T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/747 Esas
KARAR NO: 2024/3
DAVA: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ: 31/01/2019
KARAR TARİHİ: 05/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin 31/01/2019 tarihli dava dilekçesinde özetle; Keşidecisi ... olan; ...bank ... Şubesine ait ... seri nolu 24.11.2018 keşide tarihli, 10.000,00-TL bedelli çek ve Keşidecisi ... olan; ...bank ... Şubesine ait ... seri nolu 10.11.2018 keşide tarihli, 10.000,00-TL bedelli çek hakkında çekin kargoda kaybolması nedeniyle ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... e. Sayılı dosyası ile zayi davası açıldığını, daha sonraki süreçte müvekkil şirket aleyhine keşidecisi ... olan; ...Şubesine ait ... seri nolu 10.11.2018 keşide tarihli, 10.000,00-TL bedelli çek dayanak gösterilerek ... 11. İcra müdürlüğü dosyasının... sayılı dosyasından ve...bank ... Şubesine ait ...eri nolu 24.11.2018 keşide tarihli, 10.000,00-TL bedelli çek dayanak gösterilerek ... 11. İcra müdürlüğü dosyasının ... sayılı dosyasından ihtiyati haciz dosyası başlatıldığını, müvekkil şirketin tüm malvarlığına haciz konulduğunun tespiti ile aynı gün icra dosyasına vekalet sunarak müvekkil şirketin iş hayatına büyük sekte vuran blokelerin kaldırılması için 28.301,61 TL ödeme yapılmak zorunda kalındığını, bu sebeple müvekkilin hiçbir borcu yokken ödediği bedeli ödeme tarihinden işleyecek ticari faiz ile birlikte ve çekleri geri alması için işbu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, çeklerin ciro silsilesi içinde bulunan hiçbir şirket ile iş ilişkisi olmadığını, müvekkil çeki teslim alması için kendi iş yaptığı ...'a gönderilmek üzere kargoya teslim ettiğini, çeki göndermek isterken çekin kargoda kaybolduğunu, çekin kaybolmasının akabinde tarafınca kıymetli evrak iptali davası açıldığını, açılan ilgili dava ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ...E. Sayılı dosyası olduğunu, tarafınca dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olduğunu, arabuluculuk son oturum tutanağı muhabere yolu ile gönderilecek olduğunu, ekte ise sureti sunul İşbu arabuluculukta tarafların anlaşamaması sonucu dava açma zorunluluğu doğduğunu, dava konusu çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, icra dosyasına ödenmek zorunda kalınan 28,301.61 TL'nin ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile ve çeklerin müvekkile iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini, dava ve talep etmiştir.
Davalı vekilinin tarihli cevap dilekçesinde özetle; ...bank Bankası ... Şubesi'ne ait; ... seri numaralı, keşidecisi ... ve lehtarı davacı olan, cirantaları; ..., ... olan ve 10.11.2018 ödeme tarihli 10.000,00-TL bedelli çek ...bank Bankası ... Şubesi'ne ait; ... seri numaralı keşidecisi ...ve lehtarı davacı olan, cirantaları; .. olan 24/11/2018 ödeme tarihli 10.000,00 TL bedelli çeklere ilişkin alacağı ciranta ...'dan usul ve yasaya uygun olarak Faktoring Sözleşmesi, alacak bildirim formu, fatura ile tavsik ederek devraldığını, müvekkil şirket çekin son hamili olduğunu, takip konusu çek vadesinde ve tutarında ödenmediğini, müvekkil iyiniyetli son hamil olduğunu, müvekkil şirket alacağı usul ve yasaya uygun olarak üstlenmiş olup alacaklı sıfatını kazandığını, çeklerin vadesinde ve tutarında ödenmediğinden ... seri numaralı çek için ... 11. İcra Müdürlüğü ... E ve ... seri numaralı çek için ... 11. İcra Müdürlüğü... E. sayılı dosyasında icra takibine konu edildiğini, çek asılları icra dairesi kasasına teslim edildiğini, borçlu vekili itiraz dilekçesinde çeklerin çalındığını beyan ettiğini, mahkemenin takdir edeceği üzere çekin zıyaı gerekçesiyle açılan “iptal davası”ndaki ödemeden men kararı hasımsız olarak verildiği için davaya taraf olmayan iyi niyetli üçüncü kişiye karşı (çek hamilini) ileri sürülemeyeceğini, bu nedenle; dava konusu çekte ödeme yasağı olması iyi niyetli hamilin ihtiyati haciz kararı alması ve icra takibi başlatmasına engel olmadığını, haksız davasının reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ: Bilirkişi Raporu, Bilirkişi Ek Raporu, ... 11. İcra Müdürlüğü ...Esas ve ... 11. İcra Müdürlüğü... Esas sayılı dosyaları, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası, ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası, vergi kayıtları ve taraf delillleri dosyamız arasında mevcuttur.
Bilirkişi Mali Müşavir raporu ile; incelenen davalı şirkete ait 2018 yılı yevmiye ve kebir defterlerine ait beratların yasal sürelerde alındığını, envanter defterinin açılış tasdikinin yasal süresinde olduğunu, bu anlamda sunulan ticari defterlerin usulune uygun tutulduğunu, talimat mahkemesi bilirkişisi Yeminli Mali Müşavir ... tarafından düzenlenen raporda; davaya konu edilen 2 adet çekin davacı tarafından ticari ilişkide bulunduğu ... Enerjiden alınmış olduğu ve ilgili çeklerin defter kayıtlarına işlenmiş olduğunu, davacı tarafından davaya konu edilen 2 çekin ticari ilişki içerisinde bulunduğu...Şti'ne 20.07.2018 tarihinde verildiğini, ilgili çeklerin verilmesi ile ilgili kayıtların defterlere işlendiğine dair tespitin yapıldığını, davalı yanın çekleri ...'dan 05.06.2018 tarih ... numaralı toplam 36.580,00 TL... tarih ... numaralı toplam 23.895,00 TL tutarlı faturalara istinaden devir alındığını, faturalardan ... numaralı faturanın tarih kısmının... olmasına karşın ... numaralı faturanın tarihinin 17.07.2018 olduğu bu anlamda faturaların çelişkili olduğunu, dava konusu çekler davacı şirket tarafından dava dışı müşterisi ...firmasından Lehtar olarak alındığını, ilgili çekler davacı şirket tarafından ticari ilişki içerisinde olduğu yine dava dışı şirket olan ...Ltd. Şti'ne ciro yolu ile devir edildiğini, davalı ... şirketinin çekleri faktoring karşılığı olarak devir aldığın; (...) ve (...) ile ilgili olarak Davacı şirket... Tic. Limited Şirketi ve dava dışı (...) firması ve dava dışı ...Şti'nin herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, bununla birlikte ihtilafa konu 10.11.2018 keşide tarihli ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı ...'a ait 2 adet çekin karşılıksız kaldığını, davacının ... 11. İcra Müdürlüğünün ... ve ... esas sayılı dosyaları üzerinden ödediği toplam 27.280,37 TL için istirdat talebinin yerinde olduğunu, bildirmiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi ek raporu ile; davacı vekilinin 23.01.2021 tarihli itiraz dilekçesinin 4 numaralı bendinde ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi vasıtası ile incelenmiş ve talimat dosyasında rapor tanzim eden bilirkişi davacının keşidecinin yada ... Ltd. Şti'nin ...ve ... ile ticari ilişkisi hakkında herhangi bir tespitte bulunmadığını, talimat dosyasından alınan bilirkişi raporu incelendiğinde yalnızca davacının çekleri keşideciden aldığı ve ...Ltd.Şti'ne verildiği hususunun davacının ticari defterine kayıtlığı olduğunu tespit ettiğini, itirazına karşın talimat bilirkişisinin davalı şirketin çekleri devir aldığı ...ve ... ile dava dışı ... Ltd.Şti hakkında tespitte bulunmaması aralarında herhangi bir ticari ilişkinin olmadığı anlamını taşıdığını, bu anlamda; davalı ... Â.Ş. şirketinin çekleri faktoring karşılığı olarak devir aldığı, (...) ve (...) ile ilgili olarak Davacı şirket ... Ltd ti. ve dava dışı (... ilişkisinin bulunmadığı, bununla birlikte ihtilafa konu 10.11.2018 keşide tarihli ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı, 24.11.2018 keşide tarihli ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı ...bank'a ait 2 adet çekin karşılıksız kaldığı, 20.01.2021 tarihli kök raporun özünün korunduğu, davacı şirketin istirdat talebinin Sayın Mahkemenizin takdiri içinde kaldığı, bildirmiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi 2. ek raporu ile; İncelenen davalı şirkete ait 2018 yılı yevmiye ve kebir defterlerine ait beratların yasal sürelerde alındığı, Envanter defterinin açılış tasdikinin yasal süresinde olduğu, bu anlamda sunulan ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, talimat mahkemesi bilirkişisi Yeminli Mali Müşavir ... tarafından düzenlenen raporda ; davaya konu edilen 2 adet çekin davacı tarafından ticari ilişkide bulunduğu ... alınmış olduğu ve ilgili çeklerin defter kayıtlarına işlenmiş olduğu, Davacı tarafından davaya konu edilen 2 adet çekin ticari ilişki içerisinde bulunduğu ...Şti' ne 20.07.2018 tarihinde verildiği, ilgili çeklerin verilmesi ile ilgili kayıtların defterlere işlendiğine dair tespitin yapıldığı, davalı yanın çekleri ...'dan ... tarih ... numaralı toplam 15.812,00 TL, ...tarih ... numaralı toplam 36.580,00 TL, ... tarih ... numaralı toplam 23.895,00 TL tutarlı faturalara istinaden devir alındığı, faturalardan ... numaralı faturanın tarih kısmının ... olmasına karşın ... numaralı faturanın tarihinin 17.07.2018 olduğu bu anlamda faturaların çelişkili olduğu, Dava konusu çekler davacı şirket tarafından dava dışı müşterisi ...firmasından Lehtar olarak alındığı, ilgili çekler Davacı şirket tarafından ticari ilişki içerisinde olduğu yine dava dışı şirket olan ...Sti.'ne ciro yolu ile devir edildiği, davacı vekilinin 23.01.2021 tarihli itiraz dilekçesinin 4 numaralı bendinde “... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi vasıtası ile incelenmiş ve talimat dosyasında rapor tanzim eden bilirkişi davacının, keşidecinin yada ...Şti.'nin... ve ... ile ticari ilişkisi hakkında herhangi bir tespitte bulunmamıştır. Talımat dosyasından alınan bilirkişi raporu incelendiğinde yalnızca davacının çekleri keşideciden alındığı ve...Şti.'ye verildiği hususunun davacının ticari defterine kayıtlı olduğunu tespit etmiştir.” Itırazına karşın talimat bilirkişisinin Davalı şirketin çekleri devir aldığı... ve ... ile Dava dışı ....Şti. hakkında tespitte bulunmaması aralarında herhangi bir ticari ilişkinin olmadığı anlamını taşıdığı, Bu anlamda; davalı ... A.Ş. şirketinin çekleri faktoring karşılığı olarak devir aldığı, (...) ve ... ile ilgili olarak Davacı şirket ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı, 24.11.2018 keşide tarıhlı ... numaralı 10.090,00 TL tutarlı ...'a ait 2 adet çekin karşılıksız kaldığı, belirtilmiştir.
Mahkememizin 22.02.2023 tarihli, 2019/50 Esas ve 2023/143 Karar sayılı kararı ile; "Davanın 6102 Sayılı Kanunun 5/A maddesi yollamasıyla HMK madde 114/1-d ve 115/2 gereği dava şartı yokluğundan usulden reddine," karar verilmiş ve verilen karar istinaf edilmiştir.
İstanbul BAM 44.Hukuk Dairesinin 26/10/2023 tarih, 2023/1491 Esas ve 2023/1248 Karar sayılı kararı ile; "Davacı vekilinin ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi aracılığıyla, muhabere evrakı ile 01/02/2019 tarihinde, 25/01/2019 son tutanak tarihli, davacı...Şti. Ve ...A.Ş. Arasında düzenlenen "Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Tutanağı (Anlaşmazlık Tutanağı)" nın aslını ibraz ettiği, tutanağın dava tarihinden önceki tarihli olup, aslının da dosyaya ibraz edilmiş olması nedeniyle, dava şartının yerine getirildiği, mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olmadığı kanaatiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına," karar verilmiş ve işbu esasa kaydedilmiştir.
GEREKÇE: Dava, menfi tespit ile çekin ve ödenen paranın iadesi talebine ilişkindir.
Dava, ... 11. İcra müdürlüğü dosyasının ...Esas sayılı dosyasında takibe konu edilen ...bank ... Şubesine ait ... seri nolu 10.11.2018 keşide tarihli, 10.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacı tarafın borçlu olup olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır.
Davacı taraf, ...bank ... Şubesine ait ... seri nolu 10.11.2018 keşide tarihli, 10.000,00 TL bedelli çekin lehdarı olduklarını, ticari ilişki kapsamında dava dışı şirkete cirolamak suretiyle kargo aracılığıyla gönderildiği sırada kaybolduğunu, bunun üzerine, ... 1. ATM ...Esas sayılı dosyasıyla çek iptali davası açıldığını, bu dava sırasında çek hamilinin davalı ... olduğunun ve ... 11. İcra müdürlüğü dosyasının ...Esas sayılı icra dosyasıyla aleyhine icra takibi başlatıldığının, davaya konu çekin lehdarı olan davacı, kendisinden sonra gelen ciranta olan dava dışı ... ile hiçbir ticari ilişkisinin olmamasına rağmen çekin cirolandığını, davalının ağır kusur ve kötüniyetli olduğunu, bu nedenlerle borçlu olmadığının tespitini talep etmiş, davalı taraf dava konusu çeki yasalara uygun bir şekilde devraldığını, iyiniyetli hamil olduğunu, davacının imzasını inkar etmediği bunun dışındaki sebeplerin kendisini bağlamayacağını, kaldı ki davacı kendi imzasının değil başka bir şirketin imzasının sahte olduğunu iddia ettiğini, bu nedenle davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.
Davacı taraf, takip konusu çeki dava dışı... şirketine gönderdiğini, kargo sırasında çekin kaybolduğunu daha sonra dava dışı ... adına kaşe ve imza atılmak suretiyle tedavüle sürüldüğünü beyan etmiştir. Esasında davacı taraf, çek üzerinde kendisinden sonra gelen lehtar dava dışı ... ile aralarında hiçbir ticari ilişki olmadığı itirazında bulunmaktadır. Takip konusu çek ile ilgili olarak açılan ... 1. ATM ... Esas sayılı çek iptali davasının incelenmesinde, çek hamili olarak davacı tarafından açıldığı tespit edilmiştir. Tüm bu değerlendirmeler sonucunda; dava konusu uyuşmazlığın davacı tarafın lehtarı olduğu çekte, kendisi tarafından atılan imza sonrasında yer alan dava dışı ... ile ticari ilişkisinin bulunmadığından bahisle son hamile karşı bu itirazını ileri sürüp süremeyeceği noktalarında olduğu sonucuna varılmıştır.
Türk Ticaret Kanunu m.824'de belirtildiği üzere emre yazılı olan veya kanunen böyle sayılan kıymetli evraklar, emre yazılı senetlerdir. Çek kanunen emre yazılı senettir. TTK m.825'de belirtildiği üzere; borçlu emre yazılı bir senetten doğan alacağa karşı ancak senedin geçersizliğine ilişkin veya senet metninden anlaşılan defiler ile alacaklı kim ise ona karşı, şahsen haiz olduğu defileri ileri sürebilir. TTK m. 677 hükmü uyarınca, kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı ilkesi vardır. Söz konusu düzenlemeye göre; sahte veya geçersizlik gibi nedenlerle kişileri bağlamayan imzalar, diğer imzaların geçerliliğini etkilemeyecek ki dava dosyamızda davacı tarafından zaten imzaların sahteliği hususunda da itirazı bulunmamaktadır.
Dava konusu çekler için davacı yanca savcılık nezdinde şikayette bulunulmuş. Ancak kaybolan çeklere yönelik kusuru olan ya da sorumlu olan kimse tespit edilemediğinden savcılık dosyasında daimi arama kararı verildiği görülmektedir.
Yukarıda anlatılan kapsamda davacının kendisinden sonra gelen ciranta ile davalının kendisinden önce yer alan ciranta ile ticari ilişkisi olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Davacının ticari kayıtlarının incelendiği 03.03.2020 havale tarihli raporda; "...davaya konu edilen 2 adet çekin davacı tarafından ticari ilişkide bulunduğu ... alınmış olduğu ve ilgili çeklerin defter kayıtlarına işlenmiş olduğunu, davacı tarafından davaya konu edilen 2 çekin ticari ilişki içerisinde bulunduğu ... Şti'ne 20.07.2018 tarihinde verildiğini, ilgili çeklerin verilmesi ile ilgili kayıtların defterlere işlendiğine dair tespitin yapıldığını, davalı yanın çekleri ...'dan 05.06.2018 tarih ... numaralı toplam 36.580,00 TL 17.17.2018 tarih ... numaralı toplam 23.895,00 TL tutarlı faturalara istinaden devir alındığını, faturalardan ... numaralı faturanın tarih kısmının 02.07.2018 olmasına karşın ... numaralı faturanın tarihinin 17.07.2018 olduğu bu anlamda faturaların çelişkili olduğunu, dava konusu çekler davacı şirket tarafından dava dışı müşterisi ... firmasından Lehtar olarak alındığını, ilgili çekler davacı şirket tarafından ticari ilişki içerisinde olduğu yine dava dışı şirket olan .. Şti'ne ciro yolu ile devir edildiğini, davalı ... şirketinin çekleri faktoring karşılığı olarak devir aldığın; (...) ve (...) ile ilgili olarak Davacı şirket ... Limited Şirketi ve dava dışı (...) firması ve dava dışı ....Şti'nin herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, bununla birlikte ihtilafa konu ...keşide tarihli ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı ...bank'a ait 2 adet çekin karşılıksız kaldığını, davacının ... 11. İcra Müdürlüğünün...ve ...esas sayılı dosyaları üzerinden ödediği toplam 27.280,37 TL için istirdat talebinin yerinde olduğunu," belirtilmiştir.
Talimat raporuna yapılan itiraz üzerine hazırlanan ek raporda; "...davalı şirketin çekleri devir aldığı ...ve ...ile dava dışı ... Ltd.Şti hakkında tespitte bulunmaması aralarında herhangi bir ticari ilişkinin olmadığı anlamını taşıdığını, bu anlamda; davalı ... Â.Ş. şirketinin çekleri faktoring karşılığı olarak devir aldığı, (...) ve (...) ile ilgili olarak Davacı şirket ...Ltd ti. ve dava dışı (... ilişkisinin bulunmadığı, bununla birlikte ihtilafa konu ... keşide tarihli ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı, ... keşide tarihli ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı ..'a ait 2 adet çekin karşılıksız kaldığı, 20.01.2021 tarihli kök raporun özünün korunduğu," belirtilmiştir.
İtiraz üzerine alınan 2. Ek raporda; "...Davalı şirketin çekleri devir aldığı ...ve ... ile Dava dışı...Ltd.Şti. hakkında tespitte bulunmaması aralarında herhangi bir ticari ilişkinin olmadığı anlamını taşıdığı, Bu anlamda; davalı ... A.Ş. şirketinin çekleri faktoring karşılığı olarak devir aldığı, (...) ve ... ile ilgili olarak Davacı şirket ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı, ... keşide tarıhlı ... numaralı 10.090,00 TL tutarlı...'a ait 2 adet çekin karşılıksız kaldığı," belirtilmiştir.
Somut olay bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacı tarafın çekte kendisinden sonra gelen lehtar ile ticari ilişkisinin bulunmadığı belirtmiş, ancak çeklerin gerçek anlamda elinden çıktığını ortaya koyayamakla, imzası inkar edilmeyen ve illetten mücerret olan çek nedeniyle son hamile karşı açılan menfi tespit ve istirdat davalarında yetkili hamilin kötüniyetli olarak iktisabının ispatlanması gerektiği, ancak davalı yanın da dava konusu çekleri ticari ilişki kapsamında almış oldukları davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 269,85 TL harçtan peşin alınan 483,33 TL harcın mahsubu ile bakiye 213,48 TL harcın davacıya iadesine,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13 ve 14. Maddeleri ile Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 330,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
7-Taraflarca yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde bakiye kısmının yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.05/01/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır