T.C.
İSTANBUL
3. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/133 Esas
KARAR NO: 2024/149
DAVA: TASARIMIN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ
DAVA TARİHİ: 21/06/2018
KARAR TARİHİ: 25/09/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarımın Hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; TPMK nezdinde davalı taraf adına tescilli tasarımlar yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığından, harcı alem olduğundan, uzun yıllardır tekstil sektöründe üretilen, satılan, tüketicisi kadınlar tarafından 20- 30 senedir giyilen ürünler olduğundan, davalının tescili hem hukuka aykırı, hem de tekstil sektöründe harcı alem ürünler için tekel oluşturmaya çalıştığından kötü niyetli olduğunu, davalı adına ..., ... ve ... tescil numarası ile Türk patent nezdinde tescilli tasarımların bu nedenlerden ötürü hükümsüzlüklerine karar verilmesi gerektiğini, davalı tarafın ..., ... ve ... tescil numarası endüstriyel tasarım tescil belgesine bağlı bulunan gömlek, giysi, bluz ürünleri yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olmadığını, mezkur ürünler piyasada bilinen ve uzun yıllardır kullanılan, özgün olmayan harcı alem ürünler olduğunu, bilindiği üzere bir ürünü endüstriyel tasarım tescil belgesine bağlatabilmek için ürünün yeni, yani dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış ve ayırt edici nitelikte olması, yani bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer tasarımların böyle bir kullanıcıda bıraktığı genel izlenim arasında belirgin farklılıklar bulunması gerekmekte olduğunu, ancak davalı ürünleri ne yenidir ne de ayırt edici nitelikte olmadığını, davalı ürünlerinin bilgilenmiş kullanıcısı kadınlar olduğunu, kadınların günlük hayat ve iş hayatında çok çok uzun yıllardır kullandığı bluz gömlek ürünleri davalı tarafından usul ve yasaya aykırı şekilde tescil edilmiş olduğunu, huzurdaki dava bilirkişi incelemesine dahi ihtiyaç duyulmadan davalı ürünlerinin hükümsüz kılınabileceği nitelikte olduğunu, her gar dolapta bu giysilerden çok uzun yıllardır bulunmakta olduğunu, her tüketici eşinden, annesinden, teyzesinden, kızından, televizyon programlarından, dizilerden, filmlerden, mağaza vitrinlerinden, internet mağazalarından, sosyal medyadan dolayı bu ürünlerin yeri olmadığını bilebilmekte olduğunu, birçok tekstil firması bu ürünleri çok çok uzun yıllardır üretmekte satmakta olduklarını, mahkeme bilirkişi incelemesini gerekli görür ise tekstil mühendisi bir kadın bilirkişi atanarak tasarım olduğu ileri sürülen giysiler üzerinde yapılacak yenilik incelemesi ise giysilerin harcı âlem olduğu kolaylıkla tespit edileceğini, davalı adına tescilli ... tescil numaralı tasarım tescil belgesinde bulunan bluz isimli ürünler yeni ve ayırt edici olmadığını, bu ürünlerin aynıları uzun yıllardır bir firma tarafından üretilip satılmış olsa da bir kısım örneklerini dosyada karşılaştırmalı olarak sunma Bilirkişinin harcı alemlik açısın inceleme yaparken sektör bilirkişisi olması nedeni ile sadece sunduğumuz ürünler ile sınırlı kalmaksızın inceleme yapmasını talep ettiklerini, dosyada karşılaştırmalı olarak davalıya ait hukuka aykırı şekilde tescil edilmiş giysi ürünlerinin yeni olmadığını gösterir, eski tarihli kataloglardan alınmış fotoğraflar aktarılmakta olduğunu, Katalog asılları delil listemiz ile birlikte sunulacak olduklarını, yukarıda aktarılan görseller de davalıya ürünlerin daha önce piyasaya sunulmuş olan giysi ürünleri ile aynı ve ayniyet derecesinde benzer bulunduğunu görülmekte olduğunu, benzerlik incelemesi yapılırken genel görünüm prensibi dikkate alınacağından, genel görünüm itibarı ile aynı/benzer olan eski tarihli ürünler, davalıya ait ürünlerin yenilik ve ayırt edicilik özelliğini taşımadığını açık olarak göstermekte olduğunu, davalı ürünlerinde yer alan ayırt edici/belirleyici özellikler, daha önce piyasaya sunulan ürünlerde de aynen kullanılmakta olduğunu, açık olarak bilindiği üzere mezkur ayırt edici/belirleyici özellikler davalı ürünleri için teknik zorunluluk olmayıp tamamen davalı tarafın hacri alem ürünleri tescil etmesinin sonucu olduğunu, bu nedenlerle davalının tasarımında yenilik vasfı bulunmadığını, bir ürün herhangi bir parçasına veya bütününe ait tasarımın yeni ve ayırt edici olması halinde Sınai Mülkiyet Kanunundaki korumadan yararlanabilecek olduğunu, Sınai Mülkiyet Kanunu “MADDE 56- (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur" demekte olduğunu. Kaldı ki, anılan tasarımlar genel görünümleri itibarı ile ayırt edilemeyecek kadar benzer olduklarını, tasarımların bilgilenmiş kullanıcı gözünde çok benzer oldukları dolayısıyla iltibas tehlikesinin bulunduğunu, davalı şirketin endüstriyel tasarım tescil başvurusunda bulunduğu tasarımlar Sınai Mülkiyet Kanunu madde 5686'ya aykırı, yenilik ve ayırt ediciliği bulunmayan tasarımlar olduğunu. bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer bir tasarımın böyle bir kullanıcı da bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık oluşuyorsa bu tasarımı, ayırt edici niteliğe sahip olduğunu, bir tasarımın ayırt edici niteliğini tespit edilirken, başka tasarım veya tasarımlarla karşılaştırılması / kıyaslanması gerekli olduğunu, bir tasarımın ayırt edicilik bakımından diğer tasarımlardan göstermesi gereken farklığın derecesi belirgin bir farklılık olduğunu, davalı tarafa ait tasarımlar ile daha önce kamuya sunulmuş olanı tasarımlar karşılaştırıldığında davalı tarafa ait tasarımların bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer tasarımların böyle bir kullanıcıda bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık bulunmadığını, sonuç olarak davalı tarafa ait tasarımlar yeni olmadığı gibi ayırt edici nitelikte de olmadığını, topluluk hukuku ile uyumlu olarak iki kademeli bir koruma testi öngören hukukumuzda, öncelikle tasarımın yeni olup olmadığı incelemesi yapılacak, eğer tasarım var olan diğer tasarımlarla kıyaslandığında kamuya sunulduğu tarihte yeni kabul edilir ise, ikinci aşamaya geçilerek tasarımın ayırt edici karaktere sahip olup olmadığının inceleneceğini, bir tasarımın yeni sayılabilmesi için 6 tasarımın aynısının başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekir olduğunu, tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilecek olduğunu, ayırt edicilik değerlendirilmesi yenilik değerlendirmesine göre daha ayrıntılı bir araştırmayı içerecek ve tasarımın kendine has ayrı bir karaktere sahip olup olmadığının da belirleyicisi mahiyetinde olacak olduğunu, ayırt edicilik kriteri ile tasarımın farklı olması kastedilmekte olduğunu, bir tasarımın ayırt ediciliği sadece o tasarıma has, o tasarımı benzer tasarımlardan ayırt etmeye yarayan görünüme ilişkin özellikleri nitelemekte olduğunu, ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, kriterlerin yanı sıra birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verileceği izahtan vareste olduğunu, bunun dışında da sonradan teşcil edilen veya kamuya arz edilen taşarımın öncekilerden “genel izlenim” bakımından belirgin derecede farklı olması gerekeceği, ayırt edicilik incelemesinde genel görünüme etki etmeyen ayrıntılar değerlendirme dışı bırakılacak olduğunu, davalı şirkete ait tasarımlar genel görünüm itibarıyla neredeyse daha önce piyasaya sunular ürünler ile aynı olduğunu, bazı küçük farklılıkların ise genel görünüme etkisi olmayan ayrıntılarda kaldığı görülecek olduğunu, Kaldı ki, dayalı tasarımlarının yeni olmadığından ayırt edicilik incelemesi yapılması dahi gereksiz olduğunu, arz ve izah edildiği üzere ve aktarılan kanun maddeleri uyarınca; davalı şirket adına tescili talep edilen tasarımlar yıllardır piyasada var olan bilenen kamuya mal olmuş harcı alem ürünler olduğunu, sonuç olarak harcı alem ürünler kimsenin tekeline verilemeyeceği, davalının mezkur hukuka aykırı tescilleri tekstil sektörü açısından tehdit niteliğinde olduğunu, bu nedenlerden ötürü dava konusu harcı alem tasarımların iptali ile dava konusu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile davalı müvekkili lehine TPE nezdinde tescilli ...tescil numaralı ... sırasında yer alan tasarımlar, ... tescil numaralı ... sırasında yer alan tasarımlar ile ... tescil numaralı ... sırasında yer alan tasarımların iptali ve hükümsüzlüklerine karar verilmesi gerektiği iddiası ile davalıya haksız ve hukuka aykırı şekilde husumet yöneltmiş olduğunu. öncelikle belirtmek gerekir ki davalı uzun yıllardır tekstil sektörünün içinde olup birçok moda tasarımcısı ile birlikte çalışmakta olduğunu, davacı davalının kendine özgü tasarımlar üretip satan ulusal ve uluslararası alanda tanınan büyük bir firma olduğunu, davalının şirkette moda tasarımcılarının daha önce piyasaya sunulmuş tasarımlar tasarlayıp davalı şirketin de bu tasarımları üretmesi mümkün olmadığını, davalının Türk Patent Enstitüsü'nce tescilli tasarımların hiçbiri bu güne kadar tescili iptal edilmemiş olduğunu, davacının iddiaları bahsedildiği üzere haksız ve mesnetsiz olup davacının amacı müvekkilimin TTK ve Sınai Mülkiyet Kanunundan kaynaklanan haklarını kullanmasını sürünceme de bırakmak olduğunu, davayı ve davacının iddialarını kabul anlamına gelmemekle birlikte açıklamak gerekir ki; davacı ...'ın isimli mağazanın sahibi olduğu bilinmekte olduğunu. ... 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyası bilirkişi raporunda bakıldığında görüleceğini ki davacının sahibi olduğu ... isimli mağazaya tespite gidilmiş ve ayırt edilemeyecek derecede benzer nitelikte taklit ürünler tespit edilmiş olduğunu, bunun üzerine açıkça görüleceği üzere davacı kötüniyetli olarak taraflarına husumet yöneltmiş olduklarını, yine iddialarında davacı kötüniyetli olarak davacı davalının tescilli tasarımlarının ...'ın ... Kataloglarında mevcut olduğu iddiası ile görsellerini sunmuş olduğunu, ancak davacı söz konusu katalogları daha sonra sunacağını beyan etmiş ise de davacının Söz konusu katalogları davayı açarken sunmamış olması manidardır olduğunu, şöyle ki ... 1. Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi...D.İş sayılı dosyası bilirkişi raporunda bakıldığında davacının sahibi olduğu... isimli mağazaya tespite gidilmiş ve ayırt edilemeyecek derecede benzer nitelikte taklit ürünler tespit edilmiş ve bilirkişi tarafından iltibasa ve aldatmaya yol açacağı kanaatine varılmış olduğunu, davacı kötü niyetli olduğunu, davalıya ait tasarıma ilişkin fikri mülkiyet kanundan kaynaklan hakların kullanımına engel olmak ve sürüncemede bırakmak için işbu davayı açmış olduklarını, yine davayı ve davacının iddialarını kabul anlamına gelmemekle söz konusu kataloglardan sunulan görseller davalının tescilli tasarımlarına benzememekle birlikte bilirkişi incelemesi yapıldığı takdirde katalogların sonradan kötüniyetli olarak oluşturulmuş kataloglar olduğu hususu ortaya çıkacağını, davacının sunmuş olduğu katalog görsellerinin hangi şirkete ait olduğu ve katalog görsellerinde yer alan ürünlerin satışına ilişkin herhangi bir delil sunmadığı açıkça olduğundan haksız davanın reddi gerekmekte olduğunu, davacı iddiasını ispatlayamamış olup dava Haksız ve hukuka aykırı olarak ikame etmekte olduğunu, “TMK madde 6 gereğince “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” demekte olduğunu, davacı iddiasını ispatla yükümlü olup iddiasını ispat edemediğinden davanın reddini talep ettiklerini, davacının kötü niyetini ortaya koyan bir başka husus da davacı davalının TPE nezdinde dava konusu tescilli ürünlerin tescil başvurusu esnasında herhangi bir itirazı olmayıp daha sonra işbu davayı davalıya yöneltmesi olduğunu, ancak işbu dava kötüniyetli olarak davacı tarafından davalı TTK ve Sınai Mülkiyet Kanunundan kaynaklanan haklarını kullanmasını sürünceme de bırakmak için açılmış olsa da dahi izah etme gerekir ki, 02.06.2017 tarihli ve .... Tescil numaralı 1.Bluz davacı tarafın iddia ettiği ürünleri ile benzerlik taşımamakta olduğunu, konu edilen bluzun kesimi yuvarlak yaka, uzun kollu, dar kesim ve aksesuarlı iken davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise bol kesimli, daha küçük kare desenli ve aksesuarsız olduğunu, ... tarihli ve ... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 2. Sırasında bulunan bluz davacı tarafın iddia ettiği ürünleri ile ayırt edici özellik taşımakta olduğunu, bluzun kesimi yarım kol, arkası sırt açık detaylı (kesimi kapak şeklinde) olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise düz kesim arka detayı olmayan, yakadan kuşaklı ve aksesuarlı olduğunu, ürünlerin kuşak ve arka kesimleri birbiriyle tamamen farklı olduğunu, ürünlerin benzerlik taşımadığını, ... tarihli ve ... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 4. Sırasında bulunan bluz davacı tarafın iddiasının aksine ürünleri ile ayırt edici özellik taşımakta olduğunu, bluzun kesimi sıfır kol, kemerli, ve aynı desen fırfırlı şerit eklemeli olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise yarım kollu, hakim yakalı, dar kesimli düğmeli olduğunu, görüleceği üzere ürünler birbirinden alakasız olup benzerlik taşımamakta olduğunu,... tarihli ve ... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 5. Sırasında bulunan bluz davacı tarafın iddiasının aksine ürünleri ile birbirlerinden tamamen farklılık arz etmekte olduğunu, şöyle ki; bluzun kesimi volanlı/fırfırlı kol, v yakalı, beli aynı desenden kuşaklı olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise gömlek yakalı, düz kesim kol, düğmeli, kollar katlanabilir ve düğme ile sabitlenebilir olduğunu,... tarihli ve ... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 1. Numarasında bulunan bluz Düz kesim kol, kollar katlanabilir düğme ile sabitlenebilir, kemerli, v yaka, beli kuşaklı olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise düz ve dar kesimli kol, gömlek yaka, düğmeli olduğunu, ürünlerin benzerlik taşımamakta olduğunu, ... tarihli ve ... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 2. Numarasında bulunan bluz Gömlek yaka, dökümlü yakadan kuşaklı bol kesim, sol yaka işlemeli, katlanabilir ve düğme ile sabitlenebilir kollu olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise dar kesimli, kapalı yakadan kuşaklı olduğunu, ürünlerin ayırt edici özellik taşımaktadır benzer olmadığını, ... tarihli ve ... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 3. Numarasında bulunan bluz hakim yakalı, sol kısım ve kollar işlemeli, katlanabilir ve düğme ile sabitlenebilir kollu, dökümlü model olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise v yakalı, dar kesimli, katlanabilir ve düğme ile sabitlenebilir kollu model olduğunu, benzerlik olmadığını alakasız modeller olduğunu, ... tarihli ve... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 4. Numarasında bulunan bluz gömlek yaka, yakadan aksesuarlı, yakadan kuşaklı, bol kesim, katlanabilir ve düğme ile sabitlenebilir kollu olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise gömlek yaka, yakadan düğmeli kuşaklı, dar kesimli, kolları manşetli olduğunu, ... tarihli ve ... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 1. Numarasında bulunan bluz balıkçı yaka, yaka bitiminden aşağı aynı desen fırfırlı, kemerli ön ve arka model kesimi eşit boyda olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise gömlek yaka, v yaka göğüs altında biten düğmeli, katlanabilir ve düğme ile sabitlenebilir kolludur. Ürünler alakasız olduğunu, ...tarihli ve ... Tescil numaralı Tasarım Tescil Belgesinin 2. Numarasında bulunan bluz hakim v yakalı, düğmeli, dar kesim, kolları manşetli, kemerli olup davacı tarafın karşılaştırdığı kataloglardaki ürünler ise hakim v yaka, kemerli, düğmeler yarıya kadar, bol kesim kolları manşetsiz katlanabilir. ve düğme ile sabitlenebilir olduğunu, ürünler benzerlik taşımadığını, ürün karşılaştırmasından da anlaşılacağı üzere davacı tarafın iddiaları hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davalıya ait söz konusu ...,... ve ... tescil numaralı endüstriyel tasarım tescil belgesine bağlı bulunan gömlek, giysi, bluz ürünleri yenilik ve ayırt edici niteliklere haiz olduğunu, davacı tarafın iddiaları asılsız ve kötüniyetli olduğunu, yenilik ve ayırt edici unsuruna sahip olan tasarımlar bakımından en önemli husus kişisel gayretle ayırt edilebilen bir tasarım yaratabilmek olduğunu, yenilik özelliği açısından dikkate alınması gereken birkaç esas nokta olduğunu, bunlar çizgi, renk, doku, malzeme esnekliği ve süsleme gibi insan duyuları ile algılanabilen unsurlar olduğunu, bütün bunlar göz önüne alındığında ve davalı firma ait tasarımların yeni ve ayırt edici olduğu ortaya çıkacak olduğunu, daha önce değindiğimiz üzere davacının amacı davalının TTK ve Sınai Mülkiyet Kanunundan kaynaklanan haklarını kullanmasını sürünceme bırakmak olduğunu, bu nedenle davacının ihtiyari tedbire ilişkin taleplerinin reddi gerekmekte olduğunu, aksi düşünüldüğünde bu durum müvekkilim açısından hak kaybına neden olacağı açık olduğunu, Kaldı ki, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." mevcut durum incelendiğinde hakkın elde edilmesinin zorlaşacağı, imkansız hale geleceği yakut ciddi bir zararın doğacağı bir durum söz konusu olmadığını, bu nedenle davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE: Dava; davalı adına TPMK nezdinde tescilli olan ... nolu tasarımın..., ... nolu tasarımın ... ve ... nolu tasarımın ... nolu ürünleri kapsamında hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.
Davalı adına tescilli ..., ... ve ... tescil numaralı tasarım tescil belgesine bağlı bulunan gömlek giysi, bluz ürünlerinin, marka tescil belgeleri TPMK'dan celp ve tetkik edilmiştir.
Davalı adına tescilli ..., ... ve ... tescil numaralı tasarımlara dava sonuçlanıncaya kadar 3.şahıslara devrinin önlenmesi için sicil kaydına tedbir konulmasına tensiben karar verilmiştir.
Davacı tarafça delil olarak fotoğraflar, katalog, broşür, dergi, fatura, internet reklamı, internet siteleri, bilirkişi incelemesi, sektör bilirkişisi bilgisi, taraflara ait ticari defter ve kayıtlarına dayanıldığı görülmüştür.
Davalı tarafça 72 adet davalıya ait olduğu beyan edilen tasarım ürünlerin büyük boy görselleri, tescil kayıtları, ticari defterler, ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyasına delil olarak dayanıldığı görülmüştür.
