T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/145 Esas
KARAR NO: 2025/152
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 27/02/2025
KARAR TARİHİ: 28/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili firmanın, ... Bankası ... Şubesi ... numaralı hesabından 01.11.2024 basım tarihli... numralı 25 adet çek koçanı alındığını, daha sonra içinde çeklerin olduğu poşeti araç içindeki diğer çöplerle birlikte çöpe attığını ancak çekleri çöpe attığını fark etmediğini, müvekkili firmayı arayan banka görevlilerinin ödenmeyen çekleri olduğuna dair bilgilendirmeleri üzerine çek koçanının kayıp olduğunun anlaşıldığını, müvekkili firmanın ... numaralı çekleri bu şekilde müvekkili firmanın elinden rıza dışı çıktığını, çeklerin kaybolması ile ilgili 26.02.2025 tarihinde ... Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, müvekkili firmanın çeklerinin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi ve bu kişilerce bu çeklerin doldurularak ihtiyati haciz yoluyla müvekkilnin borcu olmayan bir meblağı ödemek zorunda kalarak mağduriyet oluşmaması için davaya konu çekler için ödeme yasağı konulmasını, ... Bankası ... Şubesi'nin ... numaralı hesabı adına müvekkil firma adına basılmış ... numaralı 15 adet çek için ödeme yasağı konulmasına; ... Bankası'na ... Şubesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... numaralı hesabı adına müvekkil firma adına basılmış ... numaralı 15 adet çek hakkında ödeme yasağı kararının bildirilmesine, ... Bankası ... Şubesi'nin ... numaralı hesabı adına müvekkil firma adına basılmış ... numaralı 15 adet çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir.
Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı ve keşideci sıfatıyla dava açtığının sabit bulunduğu, HMK.nun 138. maddesi uyarınca dava şartları hakkında dosya üzerinden karar verilebileceği anlaşılmakla Anayasanın 141/son ve HMK.nun 30. maddelerinde düzenlenen usul ekonomisi ilkesi gereği dosya üzerinden karar verilmiştir.
Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır.
Davacının keşidecisi sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu, bu hususta bir tereddüt bulunmadığı, ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı, dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmaktadır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarih, 2016/10022 Esas ve 2018/2952 Karar sayılı ilamı).
Nitekim benzer şekilde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 14/09/2015 tarih, ...Esas ve ... Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; "...Davaya konu çeklerin boş çek yapraklarından ibaret olmakla, boş çek yapraklarının zayi nedeniyle iptalinin talep edilemeyeceği, TTK 781/1. maddesinde belirtilen ibareleri içermediğinin dava dilekçesi kapsamından anlaşıldığı, ayrıca davacının olsa olsa keşideci olabileceği, keşidecinin zayi nedeni ile iptal davası açma yetkisi olmadığından davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddin karar verilmesi.." gerektiği anlaşılmakla davanın HMK madde 114/1-h ve 115/2 gereği hukuki yarar yokluğu nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın HMK madde 114/1-h ve 115/2 gereği hukuki yarar yokluğu nedeniyle dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40 TL harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde bakiye kısmının yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı tarafın yokluğunda verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinde verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı 28/02/2025
Katip ...
✍e-imzalı
Hakim ...
✍e-imzalı