T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/762 Esas
KARAR NO : 2024/716
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/03/2018
KARAR TARİHİ : 04/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin ...’ın ... projesindeki dizel motorların soğutulmasında kullanılmak üzere iki devreli (LT/HT) kuru soğutucuların yapımı ve tesliminin yüklenicisi olduğunu, ilgili satın alma sözleşmelerinin 06.10.2014 ve 07.01.2016 tarihli olduğunu, davacının belirtilen proje için 96 adet redüktörü davalı ... şirketinden bayisi olan ... şirketinden 23.12.2014 ve 11.03.2016 tarihli faturalarla satın aldığını, redüktörlü motorların redüktör ve motordan oluştuğunu, dava konusu projede kullanılacak olanların imalatının ve montajının ... tarafından yapıldığını, projenin iki etapta gerçekleştirildiğini, buna göre ilk etapta 80 adet redüktörlü motorun bayi ... tarafından 18.12.2014 tarihinde davacıya teslim edildiğini, davacının ürettiği kuru soğutuculara redüktörlü motorların montajını yaparak 23.06.2015 tarihinde müşterisi ...’a teslim ettiğini, sonraki 16 adet redüktörlü motorların ise davalılardan ... tarafından davacıya 09.03.2016 tarihinde teslim edildiğini, davacının da 12.05.2016 tarihinde ihraç ettiğini, üretilen ürünlere ilişkin şikayetlerin bildirildiğini, raporda 2767 saat çalışan ürünün fan kanadının durduğunun, manuel olarak dahi döndürülemediğinin, bunun üzerine açtıklarında içinde yağ toz su karışımı olduğunun ve yağ boşaltma tasarımı nedeniyle her yağ değişiminde karışımın % 60’ının içinde kaldığının tespit edildiğinin belirtildiğini, ikinci redüktör şikayetinin detaylarının 04.10.2016 tarihli raporda bildirildiğini, 6 numaralı fanın 2280 saatlik çalışmadan sonra durduğunun, bunun üzerine 6 numaralı fanın redüktörünün açıldığında şaft contasının zarar gördüğünün, su ve kum partiküllerinin redüktör içinde olduğunun belirtildiğini, her ... kuru soğutucunun üzerindeki 2 redüktörlü motorun yani 80 adetten 10 adedinin kontrol edilmesine karar verildiğini, 08.0.2016 tarihli şikayet raporunda, yağ alımının boşaltma tapasından yapılamadığının, bu nedenle 10 ayrı örnek yağ alındığının, yapılan incelemede yağın içinde metal parçaları, kum ve suyun bulunduğunun, numune yağın % 70’inde yağ renginin altın sarısından kahverengine dönüştüğünün belirtildiğini, davacının davalılara ... şirketinden gelen şikayet raporunu 29.09.2016 tarihinde teknik raporu ise 05.10.2016 tarihinde ilettiğini, davalının “redüktörlü motorların içinde toz kalıntılarının muhtemelen döküm sonrası temizlikte kullanılan kumdan kaynaklandığını, rulmandaki hasarın keçenin dışarıdan aldığı darbe sonucu zarar görmesinden kaynaklanmış olabileceğini, yağın boşaltılmasının normalde sağlanması gerektiğini, ... dizel şirketinin muhtemelen boşaltma için nakliye sonrasında yapılması gereken tapa değişikliğini yapmamış olabileceğini ve tüm bu konuların saha ziyareti sonrasında sorunun netlik kazanacağını…” belirttiğini, 12.10.2016 tarihli mailde davalı ...’ün kullanılan yağın 90 derece sıcaklıkta hesap yapıldığında doğru seçildiği ve yaklaşık 20.000 saat çalışma ömrüne sahip olduğu, bu durumda yağın bozulma nedeninin çıkış keçesinin yüksek sıcaklıktan bozulması ve buna bağlı olarak redüktör içinde su ve yabancı madde girmesinden kaynaklandığının belirtildiğini, 19.10.2016 tarihli emailde üst keçenin bozulmasının ısı ile olduğun ancak bu keçenin üstte olduğu için yeterince yağ almadığının ve yağsızlıktan dolayı hızla bozulduğunun, keçenin sağlıklı çalışması için mutlaka dudağının yağ alması gerektiğinin ayrıca üstte bulunan dudak ile mil arasında oluşan cebe toz gelmemesi gerektiğinin, tozun hızlı bir şekilde özellikle silis/kum tozunun keçeyi bozacağının belirtildiğini, yeni yapılacak redüktörlerde hem toz tutulması hem de yağlama sağlanması gerektiğinin belirtildiğini, ... şirketinin 18 adet yedek redüktör talep ettiğini, yapılan görüşmelerde ... şirketinin 20 yeni redüktör imal etmeyi kabul ettiğini, bunlarda toza karşı mil faturası üzerine takılan ve tozu keçe dışına iten parçanın çift viton keçe, kuvvetlendirilmiş rulman kullanılacağı ayrıca keçeler arasına sentetik yağ ile doldurulacağının belirtildiğini, 27.11.2016 tarihinde ... şirketinin bir teknisyeninin ...’e ziyarete gittiğini, tasarım değişikliğiyle sorunun çözülemeyeceğinin tespit edildiğini, kullanılan yağın uygun olduğunun tespit edildiğini, servis ekibinin incelemeleriyle 79 redüktörün rulmanının değiştirildiğini, 2 tanesinin redüktörle değiştirildiğini, ilk servisten sonra proje sahasından benzer şikayetlerin alındığını, bunların ...’a iletilmesine rağmen geri dönüş olmadığını, ... tarafından ...’e 4 ziyaret yapıldığını, davacının davalı ...'dan seviş talebine ilişkin bir yazışmanın olduğunu, iyileştirilmiş 2 adet redüktörde 7 ay sonra tekrar aynı sorunların çıktığını, soruların redüktörlü motor yerine direkt kalkışlı motorlarla çözülebileceğinin belirtildiğini, davalı ...’dan sorunları çözmesinin istendiğini, bu konuda hiçbir ek maliyete katlanmayacaklarını belirttiklerini, bu yaklaşımın davacı tarafından da uygun bulunmadığını, davalının güven vermediğini, direkt kalkışlı motorda karar kılındığını, davacının belirli masraflar yaptığını, 96 adet direkt kalkışlı motor aldığını, nakliye ve teslim masrafları yaptığını, 18 adet redüktörlü motorun teslim masraflarını yaptığını, ... şirketinin dava konusu motorun... olduğunu, redüktörün ise ...olduğunu, 26.07.2017 tarihli raporunda belirtmesine karşın ... redüktörün sahip olması gereken koşul ve performanslara sahip olmadığının belli olduğunu, ...’e göre ...’in sınırlı koruma verdiğini, IP 66’nın ise toz girişine tamamen korumalı, su jetine karşı korumalı olduğunu, sınırlı su girişine izin verdiğini, davalılardan ...’ın 26.07.2017 tarihli raporunda belirttiği gibi tasarım hatalarından dolayı redüktörün içindeki yağın boşaltılmasının mümkün olmadığını, davacının ... şirketinin tedarikçisi olduğunu, birçok projede kullanıldığını, davalının redüktörlerinin tasarım ve imalat hatalarından dolayı zarar gördüğünü, davacının yeni projelerde kapsam dışında tutulduğunu, ciro kaybı yaşayacaklarını ileri sürerek ilk aşamada 100.000,00 TL’nin davalı taraftan ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı ...A.Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle, davalı ile davacı arasında bir borç olmadığını, bu nedenle husumet yönünden davanın reddini istediklerini, siparişlerin diğer davalı ...’a geçildiğini, taraflar arasındaki görüşmelerde makinelerin çalışacağı ortamın tozlu olduğunun belirtildiğini ancak ortamın kumlu olduğunun belirtilmediğini, makinelerin satışından sonra birtakım problemlerin çıktığını, çift taraflı kapalı rulman yerine açık rulman kullanıldığının belirtilmesi üzerine 20 adet redüktörün bedelsiz karşılandığını, bunun sonucu ...’in ...’a fatura kestiğini ancak Yılmaz’ın ödeme yapmaması nedeniyle davalının iyiniyet olarak aynı tutardaki faturayı davalıya kesmesinin, davalının da Yılmaz’a yansıtmasının önerildiğini, davalının diğer davalı ile davacının uzlaşması için iyi niyetli davrandığını, davalının siparişleri aynen diğer davalıya geçtiğini, kendilerine yüklenebilecek bir kusur olmadığını belirtmiştir.
Davalılardan ... A.Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; husumet, zaman aşımı ve hukuki menfaat yönünden itiraz ettiklerini, çalışma ortamıyla ilgili eksik bilgi verildiğini, siparişlerin 2013 yılında geçildiğini, Koruma Sınıfının ...olarak belirtildiğini, Ortam Durumu: Bilgi yok, kum fırtınası, tozlu ortam, yağmur bilgisinin olmadığını, bu bilgiler doğrultusunda redüktör tasarımı yapıldığını, ilk sipariş ve ikinci sipariş toplam 96 adet olduğunu, problemlerin bu bilgilerin davalıya verilmemesinden doğduğunu, bu hususların defter ve belgeler üzerinde yapılacak inceleme ile tespit edilebileceğini, davacının iddialarının asılsız ve soyut olduğunu, yapılan toplantıda yağ vizkozitesinin doğru seçildiğinin ispat edildiğini, redüktörlerin kullanıldığı alandaki kum fırtınalarına dair en ufak bir bilgiden haberdar edilmediğini, bedelsiz olarak 20 redüktörün üretilip teslim edildiğini, yapılan saha ziyaretinde davacının sipariş aşamasında belirtmediği iklim şartlarının (kum fırtınası, yağmur) arızaya neden olduğunun tespit edildiğini, redüktör keçelerinin kumla kaplı olduğunun görüldüğünü, kumun doğadaki aşındırma özelliği en yüksek olan malzeme olduğunu, arızanın da kumun keçeyi bozmasından sonra başladığını, redüktör keçesinde ilave önlem alınmadan böyle bir ortamda çalışmanın mümkün olmadığının belirtildiğini, rulmanın açık veya kapalı olmasının arızanın nedeni olmadığının, lider rulman üreticisi ...’in teknik raporuyla sabit olduğunu, hatalı üretim yapılmadığını, ... koruma sınıfı talep etmemiş olmasına rağmen davalı tarafından... (TSE onaylı) redüktör sağlandığını, zira ... dahi kullanılsa arızanın önlenemeyeceğini, zira kuma karşı korumasız olduğunu, yüksek sıcaklığa ve toza karşı korumalı ola ... malzemeden imal edilen toz dudaklı keçe kullanıldığını, çalışma ortamıyla ilgili bilgi verilmemesine rağmen toz dudaklı keçe kullanıldığını, davacının redüktörlerin çalışacağı bölgeyi bilmesine rağmen davalıya bu konuda bilgi vermediğini, davalının 30.000 saat sonra rulman ve yağ değişimi göz önüne alarak tasarım yaptığını, rulman değişimi yapılırken yağın tamamen boşalabildiğini, ...’e giden servis ekibinin şahsi harcamalar dahil 150.745,00 TL masrafını davalının karşıladığını, iyi niyetli davrandığını, davacının siparişlerinde yer almayan hususları eksiklikmiş gibi göstermesinin iyi niyetli olmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER :
Bilirkişi raporları, Taraflar arasındaki yazışmalar, sevk irsaliyesi, fatura örnekleri, fotoğraflar, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ KABUL VE GEREKÇE:
Davacı tarafından açılan dava, satın alma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının üretici davalı ...A.Ş.'nin bayi olan davalı ...A.Ş.'den aldığı davaya konu redüktörlerin tasarımsal ve üretimsel hataları olduğu yoludaki iddiasının yerinde olup olmadığı, yerinde ise davacının yapmış olduğu masraflardan kaynaklanan zarar miktarının ne kadar olduğu, husumet itirazlarının, zamanaşımı definin ve hukuki menfaat itirazının yerinde olup olmadığı hususlarındadır.
Mahkememizin 06/07/2020 tarihli ... Esas...Karar sayılı dosyasından verilen davanın reddine ilişkin karar, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 19/10/2023 tarih ... Esas ... Karar sayılı kararı ile "Kabule göre ise dava konusu olan redüktörlerin ...'den getirttirilerek depoda olduğu belirtilmesine ve ayıplı olduğu iddia edilen ürünlerin sipariş üzerine üretilen ürünler olduğu göz önünde bulundurularak ürünler üzerinde teknik bilirkişi marifeti ile bilirkişi incelemesi yapılarak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken davalı üretici firmanın fabrikasında gerçekleştirilen inceleme sonucunda düzenlenen rapora göre karar verilmiş olması da isabetli görülmemiştir." ifadelerine yer verilerek kaldırılmıştır. Mahkememizce yargılamaya devam edilerek, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin kararına göre dosyada bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafın deposunda olduğu belirtilen ve dava konusu olduğu ileri sürülen redüktörler üzerinde inceleme yapılmak suretiyle rapor düzenlemesi için dosya Makine Mühendisi bilirkişi ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi Mahkememize sunmuş olduğu 25/08/2024 tarihli raporunda özetle; "Kök raporda belirtildiği üzere yeniden yapılan incelemede de, dava konusu redüktörlerdeki keçelerin yoğun kumla temas etmesi nedeniyle aşınarak devre dışı kaldığı, bu boşluktan redüktör içine giren kumun içindeki yağla birleşerek yağın vasfını kaybetmesine ve redüktörün dönmemesine neden olduğu tespit edilmiştir. Gerek davacı şirket tarafından davalılara verilen teknik şartnamenin ve gerekse hasarlı redüktörlerin incelenmesinden, davacı şirketin teknik şartnamesinin hazırlanmasında, redüktörlerin kullanılacağı ortamın aşırı kumlu tozlu olduğu yönünde bir bilgi verilmediği, dolayısıyla ... sınıfı motorların ve ...sınıfı redüktörlerin bu şartlarda sorunsuz çalışmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla sorunun davacı şirketin teknik şartnameyi uygun şekilde hazırlamamasından kaynaklandığı kanaatine varılmıştır. Davalı şirketçe sağlanıp teslim edilen redüktörlerin, teknik şartnameye uygun şekilde kapalı alanda çalışabilecek şekilde tasarlanıp imal edildiği, bu haliyle redüktörlerin davacı tarafından hazırlanan teknik şartnameye uygun olduğu görüşüne varılmıştır. Dolayısıyla dava konusu redüktörlerin ...’deki çalışma sahasında bulunan açık alandaki aşırı yoğun kumlu atmosfer nedeniyle kısa zamanda bozulmasında davalı şirkete yüklenebilecek bir kusur oranının olmadığı tekrar tespit edilmiştir. Davacı şirketin davalılara verdiği sipariş yazısında motorların ...koruma sınıfı olması gerektiğini özellikle belirttiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak; "Kök raporda yapılan tüm tespitlerin aynen geçerli olduğu, Davacı şirketin davalı şirketlere verdiği siparişlerde koruma sınıfının ... olması gerektiğini yazarak ...'deki çalışma şartlarına uygun olmayan bir koruma sınıfına sahip ürün siparişi verdiği, Sipariş konusu ürünlerin ...'deki çalışma şartlarına uygun olmamasında davalı şirketlere kusur yüklenmesinin mümkün olmadığı," sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.
Somut olayda, Davacı şirketin davalılara verdiği sipariş yazısında motorların ... koruma sınıfı olması gerektiğini özellikle belirttiği, ...'deki çalışma şartlarına uygun olmayan bir koruma sınıfına sahip ürün siparişi verildiğinin, sipariş konusu ürünlerin ...'deki çalışma şartlarına uygun olmamasında davalı şirketlere kusur yüklenmesinin mümkün olmadığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği ve bilirkişi Raporunun dosya kapsamına uygun, ayrıntılı, açıklayıcı ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşıldığından davacının davasının reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanununca alınması gerekli 427,60 TL ilam harcının peşin yatırılan 1.707,75 TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılmış olan 1.280,15 TL harcın davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 30.000,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş. ve ... A.Ş.'ye verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı ... A.Ş. tarafından yapılan 800,00 TL bilirkişi ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
6-Kullanılmayan bakiye gider avanslarının karar kesinleştiğinde yatıran taraflara iadesine,
Dair tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı.04/12/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır