T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/394 Esas
KARAR NO: 2023/784
DAVA: İtirazın İptali ( Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 04/06/2021
KARAR TARİHİ: 19/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket, distribütör ve davalı arasında 01/06/2014 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirket ve bayi/distribütör tarafından sözleşme uyarınca yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin tamamı eksiksiz olarak yerine getirilmiş olmasına rağmen, karşı tarafın sözleşmeye aykırı olacak şekilde sözleşmenin ilgili maddelerine aykırı davrandığının öğrenildiğini, bunun akabinde davalının işyerinde ... 9. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile yapılan keşif akabinde ibraz edilen bilirkişi raporunda muhatabın işletmeyi işletmediği, devrettiğinin tespit ve rapor edildiğini, davalı müvekkili şirket ile imzalamış olduğu sözleşmedeki yükümlülüklerini ihlal ettiğini, bu sebeple davalıya ... 1. Noterliği'nin ... tarih ... yevmiyeli ihtarname keşide edildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiğini ve davalıya yapılan katkı bedeli ve sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle cezai şartın ödenmesinin talep edildiğini, davalı yanca ödeme yapılmaması nedeniyle ... 9. İcra Müdürlüğü’nün ...E. Sayılı dosyasıyla katkı bedeli iadesi, cezai şart, delil tespiti ve ihtarname masraflarının ödenmesi talebiyle ikame edilen icra takibi başlatıldığını, taraflar arasındaki 01/06/2014 tarihli sözleşmenin ilgili maddeleri uyarınca 150.000,00 TL tutarındaki katkı bedelinin davalıya ödendiğini, işleyiş itibariyle davalının satış desteğine ilişkin olarak ödenen genel katkı bedeline ilişkin bayi/distribütöre fatura kestiğini, sonrasında bu tutar bayi/distribütör tarafından müvekkili şirkete fatura edildiğini, açıklanan nedenlerle davalının ... 9. İcra Müdürlüğü’nün ...esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri, harç ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkili ile davacı yan arasında imza altına alınan sözleşme sırası ve sürecinde davalı müvekkili işletmeyi devrettiğini, dava dışı ... ile dava dışı ... işletmeden doğan boçlardan müteselsil sorumlu olduklarını, bu neden ile huzurdaki davaya dahili davalı tarafı olarak eklenmelerini talep ettiklerini, taraflar arasındaki 01.06.2014 tarihli sözleşmenin ilgili maddeleri uyarınca 150.000,00 TL tutarındaki katkı bedelinde kısmı ödemeler gerçekleştiğini, taraflar arasındaki 01.06.2014 tarihli sözleşmenin ilgili maddeleri uyarınca 75.000,00 USD cezai şart ödeyeceği hükmüne ilişkin talebin kabulünün mümkün olmadığını, mahkemenin ... ve ...'ı davaya dahil edilmesine ilişkin ara karar oluşturmasına, davalı müvekkili aleyhine başlatılan ... 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı dosyasının takibin iptaline, ... Cumhuriyet Başsavcılığı ... Soruşturma No, ... karar no'lu dosyanın istenmesine, ... Vergi Dairesi'ne ve ... Belediyesi'ne delil listesinde gösterilen belge ve evrak bilgilerin istenmesine, müvekkili hakkında açılmış bulunan iş bu itirazın iptali davasının esastan reddi ile takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı davacı hakkında takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Bilirkişi raporu, ... 9.İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası, müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
Mahkememizce hükme esas alınan 03.09.2023 tarihli bilirkişi raporunda;
"a. 150.000.-TL katkı payı alacağı için
a.1. Başlatılan takip talebinde davacı, düzenlenen fatura tarihlerinde alacağının muaccel olduğunu iddia ederek 79.985,28.-TL faiz ve 150.000.-TL anapara olmak üzere toplamda 229.985,28.-TL talep etmiştir. Davacının bu iddiasında haklı olması halinde yapılan hesaplama sonucunda 220.885.-TL (150.000.-TL asıl alacak için 70.885,14.-TL faiz) ve vekalet ücreti, ihtarname ve delil tespiti bedeli olmak üzere toplamda 252.536,68.-TL talep edebileceği hesaplanmaktadır.
a.2. Sayın Mahkemeniz, davacı yanca davalının temerrüde düşürüldüğü tarihte alacağın muaccel haline geldiği kanaatinde ise bu durumda 150.000.-TL katkı payı asıl alacak bedeli için davacının 9.376,03.-TL (159.376,03.-TL) faiz, vekalet ücreti, ihtarname ve delil tespiti bedeli olmak üzere toplamda 191.027,57 .-TL talep edebileceği hesaplanmıştır.
b. 75.000.-USD Gecikme Faizine Yönelik hesaplama Davacının alacağının muaccel hale geldiği tarihten takip tarihine kadar geçen süre için sözleşme ile ödenmesi kararlaştırılan 75.000.-USD cezai şart için 1.442,47.-USD faiz talep edebileceği, takip tarihindeki TL karşılığının (427.282,50+8.217,90=)435.500,40.-TL olabileceği," hesaplanmıştır.
GEREKÇE:
Dava, taraflar arasında imza altına alınan Açık Satış Noktası Sözleşmesinden kaynaklı katkı bedeli iade ile cezai şart bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı şirket vekili; davalının 01/06/2014 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi hükümlerine aykırı davrandığını bu durumun tespiti için davalının işyerinde ...9. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...D.İş sayılı dosyası ile yapılan keşif neticesinde ibraz edilen bilirkişi raporunda muhatabın işletmeyi işletmediği, devrettiğinin tespit edildiğini, işletmenin devri ile sözleşmedeki yükümlülüklerin ihlal dildiğini, bu sebeple davalıya ... 1. Noterliği'nin ... tarih ... yevmiyeli ihtarname keşide edildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiğini ve davalıya yapılan katkı bedeli ve sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle cezai şartın ödenmesinin talep edildiğini, davalı yanca ödeme yapılmaması nedeniyle ... 9. İcra Müdürlüğü’nün ... E. Sayılı dosyasıyla katkı bedeli iadesi, cezai şart, delil tespiti ve ihtarname masraflarının ödenmesi talebiyle icra takibi başlattığını açıklamıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde işletmenin dava dışı 3. Kişi ...' e sözlü yapılan anlaşma ile devredildiğini, 2008-2020 yılları arasında işletmenin dava dışı 3. Kişi tarafından işletildiğini davacının bu konu hakkında bilgi sahibi olduğunu, davacının dürüstlük kuralına aykırı davrandığını, belirtmiştir.
Davacı şirket ile ... - ... arasında... tarihli, ... numaralı Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusu sözleşmeye göre; "Md 2: Ürünlerin pazarlama ve satışının yapılacağı adresin ... olarak belirlendiği ve İşleticinin (davalının) ilgili adreste işletmekte olduğu işyerinde şirketçe yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiği, Md 3: Davalının pazarlama, satış ve dağıtımının yapılacağı bira ürünlerinde 125.000 litre miktarındaki ürünün satışının yapması hususunun taahhüt edildiği, ...: Davalının, davacıya bildirim yapıp yazılı onayını almadan başkasına devir ve temlik etmeyeceği, ...:Şirketin herhangi bir ticari kazanç olmaksızın İşyerinin açılmasında veya işletilmesinde katkıda bulunmak ve ticari faaliyeti artırmak amacına hizmet ile taraflar arasında mutabakata varılan 150.000 TL’yi herhangi bir hedefe veya rakip ürünlerin satılmaması koşuluna bağlı olmaksızın sözleşme süresi boyunca bir kereye mahsus vereceği, ...: İşleticinin bu sözleşmeyi herhangi bir şekilde ihlal ettiğinin tespiti halinde kendisine yüklenen özel sorumluluğun bilincinde olarak zararı karşılayacak oranda teminat mektubunun nakde çevrilebileceği, sözleşme hükümlerine teminat olarak 75.000 ABD doları üzerinden açık tarihli emre muharrer senet veridiği,
...: Şirketin her türlü zarar talep hakkı saklı kalmak kaydıyla, davalının Sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması veya Sözleşme hükümlerinden birini ihlal etmesi halinde aldığı katkı payını ödemenin yapıldığı tarihten itibaren T. C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz ile birlikte geri ödeyeceği ve ayrıca 75.000,00.-USD cezai şart ödeyeceği," kararlaştırılmıştır.
... 9. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin...D.iş sayılı dosyası ile ... ili ... ilçesi ... kapı sayılı apartmanının zemin katındaki 135/a nolu dükkanda yapılan keşif sonucu; “... adlı içkili lokanta olarak faaliyette bulunduğu ve sözleşme konusu iş yerinde ...Şti. adlı şirketin faaliyette bulunduğu, Keşif sırasında işyerine ait iş yeri ruhsatı ve vergi levhası ibraz edilmediği, Tespite konu iş yerinde tespit isteyen şirkete ait herhangi bir ürün bulunmadığı, Tespit isteyene ait şirket logosu ve/veya markası taşıyan demirbaşların ve malzemelerin bulunmadığı ve yine tespit isteyen şirkete ait fıçı kulesinin mevcut olmadığı, tespit konusu iş yerinin iş yerinin mevcut konseptinin ocakbaşı/birahane olarak kullanılan içkili restoran olduğu ve duvarlarda ...’a ait panolar, masalarda ... marka bira bardakları ve bar bölümünde bira fıçıları ilke ... fıçı kulesi mevcut olduğu ve konseptin birahane ağırlıklı olduğunu, İş yerinde güncel TAPDK belgesi bulunmadığı” raporlanmıştır.
Davalının sözleşmesel yükümlülüklerini ihlal edip etmediği;
Davalı cevap dilekçesinde işletmeyi devrettiğini ikrar etmiştir. Ayrıca ... 9. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ve yapılan bilirkişi incelemesi ile de davalının davacının onayı olmadan (Md. 7) işletmeyi devrettiği sabittir. Her ne kadar davalı işletmeyi 2008 yılında devrettiğini iddia etmiş ise de taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 01/06/2014 tarihli olması ile davalının işletmeyi 2008 yılında devrettiğine dair beyanı dikkate alınmamıştır. Böylelikle davalının sözleşmenin 7. Maddesini ihlal ettiği sabit görülmüştür.
Katkı bedeli ve cezai şart yönünden;
Davalı cevap dilekçesinde "davalı müvekkil iş bu katkı bedelini almış olsa da, dava dışı 3. Kişilere teslim etmiştir" ifadesi ile katkı bedelini aldığını ikrar etmiştir. Dosyada yer alan fatura, banka kayıtları ve yapılan bilirkişi incelemesi ile 150.000,00 TL ödeme ve ödemenin yapıldığı tarihler bellidir. Başlatılan takip talebinde davacı, düzenlenen fatura tarihlerinde alacağının muaccel olduğunu iddia ederek 150.000,00 TL asıl alacak ve 79.985,28. TL faiz talebinde bulunmuştur. Sözleşmenin 21. Maddesi uyarınca davacı sözleşmenin ihlali halinde kıst uygulanmaksızın tüm anapara ile ödeme tarihinden itibaren faiz talebinde ve cezai şart talebinde bulunabilecektir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2020/4249 esas, 2021/1102 karar, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2017/5162 esas, 2018/2763 karar) 03.09.2023 tarihli bilirkişi raporunun a.1 ve b seçeneklerinde belirtilen sözleşme hükmüne uygun yapılan hesaplamaya göre davalının, ... 9. İcra Müdürlüğü'nün... E. sayılı takip dosyasına konu alacağa yönelik itirazının; 150.000 TL asıl alacak, 70.885,14 TL takip tarihine kadar işlemiş faiz, 203,59 TL masraf, 970,80 TL delil tespiti olmak üzere toplam 222.059,53 TL bakımından ve 75.000 USD alacak, 1.442,47 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 76.442,47 USD bakımından iptali ile, takibin kaldığı yerden takip talebinde yazılı şartlara devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, İİK md. 67/2 uyarınca alacak likit ve itiraz haksız olduğundan takip tarihindeki USD kuru üzerinden belirlenecek asıl alacağın TL karşılığı ile TL alacağın toplamı üzerinden % 20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine hükmedilmiştir.
Davalı cevap dilekçesinde işletmenin 2008 yılından beri dava dışı 3. Kişi tarafından işletildiğini ve davacının bu durumu bildiğini ileri sürmüş ise de, davacı şirket ile davalı arasında imzalanan sözleşme 01/06/2014 tarihli olup davacı bu sözleşme ile işletmenin kendisine ait olduğunu kabul etmiştir. Davacı 2014 yılında işletmenin kendisine ait olduğunu sözleşmeye koyduğu imza ile kabul etmesi karşısında, işletmenin 2008 yılından beri dava dışı kişi tarafından işletildiği ve bu durumun davacı tarafından bilindiğin dolayısıyla davacının kötü niyetli olduğuna ilişkin savunmasına itibar edilmemiştir.
30.06.2022 tarihli bilirkişi raporunda Açık Satış Noktası Sözleşmesinin taraflarının "... A.Ş. ile ... olarak ... Şti olduğu" belirlenmiş olmasına rağmen rapor içeriğinde sözleşmeye taraf olmayan dava dışı ... Limited Şirketi'nden bahsedilerek bu şirket üzerinden inceleme ve değerlendirmelerde bulunularak, sözleşmenin ihlal edildiği ancak davalının sorumluluğunun bulunmadığı belirtilmiştir.
Davalı cevap dilekçesinde "... 9. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin... D. İş sayılı dosyası ile yapılan keşiften dahi haberi yoktur. Keşif sırasında adı geçen "... LTD. ŞTİ. " hakkında bir bilgi sahibi olmamakla birlikte, söz konusu tarihte bir devir işlemi de gerçekleştirmemiştir. İlgili vergi dairesine müzekkere yazılarak istenecek evraklar doğrultusunda davalı müvekkilin "... " adresinde aktif işletme kaydının olduğu görülecektir. Kaldı ki ... Belge Sureti ilgili belediyeden istendiğinde görülecektir ki, ruhsat davalı müvekkile ait olup devri de mümkün değildir." şeklinde kullanmış olduğu ifadeler ile dava dışı şirket ile sözleşmenin ilişkisinin bulunmadığını, aktif işletme kaydının kendisine ait olduğunu belirtmiştir. Davalının bu ikrarı ve sözleşme altındaki imzanın ... - ... e ait olması ile dava dışı ... Ltd. Şti. nin uyuşmazlığa konu sözleşme ile bir ilgisinin bulunmadığı sabittir. Kaldı ki aynı raporda davalının dava dışı şirketteki ortaklığının 2012 yılında sona erdiği belirtilmiş ancak davaya konu sözleşmenin ise 2014 yılında yapıldığı da gözden kaçırılmıştır. Bu nedenle 30.06.2022 tarihli bilirkişi kök raporu ve aynı bilirkişi tarafından hazırlanan ek raporlarda yer alan dava dışı şirket hakkındaki değerlendirmeler ile davalının sorumluluğunun bulunmadığına ilişkin değerlendirmeler hükme esas alınmamıştır.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun "Dava şartı olarak arabuluculuk" kenar başlıklı 18/A maddesinin on bir ila on dördüncü fıkraları şöyledir:
“(11) Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır." şeklinde düzenlenmiştir. Davalı taraf arabuluculuk toplantısına katılmadığından lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş ve yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Davalının, 9. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyasına konu alacağa yönelik itirazının; 150.000 TL asıl alacak, 70.885,14 TL takip tarihine kadar işlemiş faiz, 203,59 TL masraf, 970,80 TL delil tespiti olmak üzere toplam 222.059,53 TL bakımından ve 75.000 USD alacak, 1.442,47 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 76.442,47 USD bakımından iptali ile, takibin kaldığı yerden takip talebinde yazılı şartlara devamına, Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2- İİK md. 67/2 uyarınca alacak likit ve itiraz haksız olduğundan takip tarihindeki USD kuru üzerinden belirlenecek asıl alacağın TL karşılığı ile TL alacağın toplamı üzerinden % 20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3- Alınması gereken 60.653,76 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 11.916,92 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 48.736,84 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4- Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL'nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
5- Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 127.671,12 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
6- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 11. Bendi uyarınca davalı arabuluculuk toplantısında katılmadığından reddedilen miktar yönünden lehine vekalet ücretine hükmedilmemesime,
7- Davacı tarafça yatırılan 11.916,92 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
8- Davacı tarafça yatırılan 59,30 TL başvuru harcı, 8,50 TL vekalet harcı, 5.800,00 TL bilirkişi ücreti, 140,25 TL posta giderinden ibaret toplam 6.008,05 TL yargılama giderinin tamamının 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 11. Bendi uyarınca davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
9- Taraflarca yatırılan, kullanılmayan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 19/10/2023
Başkan
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Katip
(e-imza)