T.C.
İSTANBUL
3.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/184
KARAR NO: 2024/8
DAVA: SÖZLEŞMEDEN CAYMA
DAVA TARİHİ: 17/10/2023
KARAR TARİHİ: 15/01/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Sözleşmeden Cayma davasının yapılan açık yargılamasının sonunda.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... ile ... arasında yapılan, 27.05.1991 tarihli "...", 02.07.1992 tarihli ... Konserleri 07.07.1993 tarihli "..." albümü, olmak üzere müvekkilinin toplamda 3 eserinin işletmeleri taraflar arasında yapılan sözleşme ile davalının firmasına devredildiğini, davalının firması, ... kapanmış olup fikri ve sanat eserlerinin devredilmesinin asıl amacı olan, eserlerin topluma ulaşmasının sağlanması ve söz konusu eserden gelir elde edilmesi olmasına karşılık davalının firması kapandığı için müvekkili ...'in sözleşme konusu ... albümü, ... ve ... konserlerine ilişkin albümlerinin topluma ulaşması imkânsız bir hal aldığını ve söz konusu eserlerden herhangi bir gelir edilmemiş olup müvekkilinin eser sahibi, ... sözleşmeyle devredilen ve ruhsat verilen mali hakların iktisap eden kişi tarafından gereği gibi faydalanamadığını, davalının firması olan ...'in kapatılması ve sanatçının albümlerinin topluma ulaşması imkânsız bir hal alması buna bağlı olarak söz konusu eserlerden herhangi bir gelir edilememesi müvekkilinin eser sahibi, ...'in sözleşmeyle devredilen ve ruhsat verilen mali hakların iktisap eden kişi tarafından gereği gibi faydalanamaması sebepleriyle sözleşme konusu olan eser albümlerinin eser işletmelerinin ve sözleşme gereğince devredilen tüm hakları iade edilmesi gerektiğini, açıkladıkları nedenlerle haklı davanın kabulü ile ...'in sözleşmeyle devredilen ve ruhsat verilen mali hakların, eser albümlerinin, eser işletmelerinin ve sözleşme gereğince devredilen tüm hakların müvekkiline iadesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
GEREKÇE: Dava; FSEK'in 58. maddesine dayalı sözleşmeden cayma istemine ilişkindir.
...Ticaret Sicil Müdürlüğünün 14/11/2023 tarihli yazısında; davalı ...'nin 6102 sayılı TTK'nın geçici 7.maddesine göre 07/07/2014 tarihinden sicilden resen terkin edildiği bilgisinin verildiği görülmüştür. Bu nedenle davacı vekiline davalı şirketin ihyası için dava açmak üzere davacı vekiline tebliğden itibaren 1 aylık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde şirketin ihyası davası açılmadığı takdirde davanın, pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedileceği hususunun ihtarına, (ara kararın tebliği ile ihtarat yapılmış sayılacaktır.) karar verilmiş ve tebliğ tarihinden (21/11/2023) itibaren işleyen 1 aylık kesin süre içerisinde davacı vekilince herhangi bir beyanda bulunulmadığı tespit edilmiştir.
HMK'nın 114/1-d maddesinde tarafların taraf ve dava ehliyetlerine sahip olmaları bir dava şartı olarak düzenlenmiştir. Taraf sıfatı ise (husumet) maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır.Taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usulî hukuki ilişkinin süjesi olabilme ehliyetidir. Taraf ehliyetine sahip olan kişi, davada davacı veya davalı olabilecektir. Bu nedenle, taraf ehliyeti usûli bir kavramdır. Taraf ehliyetine sahip olabilmek için medeni hukuktaki hak ehliyetine sahip olmak gerekir. HMK'nın 50. maddesine göre, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, taraf ehliyetine de sahiptir. Buna göre tüm insanlar, hak ehliyetine ve dolayısıyla taraf ehliyetine sahiptir. Dava ehliyeti ise, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir. (HMK md. 51) Fiil ehliyetine sahip olan kişi, dava ehliyetine de sahiptir ve davayı yürütebilir, usûl işlemlerini yapabilir. Reşit olan ve temyiz kudretine sahip olan kişiler fiil ehliyetine sahiptir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve dava takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif taraf sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır. Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa, dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re'sen gözönünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet sıfatı yokluğundan reddi gerekir. Bir kişinin belli bir davada davalı veya davacı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi davalı veya davacı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir.
Anılı HMK'nın 114. maddesinde düzenlenen dava şartları, davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün olduğu gibi mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durum olup somut uyuşmazlıkta ticaret sicilinden resen terkin edilen ve böylece tüzel kişiliği sona eren davalı şirket hakkında yargılamaya devam edilebilmesi amacı ile ihya davasının ikame edilmesi gerekmekte iken mahkememizce yapılan ihtara rağmen kesin süre içerisinde ihya davasının açılmadığı saptanmakla; davalı hakkında açılan davanın HMK'nın 114/1(d) ve 115/2.maddeleri uyarınca usulden reddine dâir aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- HMK'nın 114/1(d) ve 115/2.maddeleri uyarınca davanın USULDEN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL harcın, peşin alınan 717,26 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 289,66 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Davacı tarafın yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
3-Davacı tarafından fazla yatırılan gider avansının, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dâir; davacı vekilinin ve davalı şirketin yokluğunda, dosya üzerinden HMK'nın 345/1.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve İstinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 15/01/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır