T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/286 Esas
KARAR NO : 2025/52
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/04/2021
KARAR TARİHİ : 28/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; Müvekkili şirketin anlaşma yaptığı marketlere unlu mamullerin dağıtımının davalı tarafından yapılması ve satış neticesinde elde edilen gelir üzerinden belirlenen oranda davalıya ödeme yapılması hususunda davalı ile 01.09.2020 tarihli bayilik ve lojistik sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmeye göre, üretici firmalardan satın alınan yaş pasta, cheesecake, kurabiye vb. Unlu mamulleri davalıya ait nakliye araçları ile yine müvekkili şirketin anlaştığı marketlere dağıtımını yapacağını, davalının 2 aylık bir çalışma dönemi içerisinde bu ürünlerin büyük kısmını -4,+4 derece arasında taşıması gerekirken, ürünleri bu sıcaklık değerli dışında ... derecede taşıdığı ve bozulmasına sebebiyet verdiği gibi bir kısmını da belirtilen son kullanma tarihinden sonra teslim ettiğini, dağılan ürünlerin gıda ürünü olduğundan ve son kullanma tarihi yakın tarihli olduğu gibi nakliye sırasında uyulması ve dikkat edilmesi gereken hususlar bulunduğunu, Pasta vb. Unlu mamuller nakliye sırasında bozulmamaları için -4 ile +4 C derecede taşınması gerektiği ve bu ısı aralığında taşınmayan ürünlerin çok çabuk bozulabildiğini, ürünlerin bozulduğu takdirde tüketiciye ulaşamadan marketler tarafından müvekkili şirkete iade edildiklerini, davalının nakliye sırasındaki uyulması gereken kurallara riayet etmediği, dağıtması için kendisine teslim eden üreticilerden müvekkili şirkete olumsuz dönüşler olmaya başladığı ve üreticilerin, ürünün teslim edildiği sırada bozuk ya da kusurlu olmadığını ortaya koyabilmek adına müvekkiline davalının nakliye sırasında kullandığı aracın ısı değerlerini gönderdiği ve bu haliyle nakliye edilmesi halinde ürünlerin bozulabileceğini müvekkiline bildirdiğini, bu uyarı üzerine davalıya nakliye aracının standartları karşılamadığını, bu haliyle taşıma yapması halinde marketlerin ürünleri iade edeceği hatta iade olmasa bile gözden kaçması halinde tüketicinin olumsuz etkilenebileceği belki de zehirlenebileceğini davalıya whatsapp grubu üzerinden söylendiğinde “... klimada sorun var derece 14-15 gösteriyor...” bir başka görüşmede “...Araç gösterge normal gösteriyor ama motoru yetersiz olduğunu öğrendik, yarın tuzlada başka bir firmaya gidilecek araç çözmek için çaba sarf ediyoruz..”şeklinde cevap verildiğini, davalı şirketin nakliye sırasında kullanmış olduğu araçların klima vb. Yetersizliğinden ötürü ürünlerin bozulmasına sebep olduğunu, -4 ile +4 C derecede taşınması gereken ürünlerin nakliye standartlarına uymadığı ve bu sebeple marketlere ürün bozulmuş ya da son kullanma tarihi, bozulmak üzere şekilde teslim ettiğini, bozuk ürünlerin marketler tarafından müvekkiline iade edildiklerini, davalı tarafından satışı yapılan 115.650,97 TL tutarlı üründen 82.501,93 TL'sınin iade edildiğini, iade ürünün satışa oranının 471,34 olduğunu, sözleşmenin 22. maddesinde iade kotası taraflarca kararlaştırıldığını ve bu oranı geçen iadelerde müvekkili şirket tarafından kotayı aşan miktarın davalıya fatura edileceğinin karalaştırıldığını, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydı ile davalarının kabulüne, 01.09.2020 tarihli bayilik ve lojistik sözleşmesi nedeniyle davalının iade kotasını aşan ve kusurundan kaynaklı iade bedeli olan şimdilik 1.000 TL nin işleyecek reeskont avans faizi ile davalıdan tahsiline yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; Davacı tarafın 01/09/2020 tarihinde imzalanan bayilik ve lojistik sözleşmesinden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi sözleşmeyi haksız bir şekilde fesih ettiğini, taraflar arasında imzalanan Bayilik ve Lojistik Sözleşmesinin sözleşmenin konusu başlıklı 2. Maddesinde; "... Tarafından üretilen ve/veya dağıtımı yapılan ürünlerle ilgili lojistik verilmesidir. Dağıtıcı söz konusu mallar ... Tic. Ltd. Şti. Adına sevk edilmiştir." ibaresi ile ürünleri kendi deposuna teslim alacak kendi irsaliyesini kullanarak dağıtım yapabileceğini, sözleşmenin siparişler ve teslim başlıklı 9. Maddesinde; "... Siparişler Bayi tarafından hazırlanıp ... firmasına gönderilecek, ...Siparişleri üreticiler ile paylaşacak ve ürünleri hazır hale getirilmesini sağlayacaktır. " teslimatların bayii deposuna davacının anlaşmalı olduğu üreticiler tarafından yapılacağını, Sözleşmenin taraflar başlıklı 1. maddesinden de anlaşıldığı üzere; müvekkili şirketin ...adresinde faaliyet gösterdiğini, üretilen ürünlerinde bu adreste müvekkiline teslim edileceğinin kararlaştırıldığını, ayrıca davacının anlaşmalı olduğu üreticiler tarafından üretilen ürünlerin bayii deposuna yani müvekkilinin yukarıda belirtmiş olduğu adresine davacının anlaşmalı olduğu üreticiler tarafından teslim edileceği kararlaştırıldığı halde davacının anlaşmalı olduğu üreticilerin, müvekkili deposuna hiç ürün teslim etmediğini,Müvekkilinin gerek davacı gerekse davacının anlaşmalı olduğu üreticilere ürünlerin depoda teslim edilmesini defaten talep ettikleri halde davacı ve davacının anlaşmalı olduğu üreticiler bu taleplere olumsuz karşılık verdikleri ve davacı tarafın, " bu işin altından kalkamadık, yeterli aracımız yok, teslimat işini yapamıyoruz, ürünleri sen bizim üreticilerin iş yerinden al biz ürünleri senin depoya getiremiyoruz "dediğini, davacının sütlü tatlı imalatı için anlaşma yaptığı üretici firmanın adresi ... ve diğer üretici firmanın adresi ...olduğunu, davacı tarafından ürünlerin müvekkiline teslim edilmediğinden müvekkilinin kendi aracıyla her sabah üreticinin ... de bulunan adresine giderek ürünleri aracına alıp hem Asya hem de Avrupa yakasında olacak şekilde dağıtıma çıktığını, Marketler tarafından teslim alınmayan ürünlerin günün sonunda üretici firmaya teslim edildiğini, müvekkilinin kendi deposuna ürün bırakmadığını, yine araçta ürünün bir kaç gün beklemesinin de söz konusu olmadığını, ürünlerin günlük alınıp dağıtıma çıkıldığını, dolayısıyla müvekkilinin ürünleri üreticilerden alma yükümlülüğü bulunmadığını, son kullanma tarihi olan ürünlerin son gün teslim edilmesinin de müvekkilinden kaynaklı bir durum olmadığını, gün içinde dağıtımına çıkılan fakat marketler tarafından alınmayan ürünlerin günün sonunda üretici deposuna geri verildiğini, müvekkilinin faturalara karşı iade faturası kesip davacıya geri iade ettiğini, davacı tarafın bunun üzerine noter aracılığıyla iade faturalarını tekrar gönderdiğini, müvekkili ile davacı arasındaki ticari işler nedeniyle müvekkilinin davacıya borcunun olmadığını gibi cari hesaptan kaynaklı 3.042,58 TL alacaklarının bulunduğunu, davacı tarafın sözleşmeyi haksız bir şekilde fesih etiğinden müvekkilin cezai şart talep hakkı doğduğunu, davacının sözleşmenin imzalanmasından yaklaşık 2 ay sonra sözleşmeyi fesih ederek ve müvekkili ile sözleşme devam ederken, müvekkili ile aynı alanda faaliyet gösteren üçüncü bir firma ile anlaşarak müvekkilinin satış yapmasına engel olduğunu ve sözleşmeden beklediği faydayı elde etmesine engel olduğu ve bu durumunda sözleşmenin 19. Maddesinde müvekkili lehine 150.000 TL cezai şart alacağının talep hakkı doğduğunu, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydı ile davanın reddine, yargılama giderleri ile avukatlık vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış bilirkişi raporları dosyamız arasına alınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, sözleşmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imza edilen 01/09/2020 tarihli bayilik ve lojistik sözleşmesinde belirtilen edimlerin taraflarca yerine getirilip getirilmediği, davacının iade edilen ürünler nedeni ile davalıdan alacak talebinde bulunup bulunamayacağı ve miktarı hususunda toplanmaktadır.
Mahkememizin 13/10/2021 tarihli ara kararı gereğince dosyamız rapor hazırlanmak üzere Mali Müşavir ve akit uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 12/04/2022 tarihli raporda özetle;
"Davacının, davalıdan taraflar arasındaki 01.09.2020 tarihli sözleşmenin 22. Maddesine dayanarak “...Bir aylık dönem sonunda bayiye yapılan 1 aylık satışın (kış ayları 1 Eylül - 31 Mayıs) %7 si, yaz ayları %11 (0l Haziran-31 Ağustos) oranında iade kotası vardır. Bu kotayı geçemez kota geçildiği taktirde aylık alış miktarının tutarı iade yüzdesinin geçtiği miktar kadar bayiye fatura edilir.” hükmüne göre, davalının iade kotasını aşan ve kusurundan kaynaklı iade bedellerini talep ettiği, Yapılan incelemede davacının talebine bağlı olarak alacaklı olduğuna dair iddiası kanıtlanamdığı" sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
RAporda belirtilen eksikliklerin tamamlanmasının ardından Mahkememizin 17/05/2022 tarihli ara kararı gereğince dosyamız ek rapor hazırlanmak üzere Mali Müşavir ve akit uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 14/10/2022 tarihli ek raporda özetle;
"Davacı tarafından bu konu ile ilgili olarak davalı aleyhine dava ikame edilmeden önce 22.02.2021 tarihinde “iade bedeli” adı altında 74.409,83 TL tutarlı fatura kesilmiş, davalıya tebliğ edilmiştir. Davalı tarafından bu fatura davacıya iade edilmiştir.
Davacının dosyaya sunduğu CD üzerinde yapılan incelemede tüm satış ve iadelerin (kış ayları 1 Eylül - 31 Mayıs) içerisinde yer aldığı gözetilirse iade edilen mal tutarı 104.472,62 TL, muafiyet %7 = 7.313,62 TL olup, ( 104.472,62-7.313,62=97.159,00 TL) ürün iade kota tazminatı hesaplanmıştır. "sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
Mahkememizin 03/10/2023 tarihli ara kararı gereğince, davalının imza ve kaşesinin bulunduğu irsaliyeler dikkate alınmak suretiyle hesaplama yapılarak tarafların itirazları tek tek karşılar ve somut veriler içerir şekilde yeniden ek rapor hazırlanmak üzere dosyamız Mali Müşavir ve akit uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 25/04/2022 tarihli 2.ek raporda özetle;
"a. ... şirketi tarafından, davacıya 4 adet iade faturası ile toplam 1.227,38 TL tutarlı iade faturası kesilmiştir.
... şirketi tarafından davacıya 15 adet iade faturası ile toplam 5.212,38 TL tutarlı ürün iade faturası kesilmiştir.
c.....A.Ş. tarafından davacıya 13 adet iade faturası ile toplam 3.870,87 TL tutarlı ürün iade faturası kesilmiştir.
d....Şti. ile ilgili 5 klasör ve yaklaşık 500- 600 sayfa evrak içeriğinde davacıya kesilmiş ürün iade faturası bulunmaktadır.
e....A.Ş. ile ilgili 5 klasör ve yaklaşık 500- 600 sayfa evrak içeriğinde davacıya kesilmiş ürün iade faturası bulunmaktadır.
...Aş. ile ilgili 5 klasör ve yaklaşık 500- 600 sayfa evrak içeriğinde davacıya kesilmiş ürün iade faturası bulunmadığı tespit edilmiştir.
g.Mevcut hesaplamaya(sunulanlara) göre davacının, davalıdan iade ürün kotası nedeniyle tazminatı talep etme hakkı tespit edilememiştir." yönünde tespitlerde bulunulduğu, raporun ayrıntılı, gerekçeli, dosya kapsamına uygun nitelikte düzenlenmiş olduğu, hüküm kurmaya elverişli tespit ve değerlendirmeler içerdiği görüldüğünden davacı vekilinin yeniden rapor alınması yönündeki talebinin reddine karar verilmiştir.
Taraflar arasında imza edilen 01/09/2020 tarihli bayilik ve lojistik sözleşmesinin ilgili hükümleri şu şekildedir:
MADDE-2- SÖZLEŞMENİN KONUSU:
... tarafından üretilen ve/veya dağıtımı yapılan ürünlerle ilgili İojistik verilmesidir. Dağıtıcı, “Söz Konusu Mallar ...ŞTİ. Adına Sevk Edilmiştir.” İbaresi ile ÜRÜNLERİ DEPOSUNA TESLİM ALACAK kendi irsaliyesini kullanarak dağıtım yapabilecektir.
Dağıtıcı irsaliyeleri 7 günü geçirmeden ürün toplamları kadar ... firmasına lojistiğini yapmaya anlaştığı mağazalara sevk ettiği adet kadar alış fiyatından iade faturası kesecektir.
Ay sonun da ise dağıtıcı, dağıtım masrafı olan lojistik hizmet bedelini ... FİRMASINA yansıtacaktır.
Bayi lojistik hizmeti yapmadığı takdirle ... tarafından bayi adına fatura tanzim edilecek olup iş bu fatura bedelleri faturada belirtilen vadelerde bayi tarafından ödenecektir.
MADDE 9-- -SİPARİŞLER VE TESLİM:
Siparişler ... üretimini planlamasına yetecek kadar süre önceden bildirilmelidir. Bu süre en az teslim tarihinden önce 3 gündür. Bu süre içinde siparişler bayii tarafından hazırlanıp Buğdayım gıda firmasına gönderilecek ... siparişleri üreticiler ile paylaşacak ve ürünleri hazır hale getirilmesini sağlayacaktır. Teslimat Bayi deposuna ...nın anlaşmalı olduğu üreticiler tarafından yapılacaktır.
Olağanüstü sebeplerle ya da aşın talep nedeniyle stokların yeterli olmaması, grev, teknik arıza gibi umulmayan haller nedeniyle ... nin kontrolünde olmayan diğer sebeplerle teslimatta gecikme olması halinde ... herhangi bir sorumluluk yüklenemez. Yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı Bayiye 3 gün için de ulaşmayacak sipariş sebebi ile hizmet bedeli kaybı yaşanacak ve gönderilmeyen ürün için hizmet bedeli tutan üreticiden talep edilecektir ve bu talep mail ile gönderilen sipariş ve gelen mal dengesi kıyas alınarak belirlenip ... hizmet bedeli karşılanmayan sipariş için bayii fatura kesip ödemesini talep eder .Siparişler mail ortamında gönderilecek olup resmi anlamda esasa alınacak sipariş sistemi de bu olacaktır.
10.MADDE- KALİTE GARANTİSİ
Sözleşme konusu ürünlerin mevzuatta öngörülen kalite ve standartlara uygun olarak üretilmemesinden doğacak zararlar ...'ya aittir. Şu kadar ki, Bayiinin saklama koşullarına ya da son kullanma sürelerine uymama (son kullanma süresine üç gün kala ... şirketine mail ortamında çeşit ve adet konusunda bilgilendirilecektir.) kendi kusurundan kaynaklanan zararlardan sorumluluk Bayiye aittir. Bu durum da ürünler %100 iadesizdir.
Üretim nedeniyle ayıplı olan mallar olursa ... Tarafından geri alınarak ürün değişimi yapılacaktır. Yada bayii problemli ürün başlığı ile faturaya açıklama yaparak iade faturası kesecektir. Bu iade bayiye ait iade kotası ile bağdaştırılmayacaktır.
18. MADDE-SÖZLEŞME SÜRESİ:
Sözleşme | yıl için akdedilmiştir. Taraflar sözleşme süresinin dolmasından 60 gün önce sözleşmeyi karşılıklı olarak feshetme isteklerini bildirmedikçe sözleşme süre sonunda otomatik olarak | yılda daha uzar. Bu durumu taraflar mail ortamında belirtilen süre zarfında yapmış olması gerekmektedir.
19- MADDE-SÖZLEŞMENİN FESHİ:
BAYİİ sözleşmeye aykırı durumlarda haklı sebepler olduğu takdirde sözleşmeyi fesih yoluna gidebilir bu durumda .. firmasından sözleşme şartlarına uyulmadığı için 150.000,00TL (yüz elli bin lira) haklı sebeplerini delil olarak sunduğu takdirde cezai tutarı ödemek ile mükelleftir. (Sipariş karşılanmama, Ürün kalite problemi ödeme programına uyulmama, yada sözleşme Öncesi çalışmayı haksız yere bitirme durumlarında bu madde için öne çıkacak ana konulardır )
Bayii'nin haklı bir sebebi olmaksızın sözleşmenin süresi dolmadan önce sözleşmenin feshi halinde ... nin her türlü zararını ödemek durumunda olduğu gibi, ayrıca bayi 150.000-TL (yüz elli bin lira) ... ya cezai şart ödeyecektir.
22. MADDE- İADE
Bir aylık dönem sonunda bayiye yapılan | aylık satışın (kış ayları | Eylül - 31 Mayıs) 947 si, yaz ayları (#011 (Ol Haziran-31 Ağustos) oranında iade kotası vardır. Bu kotayı geçemez kota geçildiği taktirde aylık alış miktarının tutarı iade yüzdesinin geçtiği miktar kadar bayiye fatura edilir...” hükmü bulunmaktadır.
Alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; taraflar arasında 01/09/2020 tarihli bayilik ve lojistik sözleşmesinin imza edildiği hususunda herhangi bir ihtilafın bulunmadığı, davacı tarafça anılan sözleşmenin 22.maddesi kapsamında iade kotasını aşan miktarın davalıya fatura edilmesine dayalı olarak eldeki davanın açıldığı, hükme esas alınan 25/04/2022 tarihli 2.ek raporda yapılan tespitler ve dosya kapsamına sunulan bilgi ve belgelerle sınırlı olarak dava dışı şirketler tarafından davacıya yapılan iade miktarları doğrultusunda yapılan hesaplamaya göre davacının, davalıdan iade ürün kotası nedeniyle tazminat talep etme hakkının bulunmadığı tespit edildiğinden davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre;
1-Davanın reddine,
2-Harçlar Kanununca alınması gerekli 615,40-TL harcın peşin olarak yatırılan 59,30-TL harçtan mahsubu ile eksik yatırılan 556,10 TL harcın davacıdan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerlerinde bırakılmasına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13,14. Maddeleri ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri gereğince hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Davacı ve davalı tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair verilen karar davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliyesi ( İstinaf Mahkemesi ) nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 28/01/2025
Katip ... Hakim ...
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır