T.C.
İSTANBUL
3. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/396
KARAR NO :2024/190
DAVA:TESPİT
DAVA TARİHİ:28/01/2021
KARAR TARİHİ:07/11/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı şirketin akde aykırı eylemlerinin tespitini, akde aykırılık neticesinde taraflar arasında imzalanan 01.09.2017 tarihli Franchise Sözleşmesinin müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ile davalının markayı kullanmaya devam etmesi sebebiyle, müvekkili şirkete ait markayı barındıran tabelaların davalı iş yerinden kaldırılmasını, müvekkiline ait markayı barındıran ürünlerin toplatılmasını ve müvekkiline teslimini talep ve dava etmiştir.
Davalı şirkete usule uygun tebligat yapılmış, davaya cevap verilmemiştir.
TPMK kayıtları istenmiş, HMK'nın 266.maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
03/03/2022 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davalı tarafça, sözleşmenin mali yükümlülüklerinin belirtildiği 4. maddede belirtilen hususların yerine getirilmediği, sözleşme içeriğinin de bu hususta franchise verenin tek taraflı fesih hakkına sahip olduğu, yine 7.3. maddesinde; "mali ve sistem yürütme edim yükümlülüklerine aykırılık halinde ... ... gıdanın sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle fesh edebilme hakkının doğacağı" açıkça belirtildiğinden, davalı eylemlerinde kusur bulunduğu, davacı tarafın franchise sözleşmesini takdiri mahkemeye ait olmak üzere tek taraflı feshedebileceği, davacı tarafın haklı sebeple fesih ettiğine kanaat getirilen franchise sözleşmesine istinaden, davalı tarafa ait ... adresinde davacıya ait Faruk ... markası altında hali hazırda bir faaliyet söz konusu ise bu durumun, karıştırılma ihtimali yaratacağı, nihai tüketiciler nezdinde gerek mal/hizmetlerin gerekse de müteşebbisinin kaynağı açısından yanlış kanaatler uyandırabileceği ve ürünlerin aynı yerden piyasaya sürüldükleri/hizmet verildikleri yönünde çağrışım yapabileceği, mal/hizmetlerin kaynağının aynı işletme olduğunu veya mal/hizmetleri sunanlar arasında idari veya ekonomik bağlılık olduğuna inanabilecekleri, bunun da iltibas ihtimali yaratacağı nedenleriyle davalı yan tarafından gerçekleştirilen kullanımların (hali hazırda kullanım mevcut ise) 6769 Sayılı SMK madde 29/1(b) kapsamında marka hakkına tecavüz sayılan fiillerden olduğuna, marka hakkına tecavüz edilen davacının 6769 Sayılı SMK madde 149- (1) Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir, kapsamında; a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti, b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi, c) Tecavüz fiillerinin durdurulması, ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini talep edebileceği kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
14/05/2024 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle: Davalı tarafça, sözleşmenin mali yükümlülüklerinin belirtildiği 4. maddede belirtilen hususların yerine getirilmediği, sözleşme içeriğinin de bu hususta franchise verenin tek taraflı fesih hakkına sahip olduğu, yine 7.3. maddesinde; "mali ve sistem yürütme edim yükümlülüklerine aykırılık halinde ... ... gıdanın sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle fesh edebilme hakkının doğacağı" açıkça belirtildiğinden, davalı eylemlerinde kusur bulunduğu, davacı tarafın franchise sözleşmesini takdiri mahkemeye ait olmak üzere tek taraflı feshedebileceği, davacı tarafın haklı sebeple fesih ettiğine kanaat getirilen franchise sözleşmesine istinaden, davalı tarafa ait Osmanağa Mah. Söğütlüçeşme Cad. No:67 B Kadıköy/İSTANBUL adresinde davacıya ait Faruk ... markası altında hali hazırda bir faaliyet gösterdiği, davalı tarafından, hali hazırda davacı markası kullanılarak faaliyet gösterilmesinin karıştırılmaya sebebiyet verdiği, nihai tüketiciler nezdinde gerek malların gerekse de müteşebbisinin kaynağı açısından yanlış kanaatler uyandırabileceği ve satışa sunulan malların aynı işletmeden geldiği yönünde çağrışım yapabileceği veya malları sunanlar arasında idari veya ekonomik bağlılık olduğuna inanabilecekleri, bunun da karıştırılma ihtimali yaratacağı nedenleriyle, davalı tarafından gerçekleştirilen marka kullanımlarının davacı taraf markaları ile iltibas oluşturacağı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava: Taraflar arasında imzalanan 01/09/2017 tarihli franchise sözleşmesinin, davacı tarafından haklı nedenle fesh edildiğinin tespiti ile davacı markasını içeren davalıya ait iş yerindeki tabelaların kaldırılması ve ürünlerin toplatılarak davacıya teslimine ilişkindir.
Marka hakkına tecavüz sayılan haller SMK'nın 7.maddesine de atıf yapılmak suretiyle 29.madde de düzenlenmiştir.
Madde 7 - (Marka tescilinden doğan hakların kapsamı ve istisnaları)
"(1) Bu Kanunla sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir.
(2) Marka tescilinden doğan haklar münhasıran marka sahibine aittir. Marka sahibinin, izinsiz olarak yapılması hâlinde, aşağıda belirtilen fiillerin önlenmesini talep etme hakkı vardır:
a) Tescilli marka ile aynı olan herhangi bir işaretin, tescil kapsamına giren mal veya hizmetlerde kullanılması.
b) Tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer mal veya hizmetleri kapsayan ve bu nedenle halk tarafından tescilli marka ile ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali bulunan herhangi bir işaretin kullanılması.
c) Aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde olmasına bakılmaksızın, tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle markanın itibarından haksız bir yarar elde edecek veya itibarına zarar verecek veya ayırt edici karakterini zedeleyecek nitelikteki herhangi bir işaretin haklı bir sebep olmaksızın kullanılması.
(3) Aşağıda belirtilen durumlar, işaretin ticaret alanında kullanılması hâlinde, ikinci fıkra hükmü uyarınca yasaklanabilir:
a) İşaretin, mal veya ambalajı üzerine konulması.
b) İşareti taşıyan malların piyasaya sürülmesi, teslim edilebileceğinin teklif edilmesi, bu amaçlarla stoklanması veya işaret altında hizmetlerin sunulması ya da sunulabileceğinin teklif edilmesi.
c) İşareti taşıyan malın ithal ya da ihraç edilmesi.
ç) İşaretin, teşebbüsün iş evrakı ve reklamlarında kullanılması.
d) İşareti kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması.
e) İşaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması.
f) İşaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması.
(4) Markanın sahibine sağladığı haklar, üçüncü kişilere karşı marka tescilinin yayım tarihi itibarıyla hüküm ifade eder. Ancak marka başvurusunun Bültende yayımlanmasından sonra gerçekleşen ve marka tescilinin ilan edilmiş olması hâlinde yasaklanması söz konusu olabilecek fiiller nedeniyle başvuru sahibi, tazminat davası açmaya yetkilidir. Mahkeme, öne sürülen iddiaların geçerliliğine ilişkin olarak tescilin yayımlanmasından önce karar veremez.
(5) Marka sahibi, üçüncü kişiler tarafından dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde, markasının aşağıda belirtilen biçimlerde kullanılmasını engelleyemez:
a) Gerçek kişilerin kendi ad veya adresini belirtmesi.
b) Malların veya hizmetlerin türüne, kalitesine, miktarına, kullanım amacına, değerine, coğrafi kaynağına, üretim veya sunuluş zamanına ya da diğer niteliklerine ilişkin açıklamalarda bulunulması.
c)Özellikle aksesuar, yedek parça veya eşdeğer parça ürünlerinde, malın ya da hizmetin kullanım amacının belirtilmesinin gerekli olduğu hâllerde kullanılması."
Madde 29 - (1) Aşağıdaki fiiller marka hakkına tecavüz sayılır:
a) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7 nci maddede belirtilen biçimlerde kullanmak.
b) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek.
c) Markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla kullanılan markayı taşıyan ürünleri satmak, dağıtmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, ihraç etmek, ticari amaçla elde bulundurmak veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneride bulunmak.
ç) Marka sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.
Madde 149/1 de Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi mahkemeden;
"Tecavüzün tespiti, önlenmesi, durdurulması, kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini , Araçlara elkonulması, Elkonulan araçlarda kendisine mülkiyet hakkının tanınması, araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya imhası, kararın ilanı " şeklinde talepte bulunabilir.
Marka:Bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye sağlar, markalar işletmelerin üretmiş olduğu emtia veya sunmuş oldukları hizmetlerin birbirinden ayrılmasını sağlamaktadır.
Karıştırılma ihtimali: Bir tescilsiz işaretin veya tescil edilmiş bir markanın daha önce tescil edilmiş bir marka ile şekil, görünüş, ses, genel izlenim vs. sebeple ya aynı ya da benzer olduğu için önce tescil edilmiş marka olduğu zannını uyandırması tehlikesidir. Karıştırılma (iltibas) ihtimalinin araştırılmasına ilk önce markalar arasında ayniyet ya da benzerlik bulunup bulunmadığından başlanması gerekmektedir. Markaların esas unsurlarının ve vurgu sözcüklerinin aynı veya benzer olması, markanın genel görünümüne etkisi az olan diğer unsurlardaki farklılığa rağmen iltibasa yol açabilir. Sözcük markalarında, sözcüklerin başlangıç ve kökleri bütünsel benzerliğin tayininde önemlidir. İki marka arasındaki iltibasın varlığının saptanmasında, markaların yan yana konularak karşılaştırma yapılmaması gereklidir. İltibas tehlikesinin bulunup bulunmadığının saptanmasında ilgili mal ya da hizmetin orta yetenekteki alıcılarının dikkat ve özeni esas tutulur. Bu alıcıların markaları, aynı anda göz önünde bulunduramayacakları da dikkate alınarak ayrıntılara ilişkin farklar ve bütüne ilişkin benzerlikler üzerinde durulur.
SMK hükümleri, TPMK kayıtları, taraflar arasında imzalanan Franchise Sözleşmesi, bilirkişi kurulu kök/ek raporu ve bütün dosya kapsamından: TPMK nezdinde 2011/91522, 2012/88539, 2013/97688 numaralı markaların, davacı ... ... GIDA ...VE DIŞ TİCARET A.Ş. adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
Davacı ... ... GIDA ...VE DIŞ TİCARET A.Ş. ile davalı ... arasında Franchise Sözleşmesi imzalanmış, davacı taraf; davalı şirketin, Franchise Sözleşmesinden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve sözleşme hükümlerine aykırı davrandığını iddia etmiştir.
Franchise Sözleşmenin 3.1. maddesinde: "... sözleşme süresince İŞLETMECİ tarafından siparişi verilen ürünleri ve konsepte ilişkin diğer ürünlerin temsilcisi ve tek tedarikçisi olarak bu ürünleri siparişten itibaren temini sağlayacaktır", 4.1. maddesinde: "İŞLETMECİ'nin her ay yazılı olarak ...'ye bildireceği satış raporunda gözüken aylık KDV hariç net satış tutarları üzerinden %5 oranında sürekli franchise ödemesi, ayrıca Franchisee'nin isteği ile yapılacak olan tüm hizmetler için franchise ödemesi hesaplanacak ve bu tutar İŞLETMECİ'ye her ay KDV eklenerek fatura edilecektir..." 4.6.7. maddesinde: "İŞLETMECİ, ...'nin mamulleri dışında hiçbir mamul, hammadde, ambalaj ve sarf malzemesi almayacak ve satmayacaktır. Mamul, hammadde, yarı mamul, ticari ürün, ambalaj ve sarf malzemelerinin temini sadece ... ve/veya ...'nin bildireceği firmalar tarafından sağlanacaktır. Bunun dışında herhangi bir ...'nin onaylamadığı ya da yönlendirmediği tedarikçiden mal alımı yapamaz. İŞLETMECİ, işbu sözleşme gereği ...'nin menüsünde tanımlı ürünlerin dışında başkaca ürünleri iş yerinde satamaz. İŞLETMECİ, işletme içinde sözleşme kapsamında ...'nin belirlediği menüde tanımlı ürünlerin dışında herhangi bir ürünü satış ve/veya reklam vs amaçlı bulunduramaz ve ürettiremez.” 4.11.8. maddesinde: "İŞLETMECİ, ilgili ay içerisinde faturası kesilen ürün, hammadde, bakım ve hizmet giderlerine ilişkin ödemede bulunmaması durumunda, her bir faturayı, fatura tarihinden itibaren işlemek üzere aylık (her halükarda TCMB'nin açıkladığı ticari avans faizi × 1,5 oranından az olmamak üzere) %4 oranındaki gecikme faizi ile birlikte ödemek zorundadır. Ayrıca aylık ödenmesi gereken sürekli franchise ödemesinin süresinde ödenmemesi durumunda da aylık (her halükarda TCMB'nin açıkladığı ticari avans faizi × 1,5 oranından az olmamak üzere) %4 oranındaki gecikme faizi ile birlikte ...'ye ödemek zorundadır. Taraflar arasında çıkacak uyuşmazlıklarda, ...'nin ticari defter ve kayıtları münhasır delil olarak kabul edilecektir. Ürün ve hammadde alım bedellerinin veya sürekli franchise ödemeleri ve reklam katılım payının ödenmesinin üç'ten fazla olması ve/veya herhangi bir ödeminin kısmen ya da tamamen maximum 60 gün süre içerisinde ödenmemesi şeklinde temerrüde düşülmesi halinde, gecikme faizi işlemek kaydıyla ifayı beklemek veya ... tarafından belirlenecek süre sonuna dek gecikme faizi işlemek kaydıyla sözleşme tek taraflı olarak haklı nedenle fesih etme hakkı ...'ye aittir." 7.3. maddesinde: "Sayılanlarla sınırlı olmayarak İŞLETMECİ'nin işbu sözleşmede düzenlenen ve ayrıca kanun ve ilgili mevzuatlar gereğince gereken mali ve sistem yürütme, edim yükümlülüklerine aykırılığın kendisinde bildirilip düzeltilmesi talep edilen sürede de düzeltilmemesi hali ... tarafından sözleşmeyi haklı nedenle fesih sebebidir." 9.7. maddesinde: "İŞLETMECİ'nin işbu sözleşme ile giriştiği taahhüt ve yükümlülüklerden herhangi birine kısmen ya da tamamen aykırı harakette bulunması ve ... tarafından yapılacak yazılı ihtara rağmen bu davranışlara son vermemesi halinde, ... bu sözleşmeyi fesih edebileceği gibi, bu surette uğradığı tüm zarar ziyanı ve tespit edilen manevi tazminat miktarını da İŞLETMECİ'den tahsile yetkilidir. Sözleşmeye aykırılık hallerindeki cezai şart talepleri de ayrıca saklıdır." hükümleri düzenlenmiştir.
Mahkememizce itibar edilen bilirkişi kurulu kök/ek raporunda da belirtildiği üzere: Davalı şirketin, sözleşmenin mali yükümlülüklerinin belirtildiği 4.maddedeki hususları yerine getirmediği, sözleşmede bu hususta franchise verenin tek taraflı fesih hakkına sahip olduğunun düzenlendiği, sözleşmenin 7.3. maddesinde; mali ve sistem yürütme, edim yükümlülüklerine aykırılık halinde ... ... Gıda ...ve Dış Ticaret A.Ş.'nin sözleşmeyi tek taraflı olarak fesh etme hakkının doğacağının açıkça belirtildiği, davalının eylemlerinde kusurlu olduğu, bu nedenle davacının Franchise Sözleşmesini haklı nedenle fesih ettiği kanaatine varıldığından, davanın kabulüne, taraflar arasında imzalanan 01/09/2017 tarihli Franchise Sözleşmesinin; davacı tarafından haklı nedenle fesh edildiğinin tespitine, davalı şirkete ait iş yerinde "..." ve "... ..." ibarelerini içeren tabelaların kaldırılmasına, bu ibareleri içeren ürünlerin toplatılmasına, toplatılan ürün ve tabelaların masrafı davalıdan alınmak suretiyle davacının belirlediği yeddi emin'e tevdiine, karar kesinleştikten sonra davacıya teslimine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
DAVANIN KABULÜNE,
1-Taraflar arasında imzalanan 01/09/2017 tarihli franchise sözleşmesinin; davacı tarafından haklı nedenle fesh edildiğinin tespitine,
2-Davalı şirkete ait iş yerinde "..." ve "... ..." ibarelerini içeren tabelaların kaldırılmasına, bu ibareleri içeren ürünlerin toplatılmasına, toplatılan ürün ve tabelaların masrafı davalıdan alınmak suretiyle davacının belirlediği yeddi emin'e tevdiine, karar kesinleştikten sonra davacıya teslimine,
3-427,60 TL ilam harcı ve 427,60 TL peşin harç olmak üzere toplam 855,20 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine
5-Davacının yaptığı, 2.000 TL bilirkişi ücreti ve 524,50 TL posta/tebligat ücreti olmak üzere toplam 2.524,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı şirketin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.07/11/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır