T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/206 Esas
KARAR NO: 2024/400
DAVA: Tazminat (Yangın Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 25/03/2022
KARAR TARİHİ: 04/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan tazminat (Yangın Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin çorap üretimi sektörünün önde gelen firmalarına üretim yapan ve bu nedenle çok ciddi iş yüküne sahip önemli bir firma olduğunu, iş yükü sebebiyle çift vardiya olarak faaliyet gösterdiğini, bu nedenle çorap üretiminin müvekkili firmada hiçbir zaman durmadığını, 29/04/2021 tarihinde müvekkili firmada çıkan yangın sonucu müvekkilinin çok büyük zarara uğradığını, yangının 29/04/2021 tarihinde gece vardiyasında sabaha karşı çorap üretim makinalarının bir tanesinde çıkarak hızlı bir şekilde diğer makinalara da sıçradığını, yangın başladığında bir taraftan iş yeri çalışanları diğer taraftan müvekkilinin itfaiye aracı gelene kadar yangına müdahale edip yangını söndürdüklerini, müvekkilinin davalı sigorta firmasına yangın haberini acentesi vasıtasıyla yangının çıktığı gün verdiğini, müvekkilinin uzun yıllardır davalı sigorta şitketinde işyerini sigortalattığını, poliçe primlerini düzenli bir şekilde ödeyen bir firma olduğunu, müvekkilinin davalı sigorta şirketinde tanzim edilmiş olan ....nolu işyeri paket sigorta poliçesinin bulunduğunu, bu kapsamda davalı sigorta firması tarafından ... numaralı hasar dosyası açıldığını, davalı sigorta şirketinin dosya hakkında hiçbir bilgi vermediğini, 22/06/2021 tarihinde elektronik posta ile hasarın reddedildiğini taraflarına bildirildiğini ancak hasarın gerekçeli ve anlaşılır bir dille ret sebebinin taraflarına bildirilmediğini, eksper raporunun dahi taraflarına paylaşılmadığını, bunun üzerine ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde konu hasarın tespit edilmesi için taraflarınca başvuruda bulunulduğunu, ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...D. İş numaralı dosyasında atanan bir makine mühendisi ve bir yangın uzmanı bilirkişisi tarafından yangının çıkış sebebi tespit edildiğini, işyerinde meydana gelen zararın tam ziya olduğu ve yangının tamamen hayatın olağan akışına uygun bir şekilde çıktığı tespit edildiğini, meydana gelen işbu yangın sebebiyle müvekkilinin maddi ve manevi çok büyük zarara uğradığını, müvekkilinin yangında tam zıya olan makinelerinin yerine yenilerini aldığını, yanan iş yerinde yaklaşık 6 ay üretim yapamadığı için kazançtan mahrum kaldığını ve iş kaybına uğradığını, ayrıca müvekkili yangın sebebiyle işyerini eski hale getirebilmek için temizlik ve inşaat masrafları yapmak zorunda kaldığını, davalı Sigorta şirketi tarafından hasar ödemesi yapılmayacağının anlaşılması üzerine hızlı ve etkin bir yargılama sistemi olan sigorta tahkime başvurma zorunluluğu olduğunu, başvurunun ... tarihinde ... numaralı dosya ile kayda geçtiğini ancak Sigorta Hakemi tarafından yapılan değerlendirme sonucunda ... tarih, ... sayılı karar ile dosyadan el çekilmesine karar verilerek dosyanın Adli Yargı Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verildiğini, açıklanan nedenlerle poliçe kapsamında olan yangın sonrası meydana gelen zararın tespitini ve terditli olarak; öncelikle poliçe kapsamındaki tam ziya bedelinin davalıdan alınarak 29.04.2021 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davacıya ödenmesini, Mahkeme aksi kanaatte ise yine fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere ve şimdilik kaydıyla 100.000 TL (yüzbintürklirası) maddi tazminat ve 20.000 TL (yirmibintürklirası) manevi tazminatın davalıdan alınarak 29.04.2021 tarihinden itibaren AVANS faiziyle birlikte davacıya ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Sigorta A.Ş. tarafından... adresli işyeri için 14.07.2020 / 14.07.2021 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... İşyerim Paket Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, davacının müvekkili şirkete yapmış olduğu başvuruya istinaden ... sayılı hasar dosyası açıldığını, hasar dosyası kapsamında yapılan araştırmalar sonucunda yangının kasıtlı olarak çıkarıldığının tespit edildiğini ve hasar teminat dışı olduğundan davacıya ret yazısı gönderildiğini, davacı tarafın da içerisinde bulunduğu şüpheliler hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, davacı tarafın talep etmiş olduğu hasar bedeli teminat dışı olup davanın reddinin gerektiğini, davacının kaza tarihinden itibaren faiz istemi yasaya aykırı olduğunu, hiçbir hukuki temeli bulunmadığını açıklanan nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili Islah dilekçesinde özetle; Alınan bilirkişi raporu ile müvekkilinin tam zıya uğradığının tespit edildiğini, müvekkilinin net olarak alacaklarının tespit edilebildiğini, müvekkilinin tam zıya uğrayan iş yerinin poliçe bedeli olan maddi tazminat kalemleri için ıslah zorunluluğunun doğduğunu, bilirkişi raporu uyarınca maddi tazminat alacağı önceki talep 100.000 TL iken 1.545.356,88 TL 'ye şeklinde toplam 1.545.356,88 TL alacağın dava dilekçesinde talep edilen 100.000 TL'nin üzerine 1.445.356,88 TL kadar arttırılarak ıslahını ve davanın toplam 1.545.356,88 TL üzerinden kabulünü, 29.04.2021 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, lehimize ayrı ayrı arabuluculuk ve dava karşı taraf vekalet ücretine hükmedilmesine ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Bilirkişi raporu, Sigorta Tahkim Komisyonu raporu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...Soruşturma sayılı dosyası, ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE:
Dava, yangın sigortasından kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.
Davalı sigorta şirketi tarafından iş yerim paket sigorta poliçesi ile sigortalanan ve çorap imalatı yapılan davacıya ait iş yerinde 29/04/2021 tarihinde çorap üretim makinalarının bir tanesinde çıkan yangın diğer makinalara da sıçrayarak zarara sebep olmuştur.
Uyuşmazlık konusu, yangının çıkış nedeni, kasten çıkarılıp çıkarılmadığı ve meydana gelen zararın teminat kapsamında kalıp kalmadığına ilişkindir. Dosyadaki belgelerin incelenmesinde;
04.05.2021 tarihli İtfaiye Olay Raporunda; iş yeri girişine göre 3. Sıra 3 nolu makinenin üzerinde zamanla biriken iplik tozlarının her hangi bir ateş kaynağı (çakmak, kibrit, elektrik, startik elektrik, vb) ile teması sonucu yangının meydana geldiği ve makinelere bağlı olarak basınçlı hava hortumlarının yanmasıyla açığa çıkan basınçlı havanın kıvılcımları diğer makine ve iplik bobinlerine taşıyarak geliştiği kanaatine varılmıştır.
... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş Sayılı Dosyası İle Görevlendirilen İtfaiyecilik ve Yangın uzmanı ... ile Makina Mühendisi... tarafından oluşturulan 12.07.2021 tarihli bilirkişi raporunda; ... taşıyıcı sistem üzerinde zamanla biriken iplik tozları ve parçalarının üzerinde ki statik elektriğin boşalması sırasında meydana gelen ısı ve alevin iplik tozlarını ve parçalarını tutuşturması ile başladığı... Havalanan yanar vaziyetteki iplik parçalarının da düştükleri veya temas ettikleri yerde daha önce biriken toz ve iplik parçalarını tutuşturduğu...çok hızlı başlayan ve zincirleme şeklinde büyüyen yangının makinaların geneline ve imalathanenin tamamına sirayet ederek iş yerinde ki mevcut hasara, zarara ve sonuca sebep olduğu, tespitlerine yer verilmiştir.
... Cumhuriyet Başsavcılığının ... S Sayılı Dosyasına elektrik Mühendisi tarafından sunulan kök ve ek raporda; "yangının başlamasında, büyümesinde ve yangın sonucu oluşan hasarın statik elektrik kaynaklı çıkan yangından veya kötü niyet, kasıt (sabotaj-kundaklama) sonucu çıkarılan yangından kaynaklandığı hususunda net bir kanaate varılabilmesi için patlayan hava hortumlarından dolayı ortamda bulunan pamukçukların ve iplik parçacıklarının ne kadar uzağa sıçrama yapacağının ve yangının nerelere sirayet edebileceği hususunun tespit edilmesinin gerektiği, bu tespitin yapılabilmesi için basınçlı hava kompresörünün çalıştırılarak yangın uzmanı tarafından 0,5 cm çapındaki plastik hortumların yanar haldeki iplik parçacıklarını yanmış olan makinelere eriştirip eriştiremeyeceği tespitinin yapılması neticesinde yangında kasıt olup olmadığı hususunda karar verilebileceği kanaatine varılmış ancak ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından ... D. İş dosyası kapsamında aldırılan bilirkişi raporu sonrasında mahalde temizlik, tamirat veya tadilatların yapılması ve yanan makinelerin hurdaya verilip yerine yeni makineler alınması ile yeniden üretime başlanmasından dolayı yangın mahallinin olayın olduğu sıradaki haliyle muhafaza edilmediği, ortamın temiz olduğu, yapılan tadilatlar sonucu mahalde değişiklikler bulunması sebebiyle yapılacak tespitin olay anından farklı olabileceği, bu durumda yangın uzmanı tarafından yapılacak tespitin değerlendirmesinin ne kadar sağlıklı olacağı hususunun Sayın Savcılığın takdirinde olacağı," değerlendirmelerine yer verilmiştir.
Yangının çıkış nedenin tespiti çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerden olmakla mahkememizce bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.
Makine mühendisi, yangın uzmanı (İtfaiye Müdürü) ve sigorta alanında uzman 3 kişiden oluşan bilirkişi heyetinden alınan 19.11.2023 tarihli bilirkişi raporunda;
"İtfaiye Olay raporunda ve gerekse ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... S sayılı dosyasına sunulan 09.05.2022 tarihli bilirkişi raporunda yapılan yangının başlama ve gelişme şekli açıklamasına itibar edilememiştir.
Olay yerine ait fotoğrafların incelenmesinden, yangında en çok zarar gören kısmın çorap makineleri olduğu, buna göre yangının makinelerden başladığı ve genişlediği anlaşılmaktadır. Çorap makinelerinin uzun yıllardır aynı şartlarda çalıştığı, herhangi bir yangın meydana getirmedikleri dikkate alındığında, makinelerdeki bir elektrik kontağının veya statik elektrik birikiminin yangına neden olması ihtimalinin olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yangının atölye içindeki makinelerin haricinde bir ısı orijininden başlayıp geliştiği, makinelerin iplik tozlarından dolayı yanmasının mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.
Yukarıdaki tüm bulgular birlikte dikkate alındığında, yangının kendiliğinden başlamasının mümkün olmadığı, ancak kasti şekilde meydana başlatılması halinde meydana gelebileceği kanaatine varılmıştır"
Elektrik elektronik mühendisi, makine mühendisi, kimya mühendisi, itfaiyecilik ve yangın uzmanı ile sigorta alınında uzman 5 kişiden oluşan bilirkişi heyetinden alınan 15.04.2024 tarihli raporunda;
2.) Değerlendirme ve görüşler kısmında dosyadaki belgeler ve bilgiler ışığında bahse konu olan yangının imalathanenin girişine göre sağ orta kısımda bulunan çorap örme makinelerinin 3.sırası 3 nolu makinesinden çıktığı anlaşılmıştır. inceleme konusu imalathane içerisinde bulunan yukarıda sıralı bentlerde belirtilen özelliklle Tekstil Ağırlıklı Ortamlarda Tozların Meydana Getirdiği Katmanlar ve Toz Patlamaları, hadisesi ile yangının meydana geldiği tekstil çorap örme makinelere bağlı olarak petrol türevi menşeli basınçlı hava hortumlarının yanmasıyla açığa çıkan basınçlı havanın kıvılcımları ve alevleri lokal olarak diğer makine ve iplik bobinlerine taşıyarak geliştiği ağır maddi kayıplı yangın olayının meydana geldiği, ... çalışanlarınca yangına müdahale edilerek söndürülmek istendiyse de yeterli olmadığı, anlaşıldığı,
3.) Mevcut imalathanedeki kullanılan malzemelerin ham maddesinin kolay yanıcı karaktere sahip tekstil ürünü olması ve sarfiyatı yapılan bu malzemelerden oluşan iplik tozlarının zamanla birikmesi sonucu 3.sıra 3 nolu makinede meydana gelen (elektriksel ark) kıvılcım, statik elektrik vb bir sebepten söz konusu pamuk veya iplik tozlarının hızlı yanıcı ve hızlı tutuşucu malzeme statüsünde olması sebebi ile diğer makinelere sıçraması ve diğer makinelerin zarar görmesinin kaçınılmaz olduğu, etrafına sirayet ederek diğer makinelerin de zarar gördüğü, dosyada mevcut raporlardan anlaşıldığı,
5.) Yangın çıkış sebebi, teknik bir husustan kaynaklandığı ve bu durumda davacı ...- ... firması işleteninin yangının büyümesinde bir takım yangın önlemlerini yeterli derecede almadığı ve mevcut önlemlerin yeterli olmadığı anlaşıldığından olayda davacı firma işleteninin yangın güvenlik, önlem ve tedbirlerinde yeterli hassasiyet, dikkat, özen ve denetim eksikliği nezdinde kusurlu olduğu, Davacı ... - ...Firmasının işleteni olduğu tekstil çorap üretim işletmesinde yangın güvenlik, önlem ve tedbirlerinde yeterli hassasiyet, dikkat, özen ve denetim eksikliği nezdinde %50 oranında kusurlu olduğu,"
Tespitlerine yer verilmiştir.
15.04.2024 tarihli bilirkişi heyetinde makina mühendisi, itfaiyecilik ve yangın uzmanı dışında elektrik elektronik mühendisi ve kimya mühendisi bulunmaktadır. İlk bilirkişi heyetin anılan uzman bilirkişiler bulunmadığından elektrik ve kimya yönünden heyet tarafından yapılan yorum ve değerlendirmeler yeterli görülmemiştir. Diğer yandan 19.11.2023 tarihli bilirkişi raporunda yer alan "Çorap makinelerinin uzun yıllardır aynı şartlarda çalıştığı, herhangi bir yangın meydana getirmedikleri dikkate alındığında, makinelerdeki bir elektrik kontağının veya statik elektrik birikiminin yangına neden olması ihtimalinin olmadığı anlaşılmaktadır." şeklindeki tespite dosyada mevcut diğer raporlar, itfaiye raporu ve daha önce yangın çıkmamış olması ileride yangın çıkmayacağı anlamına gelmeyecek olması ile diğer tüm raporlarda iplik tozlarının yangına sebebiyet vereceği tespitinin aksine; iplik tozlarının zamanla neden yangına sebebiyet veremeyeceği açıklanamadığından hükme esas alınmamıştır.
Diğer yandan yangının kasten çıkarıldığına ilişkin yorum dışında kesin bir delil de bulunmamaktadır. 15.04.2024 tarihli bilirkişi raporunda iş yerinde bulunan makineler, yangının farklı alanlarda yayılma nedenleri, yangın öncesi iş yerindeki koşul ve durumlar somut gerekçeleri ile birlikte ortaya konulmuştur. Bu nedenle 15.04.2024 tarihli bilirkişi raporu kusur oranı dışında yangının çıkış nedeni ve hasar bedeli yönünden hükme esas alınmıştır.
Tüm bu açıklamalar ile işyerinde meydana gelen zararın tam ziya olduğu ve yangının tamamen hayatın olağan akışına uygun bir şekilde çıktığı anlaşılmıştır. Rizikonun kasten gerçekleştirildiğinin ispatı davalı sigortacıya aittir. Davalı sigorta şirketi hasarın kasten gerçekleştirildiği ve teminat kapsamı dışında olduğunu şüpheye yer vermeyecek şekilde somut delillerle açık ve kesin biçimde ispatlayamamıştır. Sigorta teminatını doğuran riziko gerçekleştiğinde sigortacı, sigortalıya sigorta ettiği maddi menfaatin riziko gerçekleştiği andaki gerçek ve somut zarar miktarı kadar sigorta tazminatı ödemekle yükümlüdür. Sigortalı iş yerinde yangın nedeni ile makine ve teçhizatlarında meydana gelen zararın hükme esas alınan 15.04.2024 tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaplamalar uyarınca1.264.518,00 TL olduğu kabul edilmiştir.
Davacı yeterli iş güvenliği tedbirlerini almayarak zararına artmasına sebebiyet verdiğinden müterafik kusurlu kabul edilmiştir. Müterafik kusuru nedeni ile emtianın miktar, özellik ve değerine, işin niteliğine, depolanacak emtianın niteliğine ve yangın oluşumuna göre Yargıtay'ın yerleşik uygulamaları (Yargıtay 17. HD 2019/6406 - 2021/30) uyarınca % 20 oranında tazminattan indirim yapılarak toplam 997.214,40 TL' nin davalıdan tahsiline hükmedilmiştir.
Emtianın miktar, özellik ve değerine, işin niteliğine, depolanacak emtianın niteliğine ve yangın oluşumuna göre Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarına göre bilirkişiler tarafından benimsenen % 50 kusur oranı mahkememizce kabul görmemiştir.
Davacı taraf belirlenen tazminata 29.04.2021 tarihinden itibaren faiz işletilmesini talep etmiştir. Yangın Sigortası Genel Şartları'nın B.8.1. maddesinde "sigortacı kesinleşmiş olan tazminat miktarını en geç bir ay içerisinde sigorta ettirene/sigortalıya ödemek zorundadır" düzenlemesi yapılmış olup, düzenlenen eksper raporu ile tazminat miktarı belirlenmiş olmakla (Yargıtay 11. HD 2011/9514- 2013/12931) buna göre tazminatın belirlendiği tarihin bir ay sonrası olan 12.07.2021 tarihinde davalının temerrüde düştüğü kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre;
1- Davanın kısmen kabulü ile, tespit edilen 1.246.518,00 TL davacı alacağından % 20 oranında müterafik kusur indirimi yapılarak toplam 997.214,40 TL' nin 12.07.2021 tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2- Manevi tazminata ilişkin istemin reddine,
3- Alınması gereken 68.119,71 TL nispi karar harcından peşin harç + ıslah harcı olmak üzere yatırılan toplam 26.390,83 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 41.728,88 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4- Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 139.694,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
5- Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 82.740,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,
6- Taraflar arabuluculuk görüşmesine katılmış olmakla Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul/red oranlarına göre hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 780,00 TL'sinin davalıdan, 780,00 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7- Davacı tarafından yapılan 80,70 TL başvuru harcı, 1.707,75 TL peşin harç, 24.683,08 TL Islah harcı, 11,50 TL vekalet harcı, 50.600,00 TL bilirkişi ücreti ve 184,25 TL posta gideri olmak üzere toplam 77.267,28 TL yargılama giderinin hükmolan kısım üzerinden hesaplanan 49.860,35 TL'sinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
8- Taraflarca yatırılan, kullanılmayarak artan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 04/07/2024
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır