T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2015/1084 Esas
KARAR NO: 2018/1003
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 13/11/2015
KARAR TARİHİ: 28/09/2018
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; klima alımına ilişkin zorlu ihale süreci sonunda taraflar arasında sözleşme imzalandığını, davalı idare tarafından klima alımına ilişkin sürece 2014 yılının Mayıs ayında başlandığını, yapılan ilk ihalenin teklif edilen fiyatların yaklaşık mailyetlerinin üzerinde olduğu gerekçesiyle iptal edildiğini, 2014 yılının Ağustos ayında klima ve ... cihaz için yeniden yapılan ihalede açıklanan tekliflere göre davacı müvekkilinin sözleşmeye daveti beklenirken bu kere ihtiyaç kalmadığın bahisle ihalenin iptal edildiğini, müteaddit kereler tekrarlanan ihale sürecinde tek taraflı iradesi ile sözleşme yapmaktan imtina eden davalı idare tarafından son olarak 2015 yılında Split Klima Temin ve Montajı için ihale yapılmış ve en iyi teklifi vermesi nedeniyle davacı müvekkili ... A.Ş. ile sözleşme imzalandığını, davalı idare mevzuat hükümlerine aykırı hareket ettiğini, davalı idare tarafından belirtilen Genel Müdürlük binasındaki asansör makine dairelerinde klima montajına başlandığı (11.05.2015), montajı yapılan klimalara ilişkin muayene ve kabul heyetinin düzenlediği tutanak doğrultusunda, 15.05.2015 tarih ve 245945 sayılı yazı ile cihazların Enerji verimlilik ve Ses seviyelerinin şartnameye uymadığı ileri sürüldüğünü, yapılan itiraz dilekçesiyle cihazların şartnameye uygun olduğunu, cihaz etiketlerinde rakamların farklı enerji verimlilik ve SES değerlerini göstermesi nedeniyle idarenin yanılgıya düştüğünü değişik firmaların ürün kataloglarından örnekler göstermek suretiyle açıklamış ve yeniden inceleme yapılmasını talep ettiğini, davalı idarenin ikinci bir muayene yaptırma gereği duymadığı gibi fiziksel muayene sonucu olumsuz bulduğu halde, ihale sözleşmenin 30.1.Maddesine dayanarak ve tamamen keyfi olarak cihazların akredite edilmiş laboratuarda teste tutulmasını talep ettiğini, davalının hukuka aykırı talepleri sözleşmenin ifasını imkansız hale getirdiğini, Türkiye'de akredite bir laboratuar mevcut olmadığını, akredite laboratuarda test için öngörülen süre sözleşmede belirtilen ifa süresini aştığını, taraflar arasında imzalana sözleşmenin 9. maddesinde ihale konusu cihazların temini ve montajı için işe başlama tarihinden itibaren 100 takvim günü olduğunu, ancak ilgili akredite kuruluşu (...) ile yapılan görüşmede incelemeye en erken 01.11.2015 tarihinde başlanılıp 15.12.2015 tarihinde bitilebileceği belirtildiğinden sözleşme süresinin sona erdiği 19.08.2015 tarihine kadar davacı müvekkiline yüklenen edimin ifası imkansız hale geldiğini, test için talep edilen bedel yaklaşık maliyet hesabına dahil edilmediğini, çift kanallı ve tek kanallı klima modellerinin sezonsal enerji verimliliği oranı (...) veya uygun durumlarda sezonsal performans katsayısı (...) beyan edilen değerden en fazla %8'i kadar az ise, EK-I'de ki hükümlere uygun olduğu kabul edildiğini, ... ve ... değerleri EK-II ye göre belirlendiğini, çift kanallı ve tek kanallı klima modelinin, kapalı modda ve hazırda I modundaki sonuçlar, sınır değerinin %10'nun üzerine geçmediği taktirde ve enerji verimliliği oranı (...), beyan edilen değerden en fazla %10'u kadar az ise, bu yönetmeliğin EK-I deki hükümlere uygun olduğu kabul edileceğini, ... ve ... değerleri bu yönetmeliğin EK-II'sine göre belirleneceğini, uygun olan durumlarda, azami ses gücü seviyesinin beyan edilen değeri 2 dB(A)'dan fazla geçmediği durumlarda klima modelinin bu tebliği hükümlerine uygun olduğu kabul edileceğini, davacı müvekkilime ait ihale konusu klimaların teknik şartnamede belirtilen nitelikleri taşımasının yanı sıra dayanak mevzuatta belirtilen tolerans sınırlarına göre de uygunluğu kabul edildiğinini, sözleşmenin haksız ve hukuk aykırı olarak feshedildiğini belirterek ihale sözleşmesinin ifayı imkansız hale getiren davalı idare tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak feshedildiğinin tespitine, ceza olarak alınan kesin teminat bedelinin 22.950,00 TL faizi ile birlikte iadesine, sökülen ve 2. el statüsü kazanan klimalar için montaj ve demontaj ile birlikte 5.964,90 TL ve yoksun kalınan kar için şimdilik 1.000,00 TL olmak üzere toplam 6.964,90 TL maddi zararın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; 24.04.2014 tarihinde yapılan ihalenin iptal edilme amacında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, müvekkili idarenin ...'li ''... bünyesinde bulunan şube müdürlüklerinin ihtiyacı olan ... klima temini ve montajı (6 kalem) ihalesini 24.04.2014 tarihinde yaptığını, bu ihale yetkili tarafından 06.05.2014 tarih ve ... sayılı yönetim kurulu kararıyla teklif edilen fiyatların yaklaşık maliyetlerin üzerinde olması nedeniyle iptal edildiğini, 22.07.2014 tarihinde yapılan ...'li ''... bünyesinde bulunan şube müdürlüklerinin ihtiyacı olan split klima temini ve montajı'' ihalesini, öngörülen teslim tarihi itibarıyla amaca hizmet etmeyeceğinden idari şartnamenin 34. maddesi doğrultusunda bütün teklifleri reddedilmiş ve ihalenin iptal edildiğini, ...'li split klima temini ve montajı işi -mal alımı ihalesini 382.370,00TL bedelle davacı ... Tic. A.Ş. ile müvekkili arasında 29.04.2015 tarihinde imzalandığını, mal alım sözleşmesinin 10.2.1 Maddesinde; '' sözleşmenin imzalanmasına müteakip 5 gün içerisinde yer teslimi yapılarak işe başlanacaktır,'' hükmünün yer aldığını, sözleşmenin 29.04.2015 tarihinde imzalandığını ve davacı şirkete 11.05.2015 tarihinde ... Genel Müdürlük binasında bulunan asansör makine dairesinde klima montajına başlamaları hususunun kendilerine tebliğ edildiğini, sözleşmede Teknik şartnamenin 2.1.3. maddesinde '' iklimlendirme cihazları (9.000-12.000-18.000-24.000 Btu/h) en az A+ ve üstü olacaktır ibaresi almasına rağmen ... Genel Müdürlük binasında asansör makine dairesine monte edilen 18.000 Btu/h cihaz A sınıfı, 24.000 Btu/h split cihazın etiket değerinde soğutma A+, ısıtmada ise A olduğu tespit edildiğini, aynı sözleşmenin 2.1.2 maddesindeki A+ Cihazların Seer değeri 5,66,10 ve SCOP değeri 4,04,6 aralığında, montajı yapıla... klimanın .... (soğutma verimlilik katsayısı) değeri 5,9 uygun olup, ... değeri ise 3,8 uygun olmadığı tespiti yapıldığı, aynı etiket değerinde split cihazın ses desibel değerleri aynı sözleşmenin 2.1.15. maddesinde 24.000 Btu/h (inverter) karşılığında iç ünite maksimum ses seviyesi soğutmada 30dB, dış ünite maksimum ses seviyesi soğutmada ise 50 dB olmalıdır denmekte, montajı yapılan 24.000 Btu/h cihazın iç ünite 63 dB, dış ünite 68 dB olduğu ve teknik şartnameye uygun cihazlar olmadığı tespit edildiğini, montajı yapılan klimaların sözleşmeye uygun şartları taşımadığını, 27.08.2015 tarihinde muayene kabul heyetinin firma depolarındaki klimaların orijinal ambalajlarında yaptığı kontrollerde ambalajlardaki klimaların, 12.05.2015 tarihinde tutanakla firmaya iade edilen klimaların marka, model, seri numaralarının aynı olan klimalar olduğu, sadece klimaların enerji verimlilik ve ses desibel değerlerine ait etiketlerin değişik olduğunun tespit edildiği, bu durumun 27.08.2015 tarihinde tutanak altına alındığını ve fotoğraflandığını, davacıya tanınan 20 günlük ek ihtar süresinde de teslimat yapılmadığından idare ile firma arasında imzalanan ...’li 28.07.2015 tarihli yazısında Türkiye’de akredite edilmiş laboratuvarın bulunmadığını söz konusu laboratuvarın yurtdışında bulunduğunu en yakın test tarihinin 01.11.2015 tarihine verildiğini ve testin 15.12.2015 tarihinde sonuçlanacağını ayrıca firmaya ek bir mali yük getireceğini belirterek firmalarının ve idarenin bu süreçten zarar görmemesi için sözleşmenin karşılıklı fesh edilerek kesin teminatın iadesini talep ettiği 35.1.1 maddesi a bendinde yer alan’’ yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve ya işi süresinde bitirmemesi üzerine bu sözleşmenin gecikme cezasını düzenleyen maddesinde belirtilen oranda gecikme cezası uygulamak üzere idarenin bu sözleşmede belirlediği süreyi ve açıklamaları içeren ihtarnameye rağmen aynı durumun devamı etmesi ve aynı sözleşmenin 37.1 maddesinde sözleşmenin feshedilmesi halinde yüklenicinin kesin teminatı ve varsa ek kesin teminatı paraya çevrilmek suretiyle gelir kaydedilir hükümlerine istinaden sözleşmenin feshedildiğini ve teminatların gelir kaydedildiğini belirterek haksız olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 21/11/2017 tarihli ara kararı gereğince dosya rapor hazırlanmak üzere mali müşavir, Makine Mühendisi ve ihale konusunda uzman bilirkişilere tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından ibraz edilen 30/03/2018 teslim tarihli raporda özetle; Somut olaydaki iddia, savunma, vakıa ve sunulan belgeler Mahkemenin tarafımıza tevdi ettiği görev kapsamında değerlendirildiğinde, Heyetimiz, 4.1. Yukarıdaki bu iki tutanak raporu ile birlikte dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ile ... Genel Müdürlük binasında asansör makine dairesine monte edilen ... Marka ... Model Numaralı 18.000 Btu/h gücündeki klima cihazı ile ... Marka ... Model numaralı 24.000 Btu/h gücünde split klima cihazlarının teknik şartnamede istenilen verimlilik ve ses seviyesinde olmadığına, böylece DAVACI ... Tic. A.Ş.’nin sözleşmesinde belirtilen nitelikte Teknik şartnameye uygun özellikte ve verimlikte klima cihazları temin etmediği ve böylece sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediği, 4.2. İhale sözleşmesinin davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından yapılan fesihin, yukarıda açıklandığı gibi klima cihazlarının sözleşmede istenen teknik özelliklerde sağlanmamış olduğundan, haklı nedenlere dayandığı, 4.3. Sözleşme 37.1 maddesinde’’ sözleşmenin feshedilmesi halinde yüklenicinin kesin teminatı ve varsa ek kesin teminatı paraya çevrilmek suretiyle gelir kaydedilir’’ denmektedir, 4.4. Davacı ... Tic. A.Ş.’nin sözleşme edimlerini teknik yönden yerine getirmediğinden klima cihazlarını sökerek geri almıştır, bu nedenle maddi zararının oluşmadığı, 4.5. Taraflar arası yapılan sözleşmenin torik olarak teknik açıdan mümkün olabileceği ancak sürenin hayli geçmiş olması ve yapılması gereken yurtdışındaki laboratuvardaki klima testlerinin oluşturduğu ek maliyetin Davacı tarafından üstlenilmediğinin anlaşıldığından, bu sözleşmenin bundan sonra ifasının mümkün olamayacağı yönünde görüş ve kanaatte bulunmuşlardır.
Bilirkişi raporu davacı vekiline ve davalı vekiline HMK 281 ve 186 madde meşruatlı davetiye ile tebliğ edilmiştir.
Mahkememizin 29/05/2018 tarihli ara kararı gereğince davacı vekilinin bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde belirttiği itirazları karşılar nitelikte ek rapor alınmak üzere dosya bilirkişilere tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından ibraz edilen 28/08/2018 teslim tarihli ek raporda özetle; Somut olaydaki iddia, savunma, vakıa ve sunulan belgeler Mahkemenin tarafımıza tevdi ettiği görev kapsamında değerlendirildiğinde, Heyetimiz sunduğu bu EK RAPORUNDA, dava dosyasını Davacının itirazları çerçevesinde tekrar incelemiş ve değerlendirmiştir. Buradan, daha önce KÖK raporumuzda vardığımız sonuçları değiştirecek yeni bir sonuca varmamıştır. Böylece daha önceki KÖK RAPORUMZDAKİ kanaat ve sonuçlarımızı aşağıda tekrarlıyoruz. 5.1. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ile ... Genel Müdürlük binasında asansör makine dairesine monte edilen ... Marka ... Model Numaralı 18.000 Btu/h gücündeki klima cihazı ile ... Marka ... Model numaralı 24.000 Btu/h gücünde split klima cihazlarının teknik şartnamede istenilen enerji verimlilik ve ses seviyesinde olmadığına, böylece DAVACI ... Tic. A.Ş.’nin sözleşmesinde belirtilen nitelikte Teknik şartnameye uygun özellikte ve verimlikte klima cihazları temin etmediği ve böylece sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediği, 5.2. İhale sözleşmesinin davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından yapılan fesihin, yukarıda açıklandığı gibi klima cihazlarının sözleşmede istenen teknik özelliklerde sağlanmamış olduğundan, haklı nedenlere dayandığı, 5.3. Sözleşme 37.1 maddesinde’’ sözleşmenin feshedilmesi halinde yüklenicinin kesin teminatı ve varsa ek kesin teminatı paraya çevrilmek suretiyle gelir kaydedilir’’ denmektedir, 5.4. Davacı ... Tic. A.Ş.’nin sözleşme edimlerini teknik yönden yerine getirmediğinden klima cihazlarını sökerek geri almıştır, bu nedenle maddi zararının oluşmadığı, 5.5. Taraflar arası yapılan sözleşmenin torik olarak teknik açıdan mümkün olabileceği ancak sürenin hayli geçmiş olması ve yapılması gereken yurtdışındaki laboratuvardaki klima testlerinin oluşturduğu ek maliyetin Davacı tarafından üstlenilmediğinin anlaşıldığından, bu sözleşmenin bundan sonra ifasının mümkün olamayacağı, 5.6. Uğradığını iddia ettiği zararları ispat yükünün Davacı taraf üzerinde olduğu, Davacı tarafın bu iddialarını ispatlamadığı, sözleşme edimlerini teknik yönden yerine getirmediğinden klima cihazlarını sökerek geri alan Davacının, bu nedenle maddi zararının oluşmadığı, kaldı ki, Davacının iddia ettiği zararlarından kusuru bulunmadığını tespit ettiğimiz Davalı tarafın sorumlu olmayacağı, 5.7. Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik m. 15 hükmünün, işbu Dosya itibariyle taraflar arasındaki uyuşmazlıkta uygulanamayacağı yönünde görüş ve kanaatte bulunmuşlardır.
Bilirkişi ek raporu davacı vekiline ve davalı vekiline HMK 281 ve 186 madde meşruatlı davetiye ile tebliğ edilmiştir.
Mahkememizin 28/09/2018 tarihli duruşmasının ara kararı gereğince; Dosya kapsamı itibariyle davacı vekilinin yeni heyetten yeni rapor alınması talebinin reddine karar verilmiştir.
TÜM DOSYA KAPSAMINDAN:Dava taraflar arasında yapılan ihale sözleşmesinin davalı tarafından feshedilmesi nedeniyle açılan tazminat davasıdır.
Taraflar arasında 29/04/2015 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında sözleşmede özellikleri belirtilen klima alımı ve montaj işi yapılacaktır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin teknik sözleşme bölümünde alımı yapılacak klimalar için duvar tipi split klima, Salon tipi split klima ve Kaset tipi split klima ait teknik özellikleri sözleşmede belirtildiği gibi olacaktır, denmektedir.
Yargılama sırasında bilirkişi heyetinden alınan kök ve ek rapor mahkememizce yeterli görülerek itibar edilmiştir.Bilirkişi raporunda belirtildiği üzere;sözleşmede, İnverter Cihazların Genel özellikleri (9.000-12.000-18.000-24.000-48.000 Btu/h)
İklimlendirme cihazları için 19 Temmuz ve 2013 tarih 28712 sayılı resmi gazetede yayınlanan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ‘’Klimalar ve Vantilatörler ile ilgili Çevreye duyarlı tasarım gereklerine dair tebliği (SGM-2012/13) ve 24.12.2013 tarihinde yayınlanan ‘’Klimalrın Enerji Etiketlenmesine Dair Tebliğ’’ mevzuatlarına göre tanımlanan SEER (Sezonsal Enerji Verimliliği Oranı) >5,6 ve SCOP (Sezonsal Performans Katsayısı)>4,00 olacaktır, denmektedir.
Buna göre teknik sözleşmede belirtilen marka ve enerji verimliliği özelliklerinde klimalar üzerine mutabık kalınmıştır.
48.000 Btu/h iklimlendirme cihazlarında TS EN 14511-1 standardında tanımlanan COP (Isıtma verimlilik katsayısı değeri) değeri en az 3,6 olacak ve EER (soğutma verimlilik katsayısı) değeri en az 3,2 olacaktır, denmektedir.
Buna göre teknik sözleşmede belirtilen marka ve enerji verimliliği özelliklerinde klimalar üzerine mutabık kalınmıştır.
SEER = İngilizce “Seasonal Energy Efficieny Ratio” ifadesinin baş harflerinden oluşan kısaltma olan SEER de SCOP gibi klimanın verimliliğini gösteren bir değerdir. Bu değer cihazın ne kadar elektrik performansına sahip olduğunu yani alınan performansın harcanan elektriğe oranını gösterir. SEER değeri ne kadar yüksekse klima o kadar iyidir. EER ve COP eski enerji verimliliği yönetmeliğinin enerji verimliliği birimleri iken (EER ve COP belirlenmesi için Klimaların nominal mevsimsel verimliliği ısıtma için sadece +7 0C ve soğutma için +35 0C sabit dış hava sıcaklığı kabul edilmektedir), SEER ve SCOP ise ülkemizde 01.01.2014 den itibaren yürürlüğe giren yeni enerji verimliliği yönetmeliğinin enerji verimliliği birimleridir. SEER ve SCOP, sezonsal verimlilik anlamına gelir ve cihazların birden fazla ölçüm noktasında test edildiğini bize gösterir. Soğutma modu için ölçüm noktaları 20°C, 25°C, 30°C ve 35°C dış ortam sıcaklıklarıdır. Isıtma modu için ise tüm bölgeleri kapsayabilecek bir sıcaklık profili oluşturulamamıştır. Bu nedenle 3 farklı iklim bölgesi tanımlanmıştır: Ortalama, daha sıcak ve daha soğuk. SEER değeri için ölçümler; 12°C, 7°C, 2°C ve -7°C dış ortam sıcaklıklarında yapılır, bulunduğu bölgeye bağlı olarak farklı çalışma süreleri ile hesaplamalara dâhil edilir.
Literatürde, ses basıncı ile gücü arasındaki fark şu şekilde açıklanmaktadır’’ Ses basıncı, belirli bir kaynakta üretilen ses spektrumunun, ses gücünün, kaynağın yerinin tam olarak belirli olduğu bir ortamda, belirli bir uzaklıkta ve belirli bir sönümleme zamanı sonrası duyulan halidir. Diğer bir ifade ile, ses basıncı ses güç değerinin duyulan halidir.
