınca mahkememize veya aynı sıfattaki başka bir mahkemeye verilecek dilekçe ile kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde veya istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvuru hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile mahkememize veya aynı sıfattaki başka bir mahkemeye vereceği cevap dilekçesi ile iki hafta içerisinde İSTİNAF yolu açık olmak üzere; mahkememizce verilen görevsizlik kararının istinaf edilmeden kesinleşmesi halinde yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'ne gönderilmesine tarafların yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/02/2025
Katip
...
¸E-imzalıdır
Hakim
...
¸E-imzalıdır