T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:2024/350 Esas
KARAR NO :2025/363
DAVA:6361 Sayılı ..., Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Alacak)
DAVA TARİHİ:10/07/2017
KARAR TARİHİ:08/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı ..., Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile ... ... A.o. arasında .... Noterliğinde 13 Temmuz 2011 Tarihli ... yevmiye nolu ... sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşme gereği Paletli ekskavatör , ... marka, 2011 model, ... şasi nolu, ... motor nolu, 123kw,hidrolik , sarı renkli iş makinesinin tahmini maliyetinin 251.834,00 TL olduğunu, Bu iş makinesi 01.06.2014 tarihinde ... ili ... mahallesi ... mezrası ... köyünde faaliyet gösterir iken terör örgütü üyelerince yakıldığını, bu durumun Davalı yana bildirildiğini, bu olaya ilişkin yasal süreç ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyasına konu olduğunu ve bu dosya kapsamında alınan ifadeler toplanan deliler olayın Terör olayları neticesinde meydana geldiğinin görüldüğünü belirtmiştir. Müvekkili ile Davalı arasında sözleşmeye konu olan iş makinesinin Sigortalanmış olduğunu ve bu olay nedeniyle Davalının 115.285,00 TL ... SİGORTA şirketinden aldığını, ayrıca bu iş makinesinin hurda olarak satışı haricen 29.000,00 TL ye davalı yanca yapıldığını ve Davalının müvekkiline 400.000,00 TL civarında ödeme yaptığını ve Müvekkilinin borcu bitmek üzereyken meydana gelen olay nedeniyle son iki-üç taksitini ödeyemediğini, müvekkilinin yaşanan olaylar nedeniyle mağdur olduğunu, Davalının kötü niyetli davranıp bu olaydan sonra müvekkiline sözleşme gereği aynı özelliklere sahip bir iş makinesi temin etmesi gerekirken bunu yapmadığını, ayrıca yakılmış iş makinesine ait sigortaca yapılan ödemeleri de aldığını. Müvekkilinden kalan borcu da ayrıca istediğini ve tahsil ettiğini ve bu nedenle müvekkilinin mağdur olduğunu, davalının müvekkili şirkete araçlarının terör örgütünce yakılması ve kullanılamaz hale getirilmesi nedeni ile Davalı tarafça müvekkiline aynı özelliklere sahip araç temin etmesi gerektiğini bu zamana kadar bu durumdan imtina ettiğini belirtmiştir.Davacı taraf yukarıda izah edilen nedenlerden dolayı tensip ile birlikte davalı tarafça ... sözleşmesi gereği ... SİGORTA A.Ş ile yapılan sigorta sözleşmesinin ve bu sözleşme doğrultusunda ... SİGORTA A.Ş den aldığı tazminat bedelinin evraklarının istenilmesine, Davalı tarafça sözleşmeye konu olan ve şu an kullanılamaz hale gelen PALETLİ EKSKAVATÖR , ... MARKA, 2011 MODEL, ... ŞASİ NOLU, ... MOTOR NOLU, 123KW,HİDROLİK İş makinesine emsal bir iş makinesinin müvekkili şirkte vermesi hususunda davalı yan aleyhine hüküm kurulmasına davalı yanın bu hususu yerine getirememesi halinde araç bedelinin müvekkiline ödenmesine bu talepleri için fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile şimdilik 500 TL alacak talebinde bulunduklarını, davalı yanın leasing sözleşmesi geregi ... SİGORTA A.Ş den aldığı sigorta bedelinin Müvekkiline ödenmesi bu konu alacağa ilişkin olarak şimdilik 500 TL fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile toplamda 1.000.TL nin olayın meydana geldiği tarihten itibaren mevduata işleyecek en yüksek faiz ile birlikte yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygı ile talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ;
Müvekkili ... ... A.O. bu faaliyeti kapsamında, müvekkili şirket ile davacı ... arasında .... Noterliğinde 13/07/2011 tarih ve ... yevmiye Düzenleme Şeklinde ... Sözleşmesi ("Sözleşme") akdedildiğini, bu Sözleşme uyarınca, mülkiyeti müvekkili şirkete ait ... Marka 2011 Model ... tipi, ... tescil plaka numaralı Ekskavatörü, ... yolu ile davacı Kiracı'ya kiraladığını, Sözleşme uyarınca ... yolu ile Davacıya kiralanan iş makinesinin davacının kullanımı ve zilyetliğinde iken, 01.06.2014 tarihinde ...'de meydana geldiği belirtilen terör olayları neticesinde yandığını ve kullanılamaz hale geldiğini, 01.06.2014 tarihi itibariyle Davacı Kiracının Sözleşme Ödeme Planı uyarınca, ödemeleri, diğer bir ifade ile müvekkili şirkete olan borcunun devam ettiğini, davacı tarafça ödenmesi gereken nispi peşin karar ve ilam harcı davacı tarafça tamamlanıncaya kadar, Harçlar Kanununun 30 ve 32. Maddeleri ile HMK. 150'inci maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiklerini, davacının dava konusu taleplerinin sözleşmesel veya yasal herhangi bir hukuki dayanağı bulunmadığını, müvekkili şirketin, dava konusu iş makinesinin davacıya tesliminden sonra sözleşme süresi içerisinde gerçekleşen hasar ve ziyanından herhangi bir yasal sorumluluğu bulunmadığını ve bu husus ve Kiralanan'ın sözleşme süresi içerisinde, Kiracının elinde iken hasar ve ziya uğraması halinde ne şekilde hareket edileceği ve bu durumda tarafların hak ve borçlarının ne olduğu hem taraflar arasındaki ... Sözleşmesi'nde hem de bu Sözleşme'nin tabi olduğu yasada açıkça düzenlenmiş olduğunu, Dava konusu olayda, davacı tarafça ... yolu ile kiralanan iş makinesinin Sözleşme devam ederken 01.06.2014 tarihinde ...'de meydana gelen terör olayları neticesinde yanması ve kullanılamaz hale gelmesi üzerine de harfiyen yasa ve sözleşme hükümlerine göre hareket edildiğini, dava dilekçesinden ve davacının dava konusu ettiği taleplerinden, davacı tarafın müvekkili şirketi bir araç kiralama (rent-a- car) şirketi gibi gördüğü ve bu bakış açısı ile talepler ileri sürdüğü anlaşıldığını, Müvekkili şirket özel yasasına göre kurulmuş ve faaliyet gösteren bir finansman kuruluşu olup, kiralama konusu mala ilişkin finansman sağlamakla yükümlü olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak yasa ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri uyarınca davacı Kiracı'nın müvekkili şirketten herhangi bir mal talebi hakkı olmadığı gibi, kiralama konusu iş makinesinin tam hasara uğraması nedeniyle sigorta şirketi tarafından yapılan hasar bedeli ödemesi nedeniyle de müvekkili şirketten herhangi bir alacak hakkı bulunmamakta olup, haksız davanın reddi gerektiğini belirtmiş olup, yukarıda açıklanan nedenlerle davacı tarafça eksik ödenen nispi peşin ve karar ilam harcının tamamlanmasına kadar dosyasının işlemden kaldırılmasını, sözleşmesel ve yasal herhangi bir hukuki dayanağı bulunmayan haksız davanın reddini, yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin davacı taraftan tahsilini talep etmiştir.
DELİLLER;
.... Noterliği 13 Temmuz 2011 Tarihli ... yevmiye nolu ... sözleşmesi, Olay tutanakları, ruhsat bilgileri, bilirkişi raporu, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyası.
GEREKÇE;
Dava, ... sözleşmesine konu makinenin terör olaylarında yakılarak ziyaı olması nedeni ile yanan makine yerine başka makine verilmesi, terditli talep olarak makine bedeli ve sigorta bedelinin ödenmesi istemine ilişkindir.
Davacı ıslah dilekçesi ile makine yerine 360.000 TL bedel talebinde bulunmuştur.
Mahkememiz ... ile davanın reddine hükmedilmiştir. Verilen karara karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi 2021/744 Esas 2024/861 Karar sayılı ilamı ile ilk verilen kararın kaldırılmasına hükmedilmiştir.
Davacı ile davalı ... ... A.O arasında .... Noterliğinde 13 Temmuz 2011 Tarihli ... yevmiye nolu ... sözleşmesi akdedilmiştir. Bu sözleşme gereği paletli ekskavatör, ... marka, 2011 model, ... şasi nolu, ... motor nolu, 123kw hidrolik, sarı renkli iş makinesinin tahmini maliyetinin 251.834,00 TL ile almıştır. Sözleşmeye konu iş makinesi 01.06.2014 tarihinde ... İli ... Mahallesi ... Mezrası ... Köyünde faaliyet gösterir iken terör örgütü üyelerince yakılmıştır. Bu hususta ... Cumhuriyet Başsavcılığının ...numaralı soruşturma yürütülmektedir.
6361 sayılı ... kanunun 24. maddesinde;
(1) Kiracı, sözleşme süresince ... konusu malın zilyedi olup, sözleşmenin amacına uygun olarak her türlü faydayı elde etme hakkına sahiptir.
(2) Kiracı, ... konusu malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre itinayla kullanmak zorundadır.
(3) Sözleşmede aksine hüküm yok ise kiracı, malın her türlü bakımından ve korunmasından sorumlu olup, bakım ve onarım masrafları kiracıya aittir.
(4) Kiralama konusu malın sigorta ettirilmesi zorunludur. Malın kimin tarafından sigorta ettirileceği sözleşmede gösterilir. Sigorta primleri kiracı tarafından ödenir.
(5) Malın sözleşme süresi içinde hasar ve ziyaı sorumluluğu kiracıya aittir. Bu sorumluluk ödenen sigorta miktarının karşılanmayan kısmı ile sınırlıdır ve aşan kısım kiracı tarafından karşılanmak zorundadır.
(6) Kiracının seçimi ve talebi üzerine üçüncü kişiden sağlanan malın ayıplı olmasından kiralayan sorumlu tutulamaz. Aynı hüküm, malın bizzat kiracıdan sağlanması hâlinde de uygulanır.
Hükmü mevcuttur.
Buna göre, sözleşmeye konu malın kiracı, malın her türlü bakımından ve korunmasından sorumludur. Malın sözleşme süresi içinde hasar ve ziyaı sorumluluğu kiracıya aittir. Yine malın sigorta ettirilmesi zorunlu olup, sigorta primleri kiracı tarafından ödenir.
... sözleşmesinin 20. ve 26/f maddesi uyarınca sigorta tazminatı kiracının kiralayana hiç bir borcu bulunmadığı takdirde kiracıya ödenecektir. Sigorta sözleşmesinin poliçe kapsamında yapılacak ödemeler başlıklı 5. Maddesi uyarınca sigortacı tarafından kabul edilmiş hasar ve ziyan için sigortacının ödemekle yükümlü olacağı hasar tutarının alacaklısı sigorta ettiren sıfatıyla kiralayan olup, kiracının hiç bir nam altında sigortacıdan talep hakkı bulunmamaktadır.
Sözleşme hükümlerinin değerlendirilmesinde sözleşme hükümlerinin taraflar arasında müzakere edildiği, 6361 sayılı ... Kanunu hükümlerine uygun olduğu dolayısıyla genel işlem koşulları bulunmadığı kanaati oluşmuştur.
Mahkememizce yapılan bilirkişi incelemesinde 06.06.2014 tarihinde hasar gören iş makinesine ilişkin düzenlenen 2014/645 nolu eksper raporu neticesinde davalı şirkete 25.08.2014 tarihinde sigorta şirketinden ... Sigorta hesabına sovdaj bedeli düşülerek 115.285,00 TL ödenmiştir. Bu bedel aynı gün davacı ... hesabına alcak kaydedilmek suretiyle cari hesap borcundan düşülmüştür. Cari hesaba ilişkin borç alacak ilişkisi bilirkişi raporunun 7. Sayfasında tablo olarak gösterilmiştir. Buna göre davalının davacıdan 34.640,74 TL temerrüt faizi alacağı bulunmaktadır.
İstinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi 2021/744 Esas 2024/861 Karar sayılı ilamında;
"...Davalı şirketin toplamda 69.336,52 TL olan temerrüt alacağından 34.479,06 TL tutarından vazgeçmesi sonucundan Davacıdan 34.640,74 TL tutarında kesinleşen temerrüt faizi alacağının olduğunun tespit edildiği, ancak bilirkişi raporunun içerik kısmındaki davalının davacıyı takip ettiği cari hesaba ilişkin tabloda yer verilen rakamlar ile raporun sonuç kısmında ulaşılan rakam arasında çelişki bulunduğu, rapor üzerinde bu nedenle denetim yapılamadığı, davalının davacıdan 34.640,74 TL alacaklı olduğuna dair sonuca nasıl ulaşıldığının anlaşılamadığı, raporun denetime elverişli ve ayrıntılı olmadığı anlaşılmakla, davacının sözleşmenin 26/f ve 20. Maddesine göre dava tarihinden itibaren davalıdan alacağı bulunup bulunmadığı ayrık durumda davalının davacıdan alacağı bulunup bulunmadığı hususunda ek rapor alınarak sonucu göre karar verilmesi gerektiği..." gerekçesi ile Mahkememizden verilen kararın kaldırılmasına hükmetmiştir.
İstinaf ilamı uyarınca bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. Bilirkişi ek raporunda;
"Özetle; 13.07.2011 tarihli sözleşme kapsamında Davacı bünyesinde taksitlerinin ödemesi devam eden finansal kiralamaya konu iş makinesinin zarar görmesi neticesinde Davacının sovtaj bedelini Davalıya fatura ettiği ve bu sovtaj bedeli fatura bedellerini Davalı şirketten icra kanalı ile tahsil ettiği görülmüştür. Sigortadan alınan hasar bedelinin Davalı şirketin ödeme planında yer alan anapara borcuna mahsup edilmesi neticesinde kalan tutarın Davacıya iade edildiği, hasarın oluştuğu tarih öncesi ve sonrasında oluşan toplam 69.639,02 TL temerrüt faizinin Davacı inceleme tarihi itibari ile 34.998,28 TL tutarlık kısmından vaz geçildiği, kalan kalan tutar olan 34.640,74 TL tutarında gecikme zammı alacağının devam ettiği tespit edilmiştir. Davalı ... ... şirketinin Davacı ...`ndan ana para yönünden alacak bakiyesinin kalmadığı, 69.639,02 TL gecikme zammından DAVACI LEHİNE işlem olan 34.998,28 TL tutarlık kısmından vaz geçildiği, kalan 34.640,74 TL tutarında (Temerrüt Faiz alacağından kalan tutar) Davacıdan alacaklı olduğu..." tespitlerine yer verilmiştir.
Bu kapsamda; 6361 sayılı ... kanunun 24. Maddesi, sözleşmenin 20, 26/f maddeleri, sigorta sözleşmesinin poliçe kapsamında yapılacak ödemeler başlıklı 5. maddesi uyarınca hasar ve ziyaı sorumluluğu kiracıya aittir. Bilirkişi incelemesi ve dosya içeriği ile 06.06.2014 tarihinde hasar gören iş makinesine ilişkin düzenlenen eksper raporu neticesinde davalı şirkete 25.08.2014 tarihinde sigorta şirketinden ... Sigorta hesabına sovdaj bedeli düşülerek 115.285,00 TL ödendiği, bu bedelin aynı gün davacı ... hesabına alcak kaydedilerek cari hesap borcundan düşüldüğü anlaşılmıştır. Sigorta tazminatının yeniden ödenmesi halinde mükerrer ödeme olacak olması nedeni ile davacı tarafın davalıdan alacağı bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın reddine,
2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan , Peşin yatırılan 31,40 TL ve 6.148,00 TL harcı olmak üzere toplam 6.179,40 TL harçtan mahsubu ile artan 5.564,00.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettiğinden A.A.Ü.T ne göre reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 57.600,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafın yapmış olduğu, 50 TL posta tebligat giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6- Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadasine,
Dair, .taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.08/05/2025
Başkan ...
(e-imza)
Üye ...
(e-imza)
Üye ...
(e-imza)
Katip ...
(e-imza)