T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/340 Esas
KARAR NO : 2025/669
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/06/2024
KARAR TARİHİ : 14/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ...ve ... tarihli Franchise Sözleşmeleri, 17.02.2023 tarihli Franchise Sözleşmesine ek olarak imzalanmış ... Standartları ve Franchise Sözleşmesine ilişkin tadil Sözleşmesi, ... akdedildiğini, müvekkilinin sözleşmeden doğan yükümlülüğünü usulüne uygun şekilde ifa ettiğini, davalının ise birçok kez ihlal ettiğini, davalı tarafından ... 8. Noterliğinden keşide edilen ... tarihli ve ... yevmiye no.lu ihtarname ile Franchise Sözleşmesini feshettiğinin iletildiğini, davalının bu ihtarnamesine müvekkili tarafından ... 59. Noterliğinin ... tarihli .. yevmiye no.lu ihtarnamesi ile hem cevap verildiğini hem de davalının feshinin haksız fesih olması nedeniyle Franchise Sözleşmesinin müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiğinin belirtildiğini, davalının, fesih ihtamamesinde talep edilen cezai şart meblağını bu güne kadar ödemediğini, davalı tarafın sağlık sorunları nedeniyle sözleşmesini feshettiğini belirttiğini, ancak aynı yerde açılmış bulunan işyerinde hem davalının serviste çalışan personel olarak çalışmaya devam ettiğini hem eşinin de yeni açılan işyerinde kasada çalışmaya devam ettiğini, müvekkil şirketin Franchise Sözleşmesi'nin 17. Maddesi gereğince periyodik olarak veya dilediği zaman muhatabın iş bu sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini usulüne uygun şekilde ifa edip etmediğini tespit etmek ve mağazada verilen hizmetin kalitesini ölçmek amacıyla denetleme yapma hakkına sahip olduğunu, söz konusu ihlaller neticesinde müvekkili tarafından ... 59. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye no.lu ihtarname ile Franchise Sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini Franchise Alan şayet sözleşmeyi feshedecekse de sözleşmenin 30. maddesi gereği 2.500.000,00-TL ödeyerek feshedebileceğini, ancak davalının bu tutarı da ödemediğini, Davalı tarafından dürüm kutusu kullanılmamış olması nedeniyle; Franchise leşmesi'nin "Paketleme Malzemesi" 10. maddesini ihlal ettiğini, davalının sözleşmenin bu hükmünü ihlal etmiş olması nedeniyle 2.500.000 TL tutarında cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunu, davalının kalmış döneri imha etmemiş ve kullanmış olması nedeniyle; Franchise Sözleşmesi'nin “Ürünlerin Temini ve Kullanım Süresi" 9. maddesini ihlal ettiğini, davalının sözleşmenin bu hükmünü ihlal etmiş olması nedeniyle 2.500.000 TL tutarında cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunu, davalının dürüm içerisinde kaşar peyniri kullanmamış ve eksik gramajda çıtır but vermiş olması nedeniyle; Franchise Sözleşmesi'nin "Ürünlerin Temini ve Kullanım Süresi" 9. maddesini ihlal ettiğini, davalının sözleşmenin bu hükmünü ihlal etmiş olması nedeniyle 10.000-TL tutarında cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunu, davalının Sözleşmedeki mesai saatlerine uymadan şubesini erken kapatmış olması nedeniyle Franchise Sözleşmesi'nin 25. maddesinin "Mesai Saatleri" hükmünü ihlal ettiğini, davalının sözleşmenin bu hükmünü ihlal etmiş olması nedeniyle 5.000-TL tutarında cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunu, davalının kamera ile görüntü alınmasını engellemiş olması nedeniyle; Franchise Sözleşmesi'nin 29. maddesi xxxi. hükmünü ihlal ettiğini, bu hükmün ihlal edilmiş olması nedeniyle 2.500.000 TL tutarında cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunu, taraflar arasındaki franchise sözleşmesinin yürürlük süresinin 20 yıl olduğunu, müvekkili şirketin, davalıyı franchise zincirine dahil ederken franchise sözleşmesinin yürürlükte kalacağı süreyi, mağazanın bulunduğu lokasyonu ve mağazanın özelliklerini dikkate alarak kar beklentisi ile sözleşmeyi akdettiğini, davalının kusuru nedeniyle, Franchise Sözleşmesinin sona ermesinin müvekkili şirketi kar kaybına sürüklediğini, Franchise Sözleşmesinin yürürlüğü sırasında şubenin döner ve malzeme satış rakamları ve cirolarının cari hesap ekstresi ve muavin defterden tespit edilebileceğini, kazanç olarak, değerlendirildiğinde matrah rakamlarının %20'si gibi bir oran brüt kar olarak hesaplanabileceğini, bu hesaplama neticesinde müvekkili Şirketin uğradığı müspet zararın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL tutarındaki müspet zararının (kar kaybının) ödenmesini talep ettiklerini, Franchise Sözleşmesi'nin fesihten itibaren kalan süresinin 18 yıl 3 ay olduğunu, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkil şirketin yet zararının (kar kaybı) tazmini için şimdilik 1.000 TL tutarında tazminatın mevduata uygulanan en yüksek faizi ile ödenmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500.000 TL tutarında cezai şartın mevduata uygulanan en yüksek faizi ile ödenmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılara dava dilekçesi ve tensip tutanağı tebliğ edilmiş, davalı tarafça davaya cevap verilmemiştir.
Davalı ...'ın 03.12.2024 tarihli duruşmada alınan beyanında, söz konusu işletmeyi başkasına devrettiklerini, kendisinin astım hastası olduğu için çalışamadığını, 650.000,00 TL zararlarının olduğunu, eşinin şu anda borçlarını ödemek için orada çalıştığını beyan etmiştir.
Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, sözleşmeden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imza edilen Franchise sözleşmeleri kapsamında taraflarca üstlenilen edimlerin gereği gibi yerine getirilip getirilmediği, davalı tarafça ve ardından davacı tarafça sözleşmenin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, davacının şimdilik 1.000,00-TL kar kaybı, şimdilik 500.000,00-TL cezai şart istemlerinin yerinde olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.
Mahkememizin 10/01/2025 tarihli ara kararı gereğince dosyamız rapor hazırlanmak üzere mali müşavir bilirkişi, ekonomi ve finans alanında uzman bilirkişi ve Gıda Mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından ibraz edilen 13/05/2025 tarihli raporda özetle;
"1.Davacının iddiası taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından defalarca ihlal edilmiş olduğu, süresinden önce haklı nedenle feshedildiği bu bakımdan oluşan zararların ve cezai şart tazminatlarının ödenmesi gerektiği yönündedir. Davalının iddiası ise yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle sözleşmenin haklı olarak feshedildiği yönündedir.
2. Taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından gönderilen fesih ihbarıyla sona erdirildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar davacı taraf, göndermiş olduğu karşı ihtarnameyle sözleşmenin kendisi tarafından haklı nedenle feshedilmiş olduğunu ileri sürmüş ise de, fesih beyanı tek taraflı (karşı tarafın kabulüne gerek olmaksızın) karşı tarafa ulaşmakla hüküm doğuran bir irade beyanı olduğundan sözleşmenin davalının fesih beyanıyla sona ermiş olduğunun kabulü gerekir. Davalı taraf fesih gerekçesi olarak sağlık sorunlarını göstermiştir. Ancak taraflar arasındaki sözleşme şahsa sıkı surette bağlı dolayısıyla davalı tarafından bizzat yerine getirilmesi gereken bir sözleşme olmadığından ve yine raporda tespit edildiği üzere davalının defalarca sözleşmeyi ihlal ettiğinden yapılan fesih bildiriminin haklı olmadığı sonucuna varılmaktadır.
3. Her ne kadar taraflar arasındaki sözleşmede defalarca fesih nedeniyle cezai şart tazminatı düzenlenmiş ise de anılan cezai şartlar sözleşmenin davacı tarafından feshedilmesi hallerine ilişkin cezai şartlar olup somut olay açısından fesih nedeniyle uygulanması gereken cezai şart tazminatı hükmü, davalı tarafından sözleşmenin feshedilmesini düzenleyen 30. madde hükmüdür.
"Sözleşmenin Franchise Alan Tarafından Feshedilmesi” başlığını taşıyan sözleşmenin 30. Maddesine "Franchise Alan işbu sözleşmeyi 2.500.000 TL (iki milyon beş yüz bin Türk Lirası) tutarında cezai şart ödeyerek tek taraflı olarak feshedebilir... Bu halde, Franchise Veren cezai şart tutarını aşan müspet zararının tazmin edilmesin talep edebilir... Franchise Alan, fesih nedeninin haklı olmadığının tespit edilmesi halinde, 2.500.000 TL (iki milyon beş yüz bin Türk Lirası) tutarında cezai şart ödemeyi gayrikabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder”. Söz konusu hüküm uyarınca davalı taraf sözleşmeyi haklı nedenle feshetmediğinden davacıya kararlaştırılan 2.500.000 TL'lik cezai şart tazminatını ödemekle yükümlüdür. Anılan sözleşme uyarınca bu cezai şart tazminatı aşan bir zararın varlığı davacı tarafından ispat edilemediğinden davacının bu cezai şart tazminatı dışındaki tazminat taleplerinin yerinde olmadığı kanaatindeyiz.
4. Yukarıda, teknik inceleme bölümünde, tespit edildiği üzere, sözleşmenin uygulanması aşamasında;
- davalının 27.05.2022 tarihinde siparişte dürüm kutusu kullanılmaması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 5.000-TL cezai şart tazminatını 18.06.2022 tarihli ihtarname tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte,
- davalının 05.07.2022 tarihinde işyerini mesai saatlerinden erken bir saatte kapatması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 5.000-TL cezai şart tazminatını bildirim tarihi olan 05.07.2022 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte,
- davalının 05.08.2022 tarihinde kalmış baton döneri tekrardan döner ocağına takması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 5.000 TL cezai şart tazminatını ihtarname tarihi olan 08.08.2022 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte,
- davalının 23.11.2022 tarihinde dürüm kutusunu ikince kez kullanılmaması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 10.000 TL cezai şart tazminatını ihtarname tarihi olan 06.12.2022 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte,
- davalının 24.01.2023 tarihinde dürüm kutusunu üçüncü kez kullanılmaması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 20.000 TL cezai şart tazminatını ihtarname tarihi olan 22.02.2023 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte,
- davalının 21.08.2023 tarihinde dürüm kutusunu dördüncü kez kullanılmaması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 20.000 TL cezai şart tazminatını ihtarname tarihi olan 06.09.2023 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte,
cezai şart tazminatlarını da ödemesi gerektiği kanaatindeyiz.
SONUÇ
Yukarıda ayrıntılarıyla arz ettiğimiz nedenlerden dolayı bilirkişi kurulumuz,
Defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı yönünden; Tarafımıza ibraz edilen davacı defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulmuş olduğu, ibraz edilen defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapıldığı, 31.12.2023 tarihi itibariyle davacının faturalara bağlı olarak herhangi bir bakiye alacağının bulunmadığı,
Hukuki tespitler yönünden
Taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından haklı neden olmaksızın feshedildiği bu bakımdan fesih sonucuna bağlanan 2.500.000 TL'lik cezai şart tazminatının ödenmesi gerektiği, bu tazminatı aşan zararların somut olarak ispat edilmediği dolayısıyla davacının kar kaybından kaynaklanan zarar taleplerinin yerinde olmadığı,
Sözleşmenin ifası aşamasında da davalının sözleşmeyi defalarca ihlal ettiği, yapılan ihlaleler nedeniyle de cezai şart tazminatı ödenmesi gerektiği, cezai şart tazminatlarının rapor içerisinde yer aldığı,..." sonuç ve kanaatine varılmaktadır. Alınan raporun dosya kapsamında uygun denetime elverişli şekilde düzenlendiği görüldüğünden Mahkememizce hüküm kurmaya elverişli bulunmuştur.
Davacı ile davalı ... arasında 18.01.2023 tarihinde Franchise Sözleşmesi imzalandığı, diğer davalı ...'in de işbu sözleşmeye, Franchise alan ...'ın sözleşmeden kaynaklanan her türlü borcundan dolayı 2.500.000,00 TL'ye kadar müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla kefil olduğu hususunda herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Anılan sözleşme davalı tarafın sağlık sorunları gerekçe gösterilerek feshedilmiş ise de taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından bizzat yerine getirilmesi gereken bir sözleşme niteliğinde olmadığı, raporda tespit edildiği üzere davalının defalarca sözleşmeyi ihlal ettiği, bu durumda yapılan fesih bildiriminin haklı olmadığı sonucuna varılmış, taraflar arasındaki sözleşmenin 30. Maddesi uyarınca davalı tarafın sözleşmeyi haklı nedenle feshetmemesi nedeniyle davacıya kararlaştırılan 2.500.000 TL'lik cezai şart tazminatını ödemekle yükümlü olduğu, anılan sözleşme uyarınca bu cezai şart tazminatını aşan bir zararın varlığı davacı tarafından ispat edilemediğinden davacının bu cezai şart tazminatı dışındaki tazminat taleplerinin yerinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak dava dilekçesine konu edilen miktarlar göz önünde bulundurularak davacının cezai şart istemi yönünden davanın kabulü ile toplam 500.000,00-TL cezai şart miktarının dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanacak en yüksek banka faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, müspet zarar istemi yönünden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre;
1-Davacının cezai şart istemi yönünden davanın kabulü ile, toplam 500.000,00-TL cezai şart miktarının dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanacak en yüksek banka faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının müspet zarar istemi yönünden davanın reddine,
3-Karar tarihine göre alınması gereken 34.155,00 TL harçtan, 8.555,83 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 25.599,17 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13,14. Maddeleri ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13,14. Maddeleri ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin, 3.193,61-TL sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen geriye kalan 6,39 TL nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri gereğince hesaplanan 79.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvuru harcı, 60,80-TL vekalet harcı, 8.555,83 -TL peşin harç, 21.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.705,00 TL tebligat posta gideri olmak üzere toplam 31.749,23 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı ve davalılar tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliyesi ( İstinaf Mahkemesi ) nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 14/10/2025 09:35:58
Katip ... Hakim ...
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır