T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/916 Esas
KARAR NO : 2025/625
DAVA : Tazminat (Franchise Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/12/2022
KARAR TARİHİ : 02/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Franchise Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında ilk olarak 15/12/2015 tarihinde Franchise Sözleşmesi akdedildiğini, daha sonra taraflar arasında 10/07/2018 tarihinde tekrar Franchise Sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme ile daha önce düzenlenen 15/12/2015 tarihli sözleşmenin yürürlükten kalktığını, bu noktada 10/07/2018 tarihli sözleşmenin geçmişe etkili olarak 15/12/2015 tarihinden itibaren hüküm ve sonuç doğuracağının kabul edildiğini, sonuç olarak taraflar arasında geçerli ev bağlayıcı olan tek sözleşmenin 10/07/2018 tarihli Franchise sözleşmesi olduğunu, müvekkili şirketin Franchise Sözleşmesinin yürürlüğü sürecinde sözleşmeden kaynaklanan her türlü yükümlülüklerini usulüne uygun şekilde ifa ettiğini, buna karnı davalının sözleşmeden kaynaklanan asli yükümlülüklerini sürekli olarak ihlal ettiğini, ve Franchise Sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın feshettiğini, davalının ilk olarak ... 14.Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname keşide ettiğini, bu ihtarda ürünlerin yeniden satış fiyatının müvekkili tarafından belirlenmesinin rekabetin korunması hakkındaki kanuna aykırı olduğunu, ... franchise zincirinde yer alan bazı şubelerde farklı ürün satışı yapılmasına müvekkili şirket tarafından izin verildiğini, ürünlerin emsallerine göre yüksek aldığını, satışa yönelik kampanyalar düzenlendiğini ve kampanyalara katılımın zorunlu tutulduğunu ileri sürdüğünü, aynı ihtarnamede davalı taraf cezai şart talep edilen ihlallere itiraz ederek ihlal konusu vakaların dayanaklarının kendisi ile paylaşılmasını talep ettiğini, müvekkili tarafından davalıya ... 59 Noterliğinden keşide ettikleri .... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalının iddialarına gerekçeli olarak cevap verdiğini, iddia ve taleplerinin haksız olduğunu ortaya koyduklarını, davalının daha sonra ... 14 Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye numaralı fesih ihtarı ile ürün fiyatlarına tek fiyat uygulaması yapıldığını ve bu uygulamanın RKHK aykırı olduğunu, yan ürün satışlarına izin verilmediğini, şubeler arasında ürün listelerinde farklılık olduğu, aynı marka ve ikame marka ürün satılmasına izin verilmediğini ileri sürerek, ve bu uygulamalar nedeni ile zarar ettiğinden bahisle sözleşmeyi feshettiğini, müvekkili tarafından davalının fesih ihtarnamesine karşı ... 59 Noterliğinden ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile hem davalının fesih ihbarnamesine cevap verdiklerini, hemde sözleşmeyi feshettiklerini ve cezai şart talep ettiklerini, ancak davalının herhangi bir ödeme yapmadığını, davalının haklı bir neden olmaksızın sözleşmeyi feshettiğini, Yargıtay içtihatlarına göre fesih nedenlerinin kontrol edilmesi gerektiğini, dava konusu olayda öncelikle davalı tarafından yapılan feshin haklı nedenle fesih olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğini, davalının fesih nedenlerinden müvekkilinin tek fiyat uygulaması yaptığına dair iddiaların doğru olmadığını, müvekkili şirketin fiyat politikasının azami satış fiyatı olduğunu, müvekkili tarafından davalıya satış fiyatının altında bir satış yaptığı gerekçesi ile uyarı vermediğini, cezai şart taahhüt ettirilmediğini, ve ya bu konuda olumsuz denedim tutanağı düzenlenmediğini, davalının müvekkili şirket tarafından azami satış fiyatı değil, tek fiyat uygulaması yapıldığınını iddia ediyor ise bunu ispat etmekle yükümlü olduğunu, davalın yan ürün satışına izin verilmediği iddiasına yönelik cevaplarında ise sözleşme gereğince hangi ürünlerin satılabileceği ve ne şekilde tedarik edileceğinin detaylı olarak düzenlendiğini franchise zincirindeki işletmelerin satacağı malların franchise veren tarafından belirlenmesinin doğrudan ürünün marka imajının korunması ile belirli sunum ve hijyen standartlarının sağlanması ve kamu sağlığının korunması bakımından gerekli olduğunu, aynı zamanda bu uygulamanın franchise sisteminin ortak kimliğinin ve markanın prestijinin korunması amacına hizmet ettiğini, müvekkilinin davalının cirosundan pay veya yüzde almadığını, bu nedenle franchise alan davalının mal ve malzemeleri müvekkili şirketten almasının asli edem yükümlülüğü olduğunu, bu durumun rekabet ihlali niteliğinde olmadığını, davalının şubeler arasında farklı ürün kullandığı iddiasının doğru olmadığını, farklı ürün satışı yapıldığını iddia ediyor ise bunu ispatlaması gerektiğini, davalının aynı marka ve ikame ürün satılmasına izin verilmemesi iddiasının ise sözleşme gereğince farklı marka ürün kullanımının açıkça yasaklandığını, bu nedenle muadil bir ürün alınması ve kullanılmasının sözleşmenin ihlali niteliğini taşıdığını, müvekkilinin sözleşme gereğince davalı franchise alanın tespit edilen ihlallerine ilişkin alınan aksiyonların sözleşme gereğince denetimler olduğunu, müvekkili tarafından sözleşmenin denetleme başlıklı maddesi gereğince tüm şubeleri olduğu gibi davalının işlettiği şubeleri de denetlediğini, bu doğrultuda müvekkilinin 2019-2020-2021 ve 2022 yıllarında yaptığı denetimlerde sözleşmeye aykırılıklar tespit ettiklerini bunlardan bazılarının, müvekkiline haber verilmeden ve izin alınmadan şubenin açılmadığını, farklı marka ürün kullandığı, temizlik ve hijyen kurallarına uyulmadığı, şubenin haber verilmeden ve izin alınmadan erken kapatıldığı, ambalaj kurallarına uyulmadığı, farklı marka ürün kullanıldığı, ürünlerin uygun koşullarda muhafaza edilmediğinin tespit edildiğinin ve bu durumların hepsinin tutanak altına alındığını, tespit edilen ve tutanak altına alınan bu durumların müvekkilinin sözleşmeyi feshinin haklı nedenlerle feshedildiğinin kanıtı olduğunu ve müvekkilinin sözleşmeye göre cezai şart talep etme hakkının olduğunu, sözleşmeye göre davalının farklı ürün kullanması, paketleme malzemesi kullanma yükümlülüğünü ihlal etmesi, hijyen yükümlülüğünü ihlal etmesi ve rekabet etmeme yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeni ile cezai şart koşullarının oluştuğunu beyan ederek davanın kabulüne karar verilerek, davalının 1.200.000 TL tutarındaki cezai şartın mevduata uygulanan en yüksek faizi ile ödenmesine, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak müvekkili şirketin müspet zararının tazmini için şimdilik 1.000 TL tutarında tazminatın mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte müvekkiline ödemesine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili Davaya Cevabında :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle yetki itirazında bulunarak davanın ... Asliye Ticaret Mahkemesinde açılması gerekirken yetkisiz mahkemede açıldığını, bu nedenle yetki yönünden davanın reddini talep ettiklerini, esasa ilişkin beyanlarında ise davacının dava dilekçesinde belirttiği 10/07/2018 tarihli sözleşme ile 15/12/2015 tarihli sözleşmenin geçmişe dönük olarak ortadan kaldırıldığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, somut olayda müvekkilinin tek bir franchise sözleşmesi imzaladığı, 10/07/2018 tarihinde ise aynı franchise sözleşmesi geçerli olacak şekilde sözleşmeye ağır maddeler eklendiğini, ancak faranchise yasakların 15/12/2015 tarihinde imzalanan sözleşme ile başladığını, davacı tarafın aykırılık olarak ifade ettiği eylemleri kabul etmemekle birlikte aykırılık olarak iddia ettiği olayların tamamının sözleşme imzasının 5 inci yılın dolması ile 15/12/2020 tarihinde sona erdiğini, bu tarihten sonra sözleşmeye aykırı davranıldığı iddiasının hukuki anlamda kabul edilebilir olmadığını, beş yıldan az süreli olarak belirlenen ancak kendiliğinden yenilenecek olan sözleşmelerin belirsiz süreli olarak kabul edildiğini, tek fiyat uygulamasından, kampanyaya katılım zorunluğununa, birlikte ürün alım şartından aynı ürünün diğer tedarikçilerden alınmasının yasaklanmasına kadar davacının tüm uygulamalarının 4054 sayılı Yasaya ve 6102 sayılı yasaya aykırı olduğunu, davacının davacının müvekkili şirket aleyhine düzenlediği tutanaklardan bahsettiğini, ancak söz konusu tutanaklar incelendiğinde tek taraflı, zorlama, sözleşmede yer almayan ürün listelerine ve tedarik listelerine göre düzenlendiğinin göründüğünü, davacı tarafın düzenlediği tutanakların sözleşme ile irtibatını kurmadığını, davacı tarafın USD cinsinden belirlediği ve sözleşmeye eklediği Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Türkiye'de yerleşik kişiler arasında düzenlenen iş hizmet, eser sözleşmelerinde sözleşme bedeli, sözleşmeden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamayacağının belirlendiğini, buna göre talep edilen para birimine itiraz ettiklerini, taraflar arasındaki sözleşmenin hukuken geçersiz olduğunu, genel işlem koşullarının Borçlar Kanununda tanımlandığını, davacının davaya konu taleplerini içeren sözleşme hükümlerinin tam anlamıyla genel işlem koşulları içeren bir sözleşme olarak ortaya çıktığını, taraflar arasındaki sözleşmenin müvekkili şirket tarafından haklı sebeple feshedildiğini, davacı tarafın sürekli müvekkili şirketi rahatsız ettiğini ev ürün sevkiyatını aksattığını, yapılan kampanyalar hakkında bilgi verilmemesi ve zararına kampanyaların doğrudan uygulamaya alınması, aynı ürünlerin fahiş fiyata satılması, tek ve sabit fiyattan ürün satışının zorlanması, satılacak ürünleri ilişkin sınırlama olmamasına rağmen başka şubelerde yer alan kahvaltı, tost ve çay gibi ürünlerin satışının yasaklanması ve bir çok uygulama sebebi ile müvekkili şirketin söz konusu uygulamaların sona erdirilmesini talep ettiği ... 14. Noterliğinin... tarih ve ...
yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacıya iletildiğini ancak davacı tarafın taleplerini dikkate almadığını, aksine aynı uygulamalara devam edeceğini açıkça bildirdiğini, müvekkilinin yaklaşık olarak 45 gün beklemesine rağmen sorularına cevap bulunmayınca ... 14. Noterliğinin ...tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiğini beyan ederek davanın reddine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER;
Davaya dayanak sözleşmeler, bilirkişi raporu, denetim tutanakları, dosyaya sunulan fotoğraf ve kayıtlar, ticari defter kayıtları ve faturalar, tarafların dosyaya sundukları bilgi belgeler, tarafların aşamalardaki beyan ve açıklamaları.
GEREKÇE :
Dava, sözleşmeye aykırılık nedeni ile kar mahrumiyeti ve cezai şart istemine ilişkindir.
Davacı .... Şirketi (Franchise veren) ile davalı ... (Franchise alan) arasında 15.12.2015 tarihinde Franchise Sözleşmesi akdedilmiştir. Daha sonra taraflar arasında 10.07.2018 tarihli sözleşme akdedilmiştir.
Taraflar arasında akdedilen sözleşemnin 34. maddesinde sözleşmeden doğan her türlü uyuşmazlıkta İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu kararlaştırılmıştır.
Davalı ... 14.Noterliğinin ...tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname keşide ederek, ürünlerin yeniden satış fiyatının davacı tarafından belirlenmesinin rekabetin korunması hakkındaki kanuna aykırı olduğunu, ... franchise zincirinde yer alan bazı şubelerde farklı ürün satışı yapılmasına davacı şirket tarafından izin verildiğini, ürünlerin emsallerine göre yüksek fiyata alındığını, satışa yönelik kampanyalar düzenlendiğini ve kampanyalara katılımın zorunlu tutulduğunu ileri sürmüştür. Aynı ihtarnamede davalı taraf cezai şart talep edilen ihlallere itiraz ederek ihlal konusu vakaların dayanaklarının kendisi ile paylaşılmasını talep ederek belirtilen aykırılıkların tebliğden itibaren 3 gün içerisinde giderilmemesi halinde sözleşmenin feshedileceğini ihtar etmiştir.
Davacı tarafından davalıya ... 59 Noterliğin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile cevap verilmiştir.
Davalı daha sonra ... 14 Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile ürün fiyatlarına tek fiyat uygulaması yapıldığını ve bu uygulamanın RKHK aykırı olduğunu, yan ürün satışlarına izin verilmediğini, şubeler arasında ürün listelerinde farklılık olduğu, aynı marka ve ikame marka ürün satılmasına izin verilmediğini ileri sürerek, ve bu uygulamalar nedeni ile zarar ettiğinden bahisle sözleşmeyi feshettiğini bildirmiştir.
Davalının fesih ihtarnamesine karşı davacı .... 59 Noterliğinden... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalının fesih ihbarnamesine cevap vererek, sözleşmeyi feshettiklerini ve cezai şart talep ettiklerini bildirmiştir.
Taleple bağlı kalınarak fesih nedenleri, kar mahrumiyeti ve cezai şart miktarının belirlenmesi için mahkememizce konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. Alınan bilirkişi raporu, dosya kapsamına uygun somut bilgi ve belgeye dayalı, tarafların ve hakimin denetimine açık ve değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere uygun olduğu kanaati ile mahkememizce değerlendirmeye esas alınmıştır. Denetim tutanaklarının içeriği ile sunulan görüntü kayıtlarının birbiri ile örtüşmesi nedeniyle denetim tutanakları delil olarak kabul edilmiştir. Yapılan bilirkişi incelemesi ile aşağıdaki tespitler yapılmıştır;
Sözleşmenin10. Maddesinde paketleme malzemelerinin Franchise verenden temin edileceği farklı paketleme ve muhafaza malzemesinin kullanılamayacağı kararlaştırılmıştır. Dosyaya sunulan fotoğraflar ve 6 adet denetim tutanağına göre; 20.02.2020 tarihli tutanakta ... standartına uygun olmayan ambalaj kağıdı (Şube kendisi dışarıda bastırmış) kullanıldığı, 27.07.2022 tarihli tutanakta paket servis için, dürüm kutusu kullanılmadığı, patates kızartması için cips kutusu kullanılmadığı, 20.05.2022 tarihli tutanakta paket servis için, dürüm kutusu kullanılmadığı, alüminyum folyo kullanıldığı, patates kızartması için cips kutusu kullanılmadığı, 16.06.2022 tarihli tutanakta paket servis için, dürüm kutusu kullanılmadığı, ... logolu poşet kullanılmadığı, 04.08.2022 tarihli tutanakta paket servis için, dürüm kutusu kullanılmadığı, patates kızartması için cips kutusu kullanılmadığı, 20.09.2022 tarihli tutanakta paket servis için, dürüm kutusu kullanılmadığı, patates kızartması için cips kutusu kullanılmadığı bu hususların franchise sözleşmesinin 10.maddesine aykırı olduğu,
Franchise Sözleşmesinin 8.maddesinde Franchise Alanın, mağazada Franchise Verenin ürettiği veya ürettirdiği ve kendi şubesinde sattığı döner, patates ve buna eklenen ürünler ile içecek olarak Franchise Veren tarafından onaylanan markaları satabileceği, aksinin satılamayacağı belirtilmiştir. Dava dosyasında yer alan denetim tutanakları incelendiğinde 18.09.2019 tarihli tutanakta dolap içinde başka bir işletmeye ait olduğu belirtilen et döner olduğu, 09.03.2020 tarihli tutanakta -18 derece dolap içinde ... marka et döner ve köpük tabak içinde ciğer bulundurulduğunun tespit edildiği, 09.04.2021 tarihli tutanakta farklı marka ... ketçap-mayonez kullanıldığının tespit edildiği, 30.07.2021 tarihli tutanakta; farklı marka (... Marka) ... ketçap-mayonez kullanıldığı, 22.09.2021 tarihli tutanakta, eski ketçap-mayonez kutularına farklı marka dolum yapıldığı, 09.02.2022 tarihli tutanakta 8 paket ... marka patates tespit edildiği, 04.03.2022 tarihli tutanakta 8 paket ... marka patates tespit edildiği, 20.05.2022 tarihli tutanakta farklı marka stick ketçap-mayonez kullanıldığı, 27.07.2022 tarihli tutanakta farklı marka ... ketçap-mayonez kullanıldığının tespit edildiği, 04.08.2022 tarihli tutanakta farklı marka ... ketçap kullanıldığı, 20.09.2022 tarihli tutanakta farklı marka ... ketçap-mayonez kullanıldığı, 20.09.2022 tarihli tutanakta ... ve ... marka içecek olduğunun tespit edildiği, ... marka kızartma yağın olmadığının tespit edildiği, 07.11.2022 tarihli tutanakta ... ve ... marka içecek tespit edildiği, 11.11.2022 tarihli tutanakta ... standartına uymayan fanta ve ... tespit edildiği,Sözleşmenin 9.maddesinde, Franchise Alanın her zaman en iyi kalitede gıda ürünü sattığını bilerek hareket etmesi gerektiği ve sağlık, temizlik ve hijyen koşullarına uymak zorunda olduğu, sözleşmenin Temizlik başlıklı 15.maddesinde, Franchise Alan tarafından mağazanın boya, bakım, temizlik ve tertibinin muhafaza edilmesi gerektiği, hergün dezenfektan maddelerle temizleneceği belirtilmiştir. 18.09.2019 tarihli tutanakta sebzelerin altına karton konularak zeminle temas halinde olduğu, temizlik ekipmanlarının restaurant bölümünde olduğunun tespit edildiği, 09.03.2020 tarihli tutanakta genel temizlik ve hijyen kurallarına uyulmadığı, depo ve mutfak alanlarının dağınık olduğu, 02.10.2020 tarihli tutanakta; genel temizlik ve hijyen kurallarına uyulmadığı, 24.06.2021 tarihli tutanakta; genel temizlik ve hijyen kurallarına uyulmadığı (döner ocağı ve davlumbaz temizliğinin sağlanmadığı), 09.02.2022 tarihli tutanakta davlumbaz temizliğinin yetersiz olduğunun tespit edildiği, daha önceki denetimlerde uyarılmış olmasına rağmen personelin davlumbazı aktif temizlemediğinin tespit edildiği, 04.03.2022 tarihli tutanakta daha önceki denetimlerde uyarılmış olmasına rağmen personelin davlumbazın kirli olduğunun tespit edildiği, 20.09.2022 tarihli tutanakta davlumbazın temiz olmadığının tespit edildiği, 11.11.2022 tarihli tutanakta davlumbazın kirli olduğunun tespit edildiği ile ilgili tutanaklar tutulduğu görülmüştür. Dava dosyasına eklenen resimler incelendiğinde işletmede hijyen ortamının sağlanamadığı, belirtilen hususların sözleşmenin 9 ve 15. maddesine aykırı olduğu, bununla beraber 18.09.2019 tarihli denetim tutanağında -18 derece dolabın içinde buzlanma olduğu, dolapta bulunan 10 kg’lık dönerin çözündüğü, 09.02.2022 tarihli tutanakta; patateslerin +4 derece dolap içinde muhafaza edildiğinin tespit edildiği, çıtır peynirlerin +4 derece dolap içerisinde formunu kaybettiğinin tespit edildiği, çıtır butların +4 derece dolap içerisinde formunu kaybettiğinin tespit edildiği, 04.03.2022 tarihli tutanakta yarım paket çıtır peynirin +4 derece dolap içerisinde yumuşamış olduğu ve formunu kaybettiğinin tespit edildiği, personelin çıtır ürünleri ve patatesi +4 derece dolapta muhafaza ettiğinin tespit edildiği, yarım paket çıtır butun +4 derece dolap içerisinde yumuşamış olduğu ve formunu kaybettiğinin tespit edildiği tutanaklarda belirtilmiştir. Dondurulmuş ürün grubunda yer alan patatesin buzdolapların derin dondurucu bölümünde -18 derecede muhafaza edilmesi gerekirken, dava dosyasına eklenen resimlerden görüleceği üzere, +4 derecedeki dolapta muhafaza edildiği görülmüştür. Bu haliyle gıda güvenliğine aykırı olarak hareket edilmekle birlikte, bu durumun Franchise Sözleşmesinin 9.maddesine aykırı olduğu,
Franchise Sözleşmesinin “Sözleşmenin Siparişlere İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 6.maddesine göre değerlendirmeler; Franchise sözleşmesinde franchise alanın stok miktar ve çeşidini sürekli olarak yeterli düzeyde tutmakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. 09.02.2022 tarihli tutanakta soğan halkasının olmadığının tespit edildiği, stok kontrolü sonucunda en son 20.12.2021 tarihinde 1 koli mayonez alındığı, sonraki aylarda alınmadığının tespit edildiği, 07.11.2022 tarihli tutanakta ... marka kızartma yağın olmadığının tespit edildiği, ... marka kapalı ketçap ve mayonez olmadığı, mevcut ürünlerin etiketinin soyulduğu ve stok hareket raporunda en son ketçap ve mayonez alımının 10.10.2022 tarihinde olduğunun tespit edildiği, ... marka çıtır but olmadığının tespit edildiği, 11.11.2022 tarihli tutanakta kızartma yağının olmadığının tespit edildiği, çıtır butların olmadığının tespit edildiği dava dosyasına eklenen tutanak ve resimlerden görüldüğü, belirtilen hususların sözleşmenin 6.maddesine aykırı olduğu,
... Denetim Standartı (...) dokümanına göre işletmede kullanılan kızartma yağlarının 12 Mayıs 2012 tarihli Kızartmada Kullanılmakta Olan Katı ve Sıvı Yağlar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği’ne uygun olarak toplam polar madde ölçümü maksimum %25 olması, toplam polar maddenin yağ ölçüm cihazıyla ölçülmesi gerektiği belirtilmiş olup, ölçüm sonuçlarının değerlendirme kriterleri verilmiştir. Kriterler incelendiğinde yönetmelikte belirtilen %25 değerini aşan kızartma yağlarının dökülmesi gereken kızartma yağı sınıfına girdiği belirtilmiştir. Uzun süre yüksek sıcaklığa maruz kalan yağlarda, defa kere kullanılan yağlarda sağlık üzerine olumsuz etkileri olan polar maddeler oluşabilmektedir. Bu sebepten Franchise sözleşmesine göre konuyla ilgili olarak kriterler belirlenmiş, yapılan denetimlerde de yağ ölçüm cihazı ile ölçümler yapıldığı, 02.10.2020 tarihli tutanakta kızartma yağında yapılan ölçüm sonucu yasal sınır olan %25 TPM aşıldığı (%27,5 TPM ölçüldüğü) tespit edildiği, 24.06.2021 tarihli tutanakta son üç denetimdir kızartma yağında yapılan ölçüm sonucu yasal sınır olan 25 TPM aşıldığı (en son %27,5 TPM ölçüldüğü) tespit edildiği, 20.09.2022 tarihli tutanakta fritöz-1’deki kızartmalık yağın TPM’sinin %28 ölçüldüğü, fritöz-2’deki kızartmalık yağın TPM’sinin %28 ölçüldüğü tespit edildiği, dolayısıyla bu durum işletme tarafından kızartma yağlarının kontrolsüz bir şekilde defalarca kullanıldığı anlamına geldiği, bu uygunsuzluğun 3 adet denetim tutanağında belirtildiği,
Sözleşmenin Mesai Saatleri başlıklı 25.maddesinde; mesai günlerinin haftanın 7 günü olduğu, mesai saatlerinin saat 10:00-24:00 arasında olduğu, mesai günleri yasal zorunluluk olmadan ve Franchise Verenin yazılı onayı alınmadan kısaltılamaz, arttırılamaz veya saat aralığı değiştirilemez olarak belirtilmiştir. 25.08.2019 tarihli tutanakta şubenin 25.08.2019 Pazar günü Genel Merkeze haber verilmeden kapatıldığının tespit edildiği, 05.02.2020 tarihli tutanakta şubenin franchise şube en erken kapatma saatinden (23:00) erken kapatıldığının tespit edildiği, 01.01.2022 tarihli tutanakta franchise şubenin ... Döner Genel Merkezine haber verilmeden açılmadığı, 18.07.2022 tarihli tutanakta franchise şube en erken kapatma saati olan 00:00 saatinden önce, saat 20:00’de şubenin kapatıldığının tespit edildiği, bu eylemlerin sözleşmenin 25.maddesine aykırı olduğu,
Anlaşılmıştır.
Dosyaya sunulan denetim tutanakları, resimler, görüntü kayıtları ve bilirkişi incelemesi ile davalı tarafın sözleşmesel yükümlülüklerini ihlal ettiği kanaatine varılmıştır.
Davalı şubeler arasında ürün listelerinde farklılık olduğu, yan ürünlerin fiyatlarının piyasaya göre yüksek olduğu, şubeler arası farklı ürün kullanıldığı, tek fiyat uygulandığı ve sözleşme ilişkisinin çekilmez hale geldiğine ilişkin ileri sürdüğü iddiaları somut deliller ile ispatlayamamıştır. Yine davalı, davacı şirketin imtiyaz ve haklarına sahip olmadığı markalar yönünden piyasadan aynı nitelikte temin edebileceği ürünler için satın alma yasağı getirmesi nedeniyle zarar gördüğünü ve sözleşmeyi feshettiğini açıklamış ise de, taraflar arasında ilişkinin sürdüğü süre ve davalının ürünleri piyasaya göre daha pahalı aldığını ispatlayamaması nedeni ile belirtilen neden haklı fesih sebebi olarak görülmemiştir.
Tüm bu açıklamalar ile Franchise Sözleşmesinin 6, 8, 9,10,15 ve 25. maddelerinin ihlal edildiği, davalının sözleşmeyi fesih nedenlerinin haksız olduğu, yine bilirkişi incelemesi ile davacının 56.764,80 TL kar mahrumiyeti alacağı bulunduğu kabul edilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacının 4200.000,00 USD cezai şart talep etme hakkı bulunmaktadır. Dava dilekçesinde ise 1.400.000,00 TL cezai şart bedeli talebinde bulunulmuştur. Davalı taraf talep edilen cezai şartın ekonomik yıkımına yol açacağını ileri sürmüştür. Yukarıda yer verilen ihlaller nedeni ile davacının toplam 420.000,00 USD cezai şart alacağı bulunmaktadır.
Davalı ilk sözleşme ile sözleşmesel ilişkiyi ve uygulamaları tecrübe ettikten sonra bu kez 10.07.2018 tarihli sözleşmeyi imzalamıştır. İkinci sözleşmede ilk sözleşmenin aksine sözleşmenin davacı tarafından feshi halinde davacının cezai şart talep edemeyeceğinin düzenlenmesi ve cezai şart miktarları yönünden ilk sözleşmede belirlenen tutarların korunması ve tarafların tacir olması ile genel işlem koşullarının bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporunda tespit edilen 4200.000,00 USD nin davalının ekonomik olarak mahvına sebep olacağı ancak talep edilen 1.400.000,00 TL cezai şartın hesaplanan tutara nazaran makul olduğu belirtilmiştir. Bilirkişi raporunda tespit edilen 420.000 USD cezai şart davalının ekonomik olarak yıkımına sebep olacağı kabul edilerek ve toplam cezai şart ile talep edilen cezai şart gözönünde bulundurularak 1.200.000,00 TL cezai şartın hakkaniyete uygun olduğu, bu miktarın üstündeki cezai şartın davalının ekonomik olarak mahvına sebep olacağı kabul edilerek 1.400.000,00 TL cezai şartın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine hükmedilmiştir.
HÜKÜM Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1- Mahkememizce uygulanan takdiri indirim ile birlikte 1.200.000,00 TL cezai şartın dava tarihinden itibaren; ile 56.764,80 TL kar kaybının 1.000,00 TL sinin dava tarihinden bakiye 55.768,80 TL sinin 18.05.2024 ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıda alınarak davacıya ödenmesine,
2- Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 85.849,60 TL nispi karar harcından peşin + ıslah harcı yatırılan toplam 21.510,08 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 64.339,52.TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3- Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 187.947,07 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4- Davacı tarafından yatırılan aşağıda dökümü yapılan toplam 42.036,53 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-)Taraflarca yatırılan kullanılmayan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, .tarafların yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.02/10/2025
Başkan
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Katip
(e-imza)
MASRAF DÖKÜMÜ :
Peşin Harç : 20.510,08 TL
Islah Harcı : 1.000,00 TL
Başvuru Harcı : 80,70 TL
Vekalet Harcı : 11,50 TL
Bilirkişi Ücreti: 20.000,00 TL
Posta Giderleri: 434,25 TL
Toplam : 42.036,53 TL