T.C.
İSTANBUL
3. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/510
KARAR NO : 2024/174
DAVA : TASARIMA TECAVÜZÜN TESPİTİ, MEN'İ,REF'İ
DAVA TARİHİ : 20/09/2021
KARAR TARİHİ : 24/10/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarıma Tecavüzün Tespiti, Men'i, Ref'i davasının yapılan açık yargılamasının sonunda.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin, spor ayakkabı sektöründe köklü bir firma olup kendi markaları ve tasarımları ile üretim yapmakta olduğunu, müvekkilinin kullandığı ortağı ve yetkilisine ait ... ibareli markanın Türkiye ve Yurtdışında tescilli bir marka olduğunu, müvekkilinin Türkiye ve yurtdışı pazarında faaliyet göstermekte olduğunu ve ... isimli pazar yerinde kendi satış kanalının bulunduğunu, müvekkiline ait ... numaralı çoklu tasarım başvurusunda 3 adet ayakkabı tasarımı bulunmakta olduğunu, 2 nolu tasarımın davalı firma tarafından taklit edildiğini, tasarım tesciline konu müvekkiline ait ... isimli/kod numaralı ... çok satılan ve tutulan bir model olduğunu, davalı şirketin ... isimli markası ile spor ayakkabı üretmekte ve satmakta olduğunu, davalının ... isimli ... yerinde satış sayfası olduğunu, davalının; müvekkiline ait tasarıma konu ayakkabıyı “...” ismiyle satmakta olduğunu, davalının aynı model ürünü aynı ... yerinde satarak müvekkili ile haksız rekabete girdiğini, müvekkilinin tasarımdan doğan haklarını ihlal ettiğini, dava öncesinde ... 1. FSHMM ...D.İş sayılı dosyasında tasarımcı bir bilirkişi vasıtasıyla dosya ve linki verilen site kayıtları üzerinden delil tespiti yapıldığını ve karşı tarafa ait “...” marka ibareli ayakkabı modelinin delil tespiti isteyen “...” firması tarafından üretilen ...tescil numaralı tasarımla küçük farklar dışında benzer olduğu ve bilinçli tüketici nezdinde tescilli ürünle karıştırılmaya sebebiyet verebilecek nitelikte olduğu yönünde rapor verildiğini, neticeten; ... 1. FSHMM .. D.İş sayılı dosyasından tespit edildiği üzere tasarım hakkına tecavüzün tespitine, menine, refine, ... 1. FSHMM ... D.İş dosyasından yapılan yargılama giderleri ile bu davada yapılan yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin 2012 yılında perakende ayakkabı satışı yapmaya başladığını, müvekkilinin perakende satışını online kanallarına taşımasına müteakip 27.12.2017 tarihinde ... markasını kendi adına tescil ettirdiğini, davacı tarafın müvekkili şirkete 20.09.2021 tarihli dilekçe ile tasarım hakkına tecavüzün tespiti ve meni davası açtığını, dava dilekçesinde ileri sürmüş olduğu tasarım hakkının ihlal edildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, dava konusu ayakkabı tasarımlarının dava dilekçesinde bahsedilen bilirkişi raporundaki değerlendirmeler sonucunda teknik olarak benzer bulunsa da, iki ayakkabı tasarımı arasında belirgin farklılıkların olduğunu, bilirkişi raporundaki değerlendirmeyi kabul etmediklerini, yeniden değerlendirilmesi gerektiği ve ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı delil tespit dosyasında bilirkişi raporuna yeniden rapor aldırılmak üzere itiraz edildiğini, belirgin farklara sahip olan fakat davacı taraf ve bilirkişi tarafından teknik olarak büyük benzerliğe sahip olduğu düşünülen iki ayakkabı tasarımı arasında genel görünüm ve konfor açısından bilinçli tüketici nezdinde karşılaştırmaya sebebiyet vermeyecek kadar farklılıklar bulunduğunu, bu farkların; ... tescil numaralı tasarımın ... markalı ürüne göre daha kaba ve parlak olduğu, tescilli tasarımın gizli dikiş ve metal aksesuarlar detayının belirtilmesi ile metal aksesuar özelliğinin bulunmasının bilinçli tüketiciler açısından karıştırılmaya sebebiyet veremeyecek kadar ayırt edici bir unsur olduğunu, bilinçli tüketicinin konfor ve kokusuz ayakkabı tercihinin de ayırt edici bir fark unsuru olduğu dayanağı ile ... marka ayakkabının iç astarının doğal tekstil malzemelerinden üretilmiş olması ve tüketicinin bir ayakkabı alırken özellikle dikkat edip karşılaştırmaya sebebiyet vermeyen bir özellik olduğunu, bir ayakkabının tüketici açısından satın alınması için en önemli ayırt edici unsurlarından birinin taban kısmı olduğu ve tescilli tasarımın “...” marka ayakkabıya göre daha klasik ve sade bir yapıda olduğunu, ... marka ayakkabı tabanının daha spor görünümde olduğu, açıkladıkları nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.
TPMK kayıtları ve ... 1. FSHHM'nin ... D.İş sayılı dosyası istenmiş, HMK'nın 266. maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
05/09/2022 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davalı (davacı yazılması gerekirken, sehven davalı yazıldığı) tarafa ait ...numaralı çoklu tescil kapsamındaki 2. sırada bulunan ayakkabı tasarımı, dosyada delil olarak sunulan her iki tarafa ait olduğu iddia edilen davaya konu numuneler, dosya kapsamında sunulan dava ve cevap dilekçesi ile ... sayılı D.İş dosyası kapsamında sunulan bilirkişi raporu incelenmiş olup, davalı tarafa ait olduğu iddia edilen ayakkabı numunesinin tasarımı davacı tarafa ait ... numaralı çoklu tescil içeriğindeki 2 nolu tasarımın birinci ve ikinci görseli ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu, davacı (davalı yazılması gerekirken, sehven davacı yazıldığı) tarafa ait olduğu iddia edilen ayakkabı numunesinin, tasarımı talep eden tarafa ait ayakkabı numunesi tasarımı ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava: Davalının eyleminin, davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespiti, men'i ve ref'ine ilişkindir.
Davanın açıldığı tarih itibarıyla 6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU uygulanacaktır.
6769 sayılı SMK'nın 55/4. maddesi:"... Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması halinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuş olması halinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur."
6769 sayılı SMK'nın 56. maddesi: "(1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.
(4) Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir.
Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.
(5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır."
6769 sayılı SMK'nın 58. maddesi: "(1) Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. (2) Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. (3) Bu Kanun kapsamında sağlanan tasarım koruması, 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda aranan şartları taşıması hâlinde söz konusu Kanunla öngörülen korumaya halel getirmez.
6769 sayılı SMK'nun 59.maddesi: "Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz" hükmü amirdir.
Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır. Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.
6769 sayılı SMK'nın 81.maddesi: "a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak. b) Tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek. c) Tasarım hakkını gasp etmek. (2) Başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahiptir. Tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edilir. (3) Koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmaz. (4) Tescilsiz tasarımlar için, tasarım 57 nci maddeye göre kamuya sunulduğu takdirde, hak sahibi, tasarım hakkına yönelik ihlallerden dolayı dava açmaya yetkilidir" hükmü amirdir. Ancak “özel amaçla sınırlı kalan ve ticari amaç taşımayan fiiller; deneme amaçlı fiiller; ticari uygulamadaki dürüstlük kuralları ile bağdaşır olmak, tasarımın normal kullanımını gereksiz şekilde tehlikeye sokmamak ve kaynak göstermek şartları ile eğitim veya referans amaçlı çoğaltmalar” ile belirli koşullarda onarım amaçlı fiiller tasarım hakkının kapsamı dışında kalır.
6769 sayılı SMK'nın 149.maddesi: "(1) Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti.
b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi.
c) Tecavüz fiillerinin durdurulması.
ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini.
d) Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde elkonulması.
e) (d) bendi uyarınca elkonulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması.
f) Tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere (d) bendine göre elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası.
g) Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi.
(2) Birinci fıkranın (e) bendinde belirtilen talebin kabulü durumunda, söz konusu ürün, cihaz ve makinelerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değerin kabul edilen tazminat miktarını aşması hâlinde, aşan kısım hak sahibince karşı tarafa ödenir.
(3) Birinci fıkranın (g) bendinde belirtilen talebin kabulü durumunda ilanın şeklî ve kapsamı kararda tespit edilir. İlan hakkı, kararın kesinleşmesinden sonra üç ay içinde talep edilmezse düşer.
(4) Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adları bakımından manevi zararın tazmini talep edilemez."
SMK hükümleri, TPMK kayıtları, ... 1. FSHHM'nin ...D.İş sayılı dosyası, bilirkişi kurulu raporu ve bütün dosya kapsamından: TPMK nezdinde ... numaralı çoklu tasarımın, davacı... LİMİTED ŞİRKETİ adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
...1. FSHHM'nin ... D.İş sayılı dosyasında ve Mahkememizce alınan bilirkişi raporlarında: Davalı tarafa ait "..." ibareli ayakkabı modelinin; detaylarda ve genel görünüşte davacıya ait ... tescil numaralı tasarımla küçük farklılıklar dışında benzer olduğu, benzerliğin tüketici nezdinde karıştırılmaya sebebiyet verecek nitelikte olduğu kanaatine varıldığından, davanın kabulü ile davalının eyleminin; davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin, tespitine, menine, refine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere
DAVANIN KABULÜNE,
1-Davalının eyleminin; davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin, tespitine, menine, refine,
2-Alınması gereken 427,60 TL ilam harcından; peşin harcın mahsubu ile eksik 368,30 TL harcın davalıdan alınarak hazine gelir kaydına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının yaptığı; 59,30 TL peşin harcı, 59,30 TL başvuru harcı, 229,00 TL posta/tebligat masrafı ve 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.347,60 TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-... 1. FSHHM'nin ... D.İş sayılı dosyasında yapılan: 157,00 TL harç, 1.000,00 TL bilirkişi ücreti ve posta/tebligat gideri 50,00 TL olmak üzere toplam 1.207,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK 345/1.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve İstinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek sureti ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/10/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır