T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/350 Esas
KARAR NO : 2025/657
DAVA : Tazminat (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/05/2023
KARAR TARİHİ : 09/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı ... Sigorta A.Ş arasında ... poliçe numarası ile Nakliyat Blok Abonman Poliçesi düzenlendiğini, davalı sigorta şirketi tarafından müvekkili şirketin Gemi/Kamyon-Uçak ile Türkiye'den tüm Dünya Ülkelerine ihracat sevkiyatlarını gerçekleştireceği işlenmiş ve döndürülmüş su ürünleri emtiasını işbu Abonman Sözleşmesi sigorta poliçesi genel ve özel şartları doğrultusunda sigortalamayı taahhüt ettiğini, bu kapsamda müvekkili şirkete ait 26 paletten oluşan ticari emtianın Türkiye'den İngiltere'ye kara yolu ile taşınması için ... CMR numaralı 12.01.2022 tarihli taşıma senedi ile dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne teslim edildiğini, taşıma aracı ... kontrol noktasına ulaştığında yapılan giriş kontrolünde toplam 26 paletten 4 paletin, taşımadan kaynaklı olarak hasarlı olduğu, diğer 22 palette bulunan ürünlerin ise kontaminasyon riski nedeniyle müvekkili şirketin ve alıcının tüm çabalarına rağmen, İngiltere'ye girişinin 17/01/2022 tarihli ...tarafından tutulan gözetim raporu ile reddedildiğini, ürünlerin ...'de imhası yada Türkiye'ye geri gönderilmesi seçeneklerinin sunulduğunu, ürünlerin İngiltere'ye girişine izin verilmemesi üzerine bu durumun davalıya bildirdiklerini, davalı tarafından atanan ekper ekibinin yönlendirmesi ve talimatı doğrultusunda zararın azaltılması amacı ile ürünlerin İngiltere'de imza edilmediğini, -18 derecede dondurularak Türkiye'ye tekrar sevk edildiğini, ürünlerin tekrar Türkiye'ye sevkinin ardından ... Gümrük Müdürlüğü'ne ulaşan ürünlerin bu kez Türkiye'ye girişine izin verilmediğini, yine davalı tarafından atanan eksper ekibi aracılığı ile ürünler üzerinde gümrükte inceleme yapılmış ise de sonuç olarak tüm ürünlerin imhasına karar verildiğini, müvekkili tarafından İngiltere'ye sevk edilen ürünlerin İngiltere'ye girişine izin verilmemesinin ardından ürünler, İngiltere'de inha edilebilecek durumda iken, davalının yönlendirdiği eksper ekibinin yönledirmesi üzerine ürünlerin tekrar Türkiye'ye sevki sağlandığını, bu kapsamda müvekkili şirket ürünlerin bekleme ücreti, Türkiye'ye dönüş bedeli, Türkiye'de oluşan gümrük işlem bedelleri Türkiye gümrüğünde ardiye bedeli ile yapılan muayene bedeli ve ürünlerin imha bedelini ödemek durumunda kaldığını, bu kapsamda müvekkili şirketin mal bedeli ve geri getirme masrafı olmak üzere 86.135 Euro + 5434 GBP + 50.089,40 TL zarara uğradığını, bu zararlara ilişkin faturaların davalıya noter vasıtasıyla iletildiğini, davalı cevabi yazısında özetle hasarın teminat kapsamında olmadığını bildirmesi üzerine zorunlu arabuluculuk görüşmeleri neticesinde anlaşma sağlayamamaları üzerine huzurdaki davayı ikame ettiklerini, müvekkili şirketin uğradığı zararların poliçe teminatı kapsamında olduğunu beyan ederek davanın kabulüne karar verilerek müvekkili şirketin taşıma işi sebebiyle oluşan hasar ve masrafların poliçe kapsamında tazmini için 86.135 Euro tutarın 12.01.2022 tarihinden itibaren devlet bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile,... tutarın 18/01/2022 tarihinden itibaren devlet bankalarının Sterlin ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile, 50.089,40 TL nin ise 31.01/2022 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp müvekkiline verilmesine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili Davaya Cevabında :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle usule ilişkin itirazlarda bulunarak TTK m.855 ve Uluslararası Karayolu Taşımalarında esas alınan CMR konvansiyonu madde 32/1 göre malın ziya, hasar, gecikme veya taşıma sözleşmesine aykırılık nedeniyle tazminat taleplerinin tamamında zamanaşımının 1 yıl olarak düzenlendiğini, davacının iddia ettiği hasarın 17/01/2022 tarihinde meydana geldiğini, davanın ise 24/05/2023 tarihinde ikame edildiğini, bu nedenle davanın zamanaşımı nedeni ile reddi gerektiğini, ayrıca davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkilinin adresine göre yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, husumet itirazında bulunarak dava konusu zararın ...Tic Ltd Şti tarafından gerçekleştirilen sevkiyat sırasında meydana geldiğinden sorumluluğun nakliye firmasında olduğunu, bu nedenle davanın müvekkili yönünden redde gerektiğini beyan etmiştir. Esasa ilişkin beyanlarında ise davayı hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte eğer tazminat sorumlulukları doğacak ise poliçe teminat limitlerin göz önünde bulundurulması gerektiğini, davaya konu hasarın herhangi bir fiziksel zarar olmaksızın İngiltere ve Türkiye gümrük nezdinde yapılan işlemlerin uzun sürmesi ve bu nedenle ürünlerin son kullanma tarihinin geçmesi nedeniyle meydana geldiğini, poliçe kapsamında sigortalıya atfedilecek hiçbir kusurun mevcut olmadığını, zararın sigortalı şirketin yetki ve denetimi dışında otorite nezdinde izin süreçlerinin gecikmesi nedeniyle meydana geldiğinden dava konusu talepler yönünden müvekkili şirketin sorumluluğu bulunmadığını, herhangi bir fiziksel hasar olduğu veya olmadığı durumlarda her hangi bir şüphe veya endişe neticesinde talep edilebilecek olan ve ... olarak geçen hasar taleplerinin teminat haricinde olduğunu, davaya konu hasarın ... "... Klozunda yer alan rizikolardan olmadığından davaya konu hasar poliçe teminat kapsamında olmadığını , kamyon klozu yönünden kara yolunda verilen dar teminat olarak adlandırılan bu teminatın, sadece şigortalı emtiayı taşıyan nakil vasıtasının yanması, devrilmesi, çarpışması gibi bir kaza geçirmesi neticesinde taşınan malda meydana gelen ziya, hasar ve masrafların karşılanacağını, ancak somut olayda, ürün taşınırken Bulgaristan gümrüğündeki kontrollerde yapılan kısmi boşaltma ve yükleme sırasında birbirine çarpma ve sıkışma sureti ile meydana gelen ve netice olarak ürünlerin son kullanma tarihlerinin geçmesine bağlı hadise olduğundan hasarın poliçe kapsamında olmadığını, ayrıca kabul anlamına gelmemekle beraber fatura bedeli sevkiyat poliçe limiti 54.885,00 EURO iken davacı yanın fatura bedelinin üstünde talepte bulunmasının hukuka ve iyi niyet karinesine aykırılık teşkil ettiğini, dava konusu talepler yönünden sorumluluğun taşıyıcı firmaya ait olduğunu, davacın ...Tic, ltd, Şti ve bu şirketin sigortacısı ... Sigorta şirketine ihbarını talep ettiklerini, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacı yanca somut olaya ilişkin kaç paletin yükleme ve boşaltmasının yapıldığına dair somut bir belge sunmadığını, bu nedenle sigortalının malın tamamı için yaptığı talebin herhangi bir somut bulgu ve kanıta dayanmadığını, bunun yanında davacı tarafından ...'da yapılan veteriner kontrol içeriği ile ilgili herhangi bir rapor ve tutanak sunmadığını, davaya konu olayın çözümünün özel bilgi gerektirdiğini, talep edilen miktarın poliçe teminatı dahilinde olup olmadığı ve talep edilecek miktarın belirlenmesi konularında sigorta hukuku alanında bir bilirkişiden rapor alınmasını talep ettiklerini, müvekkili şirketin faiz sorumluluğu bulunmadığını beyan ederek davanın öncelikle husumet yokluğundan, ve yetkisiz mahkemede açılması nedeni ile reddine, davanın esasını girilecek ise, davanın esastan reddine, davanın .. Ltd Şti ve sigortacısı ... Sigorta AŞ ye ihbarına karar verilmesini talep etmiştir.
İhbar Olunan .. Ltd Şit vekili Cevabında :
İhbar olunan vekili cevap dilekçesinde; huzurdaki davada müvekkilinin taraf sıfatına haiz olmaması nedeni ile müvekkili yönünden usulden reddini talep ettiklerini, davanın ihbarının ihbar olunana taraf sıfatı kazandırmayacağını, ayrıca dava konusu hasarın herhangi bir fiziksel zarar olmaksızın ... ve ... gümrük nezrinde yapılan işlemlerin uzun sürmesi ve bu nedenle ürünlerin son kullanma tarihinin geçmesi nedeniyle meydana geldiğini müvekkili şirketin sorumluluğu olmadığını, bu nedenle husumet yokluğu nedeniyle davanın müvekkil şirket yönünden reddi gerektiğini, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, olayın oluş biçimi ve müvekkili şirketin sorumluluğu itibarıyla müvekkili şirket aleyhine faiz talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek öncekille davanın usulden reddine, nihayetinde davanın esastan reddine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
Deliller:
Taraflar arasında imzalanan sözleşme, poliçe, eksper raporu, dosyada mevcut mailler ve yazışmalar, bilirkişi incelemesi ve tüm dosya kapsamı.
Gerekçe :
Davacı, ... Tic. A.Ş. ile davalı ...Şirketi arasında ...2 tarihleri arasını kapsayan 29.07.2021 tarihli, “...” poliçe numarası ile “Nakliyat Blok Abonman Poliçesi” düzenlenmiştir. Poliçe ile davalı, ... A.Ş. nin gemi/kamyon/uçak ile Türkiye’den tüm dünya ülkelerine ihracat sevkiyatlarını gerçekleştireceği işlenmiş ve dondurulmuş su ürünleri emtiasını Sigorta Poliçesi genel ve özel şartları doğrultusunda sigortalamayı taahhüt etmiştir. Böylelikle 01.08.2021 – 01.08.2022 tarihleri arasında ... A.Ş. nin ticari faaliyetlerine ilişkin bir takım faaliyetleri ... Sigorta A.Ş. tarafından çeşitli rizikolara karşı koruma altına alınmıştır.
Emtia Nakliyat Sigortası genel olarak kara, deniz, hava ve demir yolu taşımalarında yükleme, aktarma veya boşaltma işlemleri ile kaza sırasında meydana gelebilecek kayıp ve hasarların teminat altına alındığı bir sigorta türüdür.
... A.Ş. ne ait 26 paletten oluşan ürünü (toplam brüt 10885 Kg BALIK) Türkiye’den İngiltere’ye karayolu ile taşınması için...Tic.Ltd.Şti. ne ... numaralı, 12.01.2022 tarihli taşıma senedi ile teslim etmiştir.
Dava dışı ... aracılığıyla, ... Sigorta tarafından teminat altına alınmış olan mallar, ...’ye taşınmakta iken, kontrol amacıyla Bulgaristan gümrüğünde durdurulmuştur. ... Sigorta tarafından atanan eksper ekibinin raporundan ve bilirkişi incelemesinden görüleceği üzere söz konusu hasarın ... gümrüğündeki aktarma elleçlemeleri esnasında strafor kutuların almış olduğu darbelerden kaynaklı olduğu belirtilmektedir. Raporda emtianın tesislerden yüklenmesinin ardından iki destek konularak sevk edildiği, ...’daki yüklemeden sonra ise üç destek konularak sevk edildiği belirtilmiştir. Emtia nakliyat sigortasının teminat altına aldığı ana rizikolardan biri yükleme, aktarma veya boşaltma esnasında meydana gelen hasardır. Söz konusu olayda da anılan riziko Bulgaristan gümrüğündeki kontroller sırasında gerçekleşmiştir. Rizikonun gerçekleştiğinin fark edilmesi ise ancak İngiltere gümrüğünde tır dorsesinin kapaklarının açılması ile ortaya çıkmıştır.
İngiltere gümrük yetkilileri tarafından bir kısım emtianın ambalajının kırılmış ve taze balık emtiasından ibaret yükün araç içine dökülmüş olduğunun tespiti ile başlayan süreçte tüm emtianın İngiltere’ye girişi İngiltere makamları tarafından engellenmiştir. Akabinde emtianın Türkiye’ye iade süreci başlamış ve Türkiye’ye de emtianın kabul edilmemesi üzerine emtia imha edilmiştir. Buna göre hasar taşıma süreci içinde meydana geldiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda sigortalanan maldaki zararın davalı sigortacının sorumluluğunun devam ettiği süreçte meydana gelmiş bulunmasına ve sigortanın taşınan mala gelecek zarar ve hasarları teminat altına alıp, bu niteliği itibariyle mal sigortalarından olan nakliyat emtia sigortası olup, taşıyıcı sorumluluk sigortası olmaması nedeniyle söz konusu Poliçe 1401 ve diğer hükümleri ile Emtia Nakliyat Sigortası genel şartları uygulanacaktır. Buna göre TTK md. 1420 uyarınca davalı sigorta şirketinin zamanaşımı itirazı yerinde görülmemiştir.
Emtianın tamamının taze balık olarak tüketilmesinin insan ve hayvan sağlığına uygun olmadığının varma yeri gümrük idaresi tarafından saptanması ile emtianın tamamının zayi olmuş olduğunun kabul edilmesi gerektiği, dondurulmuş balık olarak veya hayvan yemi olarak kullanılmak üzere Türkiye’ye iadesinin ise beklenen ekonomik menfaat ile ilgisi olmadığı ve sovtaj değerini yükseltme amacına hizmet edeceğinden emtianın tamamının zayi olduğu kabul edilmiştir.
22.10.2024 tarihli üst yazı ile sunulan bilirkişi ek raporunda taşıyıcı, davacı ve davalının bu süreci birlikte başlatıp yürütmesi gerektiğinden davacının iade masrafalrında 1/3 oranında kusurlu olduğu belirtilmiştir. Bilirkişi raporuna karşı ileri sürülen itirazların değerlendirildiği 12.05.2025 tarihli bilirkişi ek raporunda TTK md. 868 ve 869 hükümlerine göre iade taşıma masraflarının paylaştırılmasında davacının 1/3 oranında sorumluluğunun ortadan kaldırılarak davalı ile taşıyıcıya aktarılabileceği belirtilmiştir.
Taşıma ve teslim engellerini düzenleyen 6102 sayılı TTK’nın 869/1. maddesi “Eşyanın teslim edilmesi gereken yere ulaşmasından önce, taşımanın sözleşmeye uygun olarak yapılamayacağı anlaşılırsa veya eşyanın teslim edileceği yerde teslim engelleri çıkarsa, taşıyıcı, 868 inci madde uyarınca tasarruf hakkına sahip olan kişiden talimat almak zorundadır. Tasarruf hakkını gönderilen haizse ve bulunamıyorsa veya eşyayı teslim almaktan kaçınıyorsa, tasarruf hakkı birinci cümle uyarınca gönderen tarafından kullanılır. Tasarruf hakkının kullanılması taşıma senedinin ibrazına bağlı tutulmuş olsa bile bu hâlde taşıma senedinin ibrazı gerekli değildir. Taşıyıcı, kendisine talimat verilen durumlarda, teslim engelinin taşıyıcının riziko alanına giren bir nedenden kaynaklanmamış olması şartıyla, 868 inci maddenin birinci fıkrasının üçüncü ve dördüncü cümlelerinde öngörülen istem haklarını ileri sürebilir.” hükmünü haizdir.
Buna göre, eşyanın teslim edileceği yerde teslim engeli çıkması durumunda taşıyıcı, göndericiyi durumdan haberdar ederek talimat almalıdır. Dosyaya sunulan yazışmalardan/maillerden davacının gerekli özen ve dikkati göstererek gerekli talimatları verdiği anlaşılmaktadır. Bu durumda 02.05.2025 tarihli bilirkişi ek raporunda ki tespitlere göre davacının her hangi bir kusuru bulunmamaktadır. O halde, davalı taşıyıcının 6102 sayılı TTK’nın 875. maddesi uyarınca eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından sorumludur.
Bilirkişi raporunda emtianın gümrük işlemine tabi tutulmaması nedeni ile gümrük masrafı talepe dilemeyeceği belirtilmiştir. Emtia Nakliyat Sigortası genel şartları uyarınca emtia haricindeki tüm masraflar iade masrafı olarak kabulü gerektiğinden ...gümrük bedeli masrafının talep edilebileceği kabul edilmiştir.
Davacının kusursuz kabul edildiği 02.05.2025 tarihli bilirkişi ek raporunda her hangi bir hesaplama yapılmamıştır. Önceki ek raporda 1/3 kusuru durumuna göre hesaplamalar yapılmıştır. Mahkememizce 22.10.2024 tarihli üst yazı ile sunulan bilirkişi ek raporunda belirtilen hasar miktarlarına % 1 muafiyet tenzili uygulanarak, rapordaki formüle ve davacının kusursuzluk durumuna göre hüküm oluşturulmuştur.
HÜKÜM Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1- Emtia hasarı olan 54.336,45 Euro ile iade masrafları olan 30.937,50 Euro nun 25.07.2022 tarihinden itibaren itibaren işleyecek devlet bankaları tarafından Euro cinsindeki 1 yıl vadeli mevduata uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte,
- 534 GBP (Sterlin) 25.07.2022 tarihinden itibaren itibaren işleyecek devlet bankaları tarafından GBP cinsindeki 1 yıl vadeli mevduata uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte,
- 50.089,40 TLnin 25.07.2022 tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte
Davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Alınması gereken 129.384,98 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 32.573,40.-TL harcın mahsubu ile bakiye 96.811,58-TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3- Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL nin kabul ve red oranına göre 31,20 TL sinin davacıdan, 3.088,80 TL sinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
4- Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 268.349,41 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 13.301,28 TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,
6- Davacı tarafından yatırılan 32.811,58 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvuru harcı, 25,60 TL vekalet harcı, 45.000,00 TL bilirkişi ücreti, 2.274,25 TL posta gideri olmak üzere toplam 47.479,75 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre 47.148,64 TL nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine bakiyesinin davacı üzerine bırakılmasına,
9-Davacı tarafından yatırılan kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,
Dair, .tarafların yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.09/10/2025
Başkan
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Katip
(e-imza)