Mahkememizce dosya kapsamına alınan tasarım uzmanı bilirkişi ...marifet ile hazırlanan 24/05/2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle; hükümsüzlüğü talep edilen ...Şirketi adına ...tarihli ve ... Tescil Nurnaralı Tasarımının Dosyaya delil olarak sunulan davacının Şubat 2015 ve Ağustos 2016 kataloglarında yer alan bluz modellerinin aynıya yakın benzer olduğu, davalının önceki tarihli bilgisayar kaydı olduğu belirtilen bluz modeli incelendiğinde bu modelin dava konusu modelle benzerliğinin olmadığı, ... Şirketi adına ... tarihli ve ... Tescil Numaralı Tasarımının, davacının sunmuş olduğu ... katalogu Ağustos 2016 Sayfa 21 ve 22 görsellerinin tescilli tasarımla benzer olduğu, davalının bilgisayar kayıtlarında olduğunu belirttiği önceki tarihli modellerin dava konusu modelle benzerlik göstermediği, tescilli tasarımın penssiz temel- ana beden kalıbına uygulanmış bir model olduğu, ... Şirketi adına ... tarihli ve ... tescil numaralı tasarımının, davacının sunmuş olduğu ...'de yer alan modellerle farklı olduğu, ... Şirketi adına ... tarihli ve... Tescil Numaralı Tasarımının ... Katalogu Şubat 2015 Sayfa 20'de yer alan modelin benzer özellikte olduğu, davalının kayıtlarında ... ve ... Kodları ile ... ve ...tarihlerinde üretilip piyasaya sunulduğu belirtilen modellerin tescilli modelden genel görünüm ve ayrıntılar bakımından farklı olduğu, ...Şirketi adına..tescil numaralı tasarım ile davacının sunmuş olduğu ... ile ...sayfa 11'de yer alan modellerin tescilli tasarımla aynı özellikleri taşıdığına, davalının bilgisayar kayıtlarında olduğu belirtilen ... ve ... Kodları ile ... tarihlerinde üretilip piyasaya sunulduğu belirtilen modeller ile tescilli ve katalogda yer alan modellerin birbirine benzer olduğu, bilgisayar incelemesinin gerektiği, ... Şirketi adına ... tescil numaralı tasarım ile davacı tarafından delil olarak sunulan ... Katalogu ...Sayfa...'de yer alan görsellerdeki modellerin tesçilli modelden farklı olduğu, ...Şirketi adına ... tescil numaralı tasarım ile Şubat 2015 ... Katalogu Sayfa...'de yer alan bluzların farklı olduğu, ...Şirketi adına ... tescil numaralı tasarım ile ...sayfada yer aları bluzların birbirinden farklı olduğu,... Ticaret Limited Şirketi adına ... tescil numaralı tasarım ile Şubat 2015 ... Katalogu Sayfa ...'da yer alan modelin, farklı olduğu, ... Limited Şirketi adına ... tescil numaralı model ile, Şubat ...'de yer alan modelin farklı olduğu, ancak tescilli tasarımın da her firmanın üretebileceği ternel- ana beden kalıbı üzerine çalışılan klasik bir gömlek modeli olduğu bildirilmiştir.
Mahkememizce dosya kapsamına alınan tasarım uzmanı bilirkişi ..., bilişim uzmanı ...ve tasarım uzmanı ... marifet ile hazırlanan 27/10/2019 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalının şirket merkezinde yapılan yerinde inceleme esnasında Mahkemenin talep ettiği hususlar incelenmiş olup davalı tarafın dilekçedeki beyanı üzerine incelenen (72 Adet ürün göselleri ürün kayıtların orijinal bir kopyası diş müdahalelere açık olmaksızın alındığı ve CD'ye aktarıldığı, aktarılan CD'nin ... markalı ve ... serial numaralı (EK-2) olduğu, davacının hükümsüzlük talebi ile ilgili olarak raporda görselleri bulunan katalogların orijinalleri incelenemediği için bu yönde değerlendirme yapılmadığı, katalogların var olduğunun kabul edildiği, bu konuda değerlendirmenin Hâkimliğinizin takdirinde olduğu, 24.05.2018 tarihli bilirkişi raporunda ... tescil numaralı ...kodlu tasarım ile ayni tescil numaralı ... kod numaralı tasarımların arka bedenleri yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı değerlendirilmemiş bu raporda İncelemeye dahil edildiği, hükümsüzlük talebi ile ilgili olarak davacıya ait sunulan bluz tasarımlarının, davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü için yeterli olmadığı, hükümsüzlük talebi ile ilgili olarak davacıya ait sunulan bluz tasarımlarının, davalıya ait ...tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü için yeterli olmadığı, hükümsüzlük talep edilen davalıya ait... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, hükümsüzlüğü talep edilen davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın başvurusunun yapıldığı tarihten daha önce davacı tarafından kamuya arz edildiği ve yenilik vasfını kaybettiği için hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, hükümsüzlük talep edilen davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, hükümsüzlük talep edilen davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, hükümsüzlük talep edilen davalıya ait ...tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, hükümsüzlük talep edilen davalıya ait ...tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, hükümsüzlük talep edilen davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, hükümsüzlük talep edilen davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı bildirilmiştir.
Mahkememizce dosya kapsamına alınan tasarım uzmanı bilirkişi ..., bilişim uzmanı ... ve tasarım uzmanı ... marifet ile hazırlanan 22/05/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; ... nolu tasarımın yeni ve ayırt edici olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, ... nolu tasarımının yeni ve ayırt edici olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, ... nolu tasarımın yeni ve ayırt edici olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, ... nolu tasarımın tescil tarihinden önce kamuya sunulduğu tespit edildiğinden 27.10.2019 tarihli raporda da belirtildiği üzere hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, ... nolu tasarımın yeni ve ayırt edici olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, ... nolu tasarımın yeni ve ayırt edici olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı,... nolu tasarımın tescil tarihinden önce davalı tarafından kamuya sunulduğu tespit edildiğinden 27.10.2019 tarihli rapordan farklı olarak hükümsüzlük şartlarının oluştuğu,... nolu tasarımın yeni ve ayırt edici olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, ...- nolu tasarım dikkate alındığında yeni ve ayırt edici olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, ... nolu tasarım dikkate alındığında yeni ve ayırt edici olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, davacının davaya konu tescilli tasarımların harcıalem olduğu yönündeki iddiasının kabulünün mümkün olmadığı, davacının davalının beyanları doğrultusunda davaya konu tasarımların yenilik unsurunun ortadan kalktığı, davalının beyanlarının ikrar niteliğinde olduğu yönündeki iddiasının değerlendirilmesinin Mahkemenin takdirinde olduğu, davalının dava konusu dışında kalan davacı tarafından sunulan katalogdaki tasarımların kendi tasarımları olduğu ilk kez kamuya kendisi tarafından sunulduğu ve tasarım hukukuna göre tescilsiz tasarım olarak korunması gerektiği yönündeki beyanlarının huzurdaki davanın konusu olamayacağından değerlendirilmediği bildirilmiştir.
Mahkememizce dosya kapsamına alınan Tasarım uzmanı bilirkişi ..., bilişim uzmanı ... ve tasarım uzmanı ... marifet ile hazırlanan 05/03/2024 tarihli bilirkişi 2. ek raporunda özetle; ... nolu tasarımın tescil tarihinden önce kamuya sunulduğu tespit edildiğinden 27/10/2019 ve 11/05/2022 tarihli raporlarda da belirtildiği üzere hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, ... nolu tasarımın tescil tarihinden önce dosyadaki bilgi ve belgelerden davalı tarafından kamuya sunulduğu tespit edildiğinden 11/05/2022 tarihli rapordaki görüşümüzden farklı olarak 27/10/2019 tarihli raporda da belirtildiği üzere hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı bildirilmiştir.
Huzurdaki davadaki uyuşmazlığın; davalı adına tescilli ... nolu tasarımın ..., ... nolu tasarımın ... ve ... nolu tasarımın ...nolu ürünleri kapsamında tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliğini hâiz olup olmadığının tespiti ile hükümsüzlük talebi yönünden yasal koşulların oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Dava tarihi itibari ile yürürlükte olmakla somut olaya uygulanması gereken Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) Hükümsüzlük hâlleri başlıklı 77. maddesinin; ''(1) Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:
a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası, 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.
b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse.
c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise...'' şeklinde düzenlendiği görülmüştür. Davalı adına tescilli tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliğini hâiz olup olmadığı hususunda ihtilafın mevcut olduğu görülmekle tatbiki gereken SMK'nın yenilik ve ayırt edicilik başlıklı 56. maddesinin; '' (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.
(2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
(3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.
(4) Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.
(5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.'' şeklinde, SMK'nın Kamuya sunma başlıklı 57. maddesinin ise; ''(1) Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. (2) Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.'' şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
Anılı yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında; yenilik ve ayırt edicilik incelemesi özel ve teknik bilgi kapsamında incelemeyi gerekli kıldığından HMK'nın 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesinin yapılması gerekmiş olup akademisyen bilirkişi ile tasarım uzmanları ve bilişim araçları marifeti ile gerekli incelemenin yapılması amacı ile bilişim uzmanı bilirkişi görevlendirilmiş ve düzenlenen son tarihli raporun tarafların tüm delillerinin tetkiki neticesinde çelişkiyi giderdiği, ayrıntılı, gerekçeli, dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olmakla hükme esas alınmaya elverişli olduğu kanaatine varılmıştır. Bu kapsamda teknik ve sektörel inceleme neticesinde tespit edildiği üzere, TPMK tescil kayıtları ve görüntüleri/katalogları celp ve ibraz edilen dava konusu yenilik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan davaya konu davalı adına tescilli ... sayılı tasarım dışında kalan diğer dava konusu tasarımlardaki bluz ürünlerinin seçenek özgürlüğü de dikkate alındığında tasarım hukukunun amacına uygun olarak tescil edilmiş ve bilgilenmiş kullanıcı itibariyle bluzlar arasındaki kol, yaka, kesim, düğme, kemer, plise vb. aksesuarları dikkate alındığında her birinin ayırt edici
unsurlara sahip olduğu, benzerliklerin harcıalem özellikler içermediği, genel izlenim itibariyle birbirlerinden farklı olduğu, davalı haricinde tescil tarihinden daha önce kamuya sunulduğunun tespit edilemediği saptanmıştır. Yapılan inceleme neticesinde; yalnızca davalı adına tescilli ... sayılı tasarımın tescil tarihinden önce kamuya sunulduğu tespit edilmekle işbu tasarım yönünden yenilik özelliğini hâiz olmadığından hükümsüzlük koşulunun oluştuğu anlaşılmıştır. Tüm bu gerekçeler ışığında; davanın kısmen kabulü ile davalı adına tescilli ...-5 sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne, hüküm kesinleştiğinde sicilden terkinine, fazlaya dair istemin reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,
Davalı adına tescilli ... sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne, hüküm kesinleştiğinde sicilden terkinine, fazlaya dair istemin reddine,
2-Hüküm kesinleştiğinde karar örneğinin sicilden terkin için TPMK'ya gönderilmesine,
3-Alınması gereken 427,60 TL ilam harcından peşin harcın mahsubu ile eksik 392,30 TL harcın davalıdan tahsiline,
4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafın yaptığı 35,90 TL başvuru harcı, 35,90 peşin harç, 294 TL tebligat ve müzekkere masrafı, 3.000 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.365,80 TL yargılama giderinin davanın kısmen kabul kısmen reddi nedeniyle 1.121,93 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafın yaptığı 9.126,10 TL bilirkişi ve tebligat masrafının davanın kısmen kabul kısmen reddi nedeniyle 6.084,06 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ödeyen tarafa iadesine,
Dâir; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 25/09/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır