T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/148 Esas
KARAR NO: 2023/755
DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 25/03/2015
KARAR TARİHİ: 12/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... A.Ş.'nin Türkiye’de mukim bir sigorta şirketi olduğunu, müvekkilinin sigortalısı ... Tic. Ltd. Şti.'nin rüzgar türbini üreticisi olduğunu, davalı ... Tic. A.Ş.'nin uluslararası taşıma işleri ile iştigal eden bir kuruluş olduğunu, davalı Mağdenli'nin müvekkilinin sigortalısı ... ile imzalamış olduğu 21.01.2013 tarihli Ülke İçi Taşıma Çerçeve Anlaşması çerçevesinde ... seri numaralı ...’ndan ..., ...’daki ...’ne nakliyesini üstlendiğini, davalı Mağdenli dava konusu ..., ... nolu taşıma irsaliyesi tahtında ...’ndan ..., ...’a taşınmak üzere teslim aldığını, bahsi geçen yaklaşık 75 ton ağırlığındaki ..., ... plakalı römorka yüklenmiştir. Bahsi geçen römork, ... plakalı çekici vasıtasıyla ... plakalı kamyona bağlandığını, 25 Mart 2013 tarihinde araç seyir halindeyken Nacellenin yüklenmiş olduğu römork kamyondan ayrıldığını ve yolun yan tarafına devrildiğini, bu kaza neticesinde dava konusu ...'nin ağır şekilde hasarlandığını, davalı taşıyıcı ...'nin taşıma sırasında yükün zarar görmesinden sorumlu olduğunu, işbu dava konusu ..., müvekkili ... tarafından ... nolu nakliyat sigorta poliçesi ile sigorta teminatı altına alındığını, davalı ...’nin kusuru sebebiyle meydana gelen kaza neticesinde ... meydana gelen zararların tazmini amacıyla müvekkili tarafından sigortalısına 30 Nisan 2014 tarihinde 213.183,05 EURO sigorta tazminatı ödendiğini, müvekkilinin sigortalısı ...'ın taşıma sözleşmesinden kaynaklanan taleplerin zamanaşımı süresinin korunması için henüz zarar miktarının kesin olarak belli olmadığı ve müvekkili ... tarafından tazmin edilmediği aşamada mezkur talebin rücuen tahsili amacıyla 25 Mart 2014 tarihinde davalıya karşı ilamsız icra takibatı başlattığını, bu icra takibinin ... 4. İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyası tahtında derdest olduğunu, davalı Mağdenli'nin 3 Nisan 2014 tarihinde tebliğ edilen ödeme emrine itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, açıklanan nedenlerle ... 4. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı dosyasında derdest icra takibine yapılan itirazın iptaline ve takibin devamına, İtirazın iptali ile birlikte alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, müvekkilinin mezkur alacağının teminat altına alınması amacıyla davalıya ait ... plakalı aracın üçüncü kişilere devrinin önlenmesini teminen, trafik kaydı üzerine ihtiyati tedbir konulmasına, yargılama giderleri, avukatlık ücreti ve davanın sair tüm sonuçlarının davalı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacı vekilinin dilekçesinde sözü edilen belgelerin taraflarına tebliğ edilmediğini, bu nedenle poliçe ve ibra belgelerini inceleme şanslarının olmadığını, taşıma hukukundan doğan davalar 1 yıllık zamanaşımına tabi olduğundan zamanaşımı itirazında bulunduklarını, icra takibine yapmış oldukları zamanaşımı itirazını burada da tekrar etiklerini, davacının hasarlandığını iddia ettiği emtiadaki hasar davacının iddia ettiği boyutta bir hasar olmadığını, bu nedenle talep edilen tazminat bedelinin fahiş olduğunu, hasarla ilgili talep edilen fatura bedelleri taraflarına tebliğ edilmediğini, hasarlanan emtianın sovtaj değeri düşülüp düşülmediği belgeler tebliğ edilmediği için taraflarınca bilinmediğini, müvekkili şirketin nakliye sigortacısı ... Sigorta A.Ş'ne davanın ihbarını talep ettiklerini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin F bendi uyarınca CMR hükümlerinin uygulanacağı imza altına alındığını, ortada bir hasar var ise CMR hükümleri uyarınca malın teslim edildiği yerdeki değerine göre değil teslim alındığı yerdeki değerine göre hesap yapılması gerekeceğini, yapılan ekspertiz raporunun taraflarına tebliğ edilmediğini, talep edilen faiz oranına itiraz ettiklerini, davanın reddine yargıla giderleri ve vekalet ücretini davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Bilirkişi raporu, ... 14. İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyası, ... 4. İcra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası, Vestas firması ile davalı arasında imzalanan nakliye sözleşmesi, Nakliyat Sigorta Poliçesi ile Hasar dosyası içeriği, Ticari defter ve kayıtlar, yazılan müzekkere cevapları, ekspertiz raporu ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE:
Dava, rüzgar enerjisi ekipmanı olan ... emtiasının davalı tarafından karayolu ile taşınması esnasında, ekipmanın yüklü olduğu römorkun yan yatması dolayısıyla hasarlanması neticesinde ekipmanın onarımı ve olay yerinden kurtarılması için dava dışı sigortalıya ödenen sigorta tazminatının davalı taşımacıdan rücusundan kaynaklanan icra takibine vaki itirazın iptali isteminden ibarettir.
Davalı şirket, davacının sigortalısı dava dışı ... Tic. Ltd. Şti (...) ile imzalamış olduğu 21.01.2013 tarihli Ülke İçi Taşıma Çerçeve Anlaşması çerçevesinde ... seri numaralı ...’ndan ..., ...’daki ...’ne nakliyesini üstlenmiştir.
Davalı şirket dava konusu ..., ... nolu taşıma irsaliyesi tahtında ... Limanı’ndan ..., ...’a taşınmak üzere teslim alarak ... plakalı römorka yüklemiştir. Bahsi geçen römork, ... plakalı çekici vasıtasıyla ... plakalı kamyona bağlanmış, 25 Mart 2013 tarihinde araç seyir halindeyken ... yüklenmiş olduğu römork kamyondan ayrılarak devredilmiştir. Bu kaza neticesinde dava konusu ... ağır şekilde hasarlanmıştır.
Davacı emtia nakliyat sigortacısıdır. Dava dışı ... davacının sigortalısıdır. Davalı ise hasar gören emtiayı taşıyan firmadır. Dosyada mevcut belgelere göre davacı sigortalısı ...'a 14.03.2013 tarihli hasar sebebi ile 213.183,05 EURO tazminat ödemiştir. Ödenen tazminat karşılığından dava dışı ... firmasından temlik ve ibra hükümlerini havi makbuz almıştır. Davacı böylece TTK m. 1472 ve TBK md. 183 hükümleri uyarınca sigortalısına halef olmuştur.
Uyuşmazlık davalı taşıyıcının ...’ndan ... arası nakliye işini üstlendiği rüzgar türbünü aksamı olan ... emtiasının yüklü olduğu römork ve çekicinin seyir halinde iken, römorkun çekiciden kurtularak eğilimli alanda yolun sağ tarafına yatması sonucunda, rüzgar ekipmanı olan necelle emtiasında oluşan hasarın onarımı ve olay yerinde taşınması dolayısıyla yapılan masraflar ve ödenen tazminattan davalının sorumluluğu noktasında toplanmaktadır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca uyuşmazlığa CMR Konvansiyon hükümlerinin uygulanması gerektiğine dair uyuşmazlık bulunmamaktadır. Taşıyıcının azami sorumluluğu CMR Konvansiyonu’nun 23. maddesinde düzenlenmiş olup, sorumluluğun sınırlandırılması imkânının kaybı, Konvansiyon’un 29.maddesinde hüküm altına alınmıştır. Bu maddeye göre, “Hasar, taşımacının kendi kötü hareketinden veya davaya bakan mahkemenin kararı ile isteyerek kötü harekete eşdeğer sayılan kusurundan ileri gelmiş ise taşımacı, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan yahutta kanıt yükünü karşı tarafa yükleyen bu maddenin hükümlerinden yararlanamaz.
6102 sayılı TTK’nın “Yükleme Ve Boşaltma” başlığını taşıyan 863/1 maddesi, “Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır. Taşıyıcı, ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür.” hükmünü haizdir.
Sözleşmede “yükleme ve boşaltma ekipmanları” da nakliye ekipmanı arasında sayılmış; bunların da taşıyıcı veya alt taşıyıcılar tarafından kullanılması öngörülerek bundan kaynaklı zararlar taşıyıcı tasarruf alanında bırakılmıştır. Yine taşıyıcı güzergahı belirlemek, onu incelemek ve ona göre taşımayı organize etme yükümlülüğü altındadır. Sözleşmede açıkça bu yönler belirtilmiş ve davalı taşıyıcı akdi olarak üstlenmiştir.
Sözleşmede 2.2.4. maddede taşıyıcı yüklemeyi takiben “…yükü incelemekten ve yükün iyi durumda ve güvenli bir şekilde yüklendiğini ve emniyet altına alındığını teyit etmekten sorumlu olacaktır.” şeklinde yükümlülük altındadır. Bu da gerek taşıma ve gerekse işletme güvenliğinin taşıyıcı tarafından yükümlülük olarak üstlenildiğini göstermektedir.
Hasarın oluşumu, hasar gören parçaları incelenmesi, sovtaj ve tazminat bedelinin hesaplanması hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir durum olduğundan HMK md. 266 gereği bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Mahkememize istinaf incelemesi öncesinde sunulan kök raporda; davalı taşıyıcının işletme güvenliğini gereği gibi alamamasından dolayı kusurlu ve sorumlu olduğu, ekspertiz raporunun sigortacılık tekniğine uygun detaylı, gerekçeli, hasar zarar dökümlerini içerir şekilde hazırlandığını, meydana gelen hasar zararının 215.885,05 EURO miktarında ve dosya kapsamına uygun, kadri maruf zarar olduğu, tazminatın tamamına 30.04.2014 tarihinden itibaren % 5 CMR md. 27 gereğince temerrüt faizi işletilebileceği tespitlerinde bulunulmuştur. İtirazlar üzerine alınan kök ek raporda bilirkişi heyeti kök rapordaki tespitlerden ayrılmayı gerektirir herhangi bir itiraz bulunmadığını belirtmiştir.
Mahkememizce 2015/312 esas, 2018/531 Karar sayılı ilam ile; "davanın kısmen kabulü ile, davalının ... 4. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin 213.183,05 Euro asıl alacak yönünden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine," hükmedilmiştir. Verilen karara karşı davalı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 43. Hukuk Dairesi 2020/173 esas, 2021/6 karar sayılı ilamı ile;
İlk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, hasar giderimi için yapılan masrafların (yolculuk, konaklama ve sair sarfiyatların) zarar kapsamında olduğu, bu zarar kalemlerine dayanak belgelerin sahteliği ispat edilemediği gibi rayiçlere uygun kadri marufunda olduğu, sigorta eksper raporunun aksi ispatlanana kadar delil vasfını haiz olduğu belirtilmiş ise de, hükme esas alınan bilirkişi raporu denetime elverişli ve gerekçeli olmadığı gibi davalının yargılama sırasında ileri sürdüğü itirazları karşılamaktan uzaktır.
Nitekim, bu bağlamda, ekipmanın onarım maliyetlerine dayanak olarak dosyaya sunulan 22.04.2013 tarihli “Trafo” açıklamalı 45.676,00 Euro bedelli faturaya ilişkin olarak, ... raporunda, ekipmanın transformatörün yüksek gerilim bobinlerinin 2-4 cm yerinden oynağı gerilim bobinleri göbekle birlikte darbe aldığı, ciddi şekilde hasar gören transformatörün fabrikada yapılacak onarım işleminin ardından eski haline getirilerek yeniden kullanılıp kullanılamayacağı daha sonradan araştırılabileceği belirtilmiş ve raporun sonuç kısmında ise, tranformatörün ciddi hasar aldığından onarım ve tamirat için fabrikasına gönderilmesinin uygun olmayacağı ifade edilmiştir. Bu durumda, yenisi ile değiştirilen hasarlı transformatörün akibeti ve sovtaj değeri olup olmadığı konusunda bilirkişi raporunda herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır." gerekçesi ile mahkememiz kararın kaldırılmasına hükmetmiştir.
BAM kararında yapılan tespitler uyarınca bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. 08.10.2021 (Uyap kayıt) tarihli bilirkişi ek raporunda;
Sovtaj veya hasarlı emtia kıymeti bakımından bilirkişi heyetinde uzman bulunmadığı belirtilmiştir.
Dava konusu hasar gören emtianın sovtaj/hasarlı emtia kıymeti alanında uzman bilirkişi ...aracılığıyla yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde dosyaya sunulan 16.03.2022 tarihli bilirkişi ek raporunda;
"Hasar gören ... için 17.04.2013 tarihli keşfe katılan ... trafo uzmanının, trafo hasarının boyutuyla ilgili raporu dosyada tespit edilememiş olup, trafonun akıbetinin bilinmediği,
Trafonun marka, model ve diğer teknik parametreleri dosyaya sunulmamış olmakla beraber dosya içerindeki verilerden trafonun hurda bedelinin yaklaşık 11.600 Euro olabileceği, eğer trafo tamir edilip tekrar piyasaya sunulmuş ise bu bedelin daha da yükseleceği,"
Davalı vekili dava dışı ...'a yeniden müzekkere yazılarak meydana gelen kaza sonrasında trafonun akıbeti ve yeni bir trafo alınıp alınmadığı hususlarının sorulmasını talep etmiştir.
... Tic. Ltd. Şti. ya Davaya konu ... tarafından ... no.lu nakliyat sigorta poliçesi ile sigorta teminatı altına alınan ve taşıma sırasında hasarlandığı belirtilen trafonun zayi olup olmadığı, yeni bir trafo alınıp alınmadığı hususlarında mahkememize bilgi verilmesi için yazı yazılmıştır.
Yazılan yazıya23.05.2022 (Uyap kayıt) tarihinde "Davaya konu söz konusu Trafo, meydana gelen hasar akabinde mevcut bulunduğu sahada tamir edilmiş olup tekrar kullanılabilir hale getirilmiştir. Dolayısıyla ilgili Trafo’nun tam hasara uğramadığını, ikamesi amacıyla yurtdışından başka bir trafo getirilmediğini ve tamiri sonrasında kullanımına devam edildiğini Sayın Mahkemenin bilgisine sunarız. Ayrıca Trafo’da meydana gelen hasara ilişkin yapılmış olan ve ödenen toplam sigorta bedelini içeren hasar tespit durumunu da ekte Sayın Mahkemenize saygılarımızla sunarız. " şeklinde cevap verilmiştir. ... a yeniden yazılan yazıya ise 25.04.2023 (Uyap kayıt) tarihli ceabi yazıda önceki yazılarında herhangi bir değişiklik olmadığı belirtilmiştir.
... firmasının cevap yazısı ve bilirkişi raporuna karşı ileri sürülen itirazlar üzerine yapılan ek bilirkişi incelemesi sonrası dosyaya sunulan 12.12.2022 tarihli bilirkişi ek raporunda;
"Kök raporda ... ön raporu, davacının beyanı ve ... trafonun 45,676 EUR bedel ödenerek yenisinin temin edildiği bilgisi üzerine, trafonun hurda bedelinin yaklaşık 11.600 EUR olabileceğinin değerlendirildiği,
Davalı vekilinin dilekçesi ve Sayın Mahkemenizin talebi üzerine ikinci el satış değerinin yaklaşık 30.000 EUR olabileceği,
Ancak dosyaya yeni eklenen ... Sistemlerinin beyanı üzerine, aslında ...trafonun tamir edilerek kullanıldığı ve tamir masraflarının da 213.183,05 EUR zarar bedelinin içerisinde olduğu,"
Sonuç ve Kanaatine varılmıştır.
Değişen trafo parçaları bedelinin kadri maruf olup olmadığı, tazminat miktarı, bilirkişi raporuna karşı ileri sürülen itirazlar, bilirkişi Burak Akın tarafından yapılan tespitler de gözetilmek suretiyle tüm bilirkişilerden 13.09.2023 tarihli (Uyap kayıt) ek bilirkişi heyet raporu alınmıştır. Bilirkişi heyeti ek raporunda;
"Dava konusu trafonun tümden yenisi ile değiştirilmeksizin önemli parça ve aksamının yenilendiği, eski hasarlı parçaların hurdaya ayrıldığının anlaşıldığı,
Davacı ödeme tutarı tazminat miktarı hesabında değişen trafo parçalarının kadri marufunda ve somut olaya uygun sovtaj kıymetinin 11.600 EURO tutarında olabileceği,,
Bu durumda davalının sorumlu tutulabileceği tazminattan bu miktar düşüldüğünde 201.583,05 EURO tazminatın rücu edilebilir miktar olarak değerlendirilebileceği,"
Tespitlerine yer verilmiştir.
Davalı vekili ikamesi gerekmediği halde muhtemelen başka projelerde kullanılmak üzere yeni alınan trafo bedelinin davalıya yükletildiğini, yeni alınan trafo bedeli olan 45.676 EURO nun mahsubu gerektiği itirazında bulunmuştur. 13.09.2023 tarihli (Uyap kayıt) ek bilirkişi heyet raporunun 3. Sayfasında hasar tazminat hesabı tablosuna göre yeni bir trafo maliyetinin zarar hesabında yer almadığı, yenileme veya ikame trafo maliyeti düşümünün somut olaya uygun düşmeyeceği tespit edildiğinden itiraz yerinde görülmeyerek, 11.600 EURO sovtaj bedeli düşümünün dosya kapsamına uygun olduğu ve kadri marufunda hesaplanan tazminattan düşümüne karar verilmiştir.
Dosya kapsamına göre; davacının emtia nakliyat sigortacısı sıfatı ile yaptığı ödeme miktarı olan 213.183,05 EURO miktarı ile sınırlı olmak üzere davalı taşıyıcıya karşı TTK m. 1472 ve TBK md. 183 uyarınca rücuen tazmin talepli dava açmak bakımından aktif husumet ehliyetine sahiptir. Meydana gelen kazada davalı taşıyıcın sözleşmenin 2.2.4 maddesinde yer alan “…yükü incelemekten ve yükün iyi durumda ve güvenli bir şekilde yüklendiğini ve emniyet altına alındığını teyit etmekten sorumlu olacaktır.” yükümlülüğünü ihlal ederek işletme güvenliğini gereği gibi almamasından kaynaklandığından davalı oluşan hasardan sözleşme hükümleri ile CMR md. 29 ve TTK Md. 883 hükümleri gereği sorumludur. Tespit edilen 213.183,05 EUR zarar bedelinden 11.600 EURO sovtaj bedelinin mahsubu ile toplam zarar 201.583,05 EURO olarak belirlenmiştir. Talep edilen alacak belirlenebilir olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın kısmen kabulü ile davalının ... 4 İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takibine itirazının kısmen iptaline takibin 201.583,05 Euro asıl alacak yönünden takip talebinde yazılı şartlarda devamına,
Fazlaya ilişkin istemin reddine ,
2-Alacak miktarı likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine,
3-Alınması gereken 38.732,64 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 7.414,72 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 31.317,92 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 85.381,79 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
5-Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yatırılan 7.414,72 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
7-Davacı tarafça yatırılan 27,70 TL başvuru harcı, 8,50 TL vekalet harcı, 10.600,00 TL bilirkişi ücreti, 433,85 TL posta giderinden ibaret toplam 11.070,05 TL yargılama giderinin kabul ve red oranları dikkate alınarak 9.782,88 TL'sinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, bakiyesinin davacı üzerine bırakılmasına,
9-Taraflarca yatırılan, kullanılmayan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/10/2023
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır