T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/818 Esas
KARAR NO: 2024/313
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 29/12/2022
KARAR TARİHİ: 21/05/2024
İstanbul 33. İş Mahkemesi'nin 2022/827 Esas 2023/624 Karar numaralı görevsizlik kararı ile Mahkememize tevzi edilen ve Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle Rekabet yasağına aykırı davranılması ve haksız rekabet nedeniyle sözleşmede kararlaştırılan bedel arttırımı hakkımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00TL cezai şartın ve haksız rekabet tazminatının faiz ve ferileri ile müşterek ve müteselsilen tahsili ve bu aşamada alacağımızın garantisi zımmında davalının manekul ve gayrimenkullerine ihtiyati tedbir konulması talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yan tarafından açılan davayı kabul etmediklerini, davacı yanın dava tutarını belirleyebilir durumda olduğunu, dava dilekçesinde de talep miktarının net belirtildiğini, ancak dava net belirtilen rakam üzerinden açılmadığını, müvekkiline imzalatılan sözleşmenin ilgili maddesinde müvekkilin çalışmasının tamamen kısıtlandığını, yasaklar bölgeler adı altında tüm Marmara Bölgesi'nin belirlendiğini, yasaklı süre adı altında 6 ay süre belirlendiğini, rekabet halinde olan veya olması muhtemelen işlerde temsilci, yönetici, ortağı, müdürü, çalışanı, danışmanı veya hissedarı olarak çalışmasının yasaklandığını, tek taraflı cezai şart ile düzenlenen sözleşmenin geçersiz olduğunu, davacı yan tarafından davalıya imzalatılan sözleşme içerisinde bulunan hüküm, çalışma hak ve özgürlüklerine aykırı ve geçersiz olduğunu, açıklanan nedenlerle; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: ... 33. İş Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar numaralı kararı, Sosyal Güvenlik Kurumu yazı cevabı, Davalıya ait Ücret Bordrosu, Islah Dilekçesi, Arabuluculuk Anlaşamama Tutanağı, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE: Dava, hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra işçinin rekabet yasağını ihlal ettiği iddiasına dayalı olarak TBK'nın 444 ve devamı maddeleri ve sözleşme uyarınca cezai şart bedelinin tahsili talebine ilişkindir.
Davacı taraf, davalının hizmet sözleşmesinde yer alan rekabet yasağına aykırı davrandığından bahisle sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın tazminini talep etmiş, davalı taraf davanın reddini talep etmiştir.
Taraflar arasında imzalanan 15/03/2019 tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesinin 10.2. maddesi ile rekabet yasağı düzenlenmiş ve sözleşme süresince ve/veya sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde; işveren'in müşterileri ve müşteri olmaları ihtimali bulunan şahıs ve/veya şirketlerle kendi adına doğrudan veya dolaylı olarak ticari bir ilişki tesis etmeyeceğini ve/veya işveren'in müşterilerinin mevcut ticari ilişkilerini sona erdirmeleri konusunda herhangi bir telkinde bulunmayacağını,10.3. maddesi ile sözleşmenin herhangi bir nedenle sona erdikten sonra 2 yıl süresince İşveren'in ve/veya bağlı kuruluşlarının faaliyet konusu ile doğrudan rekabet teşkil edecek herhangi bir işle etmeyeceğini ve/veya firmalarla çalışmayacağını, kabul edilmiştir. Davalı kendi isteği ile 05/03/2021 tarihinde davacı nezdindeki "Müşteri Temsilcisi" görevinden ayrılmış, SGK kayıtlarına göre 16/07/2021 tarihinde dava dışı ...A.Ş.'de "Lojistik Operasyon Sorumlusu" olarak çalışmaya başlamıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Rekabet Yasağının Koşulları başlıklı 444. maddesinde "Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir. Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkanı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir." hükmü ve rekabetin sınırlandırılmasına yönelik 445. maddesinde; "Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Hakim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir." hükmü yer almaktadır.
6098 sayılı Kanun 818 sayılı Kanun'dan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir geçersizliğin öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı bakımından hakime uyarlama yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır. Hakime tanınan bu yetkinin gerek müstakil açılan bir uyarlama davasında ve gerekse de ihlal halinde açılacak bir tazminat davasında kullanılabileceği kuşkusuzdur. Ayrıca aynı Kanun'un 444/2. maddesi "Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir." hükmü haiz olup, anılan madde hükmü uyarınca rekabet yasağının işçinin yaptığı iş nedeniyle edindiği bilgileri, çalışmaya başladığı başka bir rakip işletmede kullanarak davacı işverene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bulunması halinde geçerli olacaktır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2018/1393 Esas,2019/2838 Karar sayılı içtihadı ve benzer yönde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 10/11/2022 tarih, 2020/1473 Esas ve 2022/1614 Karar sayılı kararı).
Davalının da kabulünde olduğu üzere, davalı uzunca süre çalıştığı davacı şirkette müşteri temsilcisi pozisyonundan ayrılmış ve rekabet yasağına konu dava dışı ...A.Ş.'de "..." olarak çalışmaya başlamıştır. SGK ve ticaret sicil kayıtlarından rekabet yasağına konu dava dışı şirket ile davacı şirketin aynı alanda faaliyet gösterdiği de tarafların kabulünde olup bu husus ihtilafsızdır.
Davalının, davacıya ait işyerinden ayrıldıktan kısa bir süre sonra, davacı şirket ile aynı şehir ve bölgede bulunan aynı işi yapan dava dışı şirkette "..." olarak çalışmaya başlamsı nedeniyle, sözleşmedeki rekabet yasağı kuralını ihlal ettiği, davalının pozisyonunun TBK.'nın 444/2.maddesi uyarınca davacıya önemli bir zarar verecek konumda olduğu, zira davalının pozisyon itibariyle davacı şirketin müşterilerini, satış ve pazarlama rakamlarını, tekniğini ve gizli bilgilerine ulaşmak imkanına sahip olduğu, davalının davacı şirketin müşteri portföyü, bilgi birikimi ve ticari bilgileri aynı iş kolunda faaliyet gösteren rakip firma bünyesinde çalışarak davacı işverene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bulunduğu görülmektedir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 27/04/2022 tarih, 2020/530 Esas ve 2022/676 Karar sayılı kararı).
TBK 445/1 maddesine göre yapılan sözleşmede her ne kadar yer ve işin türü bakımından sınırlama bulunmamakta ise de şirketin rakibi olabilecek ibaresi dikkate alındığında, sınırlamanın aynı alanda faaliyet gösteren ve aynı müşteri kitlesi (bölgeye) hitap eden rakiplerin kastedilmek istenmiş olması nedeniyle, yer (coğrafi sınırlama) ve işin türü bakımından da sınırlama öngörülmüş (Marmara Bölgesi ve 6 ay) olduğu ve bu nedenle sözleşme hükmünün geçerli olduğu sonucuna ulaşılabilecektir.
Hizmet sözleşmesi içerisinde rekabet etmeme yasağına dair hüküm bulunduğu hallerde, sözleşmenin, hem hizmet ilişkisinin devamı sürecinde geçerli olan bir hizmet sözleşmesini, hem de hizmet sözleşmesi sona erdirdikten sonra da yükümlülükler öngören bir rekabet etmeme sözleşmesini ihtiva ettiğinin kabulü gerekir. Bu durumda, hizmet sözleşmelerinde sadece işçi aleyhine konulan cezai şart hükümlerin geçersiz olduğunu hüküm altına alan 6098 sayılı Kanun'un 420 inci maddesinin taraflar arasında akdedilen rekabet etmeme sözleşmesine uygulanma imkanı bulunmamaktadır (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 11.02.2019 tarih, 2017/3977 E. ve 2019/990 K. sayılı kararı). Dolayısıyla bu yönde yapılan savunmaya itibar edilememiştir.
6098 sayılı TBK’nın 445/2 fıkrasına göre de "Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir." Bu hükümden ve konuya ilişkin diğer hükümlerden de anlaşılacağı üzere, 6098 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme ile 818 sayılı Kanundan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir geçersizliğin öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı ve süresi bakımından hakime uyarlama yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır. Hakime tanınan bu yetkinin gerek müstakil açılan bir uyarlama davasında ve gerekse de ihlal halinde açılacak bir tazminat davasında kullanılabileceği kuşkusuzdur (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 26/11/2019 Tarih, 2018/1961 E. ve 2019/7515 K. sayılı kararı ).
Anlatılan gerekçe ile davalının rekabet etmeme yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle sözleşmenin 10. maddesi ile belirlenen cezai şart talep koşullarının gerçekleştiği anlaşılmış ve davalının, davacı işveren nezdinde aldığı son brüt ücret üzerinden re'sen yapılan hesaplama neticesinde 54.900,00 TL cezai şart bedelini ödemesi gerektiği, bu bedelin makul olması ve davacı şirkette uzun süreli çalışmasının olması sebebiyle hakkaniyet indirimi yapılmasına gerek olmadığının kabulü, uyuşmazlık kapsamında yasal faiz uygulanacağından avans faiz talebinin reddi ile davanın kısmen kabulü yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
Rekabet yasağından kaynaklı 54.900,00 TL ceza-i şart bedelinin dava tarihi olan 29/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin faiz isteminin reddine,
2-Alınması gereken 3.750,22 TL peşin harçtan peşin+ıslah yatırılan 1.001,18 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 2.6749,04 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye İrad Kaydına,
3-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13 ve 14. Maddeleri ile Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 680,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-Davacı tarafından yapılan 80,70 TL peşin harç, 920,48 TL ıslah harcı, 80,70 TL başvuru harcı, 11,50 TL vekalet harcı, 940,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 2.033,38 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Kullanılmaya ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/05/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır