T.C.
İSTANBUL
3.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/171 Esas
KARAR NO: 2024/11
DAVA: Telif Hakları İhlaline Dayalı Marka Hükümsüzlüğü
DAVA TARİHİ: 28/12/2018
KARAR TARİHİ: 18/01/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Marka Hükümsüzlüğü ve Telif Hakları İhlaline Dayalı Maddi - Manevi Tazminat davalarının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVADA TALEP: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davaya konu "..." karakterinin ... tarafından yaratılan ölümsüz bir karakter olduğunu, ülkemizin önemli bir kültür varlığı olan ... karakteri ve ...'ın Kadıköy'de heykeli bulunduğunu, ...'ın ayrıca ...'nda da heykelinin bulunduğunu, ...'ın kurduğu ... dergisinde 1.000.000 tiraja ulaşmış, tüm dünyada satış sıralamasında üçüncülüğe kadar yükselmiş olduğunu, ...'ın pandomim, tiyatro yazarlığı ve yönetmenliği gibi sanata hizmetinin 68 yaşında vefatına kadar sürdüğünü, müvekkillerinin, karikatürist ...'ın mirasçıları olarak ...'a ait eserleri üzerinde maddi ve manevi hak sahibi olduklarını, müvekkillerinin ... tiplemesinin fikri hırsızlığa konu olduğunu internette tesadüfen öğrendiklerini, davalının eseri izinsiz olarak kulanmış, değiştirmiş, umuma arz etmiş, kötü niyetli olarak marka tescili yaptırmış, ticarethane açmış ve franchise haklarını pazarlamış olduğunu, davalıya ... 37. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarname ile eserin davalının ... nolu "...+şekil" markasını adına tescil ettirmiş olduğunu, müvekkilinin maddi ve manevi haklarına tecavüz eden davalının kendi marka tescilinin yanı sıra aynı tarihlerde ...Tic. Ltd. Şti. isimli şirketinin de ... numaralı “...+şekil” ve ...numaralı “...” markasını almasına öncülük ettiğini, davalının kendisine ait www ... alan adlı internet sitesinde franchise uzmanı olarak reklam yaptığını, davalının “...” ve “...” isimli kitapları bulunduğunu, hukuk sisteminde bir hakkın kötüye kullanılmasını korumayacağını, müvekkillerinden izin alınmaksızın yapılan marka tescilinin 556 sayılı MarKHK m.8/1-5.bendine göre hükümsüz kılınması gerektiğini, telif haklarına tecavüzün tespitini, durdurulmasını, hukuka aykırı olarak tescil edilmiş olan davalı markasının hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın hak sahipliğini iddia ettiği dayanak telif hakkı belgesini dosyaya ibraz etmesi gerektiğini, müvekkilinin ancak kendi adına tescilli ve/veya başvuruda bulunduğu markalar sebebiyle huzurdaki davanın tarafı olmasının söz konusu olabileceğini, franchise ve sair diğer markalaşma iddialarının muhatabının müvekkili ... olmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, husumetin ...Ticaret Limited Şirketi'ne yöneltilmesi gerektiğini, markanın şekil, resim, yazı, ses ve görüntü olarak bütünlük arz ettiğini, yalnızca bir yönüyle bir markanın değerlendirilmesinin hukuka uygun olmayacağını, her ne kadar davaya konu ürünlerin her ikisinde de “...” kelimesi bulunuyor ise de davalıya ait ürün ve marka “ ...” olmakla markalar arasında farklılık bulunduğunu, zira davacıya ait olduğu iddia edilen “ ...” ile benzerlik bulunmadığını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmektedir.
BİRLEŞEN ... 2.FSHHM'NİN ...E. SAYILI DAVADA
TALEP: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Ülkemizin ünlü karikatür karakterlerinden olan ...'nin ...'ın yarattığı ölümsüz karakterlerinden biri olduğunu, davacıların karikatürist ...'ın mirasçıları olduğunu ve ...'ın eserleri üzerinde hak sahibi olduğunu, uzun yıllar üzerinde emek harcayıp üzerinde çalıştığı ... Dergisi tanınan, bilinirliği olan dergide yayınlanan ... tiplemesinin fikir hırsızlığına konu olduğu, davalının eseri izinsiz kullanıldığını, değiştirildiğini, umuma arz ettirildiğini, kötü niyetle marka olarak tescil ettirildiğini ve pazarlandığını, davalının 10/12/2015 tarihinde başvurusu yapıldığı ... tescil numarasıyla ... ŞEKİL markasını haksız olarak adına tescil ettirdiğini, davalı 10/12/2015 tarihinde ... markasını adına tescil ettirmek için başvurduğunu ancak sonuçlanamadığı, ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...E sayılı dosyası ile haksız tescil nedeniyle marka hükümsüzlüğü talepli davayı ikame ettiklerini, belirtmiş, telif haklarına tecavüzün tespiti ve durdurulması ile FSEK 68 kapsamında şimdilik 1.000TL maddi ve davalının ... karakterine ve ...'a verilen manevi zararların giderilmesi için 15.000TL manevi tazminat talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin usulüne uygun olarak ... tescil numarasıyla ...+ŞEKİL ile yine usulüne uygun olarak ...tescil numarasıyla ...+ŞEKİL markalarını kendi adına marka siciline başvuru ile tescil ettirme gayesi ile müracaat ettiğini, müracaat aşamasında ilan edilen sürede itiraz süreci içinde herhangi bir itirazda bulunulmadığından bahisle marka sicil başvuru işlemi kabul gören marka siciline oyuncak sıfatında tescil edildiğini, müvekkil tescil amacının hiçbir zaman ticari kazanç elde etmek olmadığını sadece çocukların yararına yapılacak yardım projesinde kullanılmasını sağlamak olduğunu, davacının dava dilekçesinde iddia ettiği gibi, müvekkilin markasını dava dış şirketlere pazarladığı ürün üzerinde ticarethane açıp haksız kazanç elde ettiği gibi iddialarının asılsız ve dayanaktan yoksun olduğunu, davacı tarafın iddialarını ispatlayamadığını, müvekkil tescil ettirmiş olduğu " ..." karakteri ile davacının iddia ettiği eser arasında herhangi bir benzerlik bulunmadığını, tek benzer yanının "..." isminden ibaret olduğunu, yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesi olduğunu bu sebeple Müvekkil adresi olan ... Nöbetçi Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğunu, davacının dava açmakta tazminat şartlarının oluşmadığını maddi manevi tazminat davası açılabilmesi için haksız fiil oluşması gerektiğini, müvekkilin söz konusu markayı tescil ile mülkiyetini kazanması ve marka haklarının davalıdan yana olması sebebiyle Haksız fiil kusuru mevcut olmadığını, müvekkilin dava konusu markaları kendisi kullanmadığını hiç kimseyle hiçbir yerde bedel karşılığında markasını kullandırmadığını, davacı dava dilekçesindeki iddialarını ispatlayamadığını, davacının haksız davasının reddini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE: Asıl dava; ... numaralı markanın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.
Birleşen dava; FSEK hükümleri kapsamında telif haklarına tecavüzün tespiti ve durdurulması ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Hükümsüzlük istemine konu davalı adına tescilli ... numaralı "... + ŞEKİL" ibareli marka tescil belgeleri ile " ..." ibareli marka başvuru belgelerine ilişkin TPMK tescil kayıtları celp ve tetkik edilmiştir.
Davacıların veraset ilamını ibraz ettikleri görülmüştür.
Marka vekili... tarafından düzenlenen 18/05/2021 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; Muris ...'ın “ ...+şekil” karakterini karikatür olarak yarattığı, Muris ...'ın imzasıyla yayınlanan “ ...+şekil” karikatür karakterinin toplumda her kesimce bilinen bir karikatür karakteri olduğu, dosyaya sunulan mirasçılık belgesinden tespit edildiği üzere davacılar ... ve ...'ın muris ...'ın eşi ve oğlu sıfatıyla mirasçısı oldukları, esas davada, hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil numaralı "... + şekil" markasının ...sınıfta davalı adına tescilli olduğu, davacıların hak sahibi olduğu ve toplumun her kesimce bilinen " ... + şekil" karikatür karakterinin benzeri olan ... numaralı "...+şekil" markasının SMK m.6/6 ve 25/1 uyarınca hükümsüzlük şartlarının mevcut olduğu, birleşen davada, davcıların FSEK'den doğan haklarının ihlal edildiği, davacıların tazminat talebi konusundaki takdirin Mahkemeye ait olduğunu bildirmiştir.
FSEK uzmanı ..., sektör bilirkişisi ...ve mali bilirkişi ...tarafından ibraz edilen 02/03/2022 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; Davacıların murisi olan ...'ın eser sahibi olduğu " ..." karakterinin FSEK m.4/7 kapsamında eser vasfını haiz olduğu, davalının ... sayılı "... +ŞEKİL" markasını fiilen kulanıp kullanmadığı ve bu kullanım sebebiyle davacıların 5846 Sayılı Yasa kapsamında hangi mali haklarını ihlal ettiği dosya içerisinde yer alan verilerden anlaşılamadığı, dolayısıyla davalının, davacıların mali haklarını ne şekilde ihlal ettiği ve bu ihlal suretiyle ne tür faaliyetlerde bulunduğu tespit edilmeden maddi tazminata yönelik bir hesaplama yapılması mümkün olamayacağı, davalının dava konusu marka kapsamında gelir elde ettiğine dair herhangi bir belge ya da veri tespit edilemediği bildirilmiştir.
FSEK uzmanı ..., sektör bilirkişisi ... ve mali bilirkişi ... tarafından ibraz edilen 12/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç kısmında özetle; Dava konusu ... isimli eserin FSEK m.4 kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde olduğu, bu eserin davalı tarafından değiştirilerek marka olarak tescil ettirilmiş olması eserin mahiyeti ve hususiyetinde değişiklik meydana getirmesi sebebiyle sebebiyle davacıların manevi tazminat talep haklarının olduğu, bu husustaki takdirin Mahkemeye ait olduğu, davalının marka tescilinin “kötü niyetli” olduğunun kabulü halinde davacıların maddi tazminat talebinde bulunabileceği, ancak bu eserin marka olarak tescil ettirilmesinin rayiç bedelinin ne kadar olacağı hususunda dosyada herhangi bir veri (daha önce davacı tarafça yapılan bir lisans sözleşmesi gibi) bulunmaması sebebiyle bu hususta bir rayiç belirlemesi yapılamadığı, bu konuda TBK m.50-52 uyarınca Sayın Mahkemece uygun bir tazminat belirlenmesi hususunun Mahkemenin takdirlerinde olduğu, davalının elde ettiği kazancın iadesine yönelik hesaplama yapılabilmesi için davalı defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması gerektiği ancak tarafımızca yapılan incelemede; davalı adına herhangi bir gelir tespitinin yapılmadığı gibi davacı tarafından da zararının ne kadar olduğuna dair bir verinin dosyaya sunulmadığı bildirilmiştir.
Asıl dava dosyası kapsamında; davalı adına tescilli olan ... numaralı “...+şekil” markasının hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talep edilmiş olup davacıların (... mirasçıları) hükümsüzlük istemi yönünden tescilli markanın telif hakkını içermesi sebebine dayandıkları saptanmıştır.
Hükümsüzlük istemine konu markaya ait bilgiler TPMK'dan celp ve tetkik edilmiş olup ... tescil numaralı “...+şekil” markasının 28. sınıfta davalı adına tescil edildiği, marka tescil başvurusunun 10/12/2015 tarihinde yapıldığı, 26/08/2016 tarihinde markanın tesciline karar verildiği anlaşılmıştır. Tescilli markanın görselinin aşağıdaki şekilde olduğu görülmüştür:
Dosyaya sunulan mirasçılık belgesinden görüldüğü üzere; davacıların ...’ın mirasçıları olup ‘ ...+şekil’ karakterinin toplumun her kesimi tarafından
bilinen bir karakter olduğu ve ''...'' dergisinde yıllar öncesinde, sayılar itibariyle de yıllar boyunca müteveffa yazarın (karikatüristin) imzası ile yayınlandığı hususları herkesçe bilinen vakıa niteliğindedir. Nitekim HMK'nın 187. maddesinde belirtildiği üzere herkesçe bilinen vakıalarla, ikrar edilmiş vakıalar çekişmeli sayılmayacak ve ispatın konusunu teşkil etmeyecek olup eser sahibinin hususiyetini taşıyan karikatür eseri, FSEK 1/B ve 4. maddesi kapsamında koruma altına alınan güzel sanat eseri olup FSEK 27. maddesi kapsamında koruma süresinin eser sahibinin ölümden itibaren 70 yıl süreyle devam edecek olması nedeni ile davalı tarafın husumet itirazının reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Hükümsüzlük istemi yönünden dava tarihi itibari ile uygulanması gereken SMK'nın 25/1 maddesi; '' 5 inci veya 6 ncı maddede sayılan hâllerden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme tarafından markanın hükümsüzlüğüne karar verilir.
'' şeklinde düzenlenmiş olup SMK'nın 6/6 maddesinin; '' (6) Tescil başvurusu yapılan markanın başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi hâlinde hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir.'' şeklinde düzenlendiği görülmüştür. Somut ihtilaf kapsamında davalı adına tescilli şekil markasına bakıldığında, FSEK 8. maddesi kapsamında eser sahibi olan müteveffa ... tarafından meydana getirilen karikatür eserindeki “ ...+şekil” karakterini içerdiği ve davacı mirasçıların güzel sanat eseri yönünden koruma süresinin devam etmesi nedeni ile telif hakkı sahibi oldukları sabit olmakla, davalı adına tescilli markanın davacıların telif hakkını içermesi nedeni ile asıl davanın kabulüne ve ... numaralı “...+şekil” markasının SMK'nın 25/1 ve 6/6 maddeleri gereğince hükümsüzlüğüne ilişkin hüküm kurulması gerekmiştir.
Birleşen dava kapsamında; davalının ... tescil numaralı ... + ŞEKİL markasını haksız olarak kendi adına tescili sağladığı, davalının eseri izinsiz kullandığı, değiştirdiği, umuma arz ettiği, ticarethane açtığı hatta franchise haklarını pazarladığı iddiaları ile telif haklarına tecavüzün tespiti ve durdurulmasına, davalının eseri marka olarak edinmek için yasal hak sahiplerine ödemesi gereken telif ücreti ve telif haklarının ihlali yolu ile edindiği ve edinebileceği kazançların üç katı tutarında tazminatın fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1000-TL'sinin haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davacılara ödenmesi, ... ... karakterine ve ...’a verilen manevi zararların giderilmesi için 15.000-TL manevi tazminatın faiziyle birlikte davacılara ödenmesinin talep edildiği görülmüştür. Asıl ve birleşen dava kapsamındaki netice-i talepler farklı ise de tarafların ve maddi vakıanın aynı olduğu, ihtilafın asıl dava kapsamında hükümsüzlük koşulları oluşan ... tescil numaralı ''... + ŞEKİL'' markasının davalı başvurusu neticesinde adına tescil ettirilmesi eyleminin aynı zamanda davacıların mâli / manevi haklarının ihlaline sebebiyet verip vermediği noktasında toplandığı saptanmıştır. Bu nedenle davacıların tecavüzün tespiti ve durdurulması (FSEK 66), zararın üç katına kadar bedel ödenmesi ve diğer taleplerinin (FSEK 68) yerinde olup olmadığı değerlendirilmiştir. Mâli ve manevi hakların ihlali halinde hak sahibine saldırının durdurulması için dava açma hakkı FSEK 66. maddesinde tanınmış olup tecavüzün refi davasının açılabilmesi için tecavüz eyleminin başlamış ve halen devam etmekte olması gerekmektedir. Bununla birlikte asıl davanın hükümsüzlük istemi yönünden kabul edilmesi kapsamında, davalı adına tescilli markaya yönelik hükümsüzlük kararı geriye etkili şekilde hüküm ifade edeceğinden dolayı telif haklarına tecavüzün tespiti ve durdurulması ile tazminat istemleri yönünden dava tarihi itibari ile salt marka tescilinin dışında davalı tarafça telif hakkı ihlaline sebebiyet verecek bir eylemin mevcut olup olmadığının irdelenmesi gerekmiştir. Ancak dosya kapsamında davalı yanın adına tescil edilen marka dışında davacı mirasçıların hak sahibi oldukları güzel sanat eserine konu karikatür tiplemesi yönünden mâli yahut manevi hakların ihlaline sebebiyet verecek herhangi bir eyleminin bulunmadığı saptanmıştır. Aksi yöndeki eserin izinsiz kullanıldığı, değiştirildiği, umuma arz edildiği, ticarethane açıldığı, franchise haklarının pazarladığına yönelik davacı iddialarının dosya kapsamında ispata muhtaç kaldığı anlaşılmıştır. Bu gerekçeler ışığında sübut bulmayan birleşen davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl davanın KABULÜ ile,
SMK'nın 25/1, 6/6 maddeleri gereğince davalı adına tescilli ... numaralı "... + şekil" markasının hükümsüzlüğüne, hüküm kesinleştiğinde sicilden terkinine,
Kararın kesinleşmesine müteakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere TPMK'ya gönderilmesine,
a- Alınması gereken 427,60 TL ilam harcından peşin harcın mahsubu ile eksik 391,70 TL harcın davalıdan tahsiline,
b-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
c-Davacıların yaptığı 35,90 TL başvuru harcı, 35,90 peşin harç, 313,50 TL tebligat ve müzekkere masrafı, 4.000 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.385,30 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
d-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ödeyen tarafa iadesine,
2-Birleşen ... 2.FSHHM'nin ... E. sayılı davasının REDDİNE,
a- Alınması gereken 427,60 TL ilam harcından peşin harcın mahsubu ile eksik 154,36 TL harcın davacılardan tahsiline,
b-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
c-Davacıların yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
d-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ödeyen tarafa iadesine,
Dâir; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/01/2024
Katip ... Hakim ...
E- imzalıdır E-imzalıdır