29.04.2015 tarihinde imzalanmış olan sözleşme ile davacı şirkete 11.05.2015 tarihinde ... Genel Müdürlük binasında bulunan asansör makine dairesinde klima montajına başlamaları hususu kendilerine tebliğ edilmesi üzerine, Davalı ... Genel Müdürlüğü Muayene ve Kabul heyetinin 12.05.2015 tarihinde montajı yapılacak klimalar üzerinde yapmış olduğu inceleme sonucu tutanak altına aldığı raporla ‘’... Genel Müdürlük binasında asansör makine dairesine monte edilen 18.000 Btu/h cihaz A sınıfı, 24.000 Btu/h split cihazın etiket değerinde soğutma A+, ısıtmada ise A olduğu tespit edildiği, aynı sözleşmenin 2.1.2 maddesindeki A+ CİHAZLARIN SEER değeri 5,66,10 ve SCOP değeri 4,04,6 aralığında, montajı yapılan 24.000 Btu/h split klimanın SEER (soğutma verimlilik katsayısı) değeri 5,9 uygun olup, SCOP değeri ise 3,8 uygun olmadığı tespiti yapıldığı, aynı etiket değerinde split cihazın ses desibel değerleri aynı sözleşmenin 2.1.15. maddesinde 24.000 Btu/h (inverter) karşılığında iç ünite maksimum ses seviyesi soğutmada 30dB, dış ünite maksimum ses seviyesi soğutmada ise 50 dB olmalıdır denmekte, montajı yapılan 24.000 Btu/h cihazın iç ünite 63 dB, dış ünite 68 dB olduğu ve teknik şartnameye uygun cihazlar olmadığı tespit edildiği,’’ belirtilmiştir. Bunun üzerine sözleşmenin 30.1.Maddesine dayanarak cihazların akredite edilmiş laboratuvarda teste tutulmasını talep etmiştir.
Davalı ... Genel Müdürlüğü bu hususu Davacı ... şirketine 15.05.2015 tarihinde ihtar etmiş, Davacı ... şirketinin idareye yazdığı 18.05.2015 tarihli cevap yazısında’’ yapılan itiraz dilekçesiyle cihazların şartnameye uygun olduğunu, cihaz etiketlerinde rakamların farklı enerji verimlilik ve SES değerlerini göstermesi nedeniyle idarenin yanılgıya düştüğünü değişik firmaların ürün kataloglarından örnekler göstermek suretiyle açıklamış ve yeniden inceleme yapılmasını talep ettiği, davalı idarenin ikinci bir muayene yaptırma gereği duymadığı gibi fiziksel muayene sonucu olumsuz bulduğu halde, ihale sözleşmenin 30.1.Maddesine dayanarak ve tamamen keyfi olarak cihazların akredite edilmiş laboratuarda teste tutulmasını talep ettiği,’’ bildirmiştir.
Davacı ... şirketi 28.07.2015 tarihli yazısında Türkiye’de akredite edilmiş laboratuvarın bulunmadığını söz konusu laboratuvarın yurtdışında bulunduğunu en yakın test tarihinin 01.11.2015 tarihine verildiğini ve testin 15.12.2015 tarihinde sonuçlanacağını ayrıca firmaya ek bir mali yük getireceğini belirtmiştir
Davacı ... şirketi 13.11.2015 tarihli Mahkemeye sunduğu dilekçesinin 4-Akredite laboratuvarda testi talep edilen klimaların teknik şartnameye uygun olduğunu (Teknik şartnamenin 2.1.1 Maddesine göre, iklimlendirme cihazları için 19 Temmuz 2013 tarih ve 28712 sayılı resmi gazetede yayınlanan Bilim, sanayi ve Teknoloji Bakanlığı '' Klimalar ve Vantilatörler ile ilgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ (SHM-2012/13) ve 24.12.2013 tarihinde yayınlanan ''Klimaların Enerji Etkilenmesine Dair Tebliğ'' mevzuatlarına göre) belirterek bu teknik özellikleri vermiştir.
Davalı ... Genel Müdürlüğü 27.08.2015 tarihinde muayene kabul heyetinin firma depolarındaki klimaların orijinal ambalajlarında yaptığı ikinci kontrolde ambalajlardaki klimaların, 12.05.2015 tarihinde tutanakla firmaya iade edilen klimaların marka, model, seri numaraları aynı olan klimalar olduğu sadece klimaların enerji verimlilik ve ses desibel değerlerine ait etiketlerin farklı olduğunu tespit etmiştir.
Uyuşmazlık, ... Genel Müdürlük binasında asansör makine dairesine monte edilen ... Marka ... Model Numaralı 18.000 Btu/h gücündeki klima cihazı ile ... Marka ... Model numaralı 24.000 Btu/h gücünde split klima cihazlarının teknik şartnamede istenilen verimlilik ve ses seviyesinde olup olmadığı ve feshin haklı olup olmadığı hususu burada uyuşmazlık konusudur.
Davalı ... Genel Müdürlüğü yukarıda açıklanan klimaların teknik şartnamede istenilen verimlilik ve ses seviyesinde olmadığını tespit ettiğini ve aynı Model numaralı klimaların ikinci incelemede farklı enerji etiketlere sahip olduğu tespitini yaparken, Davacı ... şirketi 13.11.2015 tarihli yazısında bu klimalar için Teknik şartnameye uygun olan enerji verimliliği ve ses seviyesi değerlerinde olduğunu gösteren bir tablo sunmaktadır.
Dava dosyasındaki teknik bilgiler bilirkişilerce incelendiğinde, Davalı ... Genel Müdürlüğünün 12.05.2015 tarihinde tutanakla yapmış olduğu tespit ile klimaların enerji verimlilik etiketlerinin fotoğraflarla kayıt altına alınmış olduğu görülmektedir. Davacı ... şirketi dava konusu olan klimalarının Teknik şartnameye uygun olduğunu ve diğer firmaların katolog ve etiketlerini örnek göstererek itirazda bulunmasına rağmen kendi ürünlerine ait enerji verimlilik ve ses seviyesini gösteren etiketleri dava dosyasına sunmamıştır. Ancak Mahkemeye sunduğu dilekçesinde bu klimaların Şartnameye uygun verimlilik ve ses seviyesi değerlerine olduğunu gösteren bir tablo sunmuştur.
Bilirkişi heyet raporunda, dava konusu olan klimaların enerji etiketlerinden ... Marka ... Model Numaralı 18.000 Btu/h gücündeki klima cihazı ile ... Marka ... Model numaralı 24.000 Btu/h gücünde split klima cihazlarının teknik şartnamede istenilen A+ SEER ve SCOP verimlilik değerinde olmadığını ve ... Marka ... Model numaralı 24.000 Btu/h gücünde split klima cihazının ise istenen ses seviyesinde olmadığını tespit etmektedir. Bu bilginin aksini gösteren başka bir enerji etiketi dava dosyasına sunulmamıştır. Bilindiği gibi iklimlendirme cihazları için 19 Temmuz 2013 tarih ve 28712 sayılı resmi gazetede yayınlanan Bilim, sanayi ve Teknoloji Bakanlığı '' Klimalar ve Vantilatörler ile ilgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ (SHM-2012/13) ve 24.12.2013 tarihinde yayınlanan ''Klimaların Enerji Etkilenmesine Dair Tebliğ'' mevzuatlarına göre klimaların enerji etiketlenmesi mecburidir. Enerji etiketleri, klimaların teknik özelliklerini belirten yasal belgedir.
Ayrıca Davacı ... şirketi Teknik şartnamede belirtilen ‘’ (Teknik şartnamenin 2.1.1 Maddesine göre, iklimlendirme cihazları için 19 Temmuz 2013 tarih ve 28712 sayılı resmi gazetede yayınlanan Bilim, sanayi ve Teknoloji Bakanlığı '' Klimalar ve Vantilatörler ile ilgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ (SHM-2012/13) ve 24.12.2013 tarihinde yayınlanan ''Klimaların Enerji Etkilenmesine Dair Tebliğ'' mevzuatlarına göre)’’ dava konusu olan klimaların uygun olduğunu ifade etmektedir.
Bu tebliğlerde, özetle klima cihazların enerji verimliliğinin ve ses seviyesinin tanımları yapılarak, nasıl hesaplanacağı, test edilecek şartları ve ürünün enerji etiketlerin nasıl olacağı ve hangi bilgileri içeriği bildirilmektedir.
KLİMALAR VE VANTİLATÖRLER İLE İLGİLİ ÇEVREYE DUYARLI
TASARIM GEREKLERİNE DAİR TEBLİĞ (SGM-2012/13)
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 23/6/2010 tarihli ve 2010/643 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik olarak, klimaların ve vantilatörlerin piyasaya arz edilmesi ile ilgili çevreye duyarlı tasarım gereklerini belirlemektir.
Uygunluk işareti
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ kapsamına giren ürünler, Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtildiği şekilde, bu Tebliğin şartlarını karşıladıklarına dair CE işaretini taşımak zorundadır.
Uygunluk değerlendirme işlemi
MADDE 7 – (1) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen uygunluk değerlendirme işlemi, bu Tebliğ kapsamı ürünler açısından anılan Yönetmeliğin Ek-IV’ünde açıklanan iç tasarım kontrol sistemi veya Ek-V’inde açıklanan yönetim sistemine göre yerine getirilir.
(2) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen uygunluk değerlendirmesi çerçevesinde, bu Tebliğ kapsamı ürünlere yönelik teknik dosyada Ek-II’de yeralan hesaplamaların birer örneği bulunacaktır.
Piyasa gözetim ve denetimi amaçlı doğrulama prosedürü
MADDE 8 – (1) Ek-I’de yer alan gereklere uygunluğa dair piyasa gözetim ve denetimi gerçekleştirilirken,
Ek-III’de belirtilen doğrulama prosedürü uygulanır.
Piyasa Gözetim ve Denetimi Amaçlı Doğrulama prosedürü
Ek-I’de belirtilen gereklere uygunluğun kontrolü amacıyla gerçekleştirilen piyasa gözetim ve denetimi kapsamında Bakanlık aşağıdakileri uygular:
(1). Tek bir cihaz control edilir.
(2). Çift kanallı ve tek kanallı klimalar haricinde kalan klima modelinin, sezonsal enerji verimliliği oranı (SEER) veya uygun durumlarda sezonsal performans katsayısı (SCOP) beyan edilen değerden en fazla % 8’i kadar az ise, Ek-I’de ki hükümlere uygun olduğu kabul edilir. SEER ve SCOP değerleri Ek-II’ye göre belirlenir.
EK-III
Piyasa Gözetim ve Denetimi Amaçlı Doğrulama Prosedürü
Ek-I’de belirtilen gereklere uygunluğun kontrolü amacıyla gerçekleştirilen piyasa gözetim ve denetimi kapsamında Bakanlık aşağıdakileri uygular:
(1). Tek bir cihaz control edilir.
(2). Çift kanallı ve tek kanallı klimalar haricinde kalan klima modelinin, sezonsal enerji verimliliği oranı (SEER) veya uygun durumlarda sezonsal performans katsayısı (SCOP) beyan edilen değerden en fazla % 8’i kadar az ise, Ek-I’de ki hükümlere uygun olduğu kabul edilir. SEER ve SCOP değerleri Ek-II’ye göre belirlenir.
Çift kanallı ve tek kanallı klima modelinin, kapalı modda ve hazırda l modundaki sonuçlar, sınır değerlerinin % 10’unun üzerine geçmediği taktirde ve enerji verimliliği oranı (EERrated ) veya uygun durumlarda performans katsayısı (COP rated ), beyan edilen değerden en fazla % 10’u kadar az ise, bu Yönetmeliğin Ek-I’indeki hükümlere uygun olduğu kabul edilir. EER ve COP değerleri bu Yönetmeliğin Ek-II’sine göre belirlenir.
Uygun olan durumlarda, azami ses gücü seviyesinin beyan edilen değeri 2 dB(A)’dan fazla geçmediği durumlarda klima modelinin bu Tebliğ hükümlerine uygun olduğu kabul edilir.
Davacı ... şirketi dava dilekçesinde klimaların Teknik şartnameye uygunluğunu göstermek için, yukarıdaki tebliğin EK-III deki madde 2de belirtilen çift kanallı ve tek kanallı klimaların enerji verimliliği oranı SEER ve SCOP ‘in beyan edilen değerden en fazla % 8’i kadar az ise EK-I deki hükümlere uygun olduğuna ve azami ses gücü seviyesinin beyan edilen değeri 2 dB(A)’dan fazla geçmediği durumlarda klima modelinin bu Tebliğ hükümlerine uygun olduğu kabul edileceği hususuna işaret etmektedir.
Ancak, Davalı ... Genel Müdürlüğü Muayene ve Kabul heyetinin 12.05.2015 tarihinde tutanak altına aldığı raporda
A)’... Genel Müdürlük binasında asansör makine dairesine monte edilen 18.000 Btu/h cihazın A sınıfı, ısıtmada ise A olduğu, tespit edildiği’’ bildirmektedir.
Teknik şartnamenin 2.1.3 İklimlendirme cihazları ((9.000-12.000-18.000-24.000-48.000 Btu/h) en az A+ ve üstü olacaktır, denmektedir.
Olması gereken A+ verim değeri için sözleşmenin 2.1.2 maddesindeki A+ CİHAZLARIN SEER değeri 5,66,10 ve SCOP değeri 4,04,6 aralığında olması gerekli olmaktadır.
BU KLİMA CİHAZINDA OKUNAN ENERJİ ETİKETİNDE SEER VE SCOP ENERJİ VERİMLİLİĞİ DEĞERLERİ A OLARAK BELİRTİLMİŞTİR. KLİMA CİHAZINININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ, OLMASI GEREKEN DEĞERDEN YUKARIDA TEBLİĞDE BELİRTİLEN %8 TOLERANSI KADAR ANCAK SAPABİLİR. BU DURUMDA, A+ enerji verimliliğine karşılık gelen 5,66,10 ve SCOP değeri 4,04,6 olduğundan, burada üst sınır değerlerinin %8 alınırsa A+ alt sınır değerine ancak ulaşılır.
Bu cihazın Teknik şartnameye uygun olan A+ verimlilik şartını sağlamadığı görülmektedir.
B) Montajı yapılan 24.000 Btu/h split klimanın SEER (soğutma verimlilik katsayısı) değeri 5,9 (A+ enerji seviyesi) uygun olup, SCOP değeri ise 3,8 (A enerji seviyesi)uygun olmadığının tespiti yapıldığı,
Teknik şartnamenin 2.1.3 İklimlendirme cihazları ((9.000-12.000-18.000-24.000-48.000 Btu/h) en az A+ ve üstü olacaktır, denmektedir.
Sözleşmenin 2.1.2 maddesindeki A+ CİHAZLARIN SEER değeri 5,66,10 ve SCOP değeri 4,04,6 aralığında olması gerekli olmaktadır.
BU KLİMA CİHAZINDA OKUNAN ENERJİ ETİKETİNDE SEER VE SCOP ENERJİ VERİMLİLİĞİ DEĞERLERİ A4 ve A OLARAK BELİRTİLMİŞTİR. KLİMA CİHAZINININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ, OLMASI GEREKEN DEĞERDEN YUKARIDA TEBLİĞDE BELİRTİLEN %8 TOLERANSI KADAR ANCAK SAPABİLİR. BU DURUMDA, A+ enerji verimliliğine karşılık gelen SCOP değeri 4,04,6 olduğundan, burada üst sınır değerlerinin %8 alınırsa A+ alt sınır değerine ancak ulaşılır.
Bu cihazın Teknik şartnameye uygun olan SCOP A+ verimlilik şartını sağlamadığı görülmektedir.
C) 24.000 Btu/h cihazın split cihazın ses desibel değerleri iç ünite 63 dB, dış ünite 68 dB olduğu okunmuş olup teknik şartnameye uygun cihazlar olmadığı tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 2.1.15. maddesinde 24.000 Btu/h (inverter) karşılığında iç ünite maksimum ses seviyesi soğutmada 30dB, dış ünite maksimum ses seviyesi soğutmada ise 50 dB olmalıdır denmektedir.
Yukarıdaki Tebliğe göre, Uygun olan durumlarda, azami ses gücü seviyesinin beyan edilen değeri 2 dB(A)’dan fazla geçmediği durumlarda klima modelinin bu Tebliğ hükümlerine uygun olduğu kabul edilir.
BU KLİMA CİHAZINDA OKUNAN SES SEVİYESİ, klima cihazında olması gereken değerin YUKARIDA TEBLİĞDE 2 dB TOLERANSI ile birlikte SAĞLANMADIĞI ANLAŞILMAKTADIR
Bu cihazın Teknik şartnamede 2.1.15 İç Ünite ve Dış Ünite ses seviyesi değerlerini sağlamamaktadır.
Sonuç olarak, bu Tebliğin değerlendirilmesi ile ... Genel Müdürlük binasında asansör makine dairesine monte edilen ... Marka ... Model Numaralı 18.000 Btu/h gücündeki klima cihazı ile ... Marka ... Model numaralı 24.000 Btu/h gücünde split klima cihazlarının teknik şartnamede istenilen verimlilik ve ses seviyesinde olduğunun ispatlanamayacağı ortaya çıkmıştır.
Bu durumda tarafların itirazlarını doğrulayacak Teknik Yöntemin, klimaların bir akredite edilmiş laboratuvarında test edilmesidir. Zaten bu durum Davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından ... firmasından talep edilmiştir. Davacı ... firmasının ... ile yaptığı görüşmelerde en erken test tarihinin (01.11.2015-15.12.2015 arası) olduğu ve bu tarihin çok geç olduğunu ve bu arada sözleşmeye göre mal teslimat süresi olan 100 günün aşılacağını ve bu testin şirketine ek maliyet getireceğini beyan ederek 28.07.2015 tarihli yazısında Sözleşmenin feshini talep etmiştir. Davalı ... Genel Müdürlüğü de bunun üzerine 20 günlük ek süre vererek daha sonra sözleşmenin 35.1.1 maddesi a bendine dayanarak sözleşmenin feshine gitmiştir.
Dolayısıyla burada tartışmalı klimaların akredite edilmiş laboratuvarda test edilmesi mümkün olmamıştır. Test edilmemesi sorunun, test yerinin sadece yurtdışındaki bir laboratuvarın olması, en erken test tarihinin geç olması ve yükleniciye ek bir mali yük getirmiş olmasıdır. Bu durumda davacı ... şirketinin tartışmalı klimaların akredite edilmiş laboratuvarda test edilmesini sağlayamadığı anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, tartışmalı klimaların teknik özelliklerinin değerlendirilmesi için en somut bilgi ve belge, Davalı ... Genel Müdürlüğü Muayene ve Kabul heyetinin 12.05.2015 tarihinde montajı yapılacak klimalar üzerinde yapmış olduğu inceleme tutanağı ve daha sonra yine 27.08.2015 tarihinde muayene kabul heyetinin firma depolarındaki klimaların orijinal ambalajlarında yaptığı ikinci kontrolde ambalajlardaki klimaların, 12.05.2015 tarihinde tutanakla firmaya iade edilen klimaların marka, model, seri numaraları aynı olan klimalar olduğu sadece klimaların enerji verimlilik ve ses desibel değerlerine ait etiketlerin farklı olduğunu tespit raporudur.
Yukarıdaki bu iki tutanak raporu ile birlikte dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ile ... Genel Müdürlük binasında asansör makine dairesine monte edilen ... Marka ... Model Numaralı 18.000 Btu/h gücündeki klima cihazı ile ... Marka ... Model numaralı 24.000 Btu/h gücünde split klima cihazlarının teknik şartnamede istenilen verimlilik ve ses seviyesinde olmadığına, böylece DAVACI ... Tic. A.Ş.’nin sözleşmesinde belirtilen nitelikte Teknik şartnameye uygun özellikte ve verimlikte klima cihazları temin etmediği ve böylece sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediği,
İhale sözleşmesinin davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından yapılan fesihin, yukarıda açıklandığı gibi klima cihazlarının sözleşmede istenen teknik özelliklerde sağlanmamış olduğundan, ihalenin feshinin haklı nedenlere dayandığı,
Sözleşme 37.1 maddesinde’’ sözleşmenin feshedilmesi halinde yüklenicinin kesin teminatı ve varsa ek kesin teminatı paraya çevrilmek suretiyle gelir kaydedilir,’’ hükmünün düzenlendiği anlaşılmakla;Uğradığını iddia ettiği zararları ispat yükünün Davacı taraf üzerinde olduğu, Davacı tarafın bu iddialarını ispatlamadığı,davacı sözleşme edimlerini teknik yönden yerine getirmediğinden klima cihazlarını sökerek geri alan Davacının, bu nedenle maddi zararının oluşmadığı, sözleşmenin davalı tarafından feshinin haklı olması nediniyle Davacının iddia ettiği zararlarından kusuru olmayan Davalı tarafın sorumlu olmayacağı anlaşılmakla; davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:Açıklanan gerekçeye göre;
1-Davanın reddine,
2-Karar tarihine göre alınması gereken 35,90 TL harcın peşin alınan 391,93 TL harçtan mahsubu ile bakiye 356,03 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 2.754,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliyesi ( İstinaf Mahkemesi ) nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 28/09/2018
Katip ...
Hakim ...