T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/142 Esas
KARAR NO : 2025/850
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 04/03/2024
KARAR TARİHİ : 04/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile distribütör ve davalı arasında 01/10/2015 tarihli açık satış noktası sözleşmesi ve 15/12/2016 tarihli ek protokol imzalandığını, tarafların bu sözleşme ve ek protokol uyarınca karşılıklı yükümlülük altına girdiklerini, sözleşme gereğince davalının sözleşme süresince sözleşme adresinde yazılı iş yerinde müvekkili şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerini düzenlilik ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, satmayı ve bulundurmayı, müvekkili şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği yerli ürünler ile lisanslı üretime konu ürün ve ithal ürün kategorilerini içeren yabancı ürün dahil olmak üzere toplam 200.000 Litre miktarındaki ürünü asgari litre dağılımına uygun olacak şekilde satın almayı taahhüt ettiğini, ve bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı ve bira satışını azaltacak davranış ve eylem içerisinde girmeme gibi yükümlülükleri kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkili şirketin sözleşme gereğince yükümlülüklerinin tamamını eksiksiz olarak yerine getirmiş olmasına rağmen, davalının sözleşmeye aykırı eylemlerini öğrendiklerini, bunun üzerine davalının iş yerine ... 15 Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Diş sayılı dosyası ile yapılan keşif akabinde ibraz edilen raporda " işletmede hem fıçı hem kutu ürünlerin satışa arz edildiği mahalde ... ibareli herhangi bir ürün satışı, satışa arzı ve teşhirinin söz konusu olmadığı, mahalde fıçı ürünlerde ... ve ... ürünlerinin satışa arz edildiği ve bu iki markanın aktif fıçı tesisatının bulunduğu,...'in de fıçı tesisatının bulunduğu ancak ... ürünü olmadığı tesisatın boş olduğu ... fıçı kulesi olmadığı tespitlerine raporda yer verildiğini, rapor ekinde yer alan fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere davalı şirketin müvekkili şirket ile imzaladığı sözleşme karşılığında genel katkı almasına ve çeşitli yükümlülükler altına girmesine rağmen sözleşmedeki yükümlülüklerini ihlal ettiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından davalı aleyhine ... 31 İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasıyla katkı bedeli iadesi, cezai şart, ihtarname ve delil tespit masraflarının ödenmesi talepli olarak icra takibi başlattıkları icra takibine davalının itirazı üzerine huzurdaki davayı ikame ettiklerini, taraflar arasındaki sözleşme ve ek protokol uyarınca toplamda 638.119,89 TL nakit bazlı katkı bedelinin davalıya ödendiğini, buna ek olarak davalının sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması veya sözleşme hükümlerinden birini ihlal etmesi halinde aldığı katkı payını ödemenin yapıldığı tarihten itibaren T.C Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz orano üzerinden hesaplanacak faiz ile birlikte geri ödeyeceği ve ayrıca 200.000 USD cezai şart ödeyeceği hükmünün yer aldığını, müvekkili tarafından davalı aleyhine başlatılan icra takibine haksiz olarak itiraz ettiğini beyan ederek davalının ... 31 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava dilekçesinde iddia ettiği hususların tamamının kötü niyetli ve haksız alacak elde etme gayesi içeren bir takım beyanlardan ibaret olduğunu, taraflar arasında imzalanan açık satış sözleşmesinin 01/10/2015 tarihinde imzalandığını sözleşmenin 3 maddesinde işletici, işletmekte olduğu işyerinde şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 200.000 litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt ettiğini, iş bu sözleşme herhangi bir süre sınırlamasına bağlı olmaksızın iş bu satış miktarının tamamlanması ile birlikte kendiliğinden sona erecektir ibaresi olduğunu, tarafların karşılıklı mutabakat neticesinde bu defa 15/12/2016 tarihli ek protokol imza edildiğini bu protokol gereğince işletici müşterilerine satmayı taahhüt ettiği bira litresi karşılıklı mutabakat ile bundan böyle 140.000 litre olarak değiştirildiğini, bu kapsamda gerek sözleşme de gerekse ek protokol hükümleri uyarınca taraflar arasındaki anlaşma herhangi bir süre satışına bağlanmamış olup, satış miktarına bağlandığını, davacının sunduğu sipariş listesinde sözleşmenin kuruluş tarihi olan ekim 2015 döneminden ekim 2019 dönemine değin müvekkilin 107.916,82 litre sipariş geçtiği hususunun izahtan vareste olduğunu, ekim 2019 yılını takip eden süreçte özellikle covid-19 pandemisinin etkisiyle müvekkil işletmenin satış oranlarında son derece düştüğünü, yine takip eden dönemde çok uzun süre kapalı kalması nedeniyle yeni sipariş geçmediğini, pandeminin etkisini yitirmesi akabinde işletmeyi tekrar faaliyete soktuklarını ve davacı ile iletişime geçtiklerini ancak davacı iddiaların aksine sözleşme hükümlerini yerine getirmeyerek müvekkile satıştan imtina ettiğini, ... 15 Sulh Hukuk mahkemesinin ...d.iş dosyasından yapılan keşifte müvekkili şirket çalışanının beyanlarına başvurulduğunu, şirket çalışanı distribitörlerinin müvekkil işletmeye mal vermeye başladıklarını beyan ettiğini, bu kapsamda sipariş haddinin tamamlanmaması ve sözleşmedeki diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesinde asıl kusurun davacıda olduğunu, davacının aradan geçen yaklaşık on yıllık süre zarfında sözleşme yükümlülüklerini bizzat kendisi yerine getirmeyen davacı tarafın sözleşme hükümlerinin ve açıkça hakkın kötüye kullanılması yoluyla haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, dosyaya bizzat davacı eliyle sunulan belgelerden müvekkilinin 2019 yılına değin üstlendiği edim yükümlülüğünün %76 sından fazlasını ifa eden müvekkilinin sözde yükümlülüğünü yerine getirmediği iddiası ile davacının yerine getirdiği tüm edimlerini geri istemesi üzerine bir de üstüne 200.000 USD tutarında cezai şart talep etmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, asla kabul anlamına gelmemek üzere yalnızca davacının ikrarı esas alındığında dahi edim yükümlülüğü büyük ölçüde yerine getirilen bir sözleşmede davacının sözleşmenin başından itibaren yerine getirdiği tüm edimlerin iadesini talep etmesi davacı nezdinde sebepsiz zenginleşme yaratacağını ve sözleşme hükümlerini kötüye kullanan ve tekelleşme noktasında müvekkile mecburiyet yaratmaya çalışan davacının söz konusu talebinin yerinde görülmemesi gerektiğini, öte yandan davacı tarafından müvekkilinin "İşletmede hem fıçı hem kutu ürünlerin satışa arz edildiği; mahalde “...” ibareli herhangi bir ürün satışı, satışa arzı ve teşhiri söz konusu olmadığı,-Mahalde fıçı ürünlerde “...” ve “...” ürünlerinin satışa arz edildiği ve bu iki markanın aktif fıçı tesisatının (tesis ve kule) bulunduğu, ...'in fıçı tesisatının da bulunduğu ancak ... ürünü olmadığı (tesisatın boş olduğu), ... fıçı kulesi olmadığı" şeklindeki eylemleri ile sözleşmeye aykırı hareket ettiği bu kapsamda .... 1. Noterliği'nin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi haklı sebeple feshettiği bildirdiğini, söz konusu her üç ihlal iddiasını da kabul etmediklerini, mahalde fıçı ürünlerde ... ve .... ürünlerinin satışa arz edildiği ve bu iki markanın aktif fıçı tesisatı bulunduğu şeklinde zikredilen ihlal iddiasının kapsımını anlamadıklarını zira müvekkilinin ilgili sözleşme ile yanlızca ... ürünlerinin satışını yapmayı üstlenmediği gibi böyle bir edim yükümlülüğünün geçerliliği de olmayacağını, sözleşmeyi müvekkili şirket ile davalı şirket akdettiğini, sözleşme konusu işletme adresi olarak gösterilen binanın tüm katlarındaki işletmelerin müvekkiline ait olduğunu, incelemenin davacının mahkemeyi yanıltıcı beyanları doğrultusunda tek bir katta gerçekleştirdiğini, diğer katlarda ... ürünleri ve ... logolu teçhizatların halen mevcut olduğunu beyan ederek davanın reddine ile davacı tarafın takip konusu alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Bilirkişi Raporu, ... 31. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası, faturalar ve Sözleşme suretleri, Arabuluculuk Anlaşamama Tutanağı, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE:
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dava, taraflar arasında imza altına alınan Açık Satış Noktası Sözleşmesinden kaynaklı katkı bedeli iade ile cezai şart bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı vekili, davalının taraflar arasında imzalanan sözleşmede belirtilen yükümlülüklerinden işletmede ... ürünlerinin bulundurulmadığını, ... ürünleri dışında ürünlerin satıldığı ve sözleşme uyarınca kesintisiz bir şekilde ürün alımı yapılması gerekirken buna uyulmadığı, bu nedenle ödenen katkı bedelinin iadesi ile cezai şarta hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, ürün satın alım için bir süre ön görülmediği, pandemi etkisi nedeni ile satış oranlarının düştüğü ve işletmenin kapalı olması nedeni ile yeni ürün siparişi verilemediğini, ... ürünlerinin işletmede bulunduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Uyuşmazlık konusu; davacı ve davalı arasında imzalanan 01.10.2015 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi (“Sözleşme”) ve 15.12.2016 tarihli ek protokol ("Ek Protokol") da belirtilen yükümlülüklerden davalının sözleşmede kararlaştırılan marka ürünleri sözleşmeye uygun şekilde satışa hazır bulundurup bulundurmadığı, davacının davalıya ürün satmaktan imtina edip etmediği, talep edilen cezai şartın fahiş olup olmadığı, ... 31. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına konu itirazların yerinde olup olmadığına ilişkindir.
Sözleşmenin incelenmesinde;
Sözleşmenin 2.maddesinde; davalı (işletici) şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt etmiştir. Sözleşmenin 3.maddesi ile davalı işletici işletmekte olduğu işyerinde şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 200.000 LT miktarındaki ürünü müşterilere herhangi bir süre sınırlamasına bağlı olmaksızın satmayı taahhüt etmiştir.
Sözleşmenin 10/i maddesinde ise davalı işletici kendisine sadece şirket ürünlerinin satış ve sunumunda kullanılması kaydı ile ariyet olarak verilen fıçı tesislerini(kule,soğutucu, dolu fıçı ve CO2 tüpünü) işletme içerisindeki Ek-2 de belirtilen ve şirketin de öngördüğü şekil ve yerlerde konumlandırmayı kabul ve taahhüt yükümlülüğü altına girmiştir.
Sözleşmenin 20.maddesi ile davalı şirket işletici ‘nin veya onunla birlikte çalışanların sözleşme veya eklerinde belirtilen hükümlerden yükümlülüklerden veya taahhütlerden herhangi birini yerine getirmemesi veya ihlal etmesi halinde önceden herhangi bir ihtar ve hükme gerek kalmaksızın tek taraflı olarak derhal işbu sözleşmeyi fesh etmeye, katkının ödenmemiş kısmını elinde tutarak ödememeye ve işletici madde 21 ‘de belirtilen her türlü hak ve alacaklarıyla birlikte uğradığı her türlü zararı talep etmeye ve kendisine verilen her türlü tazminatı önceden herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın nakde çevirerek tahsil etmeye ve her türlü yasal yola başvurmaya yetkili olacağı kararlaştırılmıştır.
Sözleşmenin 21.maddesinde davalının sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması veya sözleşme hükümlerinden birini ihlal etmesi halinde aldığı katkı payını ödemenin yapıldığı tarihten itibaren T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz ile birlikte geri ödeyeceği ve ayrıca 200.000,00-ABD Doları (ikiyüzbin ABD Doları) cezai şart ödeyeceği belirtilmiştir.
..15. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyası ile yapılan işletmede ... ürünlerinin bulunmadığına dair sözleşmeye aykırılıklar tespit edilmiştir. Davalı tarafından yapılan itirazlarda işyerinin tamamının incelenmediği bir kısmının incelendiği sözleşme yükümlülüklerine uygun olarak diğer katlarda ... ürünleri, ... logolu teçhizatların halen mevcut olduğunu beyan ederek buna ilişkin fotoğraflar sunmuştur.
Davalıya 23.01.2025 tarihli duruşma ara kararı ile "Davalıya satış yapıldığına ilişkin sunmuş olduğu görsellerin çekim zamanına ilişkin ve davacıdan 2019 ekim ayından sonra (2020-2021-2022-2023) ürün alımı yaptığına/talepte bulunduğuna ilişkin defter ve kayıtlarının ilgili kısımlarını sunmak üzere 2 haftalık süre verilmesine, sunulmadığı takdirde sunmuş olmaktan vazgeçmiş sayılacağına ve mevcut delillere göre uyuşmazlığın sonuçalndırılacağının ihtarına," karar verilmiştir. Davalı verilen süre içerisinde diğer katlarda ... ürünlerinin bulunduğuna ilişkin delilleri ve fotoğrafların çekim tarihi ile ürün talepte bulunmasına rağmen davacı tarafından ürün satışı yapılmadığına ilişkin belgeleri sunmadığından sübut bulmayan soyut savunmaları kabul görmemiştir.
Sözleşmede kararlaştırılan ürün miktarının alımı için bir süre öngörülmemiş ise de, sözleşmenin 2. maddesinde tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul etmiştir. Davalıya 2019 ekim ayından sonra (2020-2021-2022-2023) ürün alımı yaptığına/talepte bulunduğuna ilişkin belgelerini defter ve kayıtlarını sunması için kesin süre verilmiş ancak belirtilen dönemlerde sözleşmenin 2. Maddesine uygun olarak düzenli bir şekilde ürün alımı yapıldığı veya talepte bulunulduğu halde davacı tarafından ürün satımı yapılmadığına ilişkin her hangi bir belge, delil sunulamamıştır. Böylelikle davalının düzenli bir şekilde ürün alım yükümlülüğünü ihlal ettiği sabit görülmüştür. Davacı ... 15. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...D. İş sayılı dosyası ile yaptırmış olduğu tespitler, sunduğu deliller ve bilirkişi incelemesi ile de davalının yükümlülüklerini ihlal ettiğini ispatlamıştır.
06.10.2025 tarihli bilirkişi raporunda sözleşmenin 20. maddesine uygun bir şekilde ödenen katkı payı bedeli ve işlemiş faizi hesaplanmıştır. Yapılan bilirkişi incelemesinde cezai şartın davalının ekonomik mahvına sebep olup olacağı anlaşılmakla kararlaştırılan 20.000 USD cezai şart miktarında % 90 oranında indirim yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1- Davalının ... 31. İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasına vaki itirazının kısmen iptali le takibin; (Cezai şart % 90 indirim ile) 2.000 USD cezai şart asıl alacak ve 295,89 USD işlemiş faiz,
- 638.119,89 TL katkı payı asıl alacak, 1.003,58 TL ihtarname masrafı, 625.216,31 işemiş faiz olmak üzere toplam 1.264.339,78 TL üzerinden
Takip talebinde yazılı şartlarla kaldığı yerden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2- Davalının icra takibine haksız yere itirazda bulunması ve alacağın likit olması nedeni ile toplam TL alacağın % 20 oranında icra inkar tazminatının ( İİK md.67/2) davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
- İİK md. 67/2 uyarınca alacak likit ve itiraz haksız olduğundan USD cinsinden talep edilen alacağın takip tarihindeki USD kuru üzerinden belirlenecek asıl alacağın TL karşılığı % 20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3- Harçlar Kanununca alınması gerekli 91.218,44 TL ilam harcından peşin yatırılan 95.081,71 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 3.863,27 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4- Arabuluculuk ücreti olan 3.600,00 TL nin kabul ve red oranına göre 3.575,52 TL sinin davacıdan, 24,48 TL sinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
5- Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 204.950,39 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım (51.386,67 TL işlemiş faiz) üzerinden hesaplanan 45.000,00 TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,
7- Davacı tarafından yatırılan 91.218,44 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvuru harcı, 60,80 TL vekalet harcı, 24.000,00 TL bilirkişi ücreti, 295,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 24.783,40 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre 24.614,87 TL nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine bakiyesinin davacı üzerine bırakılmasına,
9-Taraflarca yatırılan kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Dair, .taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.04/12/2025
Başkan
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Üye
(e-imza)
Katip
(e-imza)