T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2017/1011 Esas
KARAR NO: 2018/1153
DAVA: Menfi Tespit
DAVA TARİHİ: 15/11/2017
KARAR TARİHİ: 02/11/2018
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; ... plakalı müvekkili şirkete ait aracın ... Tüneli'nden 06/02/2017-12/06/2017 tarihleri arasında ihlalli geçiş yaptığı gerekçesiyle müvekkili şirkete geçiş ücretleri ile birlikte haksız ve mesnetsiz olarak 16.799,20 TL fahiş para cezası gönderildiğini, normal geçiş ücretleri 16,60 TL iken müvekkili şirkete gönderilen bu ücretin on katı ceza tutarının son derece fahiş olduğunu, ihlalli geçişlerle ilgili olarak hiçbir uyarı levhası ve bildirim bulunmamasına rağmen böyle fahiş bir cezanın müvekkiline gönderilmesinin kabul edilemeyeceğini, her ne kadar ... Tüneli özel bir şirket tarafından işletilse de yap-işlet-devret modeliyle yapıldığını, ayrıca on kata kadar cezaların 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun'nun 30/5 fıkrası gereğince yüzde altmışı Hâzineye ödendiğini, bununla birlikte ortada on katı cezayı gerektirecek bir durum bulunmadığını, davalı tarafından 06.02.2017 - 12.06.2017 tarihleri arasındaki geçiş ihlali sebebi ile davalı şirket tarafından müvekkillerinin ... plakalı aracına haksız ve mesnetsiz, hiç bir uyarı ve bildirim olmaksızın normal geçiş ücretinin on katı olarak kesilen geçiş tutarı ve ceza tutarı toplamı olan 16.779,20 TL'den, ceza tutarı toplamı 15.272 TL'nin iptaline ve borçlarının olmadığının tespitine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; davacının Müvekkili Şirket tarafından kendisine İhlalli Geçiş İhtarnamesinin tebliğ edildiği tarih itibariyle, ... Tünel’inden 92 defa ücret ödemeksizin geçişte bulunduğu ve bu nedenle Müvekkilİ Şirket’e 16.799,20-TL borçlandığı kesin nitelikte deliller ile sabit olduğunu, dava konusu alacağın hukuki dayanağı olan mevzuat hükümleri ile Müvekkili Davalı Şirket’in herhangi bir yasal yükümlülüğü olmamasına rağmen, tünelden geçiş yapan araç sahiplerini herhangi bir yaptırımla karşı karşıya bırakmamak için iyi niyetle gösterdiği çabayı da açıklamak üzere, Avrasya Tüneli geçiş ücret bedellerinin ne şekilde tahsil edildiğini arz ve izah etmenin gerekli olduğunu, ... Tünelinden ihlalli geçiş yapan araç sahiplerine yüklenen ceza, Müvekkili Şirket’in iradi tasarrufuna değil, 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun’un (“6001 sayılı Kanun”) emredici nitelikteki 30. maddesine dayandığını, Bu düzenlemeye göre; kendisine 3996 sayılı Kanun çerçevesinde işletme hakkı verilen Müvekkili Şirketin: (i) Geçiş ücretini ödemeden geçiş (“İhlalli Geçiş”) yapan ve (ii) İhlalli Geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödemeyen araç sahiplerini, geçiş ücreti artı geçiş ücretinin on katı tutarında borçlu olarak kaydetmek, söz konusu cezayı genel hükümlere göre tahsil etmek ve tahsil ettiği tutarın %60’ını ‘hazine payı’ olarak devlete ödemek ile yükümlü olduğunu, müvekkili Şirketin, KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ile yapılan anlaşmalar çerçevesinde ihlalli geçiş bilgilerini KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ile de paylaşdığını, 6001 sayılı Kanun’da işletici şirket olarak Müvekkili Şirket’e geçiş ücretini yahut geçiş ücretinin on katı cezayı iptal etmek, kaldırmak, iade etmek, silmek, düzeltmek, indirmek, tadil etmek vb. konularda herhangi bir seçenek veya takdir yetkisi de verilmediğini, 6001 sayılı Kanun’un 30/5. Madde hükmü gereği, %60’ı Hazine Payı olarak Devlete ödenmek üzere tahakkuk eden cezalar, müvekkili davalı şirket’in iradi bir tasarrufundan ya da taraflar arasında akdedilmiş bir sözleşme hükmünden doğmayıp, 6001 sayılı Kanun gereği ayrıca idari/hukuki bir işleme/bildirime muhtaç olmaksızın doğrudan tahakkuk ettiğinden ve 6001 sayılı Kanun’un 30/5. Maddesinde düzenlenen tüm koşullar da somut olayda gerçekleşmiş olduğundan, dava konusu cezanın bu aşamada bir mahkeme hükmü ile kaldırılması/iptal edilmesi de mümkün olmadığını, davacı ... Tüneli’nden ücret ödemeksizin gerçekleştirdiği 92 adet ihlalli geçişi için toplamda 16.799,20-TL borçlandığını, müvekkili şirketin “vatandaşlara tuzak kurmaya çalışıyor olması” sebebiyle ödeme gerçekleştirilemediği yönündeki Davacı iddiaları mesnetsiz olduğunu, bir kere değil, iki kere değil, tam 92 kere ihlalli geçiş yapmış, Her bir ihlalli geçişini müteakip Müvekkili Şirketin ücret toplam sistemi; Davacı’nın plakasının bağlı bulunduğu hesabı 15 gün boyunca, geçiş başına 13-16 kez sorgulamış, her seferinde bakiye yetersizliği nedeniyle provizyon istemi banka tarafından reddedilmiş ve geçişi takip eden 16. gün 6001 sayılı Kanun’un 30/5. hükmü gereğince geçiş ücretinin yanı sıra geçiş ücretinin 10 katına denk gelen ceza tutarını da davacı’mn borç hanesine kaydetmek durumunda kaldığını belirterek davacının ... Tünelinden 92 kez ihlalli geçişte bulunması neticesinde 6001 sayılı Kanunun 30/5. maddesi uyarınca 16.799,20-TL borçlanmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmaması sebebiyle davanın esastan reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 13/04/2018 tarihli ara kararı gereğince dosya rapor hazırlanmak üzere mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından ibraz edilen 07/08/2018 teslim tarihli raporda özetle; İddia, savunma ve taraf vekillerince dosyaya sunulmuş belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde; Davacı şirket adına tescilli ... plakalı aracın 06/02/2017 – 12/06/2017 tarihleri arasında davalı şirket işletmesinde bulunan Avrasya Tünelinde 92 kez geçtiği, Davacı tarafın geçiş ücretlerini ödemediği, Davacı tarafın geçiş ücretine uygulanan cezaya itirazının hukuki açıdan değerlendirmesi Sayın Mahkemenin takdirinde olmak üzere, Davalı tarafın “6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30. Maddesinin 5. Fıkrası” uyarınca 1.527,20 TL geçiş ücreti, 15.272,00 TL ceza olmak üzere toplam 16.799,20 TL talep edebileceği yönünde görüş ve kanaatte bulunmuştur.
Bilirkişi raporu davacı vekiline ve davalı vekiline HMK 281 ve 186 madde meşruatlı davetiye ile tebliğ edilmiştir.
Davacı vekili 28/09/2018 tarihli duruşmada;'' 6001 sayılı kanunla geçici üçüncü madde eklenerek dava konusu cezai geçişlerde %60 indirim yapıldı, müvekkiler parayı bügun ödedi, ''şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davalı vekili 28/09/2018 tarihli duruşmada;'' rapora karşı beyanlarımızı tekrarlıyoruz, ceza geçişler ile ilgili yapılan yasa değişikliği ile ilgili beyanda bulunmuştuk. Buna göre takip tarihinden sonra yapılan yasa değişikliği ile kesilen cezalar 10 kattan 4 kata indirilmiştir, raporlada müvekkil şirketin haklılığı subut bulmuştur ,davanın reddine karar verilsin,'' şeklinde beyanda bulunmuştur.
TÜM DOSYA KAPSAMINDAN:Dava, davacıya ait ticari araçların davalı şirket tarafından işletilen köprü/otoyoldan kaçak geçiş yaptıkları nedeniyle kaçak geçiş bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine konu borçtan dolayı borçlu olmadığının tespitine yönelik açılan menfi tespit davasıdır.
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30. Maddesinin 5. Fıkrası (Resmi Gazete : 25/06/2010–6001)
5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. Ücretin on katı fazlası olarak tahsil edilen ceza tutarının yüzde altmışı, tahsilini izleyen ayın yedinci günü mesai bitimine kadar, işletici şirket tarafından Hazine payı olarak, yıllık kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirimle ödenir. İşletici şirket tarafından Hazine payının eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi ya da bildirildiği halde süresinde ödenmemesi halinde, Hazine payının ödenmesi gerektiği tarih ile tahsil edildiği tarih arasında geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.(1)
(6) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir.
(7) Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz.(2)
4046 Sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun (Resmi Gazete : 27/11/1994–22124)
Amaç ve Kapsam
Madde 1 – Bu Kanunun amacı; .....Genel ve katma bütçeli idarelerle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların mal ve hizmet üretim birimleri ve varlıklarının (baraj, gölet, otoyol, yataklı tedavi kurumları, limanlar ve benzeri diğer mal ve hizmet üretim birimleri) işletme haklarının verilmesi veya kiralanması ile kamu iktisadi teşebbüsleri arasında yer alan ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede tanımlanmış bulunan "kamu iktisadi kuruluşlarının ve bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ve varlıklarının, mülkiyetin devri dışında kalan yöntemler ile özelleştirilmesi bu Kanun hükümlerine tabidir. Ancak, bu kuruluşların mülkiyetinin devrine ilişkin hususlar, kuruluşların gördükleri kamu hizmetinin esaslarına ve özelliklerine göre ayrı kanunlarla düzenlenir.
3465 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Dışındaki Kuruluşların Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol) Yapımı, Bakımı ve İşletilmesi İle Görevlendirilmesi Hakkında Kanun (Resmi Gazete : 02/06/1988–19830)
Amaç
Madde 1 – Bu Kanunun amacı, özel hukuk hükümlerine tabi ve sermaye şirketi statüsüne sahip sermaye şirketlerinin; otoyollarının ve üzerindeki bütün tesislerin yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevlendirilmesine ve süresi sonunda yol ve tesislerin Karayolları Genel Müdürlüğüne devrine ait esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen şirketlere, bütün tesisleri ile otoyolun veya diğer otoyollardaki hizmet tesislerinin yapımı, bakımı ve işletilmesi görevinin verilmesi; sözleşme, süre, geçiş ücreti tarifesi ve görevin sona ermesi ile ilgili usul ve esasları kapsar.
Tarife Belirleme Esasları
Madde 7 – Otoyol geçiş ücretleri tarifesi, görevli şirketin talebi, Karayolları Genel Müdürünün teklifi üzerine Bakan onayı ile tespit edilir. Tarifenin tespitinde, otoyol gelirini makul seviyede tutacak trafik dengesi, maliyeti oluşturan çeşitli harcamalar, mahalli şartlar, bu yola işletme devresinde yapılan yatırımlar ile bu kabil yollardan içte ve dışta alınan ücret seviyeleri dikkate alınarak bu tür yatırımları mümkün kılıcı ve teşvik edici bir gelir seviyesinin sağlanması esas alınır.
3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun (Resmi Gazete : 13/06/1994–21959)
Amaç
Madde 1 – Bu Kanunun amacı kamu kurum ve kuruluşlarınca (kamu iktisadi teşebbüsleri dahil) ifa edilen, ileri teknoloji veya yüksek maddi kaynak gerektiren bazı yatırım ve hizmetlerin,yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırılmasını sağlamaktır.
Mahkememizin 13/04/2018 tarihli ara kararı gereğince dosya rapor hazırlanmak üzere mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından ibraz edilen 07/08/2018 teslim tarihli raporda özetle; İddia, savunma ve taraf vekillerince dosyaya sunulmuş belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde; Davacı şirket adına tescilli ... plakalı aracın 06/02/2017 – 12/06/2017 tarihleri arasında davalı şirket işletmesinde bulunan Avrasya Tünelinde 92 kez geçtiği, Davacı tarafın geçiş ücretlerini ödemediği, Davacı tarafın geçiş ücretine uygulanan cezaya itirazının hukuki açıdan değerlendirmesi Sayın Mahkemenin takdirinde olmak üzere, Davalı tarafın “6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30. Maddesinin 5. Fıkrası” uyarınca 1.527,20 TL geçiş ücreti, 15.272,00 TL ceza olmak üzere toplam 16.799,20 TL talep edebileceği yönünde görüş ve kanaatte bulunmuştur.
Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporu tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde bilirkişi raporu mahkememizce yeterli görülüp itibar edildiği ve Davacı şirket adına tescilli ... plakalı aracın 06/02/2017 – 12/06/2017 tarihleri arasında davalı şirket işletmesinde bulunan Avrasya Tünelinde 92 kez geçtiği, Davacı tarafın geçiş ücretlerini ödemediği, Davalı tarafın “6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30. Maddesinin 5. Fıkrası” uyarınca 1.527,20 TL geçiş ücreti, 15.272,00 TL ceza olmak üzere toplam 16.799,20 TL talep edebileceği, icra takibinden ve dava tarihinden sonra yürürlüğe giren 7144 sayılı kanun ile dava konusu cezai geçişlerde kesilen cezalar 10 kattan 4 kata indirildiği, yargılama aşamasında davacının kesilen cezaları ödediği ve tüm dosya kapsamına göre davacının davasını ispatlayamadığı anlaşılmakla; davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:Açıklanan gerekçeye göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihine göre alınması gereken 35,90 TL harcın peşin alınan 260,81 TL harçtan mahsubu ile bakiye 224,91 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 2.180,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair verilen karar davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliyesi ( İstinaf Mahkemesi ) nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 02/11/2018
Katip ...
Hakim ...