T.C.
İSTANBUL
3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/481
KARAR NO : 2025/189
DAVA : Markanın Hükümsüzlüğü ve Sicilden Terkini
DAVA TARİHİ : 20/07/2012
KARAR TARİHİ : 22/10/2025
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin "..." markasını ... yılından bu yana kullandığını, söz konusu marka ile ilgili büyük ekonomik yatırımlarda bulunarak ayırtedici niteliğe kavuşturduğunu, müvekkilinin "..." markasını, hizmet verdiği restoran hizmetleri ile ilgili olarak ... yılında ... sayılı tescil belgesi ile marka olarak kendi adına tescil ettirdiğini, hal böyle iken davalının, müvekkiline ait dava konusu markayı, ticaret unvanında kullandığını ve hizmet verdiği pastırmacılık faaliyetinin yanı sıra, müvekkilinin faaliyet verdiği restoran ismi olarak haksız ve kötüniyetli olarak kullanmaya başladığını, ayrıca davalının söz konusu markayı kendi adına tescil ettirdiğini ve bu durumun müvekkili haklarına zarar verdiğini ileri sürerek dava konusu "..." markasının davalı adına yapılan ... sayılı ve ... sayılı markalarının hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, aynı zamanda davalının ticaret unvanında yer alan ... ibaresinin de terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin "... " ibaresini ... tarihinden itibaren ticaret unvanı olarak, 02/08/1996 tarihinden itibaren de marka olarak kullandığını, söz konusu markanın gerçek hak sahibinin müvekkili olduğunu savunarak reddini istemiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:Dava; Davalı adına tescili yapılan ... sayılı ... ve ...ayılı...markalarının hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, aynı zamanda davalının ticaret unvanında yer alan ... ibaresinin de terkinine karar verilmesi istemine ilişkindir.
... 1. FSHHM'nin ...E. Numarası ile "Davalı adına ... tescil nolu markanın .... sınıf hizmetler bakımından hükümsüzlük istemi" şeklindeki dava konusu kapsamında gerçekleştirilen yargılama neticesinde ...K. Numarası ile 13/11/2018 tarihinde davanın kabulüne karar verilerek, kararın kesinleşmesini mütakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili emtia sınıfı ile ilgili olarak sicile işlenmek üzere Türk Patent ve Marka kurumuna gönderilmesine yönelik hüküm kurulduğu,
Söz konusu hükmün temyiz kanun yoluna taşınması ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nce ...E. Numarası üzerinden incelendiği ve 10/12/2019 tarihinde ...K. Numarası ile onanmasına karar verildiği, bu karar akabinde onama kararı aleyhinde davalı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulduğu, davalı tarafça karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin .... Numarası üzerinden gerçekleştirdiği inceleme ile "...Davalı tarafın markayı uzun yıllardır tescil kapsamındaki hizmetlerde kullandığını ileri sürdüğü ve en başından bu yana kazanılmış hak savunmasında bulunduğu halde..." şeklindeki gerekçesiyle 22/04/2021 tarihinde ...K. Numarası ile bozulmasına karar verildiği, dosyanın mahkememize tekrar yargılama yapılmak üzere gönderilmesi ile işbu esas üzerinden gerçekleştirilen değerlendirmede;
Yargıtay ilamı kapsamında dosyada tespit edilecek husus;
Davalı yana ait ... kod numaralı markanın; davalı yanın kullanımları ile 26.06.2004 tarihinden önce; “Yiyecek ve İçecek sağlanması hizmetleri: Restoran hizmetleri, self- servis restoran hizmetleri, lokanta hizmetleri, kafeterya hizmetleri, cafe hizmetleri, kantin hizmetleri, kokteyl salonu hizmetleri, snack-bar hizmetleri, bar hizmetleri, ikram hizmetleri (catering ), yiyecek ve içecek hizmet araçlarının kiralanması hizmetleri... yiyecek ve içeceklerin hazırlanması, dağıtımı ve sunulması hizmetleri ( üçüncü şahıslar adına ) ziyafet düzenleme hizmetleri” bakımından kullanım olarak kabul edilip edilemeyeceği, bu kullanımlar ile davalı yanın dava konusu marka bakımından kazanılmış hakkının var olup olmadığı şeklinde somutlaştırılmıştır.
Bu kapsamda ilk olarak müktesep hak kavramına ilişkin açıklamalara yer verilerek dosya kapsamında yer alan deliller sırasıyla incelenecektir.
Müktesep hak kavramına ilişkin bir tanıma ne mülga 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de (“556 sayılı KHK”) ne de 10 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (“SMK”)nda yer verilmiştir.
Bu kapsamda müktesep hak ile ilgili açık bir tanım yapılamasa da Yargıtay kararlarında müktesep hak kavramına yer verilmekte, müktesep hakkın hangi koşullarda uygulama alanı bulacağı da belirli kıstaslara bağlı olarak incelenmektedir
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ...E.,...K. sayılı ve 19/09/2008 tarihli kararında; “Kazanılmış hak kavramına gelince, bu kavram ile; objektif ve genel hukuksal durumun bireysel bir işlemle kişi için özel bir hukuksal duruma dönüşmesi, hukuka aykırı işlemlerde ise, bunlardan bir süre yararlanılması suretiyle elde edilmiş bulunan hukuksal sonuçların korunmaya değer hale gelmiş olması yani üçüncü kişilerden bir şey isteyebilmek veya onları bir şey yapmak zorunda bırakmak biçiminde hak sahipliği kazanılması ve söz konusu hak karşılanmadıkça ya da boşluğu doldurulmadıkça tek tara%ı bir idari işlem veya eylemle geri alınabilmesi mümkün olmayan bir hukuki olanak ve yetkinin doğmuş olması anlatılmak istenmektedir.” şeklinde müktesep hak kavramına dair açıklamalara yer vermiştir.
Müktesep hak, önceki tarihli marka tescil sahibinin tescilden kaynaklanan haklarının kullanılması noktasında getirilen az sayıdaki kısıtlamadan birisidir, zira bilindiği üzere korumada öncelik ilkesi gereğince, bir markanın, bir mal veya hizmeti, tescili esnasında tescil edilmiş veya tescil başvurusu yapılmış bir markanın kapsadığı diğer mal veya hizmetlerden ayırt etmesi şart koşulmak suretiyle, önceki marka diğerine tercih olunmaktadır.
Ancak müktesep hak uygulamasında, önceki tarihli markasının devamı olarak bir marka başvurusu yapan marka sahibi, bazı hallerde yapılan itiraza karşı itiraz sahibinin markasından önceki tarihli markasının varlığını müktesep hak savunması olarak ileri sürebilmekte, bu halde yapmış olduğu yeni marka başvurusunun tescili engellenememektedir.
Yargıtay'ın müktesap hak tespitine ilişkin değerlendirmesinde;
Önceki tarihli marka ile sonraki tarihli markaların benzer olması,
Markaların kapsadıkları mal/hizmet sınıflarının aynı olması,
Önceki tarihli markanın çekişme konusu olmaktan çıkmış olması,
ilkelerinin kümülatif olarak sağlanması gerektiği incelenen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ...E., ...K. Ve 14/06/2017 tarihli (İpekyolu-İpekyolu Baharatları), Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ...E., ...K. Ve 04/03/2020 tarihli (Unex-Unex Değirmen), Yargıtay 11. Hukuk Daires'nin ... E., ...K. ve 19/09/2008 tarihli (...) kararı ve benzer minvaldeki yüksek derece mahkeme kararları kapsamında tespit olunmuştur.
Böylelikle müktesep hak kavramına ilişkin uygulamadaki kriterlerin belirtildiği yukarıdaki açıklamalar yargılama konusu uyuşmazlık kapsamında yeterli olduğuna kanaat getirilerek ilgili delillerin incelenmesi kısmına geçilmiştir.
11/05/2022 tarihli marka uzmanı, restaurant işletmeciliği uzmanı ve gıda mühendisi tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda yer alan "...Davalı yana ait ... kod numaralı Namlı ibareli markanın Mal ve Hizmetlerin Sınıflandırılmasına İlişkin Tebliğ'in ... Sınıfında yer alan hizmetler bakımından hükümsüzlüğü koşullarının oluştuğu, yönündeki kanaatleri bakımından da herhangi bir değişiklik olmadığı, davalı yanın “markayı uzun yıllardır tescil kapsamındaki hizmetlerde kullandığı ve en başından bu yana kazanılmış hak sahibi olduğu” savunmasına heyetçe iştirak edilmediği,... kod numaralı marka ile ilgili olarak, konu hakkında her ne kadar kullanılmayan eski tarihli markadan kaynaklı müktesep hakkın doğmayacağı kanaati yönündeki heyetçe mevcut ise de..." şeklindeki sonuç bölümüne haiz bilirkişi heyet raporunun taraf vekillerine tebliği akabinde taraf itiraz ve beyanları doğrultusunda dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tebliğ edildiği,
Sektör ve marka bilirkişi tarafından hazırlanan 30/06/2023 tarihli bilirkişi heyet raporu sonuç kısmında ise " Davalıya ait ... tescil numaralı ¸ibareli marka gözönüne alındığında markada da asli unsurun ... ibaresi olduğu, davalının bu markayı 02.08.1996 tarihinde ÇATI MARKASI olarak ... Sınıfta tescil ettirdiği, sonraki tarihli ve hükümsüzlüğü istenen ¸ibareli markasının, çatı markasının asli unsurunu(...) bozmadan emtia genişleterek tescil ettirmesinin ticaret hayatının teamülleri içerinde olduğu, bu durumun kazanılmış hakların korunması ilkesinin bir gereği olduğu, iş bu durumda hali hazırda tescilli ... tescil numaralı ¸ibareli markanın mevcudiyeti sebebi ile sonraki tarihli markanın hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı" şeklinde kanaat bildirildiği, incelenen 11/05/2022 ve 30/06/2023 tarihli bilirkişi heyet raporlarının kendi arasında yukarıda yer aldığı şekilde çelişki ihtiva ettiğinin tespiti ile dosyanın esasa konu çelişkinin giderilmesi için yeni kurulan bilirkişi heyetine incelenmek üzere tevdi edildiği,
FSEK uzmanı ve sektör uzmanınca hazırlanan 30/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda ise "...Davacının ... numaralı ... ile ...(... ) ...+ sayılı markalar için verilen hükümsüzlük kararı isabetsiz olup, hükümsüzlük şartları oluşmadığı, davacı ile davalının sınıflarının; ... da yer alan davacı adına tescilli sınıf olan “İskender, karışık iskender, adana kebap, ezmeli kebap, patlıcanlı kebap, beyti urfa kebap,halep işi, kuşbaşı, çiğ köfte, lahmacun, piliç şiş.” Sınıflarının ürün imalat dediğimiz paketli ürün sınıfı olarak anlaşılması gerektiği, ... sınıfta yer alan davalı adına tescilli “Kafeterya, restaurant işletmeciliği, catering (hazır yemek yapım ve dağıtım) hizmetleri. Yiyecek ve içecek sağlama hizmetlerinin” ise hizmet sınıfı olan ve dava konusu RESTORAN İŞLETMECİLİĞİ olarak anlaşılması gerektiği, davacının uzun süre sessiz kalma ilkesi kapsamınca sessiz kaldığının kabul edilmesi gerektiği..." şeklinde kanaat bildirildiği, bu kapsamda 30/05/2025 ve 30/06/2023 tarihli bilirkişi heyet raporlarındaki ilgili kayıtların birbiri ile örtüştüğünün anlaşılması ile 11/05/2022 tarihli bilirkişi heyet raporundaki kayıtların bozma ilamı ve dava konusu somut olay esasında yeterli ve gerekçeli bulunmadığına kanaat getirilerek, hükme esas alınmamasına karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin bozma ilamı ve izahına yukarıda yer verilen ilgili deliller kapsamında dosya kül halinde incelendiğinde;
T.C. Anayasası 2.maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti, sosyal bir hukuk devletidir. Sosyal hukuk devletinde, “hukuk güvenliği” temel bir ilkedir (AYM’nin 30.11.2007, E...., K...., RG.23.02.2008, S.26796; ve 17.01.2008, E...., K... sayılı kararları). Hukuki güvenlik ilkesi gereği, mevcut yasal düzenlemelere göre hareket eden kişilerin, bu yasal düzenlemeler nedeniyle tabi oldukları hukuki durumlarının kural olarak yeni uygulamalarla değiştirilmemesi esastır. Hukuki güvenlik ilkesi ise, kazanılmış hakların korunmasını gerektirir. Kazanılmış hakların korunması aynı zamanda kamu düzeninden olup mahkemelerce re’sen gözetilmesi gerekir.
Yargıtay 11. Hukuk Daires'nin 19.09.2008 tarih,... E., ...K. sayılı "..." kararında da zikredildiği üzere marka sahibinin uzun yıllardır kullandığı markasını yeni bir görünümle yeniden tescil ettirmek istemesi kazanılmış hakların korunması ilkesinin bir gereği olarak görülmektedir.
Ancak başvuru sahibinin bu yöndeki kazanılmış hakkının varlığından bahsedilebilmesi için hakka dayanak teşkil eden önceki tarihli markasının hükümsüzlük tehdidi altında bulunmaması, önceki marka ile sonraki markanın ayırt edici ve asıl unsurlarıyla tescil kapsamlarının aynı olması, sonraki tescili istenen markanın başkası adına tescilli bir marka ya da işarete yanaşılmaması ve son olarak marka sahibinin markasını yeni bir görünümle yeniden tescil ettirmek istemesi amacına uygun olarak önceki tarihli dayanak markasını uzun süredir kullanılıyor olması gerekmektedir.
Somut olayda, davalı şirket adına 12.06.1997 tarihinden itibaren tescilli olan ... sayılı markanın “kafeterya, restaurant işletmeciliği, catering(hazır yemek yapım ve dağıtım) hizmetleri' 'ni kapsadığı ve ayırt edici unsurunun ise “...” ibaresi olduğu, bozmaya konu kararda hükümsüzlüğüne karar verilen ... markanın da “...” ibaresinden oluştuğu, davalı tarafın markayı uzun yıllardır tescil kapsamındaki hizmetlerde kullandığını ileri sürdüğü ve en başından bu yana kazanılmış hak savunmasında bulunduğu, davalının kazanılmış hak savunmasının ilgili incelemelere konu bilirkişi heyet raporları ile doğrulandığı, mahkememizce gerçekleştirilen inceleme ile de dava konusu ... tescil numaralı markanın ... Sınıftaki hizmetler kapsamında davalı nezdinde kazanılmış hak oluşturduğuna kanaat getirilmesi ile davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tahsis edilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalı adına ... tescil numaralı markanın ... Hizmetler bakımından hükümsüzlük isteminin Reddine,
3-Vekalet ücretinin ve yargılama giderlerinin gerekçeli kararda hüküm altına alınmasına,
4-Kesinleşen hükümler yönünden karar verilmesine yer olmadığına,
5-Harçlar Kanunu Gereğince alınması gereken 615,40.-TL harcın peşin alınan 13,10.-TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 602,30.-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince alınması gereken 40.000,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
8-Davalı ...A.Ş tarafından yapılan Yargıtay bozma ilamı öncesinde 25,00 TL yargılama gideri ile, Yargıtay bozma ilamı sonrasında yapılan bilirkişi ücreti 3.276,00.-TL, 11 adet posta ve e-tebligta gideri 204,00.-TL olmak üzere toplam 3.495,00.-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ...A.Ş'ye verilmesine,
9-Davalı ...A.Ş tarafından yapılan bilirkişi ücreti 6.250,00.-TL , 19 adet posta ve e-tebligat gideri 222,00.-TL olmak üzere toplam 6.472,00.-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ...Tic.A.Ş'ye verilmesine,
8-Karar kesinleştiğinde talep halinde yatırılan kullanılmayan avansın yatıranlara iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK 361/1.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve Temyiz harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek sureti ile, YARGITAY TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/10/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
Bakiye Harç : 602,30.-TL