T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/244 Esas
KARAR NO: 2024/281
DAVA: Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 07/04/2023
KARAR TARİHİ: 14/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; Müvekkili şirketin 14.08.2006 tarihinden davalı ile " Belirli Süreli Tek Satıcılık (distribütörlük dağıtıcılık) Sözleşmesi" kapsamında, münhasır bölgesi olan "... ili ve ilçelerinde, ve bazı mühasır bölgelerde tek satıcılık hizmeti (satış, dağıtım, lojistik depolama vs.) ürettiğini, sözleşmenin belirli periyodlarla yenilenmekte olduğunu ve en son ayaktaki sözleşmenin 11.01.2012 tarih ve 5 yıl süreli olduğunu, bu sözleş gereği davalı firmalar arasındaki muvazaa sebebiyle 06.03.2013 tarihi itibariyle haklı olarak müvekkili tarafından feshedildiğini, davalılar arasında muvazaa ve usulsüz işlemler sebebiyle müvekkilinin fiilen iflas ettiğini ve tüm malvarlığını ve tüm ekonomik geleceğini kaybettiğini, davalı ...'nin muvaazalı kayıtlar tuttuğunu ve ... firmasının da bu muvazaaya ortak olduğunu, müvekkilinin, davalının sürekli çektiği ve eksiye düşürdüğü ... hesabını yine aynı bankadan ... Bankası A.Ş.) açtığı bir kredi hesabı ile karşıladığını, müvekkilinin ... hesabında para bulunmasa dahi müvekkilinin kredi hesabından otomatik olarak kredi oluşturulduğunu ve iş bu kredi ... hesabına otomatik olarak aktarılarak davalı ...’ye ödendiğini, sözleşmenin feshi sebebiyle ...Bankası A.Ş.’de oluşan ... açığının kapatılabilmesi için bu banka nezdindeki ... numaralı hesaba yatırılmak üzere ... Bank A.Ş. ... Şubesinden 1.500.000-TL.’si rotatif, 1.500.000-TL.si taksitli olmak üzere toplamda 3.000.000-TL. kredi çekildiğini ve hesaba aktarıldığını, ayrıca ... sebebiyle istihtam edilen 49 adet personelin işsiz bir şekilde bekletilmeleri, bunların aylıklarının ödenmesi, bazılarının tazminatları, bu ağır darbe nedeniyle piyasaya olan borçların tasfiyesi için yine aynı bankadan ilaveten 3.000.000-TL. civarında bir kredi daha çekildiğini, bu kredilerin faizleri için de fesih tarihinden dava tarihine kadar toplamda 1.000.000-TL. civarında faiz ödendiğini, bütün bu kredilerin ve ödenen faizlerin müsebbibi sözleşmenin feshine sebebiyet verenin davalıdan başkası olmadığını, bu vesileyle uğranılan faiz zararının yani en az 3.000.000-TL.’nin ve dava sonuna kadar işleyecek faizlerde dahil olmak üzere bilirkişilerce tespit edilecek toplam faiz zararının da davalıdan tahsili talepleri olduğunu, bu nedenlerle davalı ile müvekkili şirket arasında akdolunan “tek satıcılık sözleşmesinin” üretici davalı tarafından ihlali sebebiyle haklı bir şekilde feshi neticesinde, Müvekkilin fiili zarararının, Yatırım, personel, lojistik vs.den kaynaklanan zararların,... sisteminden davalının çektiği paraları ödeyebilmek için uğradığı zararların; müvekkilinin sözleşmeyi haklı bir şekilde davalının ihlali sebebiyle feshettiği tarihten sözleşmenin bitim tarihine kadar olan süre için 3 yıl, 10 ay ve 5 gün için müvekkilin yoksun kaldığı karın; müvekkilinin, devraldığı dönemdeki potföyü (müşteriyi) 2006 yılından sözleşmenin bitimi tarihine kadar yaklaşık 4 katına yükseltmiş olması nedeniyle ve potföy (müşteri veya denkleştirme) tazminatının; davalının rekabet hukukunu ihlal eden davranışları çerçevesinde müvekkilin uğradığı en geniş anlamda zararların; yine ... bağımsız denetleme firmasının bu dönem raporlarının getirtilerek paralel kayıt tutulmasına izin verdiği ve bu husustaki denetleme görevini yerine getirmediği için oluşan tüm zararlardan müştereken ve müteselsilen sorumluluğunun ve yine denetme faaliyetini yerine getirmediği için TTK m.554 kapsamında uğranılan bilcümle zararların, HMK m.107 ışığı altında, bilirkişiler marifetiyle ve dosyaya sunduğumuz deliller ve işleyecek “ticari işlerde uygulanacak en yüksek temerrüt faizinin” eklenerek (kanuni faiz ve temerrüt faizi toplamının ... faiz oranının altında kalması halinde aradaki faiz farkına ilişkin haklarımız saklı kalmak koşulu ile)davalı üreticiden alınarak müvekkiline (tek satıcı) verilmesini buna ilaveten ortaya çıkacak toplam tazminat miktarı üzerinden tespit edilecek ücreti vekalet ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesini, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla talep ve dava etmiştir.
Davalı ... ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; Davada müvekkili şirket yönünden husumet itirazları bulunduğunu, müvekkili şirketin davacı şirket ile herhangi bir zamanda herhangi bir sıfatla taraf olduğu ticari yahut sözleşmesel ilişkisi bulunmadığını, müvekkili şirketin ne dava konusu distribitörlük-dağıtım sözleşmelerinin tarafı ne de kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının uğradığını iddia ettiği zararın sorumlusu olmadığını, müvekkili şirkete aktif yahut pasif husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirketin bağımsız bir denetim firması olduğunu, dava konusu distribitörlük sözleşmelerinin imza ve ifa tarihinde müvekkili şirket ...'nin denetçisi olmadığını, ... ile müvekkili şirket arasındaki bağımsız denetim ilişkisi, ...'nin müvekkili şirkete başvurusu üzerine 23.12.2011 tarihinde akdedilen sözleşme kapsamında, mali görüş-denetçi mektubu (...") hazırlanması ile başladığını, (EK-31.12.2011 tarihli manangent letter) anılan sözleşme ile; ...'ye geniş kapsamlı bir denetim hizmeti değil, ... Yöneticilerinin talebi, üzerine yine ... yöneticilerine sunmak üzere mali tablolar üzerinden yapılan inceleme sonrası mali görüş- denetçi mektubu hazırlanması hizmeti verilmesinin kararlaştırıldığını, müvekkili şirket tarafından yapılan usulüne uygun inceleme sonucu hazırlanan denetçi mektubunun da 31.12.2011 tarihinde ...ye gönderildiğini, ... ile müvekkili şirket arasında akdedilen ilk ihtiyari bağımsız denetim sözleşmesi ise 08.10.2012 tarihli olduğunu ve bu sözleşme kapsamında da 2012 yılını kapsar şekilde ihtiyari mali tablo denetim hizmeti verildiğini ve denetçi görüşü sunulduğunu, sözleşmesinin imzası ile başladığını, ilgili denetim raporunun 16.05.2014 tarihinde ... gönderildiğini, dava konusu sözleşmelerin ayakta olduğu tarihlerde müvekkili şirketin ne davacı ne de diğer davalı şirket ile herhangi bir ilişkisi bulunmadığını, bu nedenlerle öncelikle haksız, hukuka ve usule aykırı olarak açılan davanın usulden, mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş'ye dava dilekçesi ve tensip tutanağı tebliğ edilmiş, davalı vekilince cevap dilekçesinin üst yazı ekinde gönderildiği ancak ekinde cevap dilekçesinin sunulmadığı görülmüştür.
Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, Acentelik Sözleşmesi, ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyasının UYAP kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, tazminat istemine ilişkindir.
Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında yapılan 14/08/2006 ve 11/01/2012 tarihli sözleşmeler kapsamında taraflarca yükümlülüklerin gereği gibi yerine getirilip getirilmediği, davacı tarafça 11/01/2012 tarihli sözleşmenin haklı nedenle feshedilip feshedilmediği, davacının davalılardan uğranılan fiili zarar, yoksun kalınan kar, portföy tazminatı, rekabet hukukunun ihlalinden kaynaklı uğranılan zarar ve TTK 554 kapsamında uğranılan zarar tazmini taleplerinin yerinde olup olmadığı, öyle ise hangi davalıdan ne miktarda tazminat talep edilebileceği ve zamanaşımı itirazının yerinde olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.
Denetçinin sorumluluğuna ilişkin TTK'nın 554. Maddesi "Şirketin ve şirketler topluluğunun yılsonu ve konsolide finansal tablolarını, raporlarını, hesaplarını denetleyen denetçi ve özel denetçiler; kanuni görevlerinin yerine getirilmesinde kusurlu hareket ettikleri takdirde, hem şirkete hem de pay sahipleri ile şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarar dolayısıyla sorumludur." şeklinde düzenlenmiştir.
Devamında yer alan zamanaşımına ilişkin 560. Maddenin ilk cümlesi ise "Sorumlu olanlara karşı tazminat istemek hakkı, davacının zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki ve her hâlde zararı doğuran fiilin meydana geldiği günden itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar." şeklindedir.
Davacı taraf, davalı ...'nin paralel kayıt tutması ve diğer davalı denetim firması olan ...'nin bu hususu denetlememiş olması nedeniyle zarara uğradığı, bu zararın ortaya çıkmasında ...'nin en büyük sorumluluğa sahip olduğundan bahisle TTK m. 554 kapsamında zararının tazminini talep ve dava etmiştir. Dava dilekçesinde dayanıldığı ve davalı ...'nin cevap dilekçesinde de belirtildiği üzere, anılan davalı tarafından en son 2014 yılında denetleme raporu düzenlenmiştir. Davacı taraf ile davalı ... arasında imzalanan herhangi bir sözleşme bulunmamakta olup HMK m.33 gereğince, maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime ait olduğundan dava dilekçesi ve aşamalardaki davacı beyanlarından iddianın ileri sürülüş şekline göre, davacı tarafça davalı ... tarafından denetim görevini yerine getirilmesinde kusurlu hareket edilmesinden kaynaklı olarak bu davalıya yönelik tazmin isteminde bulunulduğu anlaşılmış, son denetleme raporunun düzenlendiği tarihten itibaren dava tarihine kadar geçen süre ve davalı ... tarafından yasal süresi içerisinde zamanaşımı defii ileri sürüldüğü nazara alındığında beş yıllık sürenin dolmuş olduğu görüldüğünden bu davalı yönünden davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
... 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasının UYAP kayıtlarının incelenmesinde; dosyamız davacısı tarafından davalı ...'ye yönelik olarak açılan asıl davada, eldeki davaya konu acentelik sözleşmesinden kaynaklı ticari ilişki sebebiyle doğan alacağın tahsili talebinde bulunulduğu, Mahkemece asıl dava yönünden davanın kısmen kabulüne karar verildiği, Birleşen ... 23. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında ise yine huzurdaki davaya konu acentelik sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğinden bahisle fiili zarar, yoksun kalınan kar, portföy tazminatı ve rekabet hukukunun ihlalinden kaynaklı zarara istinaden tazminat talebinde bulunulduğu, Mahkemece yapılan yargılama neticesinde davacı yanın haklı fesih sebebine dayalı tazminat taleplerinin yerinde olmadığı, sözleşmenin koşullarında olağan olarak feshedildiği gerekçesiyle birleşen dava yönünden davanın reddine karar verildiği, asıl ve birleşen davalara ilişkin verilen kararın istinaf ve temyiz incelemesinden geçerek 09/07/2020 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Eldeki dava ile ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının birleşeni ... 23. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına konu davanın, dosyamız davalısı ... yönünden, tarafları ile uğranılan fiili zarar, yoksun kalınan kar, denkleştirme tazminatı ve rekabet hukukunun ihlalinden kaynaklı uğranılan zarar tazminine ilişkin dava konusunun ve dava sebebinin aynı olduğu, ... Esas sayılı davada verilen kararın dava tarihi itibariyle kesinleştiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda eldeki davada kesin hüküm söz konusu olduğundan ve kesin hükmün kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerektiğinden HMK 114 ve 115. maddeleri gereğince uğranılan fiili zarar, yoksun kalınan kar, denkleştirme tazminatı ve rekabet hukukunun ihlalinden kaynaklı uğranılan zarar tazmini istemlerine ilişkin olarak dava şartı yokluğundan davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalı ... yönünden açılan TTK madde 554 kapsamında uğranılan zarar tazmini istemine ilişkin yapılan değerlendirmede ise denetçinin sorumluluğuna ilişkin TTK madde 554'ün denetçi ve özel denetçilerin sorumluluğu yönünden düzenlendiği, bu madde kapsamında davalı ...'ye yönelik husumet yöneltilmesi mümkün olmadığından davalı ... önünden açılan TTK madde 554 kapsamında uğranılan zarar tazmini istemine ilişkin davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre;
1-Davalı ... AŞ. Yönünden açılan uğranılan fiili zarar, yoksun kalınan kar, denkleştirme tazminatı, rekabet hukukunun ihlalinden kaynaklı uğranılan zarar ve TTK madde 554 kapsamında uğranılan zarar tazmini istemlerine ilişkin davanın zamanaşımı nedeniyle reddine,
2-a-Davalı ... A.Ş. Yönünden açılan uğranılan fiili zarar, yoksun kalınan kar, denkleştirme tazminatı ve rekabet hukukunun ihlalinden kaynaklı uğranılan zarar tazmini istemlerine ilişkin davanın kesin hüküm nedeniyle reddine,
2-b-Davalı ... A.Ş. Yönünden açılan TTK madde 554 kapsamında uğranılan zarar tazmini istemine ilişkin davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,
3-Karar tarihine göre alınması gereken 427,60 TL harcın peşin alınan 179,90-TL harçtan mahsubu ile geriye kalan 247,70 TL harcın davacıdan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13,14. Maddeleri ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.360,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-a-Davalı ... AŞ. duruşmalarda kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 1.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile bu davalıya verilmesine,
5-b-Davalı ... A.Ş. duruşmalarda kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 1.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile bu davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı ve davalı tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair verilen karar davacı vekilinin, davalı ...A.Ş vekilinin ve davalı ... A.Ş. vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliyesi ( İstinaf Mahkemesi ) nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 14/05/2024
Katip Hakim
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır