T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2020/656 Esas
KARAR NO : 2025/608
DAVALAR : Alacak
DAVA TARİHİ : 12/11/2020
KARAR TARİHİ : 25/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan cezai şart ile teminat mektuplarının paraya çevrilmesi nedeni ile tazminat davalarında yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVADA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında 26/05/2020 başlangıç, 26/10/2020 sona erme tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığını, davalı taraf ... 17.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile müvekkil şirketten 1.160.429,09 TL zarar nedeni ile alacaklı olduğunu ihtar ettiğini, müvekkili tarafından cevabi ihtarname ile sözleşmeye ve yasaya aykırı taleplerin kabulünün mümkün olmadığını, müvekkili şirketin davalı tarafa herhangi bir borcunun bulunmadığını ve sözleşmeye devam etmeyeceklerini davalı tarafa bildirdiklerini, davalı taraf ... 17.Noterliğinin ... tarihli ... Yevmiye nolu ihtarnamesi ile müvekkili şirket ile sözleşmenin süresinin sona ermiş olmasına rağmen lisansın iptal edilmesinden sonra bayi tarafından ariyet olarak verilen malzemelerin eksiksiz ve sağlam olarak iadesinin istemiş olup, müvekkili tarafından bu ihtara cevap olarak ... 23.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile davalının haksız , sözleşmeye ve yasaya aykırı taleplerinin kabülü mümkün olmadığını müvekkil şirketin sözleşmesel dönemler açısından herhangi bir eksik mal alımı yapmadığını , ayrıca davalının eksik mal alımı nedeniyle sözleşme döneminde herhangi bir çekince bildiriminde bulunmadığı ve bu nedenle cezai şart talep edemeyeceği , davalı şirkete bayilik sözleşmesi ve protokoller nezdinde herhangi bir borçlarının bulunmadığını , uhdesinde bulunan teminat mektuplarını tarafımıza iade etmeleri gerektiği , bayilik sözleşmesi kapsamında müvekkil şirket nezdindeki tüm ariyet malzeme ve ekipmanın davalının yetkilendirdiği kişiye teslim edildiğini , müvekkilden haksız yere ve tahsil edilen tüm bedellerin iadesi için yasal yollara başvurulacağı davalı tarafa bildirdiklerini, davalının müvekkilinin kendisini zarara uğrattığı iddiası ile müvekkili şirketten zarar talep etmesi ve uhdesindeki teminat mektuplarını tanzim etmesinin hukuki dayanağı olmadığını, müvekkilinin sözleşmeye ve yasaya aykırı hiçbir eylemi ve edimi yokken davalının yönelttiği iddiaların gerçek dışı ve mesnetsiz olduğunu, özelleştirme sonrasında kamudan ayrılarak yönetim şeklini keyfi ve ticari teamülleri hiçe sayar şekilde değiştirmesi sonrasında Türkiye genelindeki tüm bayilerinde yeniden sözleşme imzalatmak gayesi ile gerçek dışı beyanlar ve iddialar ile ticari kayıtlarında haksız kazanç niteliğinde kayıtları oluşturduğunun ve bayileri mağdur ettiğinin sektörde herkesçe bilinen bir durum olduğunu, davalının müvekkili ile sadece 6 ay süreli olan sözleşmeden doğan 1.160.429,09 TL zarar ettiği, ancak bu zararı bir sözleşme maddesi yada cari hesap alacağı yerine kendi keyfiyeti ile tespit ve iddia ettiğini, davalının müvekkilini zor duruma bırakarak ve yeniden sözleşme imzalamaya zorlamak adına zarara uğradığını iddia ederek uhdesinde bulunan teminat mektuplarını tazmin ettiğini, davalı tarafından 4 adet toplam 1.360.000 TL bedelli teminat mektuplarını haksız yere tazmin ettiğini, müvekkili şirket hakkında bir usulsüzlük veya eksiklik gerekçesiyle EPDK tarafından yapılmış araştırma yada soruşturma olmadığını, davalının zarara uğradığı iddiası ile uhdesinde bulunan teminat mektuplarını tazmin etmesinin müvekkilini maddi ve manevi zarara uğrattığını, itibar kaybına neden olduğunu, bankalarda olumsuz durumlarla karşı karşıya kaldığını, dosyaya sundukları deliller ve yargılama aşamasında yapılacak bilirkişi incelemesi ile müvekkilinin davalıdan 1.160.429,09 TL alacaklı olduğunun anlaşılacağını beyan ederek davanın kabulüne karar verilerek 