T.C.
İSTANBUL
3. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/51 Esas
KARAR NO : 2025/69
DAVA : Fikir ve Sanat Eseri Bağlantılı Hak Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Tespiti, Men'i ve Ref'i
DAVA TARİHİ : 22/02/2023
KARAR TARİHİ : 19/03/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir ve Sanat Eseri Bağlantılı Hak Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Tespiti, Men'i ve Ref'i davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... (...) ülkemizin en sevilen sanatçılarından biri olduğunu, mahkeme tarafından da bilindiği üzere; “işaret, ses ve/veya görüntü naklıne yarayan araçlarla umuma iletim hakkı” ...tarihli ve ... sayılı kanunla kabul edildiğini, 5846 sayılı FSEK'in 51. maddesinde yer alan emredici hüküm uyarınca doğmamış hakların devrine veya kullanılmasına yönelik sözleşmelerin geçersiz olduğunu, davalı ancak ve ancak icracı sanatçı ile karşılıklı olarak yapmış olduğu ve devredilen hakları tek tek gösterir sözleşmeler ile hak sahipliğini kanıtlayabileceğini, kötü niyetli davalının haksız ve hukuka aykırı şekilde dijital müzik platformlarında umuma iletmekte olduğu albümler ve bu albümlerde yer alan icraların (şarkıların) listesinin dosyaya sunulduğunu, davalının haksız ve hukuka aykırı eylemi müvekkile ve haklarına ağır ve telafisi imkansız zarar vermekte olup, tecavüzün tespiti, men'i ve ref'i yanında tedbir talebimiz de zaruret olduğunu, davalının haksız ve hukuka aykırı eylemi FSEK'in alenen ihlali olup müvekkilin uğramış olduğu maddi manevi zararlarımızın tazminine yönelik haklarının saklı olduğunu davaya konu albümler ve içerdiği icralara yönelik olarak davalının haksız eylemlerinin müvekkilin hak sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men'ine (durdurulmasına ve önlenmesine) ve tecavüzün ref'ine (kaldırılmasına) karar verilmesini, dava konusu albümlerin ve icraların davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve umuma iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına, önlenmesine karar verilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretlerinin davalı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davada davacının taraf ehliyetinin bulunmadığını işbu sebeple davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu ... ile ... adlı albümlerde yer alan fonogramların ilk ses tespitinin müvekkili firma tarafından gerçekleştirildiği ve ilk ses tespitinin gerçekleştirilmesi ile birlikte müvekkilin dava konusu albümlerde yer alan fonogramlar üzerinde fonogram yapımcılığından doğan mali haklara kendililiğinden ve aslen iktisap etmek suretiyle sahip olduğu hususunda davanın tarafları arasında uyuşmazlık bulunmadığını, program yapımcılarının programları üzerinde sahip olduğu haklar aslen iktisap edilen mutlak mülkiyet hakları olduğunu, değişen teknolojik koşullarında 4.04 kaset üretim ve satışının neredeyse yok denecek kadar az olduğunu ses taşıyıcısı olarak fiziki materyallerin yerini dijital platformların aldığını, dava konusu olayda taraflar arasında hukuki işlem güvenirliği de gözetmek gerektiğini, davaya konu albümler müvekkil davalının fonogram yapımcısı olarak emek verdiği, ekonomik külfetine katlandığı, yatırım yaptığı ve ticaretine önem arz eden albümler olup tedbir kararının teminatsız şekilde verilmesi bu aşamada müvekkilin ticari faaliyetlerini olumsuz etkileyeceğini iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVABA CEVAP :Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; müvekkilin taraf ehliyetinin bulunmadığı iddiasının asılsız olup, dijital hakların sahibi olan müvekkilinin bu haklarını ihlal eden kişilere karşı dava açma hakkının bulunduğu izahtan vareste olduğunu, davaya konu müzik eseri icralarının dijital umuma iletimine ilişkin davalıya herhangi bir izin verilmediğini, 5846 sayılı fsek'in 51. maddesinde yer alan emredici hüküm uyarınca doğmamış hakların devrine veya kullanılmasına yönelik sözleşmelerin geçersiz olduğunu, davalı ancak ve ancak eser sahipleri ile karşılıklı olarak yapmış olduğu ve devredilen hakları tek tek gösterir sözleşmeler ile hak sahipliğini kanıtlayabileceğini,bu noktada davalının değişen teknolojik koşullar sebebiyle kaset ve cd satışılarının yerini dijital mecraların aldığı iddasının hukuken dinlenilebilirliği bulunmadığını, fsek'in amir hükümleri karşısıda davalının “ hukuki işlem güvenirliğine” ilişkin beyanlarının hiç bir hukuki değeri olmadığını, davalının kaset- cd eser işletme belgeleri davaya konu eylemini hukuka uygun hale getirmeyeceğini, meslek birliklerinin, kanunen sanatçı müvekkile ait olan mali hakları fonogram yapımcısına devir yetkisi olmadığını, meslek birliğinin yetkisi üyesi sanatçıların usulüne uygun yetkilendirdiği hakların takip, tahsil ve dağıtımına ilişkin olup, mali hak devri noktasında herhangi bir yetkisi bulunmadığını, meslek birlikleri'nin takip yetkisi fsek'e aykırı (izinsiz) kullanımları yasal hale getirmeyeceğini, müvekkil tarafından ... müzik yorumcuları meslek birliğine keşide edilen ihtarnamede de meslek birliğinin 2001 yılı öncesi müzik eseri icralarının dijital mecralarda kullanımına ilişkin herhangi bir hak ve yetkisinin bulunmadığının ihtar edildiğini, ... meslek birliği yetki belgesi içeriğiyle de davalının meslek birliği savunmalarının haksızlığının sabit olduğunu, sanatçı ile yapımcı arasındaki hak devirlerinin yazılı şekilde yapılması ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği gibi kanun hükümleri hak devirlerinin sadece bu iki taraflı sözleşmeler ile yapılacağını da şekil şartı olarak öngördüğünü, talep edilen tedbir kararının davalının ticaretinde önem arz eden albümler olduğu davalının haksız kazancının ikrarı niteliğinde olup, tedbir talebimizin teminatsız olarak kabulü gerektiğini, bu nedenlerle davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İKİNCİ CEVAP: Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle; huzurda açılan davada davacının taraf ehliyeti bulunmadığına ilişkin davacının dijital hakları ile ilgili dava dışı ...A.Ş ile yapmış olduğu sözleşme delilleri arasında olduğunu, ilgili sözleşmenin... A.Ş' den istenmesini talep ettiklerini, davacının üyesi bulunduğu meslek birliği ...'e yazılacak müzekkere ile davacının ...'e vermiş olduğu son tarihli yetki belgesinin dosyamıza getirtilmesini talep ettiklerini, davacı ...'e yorumcusu olduğu eserlerin dijital platformlarda yayınlanmasına yönelik olarak kamuya erişilir kılma hakkını devretmiş olduğundan huzurdaki davada yine aktif dava ehliyetini haiz olmadığını, müvekkili şirket davacının üyesi bulunduğu meslek birliği ... ile 23.01.2023 tarihinde lisans sözleşmesi akdetmiş olup davaya konu kullanımlarının yasal olduğunu, davacı dava konusu “...” ile “...” adlı albümlerde yer alan eserlerle ilgili icracı sanatçı sıfatıyla dijital mali hakları kullanma yetkisine sahip olmak için öncelikli olarak eser sahiplerinden bu mali haklarla ilgili izin alması gerektiğini, davacı dijital haklarıyla ilgili eser sahiplerinden aldığı herhangi bir lisans belgesini ibraz etmediğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE: Dava; icracı sanatçısının davacı ... olduğu, ''...'' isimli albümdeki "..." isimli icralar (şarkılar) ile ''... - ...'' isimli albümdeki "..." isimli icralar (şarkılar) yönünden davalının, FSEK 25. maddesi kapsamında davacının dijital iletim suretiyle umuma iletim hakkına tecavüz teşkil ettiğinin tespiti, tecavüzün men'i ve ref'i istemlerine dayalı olduğu anlaşılmıştır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak icracı sanatçı ...'ın olduğu bildirilen; "...", "...", "...", "...", "... ", "...", "...", "...", "...", "...", "...", "..." , "...", "...", "...", "...", "... ", "...", "...", "...", "...", "...", "...", "..." ve "..." adlı müzik eserlerine ilişkin; eser işletme belgeleri ve ekleri celp ve tetkik edilmiştir.
Ön inceleme duruşmasında ara karar ile davalı vekilinin aktif husumet ehliyetine yönelik itirazları kapsamında belirttiği merciler olan ... A.Ş ile ...'e yazı yazılarak davaya konu eserlerle ilgili olarak mevcut ise davacı ile akdedilen edisyon sözleşmeleri ile dijital haklara ilişkin sözleşmelerin/ yetki belgelerinin bir örneğinin gönderilmesi talep edilmiştir. Gelen yazı cevabının eksik olması nedeni ile...A.Ş'ye yeniden yazı yazılarak 01/09/2015 tarihli davacı ... ile akdedilen edisyon sözleşmesine konu müzik eserlerinin hangileri olduğunun açıkça gösterilmesi (dava dilekçesi eklenerek davaya konu müzik eserleri yönünden basit yahut tam ruhsat verilip verilmediğinin açıklanması) sözleşmenin halen geçerli olup olmadığı ve sözleşme kapsamında umuma iletim hakkı yönünden davacının şirkete tam yahut basit ruhsat verip vermediği hususlarında mahkememize açıklayıcı bilgi verilmesi istenilmiştir. Anılı dava dışı şirketin 09/12/2024 tarihli dilekçesi ile davacı ... ile şirket arasında münakit 01/09/2015 tarihli sözleşmenin, işbu müzekkere cevabının hazırlandığı tarih itibariyle geçerli ve yürürlükte olduğu, sözleşmenin münhasırlık başlıklı 5. maddesinde hak sahibi tarafından şirkete sözleşme konusu söz konusu hakları kendisi dahil şirket dışında hiç kimsenin kullanmayacağının taahhüt edildiği, işbu taahhütün tam ruhsat anlamına geldiği bilgisinin verildiği görülmüş ise de ekinde dayanak belge olmadığı gibi 11/02/2025 tarihli ikinci bir dilekçenin düzeltme amacı ile anılı şirket vekili tarafından gönderildiği, içeriğinde herhangi bir hatalı yoruma mahal verilmemesi bakımından davalı ... Tic. A.Ş.’nin dijital dağıtım temsil yetkisinin müvekkili şirket ile davalı arasında imzalanan ve ekte sunduğu sözleşme kapsamında müvekkili şirkete ait olduğu, bu nedenle davacı ... ile müvekkili şirket arasında imzalanan 01/09/2015 tarihli edisyon sözleşmesinin kapsamına davalı ... Tic. A.Ş.’nin piyasaya sürdüğü ... albümlerinin girmekte olup, davalı ...Tic. A.Ş.’nin dijital dağıtım temsil yetkisi müvekkili şirkete ait olduğu için müvekkili şirket kayıtlarında yapılan inceleme ve bildirim sonucunda eser listesinde davalı...Tic. A.Ş.’nin piyasaya sürdüğü ... albümlerinin yer aldığı bilgisinin verildiği görülmüştür.
HMK'nın 266. maddesi kapsamında teknik incelemenin gerekli olması nedeni ile bilirkişilerin görüşünün alınmasına karar verilmiş olup bu suretle görevlendirilen FSEK/ Telif hakları alanında uzman bilirkişi ... ve bilgisayar mühendisi bilirkişi ...'nin 30/04/2024 tarihinde sunduğu bilirkişi raporunda özetle; dava dilekçesinde belirtilen ... - ..., isimli albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların) ve ... - ..., isimli albümün, albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların) tamamının ... adresli ... isimli dijital platformda, ... adresli ... isimli dijital platformda, ... adresli ... isimli dijital platformda ve ... adresli “...” isimli dijital platformda umuma arz edildikleri, dava konusu eserlerin yayınlandığı tespit edildikleri ... , ... , ... ve ... isimli dijital platformda dava konusu eserlerin bu platformlara davalı tarafından yüklenmiş olduğu, FSEK m. 52'de “Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi” şart koşulduğu ve FSEK md. 51 kapsamında ise ileride çıkarılacak mali hakların devrinin kapsam dışı bırakılmasından hareketle, şayet davacı bu hakkı devretmedi ise icracı sanatçılıktan kaynaklanan komşu hakları bulunduğu ve davacıdan izin alınmadan digital mecralarda davalı tarafça mali hakların kullanımının FSEK hükümlerine aykırılık teşkil ettiği, davacı tarafından dosyaya mali hakların devrine ilişkin sözleşme konulmadığı, davalının ise cevap dilekçesinde mali hakların dava dışı üçüncü bir kişiye devredildiğini belirttiği, cevaba cevap dilekçesi ile bu iddianın davacı tarafından reddedilmesine ilişkin değerlendirmenin takdirinin mahkemede olduğunu belirttikleri görülmüştür.
Huzurdaki davada; icracı sanatçısının davacı ... olduğu, ''... - ...'' isimli albümdeki "..." isimli icralar ile ''... - ...'' isimli albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların) izinsiz şekilde davalı tarafından dijital platformlarda umuma iletilmesi iddiasına dayalı olarak FSEK'ten doğan haklara tecavüz teşkil ettiğinin tespiti, tecavüzün men'i ve ref'i istemlerinin bulunduğu görülmüştür. Davacının davaya konu musiki eserlerin icracı sanatçısı ve davalı şirketin ise fonogram yapımcısı olduğu dosya kapsamında sabit ve ihtilafsız olup teknik inceleme neticesinde davaya konu icraların ... adresli ''...'' isimli dijital platformda, ... adresli ''...'' isimli dijital platformda, ... adresli ''...'' isimli dijital platformda, ... adresli “...” isimli dijital platformda umuma iletildiği ve davalı fonogram yapımcısı tarafından yüklenmiş olduğunun tespit edildiği görülmüştür. Bilirkişi raporundaki işbu teknik inceleme sonuçları yönünden taraflar nezdinde herhangi bir itirazın ileri sürülmediği, davalı itirazlarının aktif husumet ehliyeti ile hak sahipliğine yönelik hukuki konular üzerinde toplandığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) hukukun uygulanması başlıklı 33. maddesi uyarınca hâkimin Türk hukukunu resen uygulayacağına yönelik düzenlemesi gereğince somut uyuşmazlığın 5846 sayılı FSEK'de yer alan ilgili hükümler kapsamında irdelenmesi gerekmiştir.
FSEK 80. maddesinde eser sahibinin hakları ile bağlantılı haklar düzenlenmiş olup “Eser sahibinin manevi ve mali haklarına zarar vermemek kaydıyla ve eser sahibinin izniyle bir eseri özgün bir yorumlayan, tanıtan, anlatan, söyleyen, çalan ve çeşitli biçimlerde icra eden sanatçılar” icracı sanatçı sıfatı ile komşu hak sahibi olarak kabul edilmiştir. Eser Sahibinin Haklarına Komşu Haklar Yönetmeliği'nin 4/f.1-b maddesinde ise icracı sanatçı, “Sanat eserleri ile folklor eserlerini düzgün biçimde yorumlayan, söyleyen, çalan ve çeşitli biçimlerde icra eden oyucuları, ses sanatçılarını, müzisyenleri ve dansçıları vb. diğer kişiler” olarak belirtilmiş olup FSEK 80 - A) bendine göre icracı sanatçılar; icranın tespit edilmesine, bu tespitin çoğaltılmasına, satılmasına, dağıtılmasına, kiralanmasına ve ödünç verilmesine, işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletimine ve yeniden iletimine ve temsiline izin verme veya yasaklama hususunda münhasıran hak sahibidir. İcracı sanatçı, yurt içinde henüz satışa çıkmamış veya başka yollarla dağıtılmamış tespit edilmiş icralarının, aslı veya çoğaltılmış nüshalarının satış yoluyla veya diğer yollarla dağıtılması hususunda izin verme veya yasaklama hakkına sahiptir. İcracı sanatçı, tespit edilmiş icrasının veya çoğaltılmış nüshalarının telli veya telsiz araçlarla satışı veya diğer biçimlerde umuma dağıtımına veya sunulmasına ve gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda icrasına ulaşılmasını sağlamak suretiyle umuma iletimine izin vermek veya yasaklamak hakkına sahiptir. Fonogram yapımcısı yönünden ise düzenlemenin yer aldığı FSEK 80 - B) bendi uyarınca; bir icra ürünü olan veya sair sesleri ilk defa tespit eden fonogram yapımcılarının, eser sahibinden ve icracı sanatçıdan mali hakları kullanma yetkisini devraldıktan sonra hak sahip olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla işbu düzenleme gereğince fonogram yapımcısının bağlantılı hak sahibi olarak korunabilmesinin ön şartı olarak eser sahibinden ve icracı sanatçıdan mali hakları kullanma yetkisinin devralınmış olması aranmaktadır.
Umuma iletim hakkını düzenleyen FSEK 25.maddesi, 21/02/2001 tarihinde 4630 sayılı Kanunla dijital iletim de dahil olmak üzere değiştirilmiş olup “Bir eserin aslını veya çoğaltılmış nüshalarını, radyo-televizyon, uydu ve kablo gibi telli veya telsiz yayın yapan kuruluşlar vasıtasıyla veya dijital iletim de dahil olmak üzere işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla yayınlanması ve yayınlanan eserlerin bu kuruluşların yayınlarından alınarak başka yayın kuruluşları tarafından yeniden yayınlanması suretiyle umuma iletilmesi hakkı munhasıran eser sahibine aittir.” şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca Kanun'un 51. maddesi ile mali hakların devrine ve kullanımının devrine ilişkin sözleşmelere önemli bir kısıtlama getirilmiş olup ileride çıkarılacak mevzuatın eser sahibine tanıması muhtemel mali hakların devrine veya bunların başkaları tarafından kullanılmasına mütaallik sözleşmelerin batıl olduğu, ileride çıkarılacak mevzuatla mali hakların şümulünün genişletilmesi veya koruma süresinin uzatılmasından doğacak salahiyetlerden vazgeçmeyi yahut bunların devrini ihtiva eden sözleşmeler hakkında da aynı hükmün câri olduğu belirtilmiştir.
Anılı yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında tespit edildiği üzere; davaya konu icralar yönünden yanlar arasındaki ... 4. Noterliğinin ... yevmiye nolu,... tarihli muvafakatname beyannamesi ile ... 4. Noterliğinin ... yevmiye nolu, ... tarihli muvafakat beyannameleri kapsamında davalı tarafça fonogramın yapıldığı ve mali hakları kullanma yetkisinin devralındığı tarihte, dijital iletim sureti ile umuma iletim haklarına ilişkin FSEK kapsamında herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla davacının icracı sanatçı olarak bağlantılı hak sahibi olduğu musiki eserlerin internet üzerinden dijital platformlar vasıtasıyla umuma iletimine ilişkin mali hakkın, 2001 yılında yapılan değişiklikle ihdas edilmesi karşısında FSEK 51. maddesinin düzenlemesi ile birlikte anılı 1989 ve 1991 tarihli muvafakatnamelerin işbu hakkı kapsar biçimde yorumlanması yasa koyucunun eser sahibi ile icracı sanatçıyı koruma amacı ile ihdas ettiği emredici düzenleme karşısında mümkün değildir. Her ne kadar davalı tarafça dijital iletim sureti ile umuma iletim haklarının davacı tarafça dava dışı şirkete devredildiği, bu nedenle davacı icracı sanatçının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı savunulmuş ise de gelen yazı cevapları kapsamında yasal değişiklik sonrasında işbu hakkın davacı tarafından devredildiğini gösterir FSEK 52. maddesine uygun şekilde düzenlenmiş yazılı bir sözleşme/ tasarrufa rastlanılmadığından dolayı davacının huzurdaki davayı ikame etmekte aktif husumet ehliyetini hâiz olduğu anlaşılmıştır. Tüm bu nedenlerle, davacının icracı sanatçılıktan kaynaklanan bağlantılı haklarının bulunduğu davaya konu albümlerdeki icralarının, izinsiz şekilde davalı tarafça dijital mecralarda umuma iletilmesi şeklindeki eyleminin, davacının FSEK'ten doğan haklarına tecavüz teşkil ettiği kanaatine varılmakla; davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile,
Davalının eyleminin, davacının FSEK'ten doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men'ine ve ref'ine,
Dava konusu ... - ..., isimli albümün, albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların);
... - ..., isimli albümün, albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların); davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve umuma iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına, önlenmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL ilam harcından peşin harcın mahsubu ile eksik 435,50 TL harcın davalıdan tahsiline,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 40.000-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafın yaptığı başvuru harcı ve peşin harcı toplamı olan 359,80 TL, 669,25 TL tebligat ve müzekkere masrafı, 12.000 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 13.029,05 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ödeyen tarafa iadesine,
Dâir; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/03/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır