T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/208 Esas
KARAR NO: 2024/409
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/03/2023
KARAR TARİHİ: 09/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 24.03.2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının hamili olduğu 10 adet çekin kargoda kaybolduğu iddiasıyla ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....Esas sayılı dosyasından çek iptali davası açtıklarını, işbu dosyaya davacı tarafça yapılan müdahale dilekçesi ile ödeme yasağının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini talep ettiğini, işbu dava dosyasının her ne kadar 42.000,00 TL bedelli ve 20.000,00 TL bedelli çekler ve icra takiplerine yönelik açılmış olsa da kayıp olan-çalınan toplam çek adetinin 10 olduğunu ve dava dilekçesinde zorunlu olarak bu dava dosyasının konusu olmayan çekler ve yine bu dava dosyasının tarafı olmayan şirketler ve şahıslar hakkında da bilgi vermek, kıyaslama yapmak, açıklama yapmak zorunda kalındığını, davacı şirketin dava konusu çekleri ... firması ile ...ve ...firmalarına göndermek istediğini, ancak çeklerin kayıp sonrasında bambaşka kişi ve şahısların eline geçtiğini, davacı şirketin bu şahıs ve şirketlerle hiçbir ticari ya da tanışıklığı olmadığını, ... Asliye Ticaret Mahkemesi dava dosyadında müdahil olmak isteyen ve işbu dava dosyasında davalı olan şirket ile dava dışı ... A.Ş. Şirketleri ilk bakışta çok farklı şirketler olarak görülse bile farklı isimleri olan şirketlerin vekillerinin aynı olduğunu, bu şirketlerin çalıntı/kayıp çeklerle ilgili yetkili hamil olduğu iddiasıyla icra takibi başlattıklarını, ticaret sicil kayıtları uyarınca ortaya çıkan bazı benzerlikler ve aynılıklar olduğunu, ticaret sicil gazetelerinde yazan adreslerin aynı olduğunu, sadece kat numaralarının farklı olduğunu, işbu dava konusu davalı tarafından takibe konulan iki ayrı çek olsa da dava dışı şirketin de takibe geçtiği çekil de düşünülmesi gerekirse toplamda takibe konu edilen her üç çekte davacının elinden rızası dışında çıkan çeklerin ilk cirantasının ... olduğu, hatta takibe konu edilmeyen ama dava dosyasında arka yüz görüntüsü olan 50.000,00 TL bedelli çekte de davacının sonraki ilk cirantanın yine ... olduğunu, bu aşamaya kadar 5 çekin arka yüz görüntüsü dava dosyası içerisinde olduğundan bu beş çekte de ilginç bir şekilde aynı şirketlerin kaşı ve imzalarının olduğunu, bu şirketlerin birbirlerinden farklı görünse de bu şirketlerin ya aynı neredeyse aynı adreslerde oldukları ya da yetkili temsilcilerinin aynı ya da aynı aileden oldukları veya akraba olduklarının tespit edilebildiğini, açıklanan bu nedenlerle; davanın ve ihtiyati tedbir taleplerinin kabulünü, ... 24. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası ile takibe konan ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı 42.000,00 TL bedelli çekin istirdatı ile davacı şirkete iadesini, ... 19. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası ile takibe konan ...bank ...şubesine ait 15.02.2023 keşide tarihli ... seri numaralı 20.000,00 TL bedelli çekin isteri ile davacı şirkete iadesini, her iki icra takip dosyasının da ayrı ayrı ihtiyatı tedbir yoluyla durdurulmasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili 26.04.2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davalının yetkili ve meşru hamili olduğunu, dava konusu çeklere dayanan alacağa istinaden ... 19. İca Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, akabinde bu çekler hakkında ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile görülmekte olan çek iptali davasına müdahale talebi gönderildiğini, söz konusu dosyada davacı yana istirdat davası açılması için süre verildiğini, dava konusu ilgili çekler ile aralarında ticari ilişki bulunan üst ciranta tarafından davalıya şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, söz konusu çeklerin üzerindeki ciro silsilesi tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluştuğunu, davacı tarafın bu çeklerin kaybolduğunu/ çalındığını iddia ettiğini, davacı yanın dava konusu çeklerin dışında kalan birden fazla çek ve isim hakkında iddiada bulunduğunu, iş bu iddialarına dayanak olarak da ticari sicil gazetesi kayıtlarını gösterdiğini, davacı tacir olduğundan basiretli hareket etme yükümlülüğü altında olduğunu, mevzuat gereği çeklerin kargo aracılığıyla taşınmasının yasak olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte çeklerin cüzi bir sigorta bedeli ödeyerek güvenceli gönderilmesi imkanı varken mevzuat gereği yasaklanan bir yolun tercih edilmesinin davacının tamamen kendi kusurundan kaynaklandığını, ayrıca karşı taraf her ne kadar şikayette bulunulduğunu ifade ediyor olsa da davalı şirketin işbu soruşturma dosyasının tarafı olmadığını, söz konusu dosyadan karşı tarafın dava dilekçesi ile haberdar olduğunu, dava konusu çeklerin iyiniyetli üçüncü kişi konumundaki davalı şirket tarafından ticari faaliyetleri neticesinde iktisap edildiğini, davalının nakit ihtiyacı sebebi ile yasal yollardan tahsil edilmek istendiğini, bu sebeple karşı tarafın kötü niyete ilişkin iddialarının tamamen gerçek dışı olduğunu, çekte ödeme yasağı bulunması sebebi ile çeklerin bedelini tahsil edemediğini, bu nedenle büyük bir mağduriyet yaşandığını, açıklanan bu nedenlerle; davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın ve tazminat taleplerinin reddini, davacı aleyhine alacağın %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: ... 19. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası, ... 24. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyası, ... CBS'nin ... Esas sayılı soruşturma dosyası, Halk Bankası yazı cevabı, ... Bankası yazı cevabı, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE: Dava, çekin istirdatı ve bedelin iadesi davasıdır.
Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının... 24.İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasına konu... Bankası ... Şubesi’ne ait, keşidecisi ..., lehtarı ...Şti. olan ... keşide tarihli, ... seri numaralı, 42.000,00 TL bedelli çek ile ... 19.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına konu ...Bankası ...Şubesi’ne ait, keşidecisi ... Ltd. Şti., lehtarı ...Şti. olan 15/02/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olup olmadığı, davalının çekin iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.
Davaya konu ... 24.İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı icra dosyası dosyamız arasına alınıp incelendiğinde; davalı tarafından davacı ... ŞİRKETİ ile dava dışı ... LİMİTED ŞİRKETİ, ... ANONİM ŞİRKETİ, ... ŞİRKETİ, ... LİMİTED ŞİRKETİ ve ... aleyhine 42.000,00 TL asıl alacak, 173,18 TL faiz, 4.200,00 TL tazminat, 126,00 TL komisyon olmak üzere toplam 46.499,18 TL'lik takip talebinde bulunduğu, ödeme emrinin davacı ve dava dışı borçlulara tebliğ edildiği görülmüştür.
Davaya konu ... 19.İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı icra dosyası dosyamız arasına alınıp incelendiğinde; davalı tarafından davacı ...ŞİRKETİ ile dava dışı ... LİMİTED ŞİRKETİ, ... ANONİM ŞİRKETİ, ... ŞİRKETİ, ... ŞİRKETİ ve ... ŞİRKETİ aleyhine 20.000,00 TL asıl alacak, 111,92 TL faiz, 2.000,00 TL tazminat, 60,00 TL komisyon olmak üzere toplam 22.171,92 TL'lik takip talebinde bulunduğu, ödeme emrinin davacı ve dava dışı borçlulara tebliğ edildiği görülmüştür.
Dava konusu çekler incelendiğinde, davalının bu çekleri müteselsil ve birbirine bağlı cirolarla iktisap etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı, yetkili hamildir. Gerçekten de hak sahipliğinin tespitine ilişkin 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi hükmüne göre; “Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır." Dava konusu çek incelendiğinde, ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı görülmektedir. Bu durumda davalının anılan hüküm uyarınca meşru hamil sayılması gerektiği açıktır.
Dava konusu alacak, bir kambiyo senedine dayanmaktadır. Kambiyo senetlerinde, taraflar arasındaki ilişkilerden doğan defiler şahsi defilerdir (TTK m.687,825). Bu defiler taraflar arasında ileri sürülebilir. Temel ilişkinin geçersizliği, muvazaa, irade bozukluğu, gabin, ayıp, sözleşmenin ifa edilmediği ve zamanaşımı gibi defiler temel ilişkiden doğan defilerdir.
TTK mad. 818 hükmünün yollamasıyla çek için de uygulama alanı bulan TTK mad. 687 hükmüne göre; "Poliçeden dolayı kendisine haşvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.". Yine TTK m. 680 hükmüne göre; “Tedevüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez: meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun.” Görüldüğü üzere temel ilişkiden kaynaklanan kişisel defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesinin tek istisnası, hamilin çeki iktisap ederken “bile bile borçlunun zararına hareket etmiş” yani kötüniyetli olarak hareket etmiş olması halidir.
Somut olayda, davacının dava konusu çeklerin iradesi dışında elinden çıktığını, bu çekin yaşanan hırsızlık olayı neticesinde kötüniyetli olduğu ve bile bile borçlu zararına hareket ettiği sabit olan meçhul kişilerce ciro edilmek suretiyle kötü niyetli hamil tarafından dava konusu icra dosyalarına konu edildiği, çeklerin bedelinin gerçek hak sahibine ödendiği yönündeki iddiaları, kişisel defi niteliğinde olup, bu defilerin davalıya karşı ileri sürülebilmesi için TTK m.680 ve 687 hükümlerinde öngörüldüğü üzere, davalının çeki iktisap ederken bilerek davacının zararına ya da ağır kusurlu bir şekilde hareket etmiş olması gerekir.
TTK'nın 792. maddesi gereğince, davalının çekleri kötüniyetli olarak ele geçirdiğini veya ağır kusurunun bulunduğunu, davacının ispat etmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında, davalının çekleri kötüniyetli olarak ele geçirdiği veya ağır kusurunun bulunduğuna dair delil sunulamadığından davalının iyiniyetli olduğunun kabulü gerekir. Yargıtay içtihatları da aynı doğrultudadır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Esas No:2014/10768- Karar No:2014/20288 Karar Tarihi. 23.12.2014). Çek üzerindeki ciro silsilesi şeklen tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır. Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir.
Eldeki davada, Mahkememizce davalı şirket ve onun önündeki cirantalar hakkında UYAP entegrasyon ekranında yapılan inceleme ve dosyaya arasına suretleri alınan dava ve takip dosyaları uyarınca, davalıya ve önceki cirantalara ait benzer mahiyette birçok takip ve dava dosyasının olduğu, sadece davacıların farklı olduğu görülmüş, çalınan çekin aynı yöntem ile davalının eline geçtiği kanaatine varılmıştır. Bu durumda davalı hamilin kötüniyetli olduğunu kabulünün gerektiği, hamil olarak gözüken davalı hakkında dava konumuzla aynı mahiyette pek çok dava, soruşturma, takip olması sebebiyle bu aşamada davalının iyi niyetli kabul edilmesinin TMK Mad. 2 uyarınca dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırılık oluşturacağı, çekleri çalınan kişiler yönünden de telafisi imkansız bir durumu ortaya çıkaracağı gözetilerek (benzer yönde İstanbul BAM 12. HD'nin 24/01/2019 tarihli, 2018/586 Esas ve 2019/77 Karar sayılı ilamı) açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın KABULÜNE,
... 24.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına konu... Bankası ... Şubesi’ne ait, keşidecisi ..., lehtarı ... Şti. olan 20/02/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 42.000,00 TL bedelli çek ile ... 19.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına konu ...Bankası ...Şubesi’ne ait, keşidecisi...Ltd. Şti., lehtarı ...Ltd. Şti. olan 15/02/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çekin kötüniyetle iktisap edildiği anlaşılmakla dava konusu çeklerin istirdadı ile davacıya verilmesine, çeklerin istirdadının mümkün olmaması halinde çek bedellerinin dava tarihi olan 24/03/2023 tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Dava konusu çekin kötüniyetli olarak iktisap edildiği anlaşıldığından 62.000,00 TL alacağın %20'si olan 12.400,00 TL kötüniyet tazminatının tahsilde tekerrür olmamak üzere davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gereken 4.235,22 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 1.058,81 TL harcın mahsubu ile eksik alınan 3.176,41 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye İrad Kaydına,
4-... 24.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasındaki takip yönünden davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
5-... 19.İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasındaki takip yönünden davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 1.058,81 TL peşin harç, 179,90 TL başvuru harcı, 25,60 TL vekalet harcı, 201,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.465,31 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
7-Kullanılmaya ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karara karşı, davalı yanın yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.09/07/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır