T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/389 Esas
KARAR NO: 2024/437
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 08/06/2023
KARAR TARİHİ: 19/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 08/06/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından satış hizmeti karşılığında ve satılan parçalara ilişkin olarak davalı şirkete faturalar kesildiğini, ancak davalı yanın fatura bedelleri ile cari hesap bakiyesini ödemediğini, müvekkili şirketin alacaklarının ödenmesi istemi ile ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas Sayılı icra dosyası ile ilamsız icra takibi başlattığını, davalı şirketin icra takibine itiraz ettiğini, itiraz nedeniyle takibin durduğunu, itiraz üzerine duran icra takibi sonrasında arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, müvekkili tarafından fatura karşılığı satış yapıldığı sabit olduğu gibi, davalı şirket tarafından da ilgili faturalar itiraza uğramadan kayıt altına alındığını, müvekkili ile davalı yan arasında cari hesapta yer alan borca ilişkin mutabakat dahi yapıldığını, icra takibine konu borcun davalının da kabulünde olup, davalının itirazının haksız, dayanaksız ve kötü niyetli olduğunu, davalı yanca faize de itiraz edildiğini ancak takibin konusu alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek TTK 1530/7. Maddesi gereğince belirlenen faiz taleplerinin haklı ve yerinde olduğunu, taraflarınca talep edilen faizin haklı ve yerinde olup, kanuna uygun olduğunu, davalının icra takibine yapmış olduğu tüm itirazların haksız ve dayanaksız olduğunu, taraflarınca talep edilen faizin haklı ve yerinde olup, kanuna uygun olduğunu, davalının icra takibine yapmış olduğu tüm itirazların haksız ve dayanaksız olduğunu, müvekkilinin takip konusu alacağının davalı tarafından hesaplanabilir nitelikte olu, likit olduğunu beyan ederek, davanın kabulü ile davalının ... 37. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptalini, davalının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya dava dilekçesi ve duruşmaya davet tutanağının usulüne uygun yapıldığı, cevap dilekçesi sunmadığı görüldü.
DELİLLER: Bilirkişi raporları, Ticaret Sicil Müdürlüğü yazı cevapları, Gelir İdaresi Başkanlığı yazı cevapları, ... 37. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası, Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın ...Sayılı dosyası, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Talimatla alınan 18/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Nihai takdir ve değerlendirme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; ilgili davalının 2021-2022-2023 dönemi defter kayıtlarının incelenmesi sonucunda, Davalı ... Tic.Ltd.Şirketi adına 2022 yılında Davacı tarafından toplamda 871.669,81 Tl’lik fatura düzenlendiği, Davalının bu faturaları defterlerine dava dilekçesinde belirttiği şekilde uygun olarak kayıt ettiği, yine alacaklarına karşılık davalı tarafından ödenen 270.643,28 Tl ‘lik ödemenin de defterlerine dava dilekçesinde belirttiği şekilde uygun olarak kaydettiği ve dönem sonunda Davalının 601.026.53 Tl lik borcununun olduğu, Taraflar arasında mal alım satımından kaynaklı ticari borç alacak ilişkisi olduğu, davalının yasal defterlerini muhasebe standartlarına, T.T Kanu’na ve V.U.Kanunu’na uygun olarak düzenlediği açılış ve kapanışlarının elektronik olarak yapıldığı görülmüştür. Davalının yasal deftelerinde herhangibi bir faiz kaydına rastlanmamıştır." sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Talimatla alınan 12/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Taraflar arasındaki ticari ilişkinin aralarında yapılmış yazılı bir sözleşmeye dayanmadığı, aralarında ilişkinin şifahen anlaşmalarına dayandığı, davalının 2021, 2022, 2023 yılında kullandığı yasal defterlerinden yevmiye ve kebir defterlerinin elektronik ortamda tutulmuş olduğu, elektronik defterlerine ilişkin beratlarının oluşturulmuş olduğu , yevmiye defteri için ayrıca kapanış onayının aranamayacağı, envanter defter tasdiklerinin yasal süresi içerisinde Noter marifetiyle yaptırıldığı, Davalının 2021,2022 ve 2023 yılı yasal defterlerinin genel olarak Türk Ticaret Kanunu'na ve Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunun düzenlemelerine göre usulüne uygun olarak tutulmuş olduklarının değerlendirilebileceği, Davalının; 2022 yılı yasal defterlerine dava konusu iş ve işlemlere konu 11 adet ve toplam tutarı 871.669,81 TL tutarındaki faturaları işlemiş olduğu, Davalının 2022 yılı yasal defterlerinde dava konusu olan fatura bedellerinden mahsup edilmek üzere toplamda 270.643,28 TL tutarında 4 adet banka ödemesini işlemiş olduğu, Yukarıdaki fatura tutarlarının toplamından yapılan ödemelere ilişkin ödeme toplamlarının mahsubuyla davalının davacıya olan borcunun kalanının (871.669,81-270.643,28=) 601.026,53 TL olarak hesaplanabildiği, Fatura tutarlarının toplamından yapılan ödemelerin mahsubu sonucunda hesaplanan davalının davacıya borç tutarı olan 601.026,53 TL bakiye hususnda her iki tarafın dosyaya sunmuş oldukları belgeler, cari hesap dökümleri , cari hesap mutabakatı açısından tarafların birebir mutabakatının bulunduğu, Davalının 2023 yılı kanuni defterleri itibariyle söz konusu 601.026,53 TL borç bakiyesinin devam ediyor olduğu ve başkaca bir hareketin bulunmadığı, Yerinde yapılan inceleme sırasında davalının alacak/borç hususunda; davalıdan alınan anlaşmazlık konusu makinelerin sağlıklı çalışmadığından dolayı tam kapasite çalıştırılmalarının mümkün olmadığı, davalıdan makinelerin sağlıklı çalışır vaziyete getirilmesini bekledikleri ancak davacının bu hususa uygun davranmadığından cari hesaplarına ödemeleri yapılmadığının beyan edildiği, Hali hazırda davalının yerinde incelemede verdiği beyana ve belgelere göre davacı ile devam eden ve makinelerin tamir ve bakımına yönelik ticari ilişkilerinin devam ettiği," sonuç ve kanaatine varılmıştır.
GEREKÇE: Dava, fatura ve cari hesaptan kaynaklı alacak nedeni ile başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 89. maddesine göre iki kişinin herhangi bir hukuki sebep veya ilişkiden doğan alacaklarını teker teker ve ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç şekline çevirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak artan tutarı isteyebileceklerine ilişkin sözleşme cari hesap sözleşmesi olarak tanımlanmıştır. Aynı maddede cari hesap sözleşmelerinin yazılı yapılmadıkça geçerli olmayacağı belirtilmiştir. Buna göre, taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmadıkça TTK'nın cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanamayacaktır.
Açık hesap ilişkisi ise önceki borçlar tahsil edilmemesine rağmen taraflar arasındaki ticari ilişkinin devam etmesi durumudur. Açık hesap ilişkisinde taraflar tek taraflı ya da karşılıklı olarak alacaklarını hesaba kaydedip belirli hesap dönemlerine bağlı kalmaksızın hesaplaşma yaptıklarından, bu ilişkiye TTK'daki cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanamaz (YHGK 28.03.2018 tarih, 2017/19-1634 Esas ve 2018/633 Karar sayılı ilamı). Huzurdaki davada taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında bir borç ilişkisi bulunduğu, cari hesap ilişkin şartların oluşmadığı, ancak tarafların açık hesap ilişkisinden kaynaklı mutabakat metnini imza altına aldıkları anlaşılmaktadır.
Delillerin davayı etkileyecek çekişmeli hususlarda gösterileceği ve ispat faaliyetinin çekişmeli vakıalar için söz konusu olduğu hususu göz önünde bulundurulmalıdır ( 6100 sayılı HMK m.187/1). TMK 6. maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." denilmiştir. HMK'nun "İspat yükü" başlıklı 190. maddesinde ise bu düzenlemeye paralel bir düzenleme getirilmiştir. Anılan maddede "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." denilmiştir.
İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Kendisine ispat yükünün düştüğü taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder. O taraf davacı ise davası reddedilir, davalı ise mahkûm edilir. Kendisine ispat yükü düşmeyen taraf, karşı (kendisine ispat yükü düşen) tarafın iddiasını (olguyu) ispat etmesini bekleyebilir. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, diğer (kendisine ispat yükü düşmeyen) tarafın onun iddiasının aksini (hilafını) ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş (yani dava bakımından yok) sayılır.
Somut olayda davalı takibe yaptığı itirazda, davacı yana borçlu olmadığı savunması ile takibe itiraz etmiş, ancak huzurdaki davada cevap dilekçesi ise sunmamıştır. Bu durumda ispat yükünun davacı yanda olduğu görülmekle, ticari ilişki gereği mal ve ürünlerin teslim edilip edilmediği, mal karşılığı bedelinin ödenip ödenmediği ile bedelin ticari kayıtlara nasıl işlendiği ve davacının alacaklı olup olmadığı hususunda tarafların ticari defter ve kayıtlarının bilirkişi marifetiyle incelenmesine karar verilmiştir.
HMK'nun 222/3 maddesi; "İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir." hükmünü içermektedir. Bununla beraber Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/425 K. 2021/440 sayılı kararında; "Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatının gerektiği düzenlendiğinden, ticari defterlerin kesin delil olduğu anlaşılmaktadır." şeklinde belirtildiği üzere HMK'nun 222'deki şartları oluştuğunda ticari defterlerin ispat gücü bakımından sahibi lehine kesin delil niteliği taşıdığı kabul edilecektir.
Yukarıda kapsamda Mahkememizce taraflara ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, bilirkişi olarak atanacak mali müşavir bilirkişiye bildirilmesine, davacı vekilinin inceleme gün ve saatinde ticari defter ve belgelerini ibraz etmesi, aksi takdirde ibrazdan kaçınmış sayılacağı duruşmada ihtar edilmiş, aynı hususta davalı yana tebliğ ile ihtarat yapılmış ve tarafların ticari defter ve kayıtlarının talimat yoluyla yerinde incelenmesine karar verilmiştir.
Davalı yanın ticari defter ve kayıtlarının incelendiği 18/03/2024 tarihli bilirkişi raporu ile; "Nihai takdir ve değerlendirme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; ilgili davalının 2021-2022-2023 dönemi defter kayıtlarının incelenmesi sonucunda, Davalı ...Ltd.Şirketi adına 2022 yılında Davacı tarafından toplamda 871.669,81 Tl’lik fatura düzenlendiği, Davalının bu faturaları defterlerine dava dilekçesinde belirttiği şekilde uygun olarak kayıt ettiği, yine alacaklarına karşılık davalı tarafından ödenen 270.643,28 Tl ‘lik ödemenin de defterlerine dava dilekçesinde belirttiği şekilde uygun olarak kaydettiği ve dönem sonunda Davalının 601.026.53 TL'lik borcununun olduğu, Taraflar arasında mal alım satımından kaynaklı ticari borç alacak ilişkisi olduğu, davalının yasal defterlerini muhasebe standartlarına, T.T Kanu’na ve V.U.Kanunu’na uygun olarak düzenlediği açılış ve kapanışlarının elektronik olarak yapıldığı görülmüştür. Davalının yasal deftelerinde herhangibi bir faiz kaydına rastlanmadığı," belirtilmiştir.
Davacı yanın ticari defter ve kayıtlarının incelendiği 12/06/2024 tarihli bilirkişi raporu ile; "Taraflar arasındaki ticari ilişkinin aralarında yapılmış yazılı bir sözleşmeye dayanmadığı, aralarında ilişkinin şifahen anlaşmalarına dayandığı, davalının 2021, 2022, 2023 yılında kullandığı yasal defterlerinden yevmiye ve kebir defterlerinin elektronik ortamda tutulmuş olduğu, elektronik defterlerine ilişkin beratlarının oluşturulmuş olduğu , yevmiye defteri için ayrıca kapanış onayının aranamayacağı, envanter defter tasdiklerinin yasal süresi içerisinde Noter marifetiyle yaptırıldığı, Davalının 2021,2022 ve 2023 yılı yasal defterlerinin genel olarak Türk Ticaret Kanunu'na ve Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunun düzenlemelerine göre usulüne uygun olarak tutulmuş olduklarının değerlendirilebileceği, Davalının; 2022 yılı yasal defterlerine dava konusu iş ve işlemlere konu 11 adet ve toplam tutarı 871.669,81 TL tutarındaki faturaları işlemiş olduğu, Davalının 2022 yılı yasal defterlerinde dava konusu olan fatura bedellerinden mahsup edilmek üzere toplamda 270.643,28 TL tutarında 4 adet banka ödemesini işlemiş olduğu, Yukarıdaki fatura tutarlarının toplamından yapılan ödemelere ilişkin ödeme toplamlarının mahsubuyla davalının davacıya olan borcunun kalanının (871.669,81-270.643,28=) 601.026,53 TL olarak hesaplanabildiği, Fatura tutarlarının toplamından yapılan ödemelerin mahsubu sonucunda hesaplanan davalının davacıya borç tutarı olan 601.026,53 TL bakiye hususnda her iki tarafın dosyaya sunmuş oldukları belgeler, cari hesap dökümleri , cari hesap mutabakatı açısından tarafların birebir mutabakatının bulunduğu, Davalının 2023 yılı kanuni defterleri itibariyle söz konusu 601.026,53 TL borç bakiyesinin devam ediyor olduğu ve başkaca bir hareketin bulunmadığı, Yerinde yapılan inceleme sırasında davalının alacak/borç hususunda; davalıdan alınan anlaşmazlık konusu makinelerin sağlıklı çalışmadığından dolayı tam kapasite çalıştırılmalarının mümkün olmadığı, davalıdan makinelerin sağlıklı çalışır vaziyete getirilmesini bekledikleri ancak davacının bu hususa uygun davranmadığından cari hesaplarına ödemeleri yapılmadığının beyan edildiği, Hali hazırda davalının yerinde incelemede verdiği beyana ve belgelere göre davacı ile devam eden ve makinelerin tamir ve bakımına yönelik ticari ilişkilerinin devam ettiği," belirtilmiştir.
Tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelendiği bilirkişi raporlarından ve mutabakat metninden de anlaşılacağı üzere davalının davacıya borcunun olduğu, ticari defter ve kayıtların birbiri ile örtüştüğü, davacının davasında haklı olduğu anlaşılmakla davanın kabulü ile itirazın iptaline ve takibin kaldığı yerden devamına karar vermek gerekmiştir.
Davalının icra takibine haksız yere itirazda bulunması, alacağın fatura ve mutabakat metni alacağından kaynaklı olması sebebiyle likit olması nedeni ile toplam alacağın % 20 oranında icra inkar tazminatının (İİK md.67/2) davalıdan tahsilde tekerrür olmamak üzere alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla KABULÜNE,
Davalının ... 37.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına,
2-İİK mad. 67/2 uyarınca alacak likit ve itiraz haksız olduğundan 601.026,53 TL alacağın %20'si olan 120.205,31 TL icra inkâr tazminatının tahsilde tekerrür olmamak üzere davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gereken 41.056,12 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 7.258,91 TL harcın mahsubu ile eksik alınan 33.797,21 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye İrad Kaydına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13,14.maddeleri ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 90.144,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 7.258,91 TL peşin harç, 179,90 TL başvuru harcı, 25,60 TL vekalet harcı, 7.500,00 TL bilirkişi ücreti ve 746,25 TL posta masrafı olmak üzere toplam 15.710,66 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
7-Kullanılmaya ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/07/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır