T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/148 Esas
KARAR NO: 2018/584
DAVA: Menfi Tespit (Sebepsiz Zenginleşmeye Dayalı Alacaktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 15/02/2016
KARAR TARİHİ: 30/04/2018
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Sebepsiz Zenginleşmeye Dayalı Alacaktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili hakkında ... 3.İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasında davalı tarafından icra takibi yapıldığını, icra takibine konu çekin 20/12/2012 olan keşide tarihinin 20/10/2013 olarak değiştirildiğini, ancak değiştirme yazısı ve altındaki parafın müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin dava konusu çeki hatır çeki olarak verdiğini ileri sürerek ... 3 İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasında takibe konan çek nedeni ile müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava konusu çekin dava dışı ... Ltd. Şti'ne hatır çeki olarak verildiği iddiasını müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, çekin bir ödeme aracı olduğunu ve kural olarak bir borcun ödenmesi amacı ile verildiğinin kabulü gerektiğini, çekte yapılan değişikliklerin keşideci tarafından imza veya paraf edilmesi halinde geçerli olduğunu, dava konusu çekin keşide tarihinin altında paraf bulunduğunu, çekin keşide tarihinin altında bulunan paraf ile keşideci imzasının benzer nitelikte olduğunu, bu nedenle müvekkilinin kötü niyetli olduğunun da ileri sürülemeyeceğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
... 3 İcra Müdürlüğünün ... E sayılı icra dosyası, dava konusu çek üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucu alınan rapor.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ KABUL VE GEREKÇE:
Davacı tarafından açılan dava, ... 3 İcra Müdürlüğünün ... E sayılı icra dosyasında takibe konan ... Bankası ... Şubesine ait hesaptan keşide edilen ve keşidecisi ... olan ... çek numaralı 60.000 TL bedelli çek nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin İİK 72. maddesine dayalı menfi tespit davasıdır.
Mahkememizin 2013/339 Esas 2014/403 Karar 08/12/2014 tarihli kararı ile, davacının davasının kabulüne, davacının ... 3.İcra Müdürlüğünün ... sayılı icra dosyasında takibe konu ... Bankası ... Şubesinde bulunan hesaptan davacı ... tarafından keşide edilen çek nedeniyle davalı bankaya borçlu olmadığının tespitine yönelik verilen karar, davalı tarafından temyiz edilmiş olup, Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 2015/4711 esas 2015/15671 karar 26/11/2015 tarihli ilamı ile, "1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2- Dava konusu çekin keşide tarihinin 20.12.2012 iken 20.10.2013 olarak değiştirildiği, değişikliğe ilişkin parafın ise davacı keşideci eli ürünü olmadığı dosya kapsamı ile sabittir. Keşide tarihinde tahrifat yapılmış, ancak diğer unsurları tamam olan çek nedeniyle, ibraz süresi geçirildiğinden, kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilir ise de taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde alacaklının böyle bir çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanıp, alacağını tanık dahil her türlü delille kanıtlaması mümkündür. Temel ilişki bulunmaması halinde ise, 6762 sayılı TTK.nun 730. maddesi yollamasıyla 644. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı alacak talebinde bulunulabilir. Davacının hatır çeki iddiası da şahsi def'i olup iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemeyecektir. Olayların açıklanması taraflara, hukuki nitelendirme ise hakime ait bir görevdir. Bu açıklamalar çerçevesinde somut olayın değerlendirilmesine gelince; hamiline düzenlenmiş olan dava konusu çekin arkasında ilk cironun dava dışı ... şirketine, sonraki cironun ise hamil olan davalı bankaya ait olduğu, davacıyla davalı arasında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmadığı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı keşideci 6762 sayılı TTK'nun 644. maddesi (6102 sayılı TTK'nun 732. maddesi) uyarınca sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlüdür. Mahkemece bu olgular ve kanuni düzenleme gözetilerek davacı keşideciye sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlama imkanı tanınarak tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm tesisinde isabet görülmemiştir." gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiş, dosya mahkememize gönderilmiş, mahkememiz 2016/148 esasına kaydı yapılmış, mahkememizce Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
Davacı keşideciye sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlama imkanı tanınarak tüm delillerini bildirmesi için süre verilmiş, davacı tarafça bildirilen tanıklar dinlenmiştir.
Davacı tanığı ..., ... yetkilisi olan ... ile bu davanın davacısı ...'i köylüsü olmaları nedeniyle tanıdığını, her ikisinin arkadaş olduklarını, ...'in, ...'a çek verdiğini, anladığı kadarı ile hatır çeki verdiğini, ... ile konuşurken çeki ...'dan geri alamadığını söylediğini, ...'in otomobil galerisi olduğunu bildiğini, taksi plakası alıp sattığını, hisseli olarak da taksi plakası alıp sattığını, ben ...'in anlattıkları dışında çekle ilgili bilgi sahibi olmadığını beyan etmiştir.
Davacı tanığı ..., ...'in yanında çalışırken söz konusu çeki ...'a kendisinin götürdüğünü, ... ile olan ilişkilerinin şu şekilde olduğunu, kendilerinin ödeme ihtiyacı olduğunda ...'ı aradıklarını, onun kendilerine para verdiğini, ..'ın ihtiyacı olduğunda kendilerini aradığını, kendilerinin de ona para verdiklerini, belki ...'ın ihtiyacı olduğunu, ... Bey'den istediğini, ... Bey'in de boş göndermemek için bu çeki gönderdiğini, çekin vadesi geçtiğinde çeki geri istemeye gittiğini, ancak ... ile karşılaşamadığını beyan etmiştir.
Davacı tanığı ..., Oğlunun ona söylediğine göre dava konusu çekin hatır çeki olduğunu, çeki almak için .. 'ın bürosuna oğlu ile birlikte defalarca gittikleri halde çeki alamadıklarını, çekin takasta olduğunun söylendiğini, karşılıklı olarak ... ile sıkışık durumları olduğunda hatır çeki alma ya da para alma gibi bir adetleri olduğunu, bu çek karşılığında herhangi bir mal ya da hizmet alınmadığını beyan etmiştir.
Davacı tanığı ...., ...'da çalışan eleman olduğunu, ...'in ... ile yakın köyden olması nedeniyle ilişkisi olduğunu, ...'nun ..'den hatır çeki istediğini, ... devamlı yanıma gelip gittiğinden dolayı bu hatır çekinden haberdar olduğunu, zaman zaman aralarında böyle hatır çeki alışverişi olduğunu, ihtiyaç olduğu zaman ...'in hatır çeki verdiğini, bu hatır çeki karşılığında herhangi bir hizmet alınmadığını, ...'da ikinci el araç satışı işinde çalıştığını beyan etmiştir.
Davacı tanığı ..., bildiğim kadarı ile dava konusu çekin hatır çeki olduğunu, ... bu çek ile ilgili olarak birkaç kez benim çalıştığım dönemlerde ...ya gidip geldiğini, bu çek karşılığında mal ya da hizmet alımı olmadığını, ...'da araba getirilmesi, götürülmesi, temizliği gibi işlerde çalıştığını beyan etmiştir.
Dava konusu çekin keşide tarihinin 20.12.2012 iken 20.10.2013 olarak değiştirildiği, değişikliğe ilişkin parafın ise davacı keşideci eli ürünü olmadığı dosya kapsamı ile sabit olup keşide tarihinde tahrifat yapılmış ancak diğer unsurları tamam olan çek nedeniyle, ibraz süresi geçirildiğinden, kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilir ise de taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde alacaklının böyle bir çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanıp, alacağını tanık dahil her türlü delille kanıtlamasının mümkün olduğu, temel ilişki bulunmaması halinde ise, somut olayda olduğu üzere 6762 sayılı TTK.nun 730. maddesi yollamasıyla 644. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı alacak talebinde bulunulabileceği dikkate alınarak hamiline düzenlenmiş dava konusu çekin arkasında ilk cironun dava dışı ... şirketine, sonraki cironun ise hamil olan davalı bankaya ait olduğu, davacıyla davalı arasında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmadığı, bu durumda davacı keşidecinin 6762 sayılı TTK'nun 644. maddesi (6102 sayılı TTK'nun 732. maddesi) uyarınca sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlü olduğu, bu olgular ve kanuni düzenleme gözetilerek davacı keşideciye sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlama imkanı tanındığı, dinlenen tanIkların beyanları ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacının davaya konu çek karşılığı herhangi bir mal ya da hizmet almadığı, dolayısıyla davacının sebepsiz zenginleşmediği anlaşılmış, davanın kabulü ile, davalı tarafından ... 3. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı icra dosyasından takibe konulan ... çek nolu 60.000 TL bedelli çekten dolayı davalı bankaya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1- Davanın kabulü ile, davalı tarafından ... 3. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı icra dosyasından takibe konulan ... çek nolu 60.000 TL bedelli çekten dolayı davalı bankaya borçlu olmadığının tespitine,
2-Harçlar Kanununca alınması gerekli 4.337,89 TL ilam harcından peşin yatırılan 1.084,50 TL mahsubu ile bakiye 3.253,39 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T Gereğince hesaplanan 7.335,34 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 24,30 TL başvurma harcı, 1.084,50 TL peşin harç, 450,00 TL bilirkişi ücreti, 180,00 TL tebligat ve müzekkere giderlerinden oluşan toplam 1.738,80 TL yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Dair tebliğ tarihinden itibaren 15 günlük yasal süresi içerisinde Yargıtay nezdinde Temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı.30/04/2018
Katip
Hakim