T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/891 Esas
KARAR NO: 2023/682
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 11/03/2016
KARAR TARİHİ: 21/09/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde:
Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, proje üzerinden yapı müteahhitliği yaparak iş sahibine anlaşma kapsamında statik betonarme ve çelik proje mühendisinin hazırlamış olduğu yapısal çelik projeleri yerine getiren bir firma olduğunu, bu kapsamda davalı ile yapılan istisna akdi ile davalıya ait olan yağ fabrikasında iş sahibinin Hindistan’dan getirmiş olduğu tankların yerine yerleştirilmesi, montajı ve borulaması işleri müvekkilince yüklenildiğini, ana sözleşmeye konu işler dışında fabrika imalatına ilişkin ek işler karşı tarafça talep edilmiş ve her iş için ayrıca teklifte bulunmak ve karşı tarafın teklifi kabul etmesi suretiyle ek sözleşmeler düzenlenerek farklı işler de yapıldığını, müvekkilinin ana sözleşme ve ek sözleşmeler kapsamında üzerine düşen tüm işleri eksiksiz yerine getirerek 16.11.2015 tarihli yazılı talebi ile karşı taraf işverenden geçici kabul talebinde bulunduğunu, taraflar arasında belirlenen birim fiyatlar üzerinden keşide edilmiş faturalar karşı tarafa tebliğ ederek bakiyenin ödenmesinin istendiğini, karşı tarafın ise gerçeğe aykırı şekilde işlerin yapılmadığını gerekçe göstererek 14.12.2015 tarihli ihtarname ile düzenlenen faturaları iade ettiğini, iş bu ihtarnameye karşılık 22.12.2015 tarihli ihtarname ile cevap verildiğini, muaccel hale gelen borca rağmen karşı tarafın ödeme yapmaması üzerine kendilerince ... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı dosyası ile bahsi geçen sözleşmeler gereğince yapılmış olan işlerin belirlenen birim fiyatlar üzerinden tahakkuk eden bedellerin, işin uzmanı makine mühendisince tespitinin talep edildiğini, bilirkişice düzenlenen raporda haklılıkları ortaya çıkmış ve yapılan işlerin toplamı 400.749,39 TL’nin müvekkiline ödenmesi gerektiğinin tespit edildiğini, dava değerinin tespit edilen miktardan düşük olmasının nedeni müvekkili şirkete yapılan ödemeler olduğunu, sözleşmeler, geçici kabul talebi, ihtarlar ve bilirkişi raporu incelendiğinde alacağının vadesinin geldiğini, borçlunun ekli banka dekontları ve ödemeye ilişkin hesap hareketlerinden de taraflar arasındaki ticari ilişkiyi kabul ettiğinin açık olduğunu, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalması kaydıyla ilk aşamada 275.749,40 TL alacağın geçici kabul talep tarihi olan 16.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap ve karşı davasında :
Davalı - karşı davacı vekili davaya cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; Davacı/karşı davalı nın sanki ortada tek bir sözleşme ve ifa edilecek tek bir iş varmış gibi bir algı oluşturmak suretiyle tespit yaptırdığını ve devamla iş bu davayı açtığını, ancak taraflar arasında işbu davaya konu olan 3 adet farklı işe ilişkin 3 adet farklı sözleşme akdedildiğini, Bunların 1-05.05.2015 tarihli ana sözleşme; ekstraksiyon tesisinin çelik imalat ve montajı, ekstraksiyon makinalarının ve tüm tankların yerine konulması ve bağlantılarının yapılması, çelik çekme, paslanmaz ve siyah borulama işlerinin yapılması, vana, flanş, körflanş, dirsek, pislik tutucu, otomatik vana ve kondestopların montajı ve tüm kaynak ilşeri ile bu kapsamda yapılması gerekli ve zorunlu işlerinin tamamına ilişkin sözleşme 2-10.08.2015 tarihli 2. sözleşme: esktraksiyon tesisinde mevcut su tankının malzemeli olarak imalatı ve tesise montajına ilişkin su tankı sözleşmesi 3-18.08.2015 tarihli 3. sözleşme: çatı cephe malzemeli kaplama işçilik sözleşmesi olduğunu, davacı/karşı davalının ana sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini, işi bırakıp iş yerini terk ettiğini, yine ana sözleşme ile yüklendiği işleri ayıplı olarak ifa ettiğini, sözleşme bedeline dâhil olan işlerin ekstra iş olarak müvekkiline fatura edildiğini ve haksız kar elde edildiğini ve edilmeye çalışıldığını, müvekkilinin başka bir firmayla ve kendi personeli ile işi tamamlatmak zorunda kaldığını, işin yapımı geciktiği için fabrikanın faaliyete geçmesinin geciktiğini, 10.08.2015 ve 18.08.2015 tarihli sözleşmelerdeki ifaların da ayıplı olduğunu ve süresinde yapılmadığını, müvekkili firmanın ana sözleşmeden kaynaklanan alacak kalemleri 05.05.2015 tarihli sözleşme kapsamında açıkça görüleceği üzere basiretli bir tacir olarak 75 günde bitirilme sözü verilen tesisin 11 buçuk ayda ancak bitirilmiş olup işin bitmesinde müvekkili firma ve taşeron .... firmasının katkısının ... daha fazla olduğunu, bu hususun tanık anlatımlarıyla ve belgelerle ispatlanacağını ileri sürerek müvekkili aleyhine açılan davanın reddine ve yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davacıya tahmiline, karşı dava yönünden, 05.05.2015 tarihli sözleşmeye aykırı davranış ve eksik ifa nedeniyle sözleşmenin feshinin tespiti ile 125.000-USD (372.062,50TL karşılığı - Amerikan Doları- Güncel Kur 2.9765-TL) cezai şartın, 05.05.2015 tarihli sözleşme konusu işin bitirilme tarihi olan 29.04.2016 ile sözleşmede kararlaştırılan bitim tarihi olan 29.07.2015 arasında gecikilen her gün için bilirkişilerce hesaplanacak sözleşmenin toplam bedelinin %0,5(binde beş)inin, 05.05.2015 tarihli sözleşme kapsamındaki işin müvekkilce yapılan kısmından ötürü işçilere yapılan ödemelerden kaynaklanan 86.501,41-TL'nin, ana sözleşme konusu fabrikanın ... basiretli bir tacir gibi davranmamasından ötürü geç açılması sebebiyle müvekkilinin yaşamış olduğu kar kaybının, 18.08.2015 tarihli Çatı Cephe Malzemeli Kaplama İşçilik sözleşmesinden kaynaklı 37.920,48TL gecikme tazminatının, 10.08.2015 tarihli...Olarak İmalatı Ve Tesise Montajına İlişkin Su Tankı Sözleşmesinden kaynaklı 44.087,75TL gecikme tazminatının, ... Şirketine, sözleşmenin feshi sebebiyle fazladan yapılan ödeme miktarının tespiti ile şimdilik fazladan ödenen miktarın 1.000-TL’sinin, tüm sözleşmelerde yapılan ayıplı ifa nedeniyle doğan zararın bahsi geçen tüm alacak kalemlerine temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davacı/karşı davalıdan tahsili ile yargılama gideri ve ücreti vekâletin karşı tarafa yükletilmesine dair karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, fatura örnekleri, hakediş raporları, teklif formları, hesap ekstresi, mail yazışmaları, ... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.iş nolu dosyası, ihtarnameler, bilirkişi incelemesi sonucu aldırılan raporlar.
GEREKÇE:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık,
a-Asıl dava yönünden karşılıklı edimlerin yerine getirilip getirilmediği, işlerin tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmış ise işin bedeli için tahakkuk edilen faturalardaki miktar kadar davacı alacağı bulunup bulunamdığı,
b-Karşı dava yönünden sözleşmenin feshinin gerekip gerekmediği, karşı davacının (davalının) cezai şart, gecikme tazminatı, işçilere yapılan ödemeler, ayıplı ifadan kaynaklanan zarar, kar kaybı,...'e yapılan ödemeler, su tankı imalatı ve montaj sözleşmesi ile çatı cephe malzemeli işçilik sözleşmesi kaynaklı alacakları bulunup bulunmadığı, var ise miktarı hususlarındadır.
Davacı/karşı davalı ile davalı/karşı davacı şirket arasında 3 sözleşme imzalandığı anlaşılmaktadır:
1. Ana sözleşme: davalı-karşı davacı şirketin fabrikasında yapılacak Ekstraksiyon tesisinin çelik imalat ve montajı, makine montaj işleri, mekanik montaj, boru, enstrüman imalat ve montaj işleri (05.05.2015 tarihli): ekstraksiyon binasının çelik imalat ve montajı, ekstraksiyon dairesi makinelerinin ve tüm tanklarının yerlerine konulması ve bağlantılarının yapılması, çelik çekme, paslanmaz ve siyah borulama işlerinin yapılması, vana, flanş, kör flanş, dirsek, pislik tutucu, otomatik vana ve kondenstopların montajları ve tüm kaynak işleridir. İşin bedeli çelik konstrüksiyon imalat ve montajı için 3,20 TL/Kg + KDV ; Makine Montajı 0,40 Kuruş/Kg + KDV, boru ve enstrüman montaj işleri: 175.000,00 TL + KDV’dir.
2. Çatı Cephe Malzemeli Kaplama İşçilik sözleşmesi (18.08.2015 tarihli): bu sözleşmenin konusu, yeni ekstraksiyon ünitesi inşaatı ile ilgili olarak işverenin verdiği projeler ve proje ölçütleri ile talimatlarına uygun şekilde çatı 360 m2 ölçülerinde 0,50x0,40x4 cm kalınlıkta ... gri renkte sandviç panel malzemeli işçilik dahil, cephe1750 m2 ölçülerinde 0,50x0,40x4 cm kalınlıkta ... sarı renkte sandviç panel malzemeli işçilik dahil, köşelikler 222 m2 (+/- 1500 Kg) ölçülerinde tartılacaktır, 0,50 mm ...yeşil renkte aksesuarlar malzemeli işçilik dahil anahtar teslim Madde 5’te yazılı bedelle yapılması işidir. İşin tutarı 103.000,00 TL + KDV’dir.
3. Su Tankı İmalat ve Tesise Montaj Sözleşmesi (10.08.2015 tarihli): ...’da kurulu olan fabrikada montajı yapılmakta olan ekstraksiyon tesisi projesinde mevcut olan su tankının malzemeli olarak imalatı ve tesise montajı işidir. İşin tutarı 122.500,00 TL + KDV’dir. Teslim tarihi 1 ay’dır.
Davacı tarafın davalıya hitaben yazdığı 16.11.2015 tarihli yazı ile geçici kabul talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacı ... yetkilileri ile davalı ...Şti. yetkilileri arasında 18 Mayıs 2015 tarihi ile 9 Haziran tarihi arasında yapılmış email yazışmalarını gösteren fotokopilerden davacı firmanın, inşaattan kaynaklanan sorunlar, sahada montajı yapılacak malzemelerin birçoğunda eksikler bulunması, bunların önceden stoklanması gerektiği, işle ilgili davalı firma ve hintli firma sorumlularının mesai başladığından sona erene kadar bulunmaları gerektiği, çünkü sahada malzeme eksikliği, malzeme tedaki sebebiyle beklemeler yaşandığı; yanlış tank imalatları ve yanlış siklon imalatları ve çelik dizayn hatası, hintli firmanın boru izometri çizimlerini tamamlayıp göndermemesi şeklindeki sebeplerin gecikmeye, ek çaba ve maliyete sebep olduğu; borulama işine başlamak için gerekli vana, flanş, gözetleme camları vb. aksesuarların intikal etmediği gibi şikayetlerini davalı firmaya bildirdiği; Davalı firma yetkililerinin ise tüm mesailerini davacıya ayırdığı, işlerin zamanında ve eksiksiz yürümesi için çalıştıklarını, daha sık biraraya gelerek sorunları görüşüp, gidermek için gerekenlerin yapılacağı, eksik parçaların ne olduğu konusunda bilgilendirildikleri takdirde hızlı bir şekilde çözüm bulacaklarını ifade ettikleri anlaşılmıştır.
Davacı firma yetkilisi ... tarafından davalı firma sahibi ...’e yazılmış 14 Ağustos 2015 tarihli emailde, işe başlanılan 15.5.2015 tarihiden itibaren inşaat firmasının yaptığı hataları gidermek, Hintli firmanın projeleriyle yerel firmanın projelerinin birbiriyle uyuşmaması sonucu yaşanan sorunları gidermekten, gecikmeli malzeme temini yüzünden ekstra çalışmalardan dolayı ölçek olarak küçük boyutta olan işin büyük boyutlara geldiğini; bunlarla karşılaşılmasaydı zaten işlerin şimdi tamamlanmış olacağını; ekteki tutanağın bile tarihi gecikmelerin sebeplerinden bir tanesini ortaya koyduğunu, hazırlanmış teklif formları incelendiğinde yanlışın üzerine doğruyu monte etme çabaları karşılığında gecikmeler yaşandığını ve yaşanmaya devam edildiğini; bugünden sonra ortaya çıkacak hiçbir ekstra işin yapılmayacağını ve olumlu cevap verilmeyeceğini, malzemesi şuana kadar temin edilmemiş, ekstra işlerden ötürü yapılamayan ve normal şartlarda şuana kadar tamamlanması gereken işlerin ancak 31 Ağustos tarihine kadar devam edileceğini, bu tarihten sonra sahada bulunmayacaklarını, soğutma havuzu montajı ve kaplama montajı işlerini ise tarih gözetmeksizin devam edeceklerini bildirdiği anlaşılmıştır.
Deliller toplandıktan sonra ticari defterler üzerinde ve ayrıca ana ve ek sözleşmeler değerlendirilerek mahkememizce tespit edilen uyuşmazlık hususlarında rapor düzenlemeleri için dosya mali müşavir bilirkişi ..., Makina Mühendisi ... ve Doç. ...ya tevdi edilmiş, bilirkişi heyetince mahkememize sunulan 09/04/2018 tarihli raporda özetle; Davalı /karşı davacı ... Şti.’nin ibraz edilen 2015 ve 2016 yıllarına ait ticari defter kayıtlarında, davalı / karşı davacı 125.000,00 TL alacaklı olduğu, dava dışı ...’un, 16.12.2015 – 11.04.2016 tarihleri arasında “Yeni Ekstraksiyon Kaynak Montaj İmalat İşleri” açıklaması ile düzenlediği 140.542,50 TL + 2.530,47 KDV tutarındaki faturalar davalı ... ticari defterlerinde kayıtlı olup davalı tarafından ödendiği, davacı / karşı davalı ... şirketinin dava konusu faturalarına davalı /karşı davacı... şirketinin ticari defterlerinde rastlanmadığı, davacı ... söz konusu faturaları davalı ...’e tebliğ etmişse de, davalı ... tarafından faturaların ihtarname ekinde iade edildiği, davacı ... şirketinin düzenlediği dava konusu faturalar toplamının 400.749,40 TL olduğu, davalı ...ödemesi 125.000,00 TL (davalı Ayhan Sezer defterlerinde alacaklı) olup 275.749,40 TL kaldığı, davacı-karşı davalı talebinin 400.749,39 TL olduğu, davacının talebinin bilirkişi tespit raporuna dayandığı ancak dava değerinin bu meblağdan daha düşük olarak 275.749,40 TL. olduğu, aradaki farkın, davalı-karşı davacı tarafından yapılan ödemelerden kaynaklandığı, davacı-karşı davalı alacakları ile davalı-karşı davacı alacaklarının karşılıklı takas mahsup edilmesi halinde davacı-karşı davalı şirketin davalı-karşı davacı şirketten talep edebileceği bakiye maddi zararın 275.749,40 TL – 230.276,01 TL ( 79.625 TL ana sözleşme gecikme cezası+ 4.059,01 TL işçilere ödenen toplam meblağ+146.592 TL ayıplı ifalara ilişkin ödenen meblağ ) = 45.473,39 TL olduğu,
ekstraktör makinesinin denenmeye çalışıldığı, ancak 19 yerinden hekzan gazı sızdırdığı, sızdırmanın sebebinin hatalı kaynak işleri olduğu, bu sızdırmaya ilişkin röntgen raporu alındığı yönündeki beyanların, “...” (Sıvı Penetrant Test Raporu) başlığını taşıyan 23.4.2016 tarihli 1 nolu operatör ... imzasını taşıyan raporun ve Penetrant Muayene Raporu başlıklı 02.11.2015 tarihli davacı ... yetkilisi ... ve davalı ...imzalarını taşıyan raporun içeriği ve niteliğinin uzmanlık alanları dışında teknik değerlendirme gerektirdiği, taraflar arasındaki sözleşmenin istisna/eser sözleşmesi niteliğinde bulunduğu ve TBK m.470 ile m.486 hükümlerine tabi olduğu, ayıp iddiası bulunduğundan ve ayıptan doğan haklar talep edildiğinden dava konusu olayda öncelikle ekstraksiyon montaj, borulama işi konusunda teknik uzman bir bilirkişi tarafından dava konusu işte sözleşmeye, projeye göre ayıp olup olmadığı, ayıp varsa hangi ayıpların mevcut olduğunun kesin ve net bir şekilde tespit edilmesi gerektiği, ayıpların varlığı tespit edilmişse, bu sefer de işin yapıldığı yer olan şantiye ve inşaattaki eksikliklerin, hataların, montajı ve borulaması yapılacak ekstraksiyon sistemindeki hataların, eksiklerin, ayıpların meydana gelmesinde etkili olup olmadığının TBK m.472/3 ve m.476 kapsamında tespiti gerektiği beyan edilmiştir.
Bilirkişi heyetine çelik konstrüksiyon konusunda uzman İnşaat Yüksek Mühendisi ... ve İnşaat Mühendisi ... da eklenerek aldırılan 10/10/2018 tarihli ek raporda özetle; Ana Sözleşme’nin 12. maddesinde: “Yapı Müteahhidi sözleşme süresinin uzatılması icap ettiren yukarıdaki mücbir sebeplerden herhangi birinin meydana gelmesi halinde meydana geldiği tarihi müteakip en geç 10 takvim günü içinde İş Sahibi’ne bir dilekçe ile müracat edecektir.” ifadesinin yer aldığı, 20.05.2015 tarihli ve Davacı ... Ltd. Şti. ile Davalı ... Ltd. Şti. arasında imzalanmış olan tutanakta Davacı ... Ltd. Şti.: “..şantiye sahasına ilk giriş yapılan tarih olan 11/05/2015 tarihinden bu yana sorunlarla karşılaşılmış ve zaman kayıplarına uğranılmıştır. Bu sorunlar devam eden montaj süreci boyunca karşılaşılabileceği ön görülmüş ve gerekli olduğu takdirde ek protokollerle bu durumlarda imza altına alınarak süre uzatımına gidilmesi gerekmekte olduğu kararlaştırılmıştır. Bununla birlikte yapı ruhsatı alınabilmesi için sözleşmeye yazılmış olan başlangıç tarihi 05/05/2015 yerine 15/05/2015 tarihi kabul edilmesi veya sözleşme süresine ek olarak 10 gün daha eklenmesi kararlaştırılmıştır.” ifadeleri ile şantiye sahasında sorunlarla karşılaşılaşmış olduklarını, bu sorunların zaman kaybına sebep olduğunu belirttiği ve sorunları listelediği, 1- 0.00 kotundaki tankların ankraj noktalarının yanlış veya eksik inşaat yapılmasından dolayı adı geçen bütün kottaki tanklara ilaveten 1’er adet ayak (diğer ayaklara da ek parçalar kaynatılmak suretiyle), eksik olan inşaattan dolayı yatay tanka 2 adet daha çelik konstrüksiyon sehpa imalat ve montajı yapılacak olup bütün bu tank bağlantıları zemin betonuna kimyasal dübel uygulaması yapılması gerektiğinin kararlaştırıldığı, tutanakta yer alan bilgiler doğrultusunda yapılan teknik değerlendirmeye göre; herhangi bir çelik konstrüksiyonun ankraj noktalarının yanlış veya eksik olması montaj yapılmasını imkansız hale getirebilecek problemlere yol açabileceği, bu sebeple bu gibi durumlarda ya sahada ankrajların röleve ölçümleri yapılarak çelik imalatların bu röleveye göre revize edilmesi ya da ilgili statik hesaplar yapılmak kaydıyla sahada kimyasal dübel uygulaması yapılması gerekebileceği, bu tip sorunların çözümü için ilave uygulamalar gerekmesi sebebiyle, çelik yapının sahada yerine monte edilmesi sürelerinde artışlar olmasının kaçınılmaz olduğu, 2- Aks ve kotunda olmayan ankrajlardan dolayı kolon montajlarının ardından ara bağlantı elemanlarının birbirini karşılamaması sonucu şu an ve şu andan sonra karşılaşılan ilave işçilik ve zaman kayıpları yaşanacağının öngörüldüğü, tutanakta yer alan ifadeler dikkate alınarak değerlendirme yapıldığında; herhangi bir çelik konstrüksiyonda kolonların akslarının ve kotlarının projede verilmiş olan aks ve kotlardan farklı olması kolonların montajında sorunlar ya da engeller yaratacağı gibi, kolonlar arasında yer alan diğer bağlantı elemanlarının montajında da sorunlar ya da engeller yaratabileceği, sahada uygulanmış olan kolon aksları ile projede verilmiş olan akslar arasında farklılıklar olması artan toleranslar sebebiyle ara bağlantı elemanlarında çok daha büyük sorunlara sebep olabileceği, montaj yapılmasını imkansız hale getirebileceği, bu gibi durumlarda sahada röleve ölçümleri yapılarak, çelik eleman imalatlarının bu röleveye göre revize edilmesi ya da yeniden üretim yapılması gerektiği, bu tip sorunların çözümü için ilave uygulamalar gerekmesi sebebiyle, çelik yapının sahada yerine monte edilmesi sürelerinde artışlar olmasının kaçınılmaz olduğu beyan edilmiştir.
Mahkememizce alınan bilirkişi kök ve ek rapor doğrultusunda davanın kısmen kabulüne dair 2016/256 Esas üzerinden verilen karar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 53. Hukuk Dairesinin 2022/1869 E, 2022/378 K, sayılı kararı ile kaldırılmıştır.
BAM kararı uyarınca davalı/karşı davacıya harca esas dava değeri ve talep ettiği alacak miktarını açıklaması için süre verilmiştir. Davalı/karşı davacı vekili 30.01.2023 (Uyap kayıt) tarihli dilekçesi ile;
"Dava dilekçemizde belirlemiş olduğumuz karşı dava esas değeri: 541.572,14 TL'dir
Karşı davamızdaki talep kalemleri bakımından harca esas değerler :
05.05.2015 tarihli Sözleşmeye aykırı davranış ve eksik ifa nedeniyle sözleşmenin feshinin tespiti ve 125.000 USD (372.062,50TL karşılığı - Amerikan Doları- Güncel Kur 2.9765-TL) cezai şart,
05.05.2015 tarihli sözleşme kapsamındaki işin müvekkilce yapılan kısmından ötürü işçilere yapılan ödemelerden kaynaklanan 86.501,41 TL ,
18.08.2015 tarihli Çatı Cephe Malzemeli Kaplama İşçilik sözleşmesinden kaynaklı 37.920,48 TL gecikme tazminatı,
10.08.2015 tarihli Esktraksiyon Tesisinde Mevcut Su Tankının Malzemeli Olarak İmalatı Ve Tesise Montajına İlişkin Su Tankı Sözleşmesinden kaynaklı 44.087,75 TL gecikme tazminatı,
... Şirketine, sözleşmenin feshi sebebiyle fazladan yapılan ödeme miktarının tespiti ,05.05.2015 tarihli sözleşme konusu işin bitirilme tarihi olan 29.04.2016 ile sözleşmede kararlaştırılan bitim tarihi olan 29.07.2015 arasında gecikilen her gün için bilirkişilerce hesaplanacak sözleşmenin toplam bedelinin %0,5(binde beş)i, ana sözleşme konusu fabrikanın ...basiretli bir tacir gibi davranmamasından ötürü geç açılması sebebiyle Müvekkilin yaşamış olduğu kar kaybı için şimdilik fazladan ödenen miktar için 1.000-TL,"
Talepte bulunduklarını açıklayarak eksik harcı 27.01.2023 günü ikmal etmiştir.
BAM kararında belirtilen hususlar dikkate alınmak suretiyle bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. 14.06.2023 tarihli bilirkişi ek raporunda;
"Dava konusu olayda öncelikle ekstraksiyon montaj, borulama işi konusunda teknik uzman bir bilirkişi tarafından dava konusu işte sözleşmeye, projeye göre ayıp olup olmadığı, ayıp varsa hangi ayıpların mevcut olduğunun kesin ve net bir şekilde tespit edilmesi gerektiği; ayıpların varlığı tespit edilmişse, bu sefer de işin yapıldığı yer olan şantiye ve inşaattaki eksikliklerin, hataların, montajı ve borulaması yapılacak ekstraksiyon sistemindeki hataların, eksiklerin, ayıpların meydana gelmesinde etkili olup olmadığının TBK m.472/3 ve m.476 kapsamında tespiti gerektiği; Heyetimizdeki teknik inceleme neticesinde dava konusu işe ilişkin ayıp olup olmadığı ve hangi ayıpların bulunduğu, bu ayıpların ortaya çıkmasında işin yapıldığı yerin, iş konusu ekstraksiyon sistemindeki hataların, malzeme eksiklerinin etkisi olup olmadığı hususunda herhangi bir tespit bulunmadığı; ancak bu teknik tespit yapıldıktan sonra dava konusu olaya ilişkin net bir hukuki değerlendirme yapmanın mümkün olacağı,
Davacı ... Ltd. Şti. sahadaki yerleşimler ve projedeki yerleşimler arasındaki yumsuzluklar sebebiyle zaman kayıpları yaşanabileceği konusunda Davalı ... Ltd. Şti. ile tutanak imzalamış olup, kök bilirkişi raporu ve tutanakta çıklanan ifadeler çerçevesinde değerlendirme yapıldığında belirtilen koşullar altında işin üresinde gecikmeler olması beklenen bir durum" olduğu tespitlerine yer verilmiştir. Ek raporda davacı alacağının toplam 400.749,39 TL olarak belirlendiği, davacı ... alacağı hesaplanırken Ekstratör montaj işleri bedeli 4.800,00 TL olarak hesaba katıldığı, ancak sehven raporda 8.400,00 TL yazıldığı, yazımda takdim tehir olduğu, yani 4 rakamı ile 8 rakamının yer değiştirilerek yanlış yazıldığı toplam miktarda 4.800,00 TL yazıldığı sonuç olarak toplam miktarda (400.749,39) bir yanlışlık bulunmadığı belirtilmiştir.
... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyası üzerinden alınan 22.01.2016 tarihli bilirkişi raporunda;
Ek işlere ait teklif formlarının bulunduğu ve bunların yetkililerce onaylandığı, halen çalışmaların devam ettiği ancak devam eden çalışmaların sözleşme dışı işler olduğu, tespit anında karşı taraf temsilcisi tarafından sunulan belgeler incelendiğinde bunların 3-4 maddesi hariç diğerlerinin sözleşme dışı işler olduğu, soğutma havuzu ve imalatların tamamlandığı, (U profil kaynatma işinin sözleşmede bulunmadığı) çatı kaplama işlerinin tamamlandığı, ekstraktör montaj işlerinin tamamlandığı tespit edilmiştir.
Davacı/karşı davalı işleri eksiksiz tamamladığını iddia etmiştir.
Davalı karşı davacı; davacı/karşı davalı tarafça işlerin eksik ve ayıplı ifa edildiği, sözleşme işin sözleşmede belirtilen sürede bitirilmediği, gecikmeler yaşandığı, ana sözleşme konusu işin yarıda bırakılarak şantiye alanının terk edildiği, ana sözleşme konusu işin yarıda bırakılması sebebiyle davalı/karşı davacı firmanın kendi işçileri ile ana sözleşme konusu işi devam ettirdiğini, sonrasında dava dışı ... şirketine kalan işin yaptırıldığını açıklamıştır.
Eser sözleşmelerinde sözleşme konusu imalatların o sözleşmenin yüklenicisi tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Karinenin aksini ispat yükü iş sahibine aittir. Eserin tesliminden sonra eksik ve kusurlu işler tutanak veya raporla belirlenmişse eksik ve kusurların da iş sahibince giderildiği karine olarak kabul edilir. Bu karinenin aksini ispat yükü de yükleniciye aittir.(Yargıtay 15.H.D.2014/2376 E, 2015/860 K,)
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddeleri uyarınca taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Yine, gerek doktrinde gerekse Yargıtay içtihatlarında kabul edildiği üzere; ispat yükü, hayatın olağan akışına aykırı durumu iddia eden ya da savunmada bulunan kişiye düşer. Bu kabul, adi karine niteliğindedir. Nitekim; Dairemizin istikrar bulmuş içtihatlarında kabul edildiği üzere, bir sözleşme fesih ya da başka bir nedenle ortadan kaldırılmadıkça, o sözleşme kapsamında kalan işlerin, o sözleşmenin yüklenicisi tarafından yapıldığı kabul edilir. Ancak, sözleşme feshedilmiş ve işin üçüncü kişiye yaptırıldığı ileri sürülmüşse, bu kez karine, üçüncü kişi yararına oluşmaktadır. Elbette, her iki durumda da, bu karinelerin aksini ileri süren tarafın, bu savunmasını kanıtlanması mümkündür. Somut olayda davacı, sözleşme kapsamındaki işleri bitirerek teslim ettiğini iddia etmiştir. Taraflar arasındaki sözleşme feshedilmeyip ayakta kaldığından bu sözleşmeler kapsamında kalan işlerin tümüyle davacı taşeron tarafından ifa edildiği karine olarak kabul edilir. Bu karinenin aksini savunan davalı yüklenici, bu savunmasını yasal delillerle ispatlaması gerekir. (Yargıtay 6. HD 2021/423 E, 2021/1860 K,)
Davalı-karşı davacı ... Şti. tarafından TBK m.473/1 kapsamında sözleşmenin fesih edildiğine ilişkin bir belge sunulmamıştır. Davalı/karşı davacı tarafından keşide edilen 14.12.2015 tarihli 12624 yevmiye numaralı ihtarnamede de fesih bildirimi bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki sözleşme feshedilmeyip ayakta kaldığından sözleşmeler kapsamında kalan işlerin davacı tarafından ifa edildiği karine olarak kabul edilir. Bu karinenin aksini savunan davalı/karşı davacının bu savunmasını yasal delillerle ispatlaması gerekir.
Taraflar arasındaki eser sözleşmesi çerçevesinde TBK m.472/3 uyarınca eser meydana getirilirken işsahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen işsahibine bildirmek zorundadır, bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur.
Somut olayda, davacı ... yetkilisi ...’ın davalı ... Ltd. yetkilisi ...’e gönderdiği 18 Mayıs 2015 tarihli email ile davacı firmanın, şantiyede sorunlar olduğunu, tank imalatındaki yanlışlıklar ve eksik imalatlar neticesinde normal proje esaslarının dışına çıkılmak zorunda kalındığını, aks ve kodunda olmayan akrajlar, eksik inşaatların çelik konstrüksiyon malzemeleriyle tamamlanmaya çalışılması ve ... firmanın boru izometri çizimlerini tamamlayıp taraflarına göndermemesi neticesinde zaman kayıplarına uğranıldığını, yapı ruhsatının yapı denetim firmasının sorunlarından dolayı alınamamış olduğunu bildirdiği, 28 Mayıs 2015 tarihli email ile, extractor parçalarının birleştirme kaynağına hazırlığı esnasında inşaattan kaynaklanan yüksek oranda kod farkı bulunduğunu, bu işlemin gerçekleştirilmesi için her iki parçanın aynı koda gelene kadar kaldırılıp altının şim plakalarıyla beslenmesi ve sabitlenmesi gerektiğini, extractor için dizayn edilmiş olan yürüme yolu çelikleri yine inşaattan kaynaklanan sorunlardan ötürü kesilip bağlantı detaylarının tekrardan kaynatılması gerektiğini, konuyla alakalı ... ile de sahada görüşülüp bu yönde çözüm bulunduğunu bildirdiği anlaşılmış, davacı-karşı davalının bu bildirimleri sebebiyle TBK m.472/3’deki yükümlülüğü yerine getirdiği kabul edilmiştir. Davacı taraf dosyaya sunmuş olduğu her iki tarafın imzasının bulunduğu hak edişler, teklif formları, 20.05.2015 tarihli, 21.05.2015 tarihli tutanak, 08.07.2015 tarihli tutanak, e-mail içerikleri davalı ... tarafından el yazısı ile yazılan "..." ifade ile başlayan yazı (Cevaba cevap Ek-29), faturalar ve yapılan bilirkişi incelemesi ve delil tespit raporu ile sahadaki yerleşimler ve projedeki yerleşimler arasındaki uyumsuzluklar sebebiyle zaman kayıplarının yaşandığı dolayısıyla işin gecikmesinde davacı tarafın kusurunun bulunmadığı, davacının uyuşmazlığa konu işleri eksiksiz ve ayıpsız yaptığı anlaşılmıştır. Buna göre davacı/karşı davalının 400.749,40 TL toplam alacağından yapılan 125.000,00 TL kısmi ödeme düşüldüğünde davacının alacağı 275.749,40 TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan bilirkişi incelemesi ve sunulan belgelere göre davalı karşı davacı yapılan işlein ayıplı olduğunu somut delil ile ispatlayamamıştır. İşin uzamasında yukarıda açıklandığı üzere davacının kusuru bulunmayıp sahadaki yerleşimler ve projedeki yerleşimler arasındaki uyumsuzluklar ile davalı/karşı davacıdan kaynaklanan nedenlerle işin tesliminde gecikmeler yaşanmıştır. Bilirkişi teknik inceleme neticesinde dava konusu işe ilişkin ayıp olup olmadığı ve hangi ayıpların bulunduğu, bu ayıpların ortaya çıkmasında işin yapıldığı yerin, iş konusu ekstraksiyon sistemindeki hataların, malzeme eksiklerinin etkisi olup olmadığı hususunda herhangi bir tespit bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşme feshedilmeyip ayakta kaldığından bu sözleşmeler kapsamında kalan işlerin davacı taşeron tarafından ifa edildiği karine olarak kabul edilmiş olup, davalı/karşı davacı açıklandığı üzere eksik ve ayıplı işlere ilişkin karinenin aksini yasal deliller ile ispatlayamamıştır.
Bilirkişi raporunda karşı dava alacak taleplerinin somut olarak ispatlanamadığı tespiti ile birlikte hesaplama yapılmış ise de, bu hesaplama soyut iddiaya dayalı olarak yapılmış olup, hesaplamaya konu talepler ispatlanamadığından karşı dava yönünden yapılan hesaplamalar hükme esas alınmayarak asıl davanın kabulüne karşı davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Asıl davanın kabulü ile 275.749,40 TL nin 16/11/2015 tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya ödenmesine,
2- Karşı davanın reddine,
Asıl Davada :
3- Alınması gereken 18.836,44 TL Karar ve İlam harcından peşin alınan toplam 4.709,12 TL harçtan mahsubu bakiye 14.127,32 TL harcın davalı karşı davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5- Davacı karşı davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 43.362,41 TL nisbi vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan tahsili ile davacı karşı davalıya verilmesine,
7- Davacı karşı davalı tarafından yatırılan 29,20 TL başvuru harcı, 4.709,12 TL peşin harç 4,30 TL vekalet harcı 4.000 TL bilirkişi ücreti ve 235,00 TL posta giderinden ibaret toplam 8.977,62 TL yargılama giderinin davalı karşı davacıdan tahsili ile davacı karşı davalı tarafa
verilmesine,
Karşı Davada:
3- Alınması gereken 269,85 TL Karar ve İlam harcından peşin+tamamlama alınan toplam 18.499,00 TL harçtan mahsubu fazla alınan 18.229,15 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalı karşı davacıya iadesine,
5- Davacı karşı davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 81.820,10 TL nisbi vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan tahsili ile davacı karşı davalıya verilmesine,
8- Taraflarca yatırılan kullanılmayan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/09/2023
Başkan ...
(e-imza)
Üye ...
(e-imza)
Üye ...
(e-imza)
Katip ...
(e-imza)