1.160.429,09 TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Vekili Asıl Davaya Cevabında :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin Türkiyenin en köklü markalarından biri olmasının yanında 700 ü aşkın bayilik ağı ile önde gelen akaryakıt dağıtım firmalarından biri olduğunu, müvekkili ile davalı şirket arasında, 26.05.2020 tarihinde Bayilik Sözleşmesi, 03.04.2018 tarihli Otomasyon, ... Sözleşmesi ve 03.04.2018 tarihli Bayilik Protokolü akdedilerek Müvekkil Şirket ile Davacı arasında Bayilik ilişkisinin başladığını, sözleşme ve protokoller uyarınca sözleşmeden kaynaklanan müvekkilinin olası zararları karşısında meydana gelecek borçların teminatı niteliğindeki teminat mektuplarının davacı tarafından müvekkiline teslim edildiğini, sözleşme devam etmekte iken, davacı bayi tarafından yapılan şüpheli işlemlerin tespit edilmesi üzerine, yerinde ve merkezi otomasyon sisteminde yapılan inceleme sonucunda satışlarında usulsüzlük tespit ettiklerini, ürün ikmal edilmeyen ve ... sistemine kayıtlı olmayan araçlara ... kartları kullanılmak suretiyle yakıt ikmal edildiği ve dolayısıyla otomasyon sisteminde de yansıyacak şekilde istasyonda yakıt ikmali yapılmayan araçların plakaları ile otomasyona giriş yapıldığının tespit edildiğini, müvekkilinin yapılan bu tespitler neticesinde söz konusu zararının 1.160.429,09 TL olduğu tespit edilerek, doğan bu zarar karşısında sözleşme yükümlülüklerine tamamen uygun davranarak teminat mektuplarını haklı nedenle tazmin ettiklerini, davacının akdedilen sözleşmelere ve yasal mevzuata aykırı hareket ettiğini, müvekkili şirketin ... (Taşıt Tanıma Sistemi) kullanarak bayileri ile arasındaki sözleşme ve protokoller gereğince sisteme tanımlaması yapılan belirli imtiyazlı araçlara ilişkin olarak çeşitli oranlarda indirimler sağladığını, kullanıcı plakasını ve kartını okutarak yakıt ikmali yaptığı taktirde sistemde verisi kayıtlı olan araçta öngörülen indirimin uygulandığını, bu noktada davacı söz konusu sistemin kullanılması noktasında akaryakıt alımı yapılan bir çak araç için bu kartları sisteme işleyerek defalarca kez sisteme kayıtlı araçlar ile fiziken dolum yapılan araçların birbirini tutmadığını tespit ettiklerini, davacının indirimli alım yapmaması gereken araçlara indirimli satışlar yaptığını ve müvekkili şirketi zarara uğrattığını, ... kayıtları incelendiğinde müvekkilinin haklılığının ortaya çıkacağını, bu usulsüzlüklerin davacının yalnızca Petrol Piyasası mevzuatına muhalefet ettiğini değil aynı zamanda bayilik sözleşmesine de aykırı hareket ettiğini gözler önüne serdiğini, bu usulsüzlüklerin tamamının sahada yapılan yerinde incelememeler ve merkezi otomasyon sistemi üzerinde yapılan araştırmalar ile delilleriyle birlikte tespit ettiklerini, teminat mektuplarının haklı nedenle tazmin edildiğini beyan ederek davanın reddine yargılama gideri vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL 13. ATM 2021/843 ESAS SAYILI DAVADA:
Davacı vekili birleşen ... 13 Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasına hitaben verdiği dava dilekçesinde özetle :Müvekkil şirket Türkiyenin en köklü markalarından biri olmanın yanında aynı zamanda 700'ü aşkın bayilik ağı ile yine Türkiyenin en önde gelen akaryakıt dağıtım firması olduğunu, davalı ile müvekkil şirket arasından 04.04.2018 tarihinde bayilik sözleşmesi, 03.04.2018 tarihli Otomasyon, Otoyakıt Creditp sözleşmesi ve 03.04.2018 tarihli Bayilik Protokolü akdedilerek bayilik ilişkisine başlandığı, akdedilen sözleşme ve protokol uyarınca banka teminat mektupları davalı tarafından müvekkil şirkete teslim edildiğini, bayi tarafından yapılan şüpheli işlemlerin tespit edilmesi sonucu, yerinde ve merkezi otomasyon sisteminde yapılan inceleme sonucu ...(...) satışlarında usulsüzlük tespit edildiği, ürün ikmal edilmeyen ve ... sistemine kayıtlı olmayan araçlara ... kullanmak suretiyle yakıt ikmal edildiği, yakıt ikmali yapılmayan araçların plakaları ile otomasyona giriş yapıldığının tespit edildiği, bu işlem sonucu zararın 1.160.429,09 TL olarak tespit edildiği, müvekkil şirkete zarar karşısında teminat mektuplarını haklı nedenle nakde tahvil ettiğini, akabinde ... 2.Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiyeli ihtarnamesi ile bayilik sözleşmesinin süresinin sonunda sona ereceği ve yenilenmeyeceği, ayrıca ... 17.Noterliğinin ...tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmenin sona ermesi nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla muaccel hale gelmiş olan cezai şart alacağının ödenmesinin talep edildiği, bakiye cezai şart alacağı ödenmediğinden davanın açıldığını, davalı taraf sözleşme ve yasal mevzuata aykırı hareket ettiğini, sözleşme ve protokolün birbirine uygun irade ile imza altına alındığını, davalı asgari ürün alım taahhüdüne aykırı hareket ettiğini, bayi perakende standart satış fiyatından 556,18 m3 eksik ürün alımı yaparak taahhüdünü tamamlamadığı, beyaz ürün alım taahhüdünü yerine getirmemesi sonucu 42.825,71 USD cezai şart borcu doğduğunu, madeni yağda ise 2.43 ton eksik ürün alımı yaparak taahhüdünü tamamlamadığı ve bu şekilde 4.862,00 USD cezai şart borcu doğduğu, Akaryakıt bayilik sözleşmesi 26.10.2020 tarihinde sona erdiği, sözleşme süresi sonunda yenilenmediğini, müvekkil şirketin tüm alacaklarının muaccel hale geldiğini, yapılan arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanamadığını, alacak talep tespitinde müvekkil şirketin defter ve kayıtlarının esas alınmasını beyanla şimdilik 1.000 USD cezai şartın işleyecek Devlet Bankaları yabancı para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davanın kabulüne karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Davalı Vekili Cevap Dilekçesinde
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle açılan dava konusu cezai şart alacağına dair taraflar arasında devam eden ve birleşerek ... 4.Asliye Ticaret Mahkemesi ... e sayılı dosyasında yargılama konusu olan ihtilaf kapsamında olduğunu, haksız yere tahsil edilen mektup bedelleri ve senet bedellerinin iadesi için açılmış olan davaların derdest olduğunu, müvekkil şirketin davacıya herhangi bir borcu olmamasına rağmen, düzenlenen faturalar ile müvekkil şirketin davacı şirkete bayilik sözleşmesi ile vermiş olduğu teminat mektupları tazmin edildiği ve müvekkil şirkete zarar verdiğini, 1.160.429.09 TL zarar tespit ettiğini beyan ettiği, usulsüzlük ve zarar iddialarını kabul etmediklerinin bildirildiğini, ... 2.Noterliğinin ... tarihli ihtarnamesi ile faturaya itirazını ve mal tedarikinin sağlanması konusu davacıya ihtaren bildirildiği, ... 23.Noterliğinin ...tarihli, ... yevmiye no.lu ihtarname ile davacının haksız olduğunun bildirildiğini, bu ihtarname ile müvekkil şirket aleyhine düzenlenen faturalara itiraz edildiğini, yazışmalardan sonuç alınamadığı ve davacı şirket uhdesinde bulunan teminat mektuplarını tazmin ettiğini, ... 4.Asliye Ticaret Mahkemesi ...e sayılı dosya içeriğinde tüm kayıtlar, ... kayıtları, satışlar ve fatura detayları ayrıntılı şekilde mevcut olduğunu, bu dava dosyasını delil olarak sunduklarını, Usd üzerinden sözleşme yapılmasının Cumhurbaşkanlığının 12.09.2018 tarihli 85 sayılı kararı ile yasaklandığını, yakıt ikmali yapılmayan araçların plakaları ile otomasyona giriş yapıldığını tespit ettiğini iddia eden ...'nin kayıtları, varsa kamera kaydı da dahil olmak üzere tüm tespit unsurlarını yasa gereği müvekkil şirket ile paylaşmasının da istendiğini, usulsüzlük yapmak için bir araç olarak kullanılması halinde bu sistemin 5015 sayılı yasaya uygun şekilde denetlenmediği veya kurulmadığı anlaşıldığında kanunun 19. ve 20.maddesi uyarınca idari para cezasına hükmedileceği karşı tarafça da bildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
BİRLEŞEN ... 5. ATM ...ESAS SAYILI DAVADA:
Davacı vekili birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasına hitaben verdiği dava dilekçesinde özetle : taraflar arasında 26/05/2020 başlangıç 26/10/2020 bitiş tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin bitimine 1 ay kala davalı tarafından müvekkili şirkete usulsüzlük iddiası ile zarar yükletilmeye çalışılarak faturalar düzenlendiğini, müvekkili şirket aleyhine düzenlenen faturaların ... 23. Noterliğinin... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ihtar edildiğini, müvekkili şirketin davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığını buna rağmen davalı şirketin müvekkili şirketin davalı şirketin bayilik sözleşmesi ile verdiği teminat mektuplarının tanzim edildiğini ve müvekkilinin zarara uğradığını bildirmekle davanın kabulüne, tanzim edilen teminat mektup bedeli 199.570,91 TL alacağın davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı Vekili Cevap Dilekçesinde
Davalı cevap dilekçesinde özetle: davaya konu teminat mektuplarının haklı nedenle tanzim edildiğini, müvekkili şirketin davacıdan alacaklı olduğunu ve bu durumun hala devam ettiğini, sözleşme uyarınca davacının müvekkili şirketten eksik ürün alımı yaptığını ve taahhüdünü tamamlamadığını, ürün alım taahhüdünün yerine getirmemesi neticesinde bayinin 42.825,71 USD cezai şartının doğduğunu, madeni yağdan ise 2,43 ton eksik ürün alımı yapılmasından dolayı 4.862,00 USD cezai şart borcunun doğduğunu, müvekkili şirket tarafından sökümü gerçekleştirilen ariyetlere ilişkin olarak söküm bedellerinin davacı yana yansıtılması gerektiğini, davacının sözleşmeye uygun ve yasal mevzuata aykırı hareket ettiğini ve davaya konu teminat mektuplarının konu edildiği davanın ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyası ile ilintili olduğunu mahkememize konu dava dosyasının ...4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesinin gerektiğini bildirmekle, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN ... 5. ATM ... ESAS SAYILI DAVADA:
Davacı vekili birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı dosyasına hitaben verdiği dava dilekçesinde özetle : taraflar arasında 26/05/2020 başlangıç 26/10/2020 sona erme tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığını, sözleşmede belirtilen tarih itibariyle sona ermesi ile müvekkilinin davalıya borcu bulunmamasına rağmen 100.000 TL bedelli senedin haciz tehdidi altında tahsile konu edildiğini, senette düzenleme tarihi olmadığını, sonradan doldurulduğunu, müvekkilinin haciz tehdidi altında ödemiş olduğu senet bedeli karşılığında davalıya bir borcu olmadığını, ayrıca müvekkili şirketin teminat mektuplarının davalı tarafça haksız tanzimi nedeni ile doğmuş alacakları için de açmış olduğumuz ... 4.Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını, bu dava dosyasının da derdest olduğunu, müvekkilden tahsil edilen 100.000 TL'lik senet hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığı ...soruşturma nolu dosyası ile suç duyurusunda da bulunulduğunu beyan ile davalı tarafça haksız yere tahsil edilen 100.000 TL nin müvekkili şirket tarafından icra tehdidi altında ödendiği ,müvekkil şirketin davalı tarafa herhangi bir borcu bulunmadığı açıklığa kavuşacak olup ,müvekkil şirketin alacağının davalıdan tahsili ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER;
Taraflar arasında imzalanan protokol ve ekleri, bilirkişi raporu, tarafların ticari defter ve kayıtları, ihtarnameler, tarafların dosyaya sundukları deliller ile taraf açıklamaları ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE :
Mahkememizde görülen 2020/656 esas sayılı asıl dava ile birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas, ... esas ve... esas sayılı dosyalarında uyuşmazlık davalı TP tarafından haksız yere paraya çevrildiği belirtilen teminat mektupları ve teminat senedi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.
Birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyasında ise uyuşmazlık davacı ... A.ş., davalı ... Tic. Ltd Şti den arasında akdedilen sözleşme ve protokol gereğince asgari ürün alım taahhüdünün ihlali nedeni ile şimdilik 1.000,00 USD (Amerikan Doları) cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir.
10.10.2024 tarihli duruşmada davacı Tp vekiline ıslah dilekçesini sunması için tefhimden itibaren bir haftalık kesin süre verilmiştir. Bu süre içinde ıslah edilen işlem (ıslah dilekçesi sunma ve harcı tamamlama) yapılmadığı taktirde, ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edileceği ihtar edilmiştir. Verilen kesin süre içerisinde harçlandırılmış ıslah dilekçesi sunulmadığından davacı vekilinin karar duruşmasında yeniden ıslah için süre talebi reddedilerek yargılamaya son verilmiştir.
Davacı/davalı ... ile ile davalı/davacı Göktay arasında 06.04.2018 tarihinde 2 yıl süreli Bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusu sözleşme 26.05.2020 tarihinde sürenin tamamlanması ile sona ermiştir. Taraflar arasında düzenlenen ek protokol ile süre 26.10.2020 tarihine kadar uzatılmıştır. Düzenlenen 03.04.2018 tarihli Protokol ile davalı/davacı ... bu dönemde yıllık 6.458 m2 beyaz ürün olarak adlandırılan Kurşunsuz Benzin ve Motorin standart satış ile 5 ton Madeni yağ satışını taahhüt etmiştir. Sözleşmenin uzatılmasında yeni bir hedef belirlenmemiştir. Davacı/davalı ... ... 17.Noterliğinden davalı şirkete ... tarihinde keşide ettiği ... yevmiye sayılı ihtarnamede, ...(...) usulsüz satışlar yapıldığının tespit edildiğini, bu nedenle şimdilik hesaplanan 1.160.429,03 TL tutarın 2 gün içinde ödenmesi talep edilmiştir. Davalı/davacı ... 2.Noterliğinden.... tarihinde keşide ettiği karşı ihtarnamede, usulsüz iddiasını kabul etmediği ve tespit edilen 1.160.429,09 TL borçlarının olmadığını bildirmiştir. Davacı/davalı ... bu kez ... 17.Noterliğinden ... tarihinde keşide ettiği ... yevmiye sayılı ihtarnamede, 26.10.2020 tarihinde sona erecek olan sözleşmenin yenilenmeyeceğini, ayrıca yapılan incelemede, Bayilik protokolü gereği, eksik alımlar için protokolün 4.4 maddesinde cezai şart belirlendiğini, buna göre, bayinin perkende standart satış fiyatından 556.18 m3 eksik ürün ile 42.825,71 USD, madeni yağda 2.431 ton eksik ürün alımı ile 4.862,00 USD olmak üzere cezai şart borcu doğduğu ihtar edilmiştir. Davalı/davacı ... bu ihtara ... 23.Noterliğinden keşide ettiği ... tarihli ... yevmiyeli ihtarname ile itiraz ederek talebi kabul etmemiştir.
Mahkememizin 2020/656 esas sayılı dosyasında davacı ... Tic. Ltd Şti, davalı ...A.ş. nin ... Bankası ... seri numaralı... mektup nolu 600.000 TL bedelli, ... Bankası ... seri numaralı ... mektup nolu 500.000 TL bedelli, ... Bankası ... seri numaralı ... mektup nolu 210.000 TL bedelli, ... Bankası ... seri numaralı ... mektup nolu 50.000 TL bedelli, 4 adet toplam 1.360.000 TL bedelli teminat mektuplarının karşı tarafça haksız yere tazmin edildiğini, davalının her hangi bir alacağının bulunmadığını, haksız tazmin nedeni ile 1.160.429,09 TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Aynı davada davalı ..., davacının ... (...) kayıtlarında otomosyon sistemine kayıtlı araç plakaları yazılarak haksız kazanç elde edilerek şirketi 1.160.429,09 TL zarara uğratıldığından zarar karşılığı olarak teminat mektupları paraya çevrildiğini savunmuştur.
Birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında davacı ...Tic. Ltd Şti, davalı ... A.ş. nin bayilik sözleşmesi nedeni ile aldığı ... numaralı 210.000 TL bedeli teminat mektubunu haksız yere paraya çevirerek 199.570,91 TL tahsil etiğini, haksız yere tazmin edilen mektup bedellerinden kaynaklı 199.570,91 TL alacağın davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Bu davada davalı ...., sözleşmenin 22. Maddesinde istasyon söküm masrafların ... ye ödeneceğinin düzenlendiğini, teminat mektubunun istasyon söküm bedelleri karşılığı paraya çevrildiğini, 12.361,80 TL bedelli, 1.7000 TL bedelli faturaların ariyetlerin sökümü için, 186.386,77 TL nin ise cezai şart olarak fatura edildiğini ileri sürmüştür.
Birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında davacı .... Ltd Şti, davalı ... A.ş. ye borcu bulunmamasına rağmen 100.000 TL bedelli senedi haciz tehdidi altında tahsile konu ederek, taraflar arasındaki sözleşmenin sona ermesine rağmen mal alım teminatı için kendilerine boş olarak verilen senedi, sonradan doldurularak işleme konu ettiğini, davalı tarafça haksız yere tahsil edilen 100.000 TL nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında davacı ... A.ş., davalı ... Tic. Ltd Şti den arasında akdedilen sözleşme ve protokol gereğince ödenmesi gereken şimdilik 1.000,00 USD (Amerikan Doları) cezai şart alacağının işleyecek Devlet Bankalarının yabancı para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili talep etmiştir.
Buna göre;
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması için dava tarihleri itibariyle tarafların birbirinden olan hak ve alacağının tespiti gerekmektedir.
Birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında davacı ... davalının asgari ürün alım taahhüdünü ihlal ettiğinden bahisle cezai şart alacağı bulunduğunu, birleşen dosyalarda ise cezai şart alacağı dışında davacının otomosyon sistemine kayıtlı olmayan araçları otomosyon sistemine kayıtlı araç plakalarıymış gibi yazarak 1.160.429,09 TL şirketi zarara uğrattığını belirtmiştir.
Davacı ... nin cezai şart alacağı yönünden;
Birleşen dosyada alınan 26.08.2022 tarihli bilirkişi raporunda davalı şirketin protokol ile belirlenen satış taahhüdüne göre Beyaz üründe 536,41 m3, Madeni yağda ise 2.431 ton eksik satış yaptığı, eksik satış nedeni ile göre, davacı şirketin protokole göre davalıdan 46.165,57 USD cezai şart alacağı hesaplanmıştır.
Birleşen dosyada alınan 28.12.2022 tarihli bilirkişi ek raporunda Davalı şirketim mali rasyolarının tüm yıllarda istenen seviyenin altında olduğu tespit edildiğinden hesaplanan 46.165,57 USD nin ödenmesi durumu davalı şirketin mali yapısında olumsuzluk yaratacak olsa da mahvına sebebiyet vereceği yönünde bir kanıya ulaşılamadığı belirlenmiştir.
Mahkememizce alınan 02.12.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda beyaz ürün için 41.303,57 USD cezai şart ve madeni yağ alımı için 4.862 USD olmak üzere toplam 46.165,57 USD cezai şart hesaplandığı, davacı şirketin tespit edilen cezai şart bedelinin davalının ekonomik mahvına sebebiyet vermediği tespit edilmiştir.
Bilirkişi raporları dosyadaki belgelere dayalı ve denetime açık olmakla hükme esas alınmıştır. Buna göre davacı TP nin davalı Göktay dan 46.165,57 USD cezai şart alacağı bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacı ... nin davalı ...'ın ... usulsüz satışlar yapması nedeni ile uğramış olduğu zarar iddiası yönünden;
Davacı ...; ... (...) yapısını kullanmak suretiyle bayileri ile arasındaki sözleşme ve protokoller gereğince sisteme tanımlaması yapılan belirli imtiyazlı araçlara ilişkin olarak çeşitli oranlarda indirimler sağlamaktadır. Kullanıcı plakasını ve kartını okutarak yakıt ikmali yaptığı takdirde sistemde verisi kayıtlı olan araçta öngörülen indirim uygulanmaktadır.
Davacı ..., akaryakıt alımı yapılan bir çok araç için işbu kartları sisteme işlemiş ancak defalarca kez sisteme kayıtlı araçlar ile fiziken dolum yapılan araçların birbirini tutmadığının tespit edildiğini, başka bir ifade ile ... sistemine kayıtlı olmayan araçlara akaryakıt dolumu yapılırken ... sistemine kayıtlı araçların plakalarının otomasyon verilerine girilmesi sonucu indirimli alım yapmaması gereken araçlara indirimli satışlar yapıldığını bu nedenle şirketin maddi zarara uğradığını ileri sürmüştür. Davalı ... bu iddiayı kabul etmemiştir.
...tarafından sunulan delillerin incelenmesinde davalı bayi tarafından yakıt alımı yapan bazı araçların plakalarının sisteme farklı girildiği tespit edilmiştir. Yapılan tespit fotoğraflanarak 28.08.2020 tarihli tutanağa bağlanmıştır. Aynı şekilde 15.09.2020 tarihli tutanak ile de farklı araçlara ait taşıt tanıma kartlarının kullanıldığı tespit edilmiştir. Yine cevap dilekçesi ekinde sunulan müşteri şikayetlerinde müşterilerin; bayinin başka bir plakaya fiş düzenlemek istedikleri, fiyat panosunda bulunan fiyat ile pompadaki fiyatın farklı olduğuna dair şikayetlerin iletildiği anlaşılmıştır.
17.11.2020 tarihli ara karar ile otomosyon sistemine araçları tanımlı dava dışı ... a yazı yazılarak 06.03.2019 - 02.08.2020 tarihleri arasında ... (...Tic.Ltd.Şti) bilirkişi listesinde bulunan araçların belirlenen dönemlerde belirtilen akaryakıt istasyonundan akaryakıt alıp almadıkları, akaryakıt alınmış ise miktarı ve sayısına ilişkin bilgi ve belgelerin celbi için yazı yazılmıştır. Dava dışı ...yazılan yazı üzerine araçlarına ait yakıt alım tablolarını dosyaya sunmuştur.
Dava dışı ...'a yazılan yazı ve yapılan bilirkişi incelemesi, ... tarafından sunulan tutanak ve fotoğraflar ile müşteri şikayetleri ile bayi ...'ın indirimden yararlanma hakkı olmayan araçların plakalarını usulsüz bir şekilde ... sistemine tanımladığı ve usulsüz bir şekilde bu araçların indirimden faydalandırılarak ... nin zarara uğratıldığı sabit görülmüştür.
Dava dışı ... tarafından sunulan kayıtlar 04.01.2024 Uyap kayıt tarihli bilirkişi ek raporunda incelenmiştir. Buna göre Şirin grup araçları yakıt alım miktarı 1.367.110,23 LT olmaktadır. ... nin dava dosyasına ilettiği taşıt tanıma sistemi verilerine göre aynı döneme ait Şirin grup araçları için akaryakıt satış miktarı 2.273.129,18 LT olarak raporlanmıştır. Yani aradaki fark miktar olan 906.018,95 LT bayi ... tarafından ... araçlarına satılmış gibi gösterilerek başka tüketicilere satışı yapılmıştır. Şu halde usulsüz satışlar normal olarak satılmış olsaydı satış tutarı 5.526.715,60 TL olacaktı. Ancak bayi ... grup araçları yapılan indirimli satış tutarı kadar zararı ortaya çıkacaktır. Şirin grup araçları için otomasyon sistemi üzerinde tespit edilen indirim oranı ortalama % 7,83 olarak otomasyon sistem üzerinden tespit edilmiştir. Şu halde ortaya çıkan zarar 5.526.715,60 x %7,83= 432.741,83 TL olarak hesaplanmıştır.
Bu durumda dava tarihi itibariyle ... nin bayi ...'dan 46.165,57 USD cezai şart ve usulsüz akaryakıt satışı nedeniyle 432.741,83 TL alacağı bulunmaktadır. Bayi Göktay bu tespitlerin aksini ispatlayamamıştır.
Bayi ... ın, ... petrolden olan alacağı yönünden;
Bayi ... vekili ... tarafından teminat mektuplarının 09.10.2020 tarihinde nakde çevrildiği, sözleşmenin ise 26.11.2020 tarihinde sona erdiği, sözleşme feshedilmeden cezai şart talep edilemeyeceğini ileri sürmüştür. İtirazların mali tespitlere ilişkin olması nedeni ile mali bilirkişiden 10.04.2025 ve 13.07.2025 tarihli ek bilirkişi raporları alınmıştır. Buna göre teminat mektuplarının nakde çevrildiği 09.10.2020 tarihi (Cezai şart hesabı olmaksızın) itibariyle TP nin 860.000,00 TL fazladan tahsilat yaptığı anlaşılmıştır.
Teminat mektuplarının nakde çevrildiği tarih itibariyle ... fazladan tahsilat yapmıştır. Sözleşmenin sona erdiği 26.10.2020 tarihinden sonra ... ... 17.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile cezai şart bedeli talebinde bulunmuştur. ... davalı olduğu dosyalarda cezai şartın fatura edildiğini açıklamıştır. Sonuç olarak her ne kadar teminat mektuplarının nakde çevrildiği tarihte fazladan tahsilat yapılmış ise de davalı bayi erken nakde çevirmeden dolayı ancak uğramış olduğu zararı talep edebilecektir. Dava tarihi ve sözleşmenin sona erdiği tarih itibariyle ...ün bayi ...'dan 46.165,57 USD cezai şart ve usulsüz akaryakıt satışı nedeniyle 432.741,83 TL alacağı bulunmakla cezai şarta ilişkin birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemes... Esas sayılı davanın taleple bağlı kalınarak kabulüne, teminatlara ilişkin asıl ve ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas, ... esas ve ... esas sayılı davaların reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçeye göre;
A. ... esas sayılı asıl dava
1- Asıl davanın reddine,
B. Birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi... Esas sayılı dava
1- Birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı davanın kabulü ile, 1.000,00 USD nin dava tarihi olan 29.12.2021 tarihinden itibaren itibaren işleyecek devlet bankaları tarafından USD cinsindeki 1 yıl vadeli mevduata uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte davalı .... Ltd. Şti den tahsili ile davacı ...A.ş. Ye verilmesine,
C. Birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dava
1- Birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı davanın reddine,
D. Birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dava
1- Birleşen ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı davanın reddine,
ASIL DAVADA
1-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin yatırılan 19.817,23 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 19.201,83 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL nin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettiğinden A.A.Ü.T ne göre reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 174.460,07 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
BİRLEŞEN ... 13. ATM ... ESAS SAYILI DAVADA
1-Alınması gereken 837,64 TL harçtan peşin yatırılan 209,41 TL harçtan mahsubu ile bakiye 628,23 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
2-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettiğinden A.A.Ü.T ne göre kabul olunan kısım üzerinden hesaplanan 12.262,30 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4--Davacı tarafından yapılan 209,41 TL peşin harç, 59,30 TL başvuru harcı, 8,50 TL vekalet harcı, 20.500,00 TL bilirkişi ücreti, 171,50 TL posta gideri olmak üzere toplam 20.948,30 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
BİRLEŞEN ... 5. ATM ...ESAS SAYILI DAVADA
1-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin yatırılan 3.408,18 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 2.792,78 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL nin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettiğinden A.A.Ü.T ne göre reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 31.931,35 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
BİRLEŞEN ... 5. ATM... ESAS SAYILI DAVADA
1-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin yatırılan 1.707,75 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 1.092,35 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL nin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettiğinden A.A.Ü.T ne göre reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Asıl ve birleşen davalarda taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Dair, vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.25/09/2025
Başkan
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Katip
(e-imza)
Tashih Şerhi
HMK md. 304/1 uyarınca hükümdeki yazı, hesap ve açık hatalar resen düzeltilebilir. Aynı kanunun 304/2 maddesi uyarınca tashih şerhi kararın altına yazılır.
Gerekçeli kararın hüküm kısmında yer alan "B. Birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dava
1- Birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı davanın kabulü ile," ifadelerde dosya numarafsı ... yazılacağı yerde sehven ... yazılmıştır.
Hüküm kısmının B bendinde yazılı " ..." dosya numarası sehven yazılmış olmakla. B bendinin başlık ve birinci satırında yazılı ... dosya numarasının hükümden çıkarılmasına, yerine "..." ifadesinin yazılmasına ve hükmün HMK md. 304 gereği bu şekilde tashihine oy birliği ile karar verildi.
Başkan
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Katip
(e-imza)