T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/295 Esas
KARAR NO: 2025/522
DAVA: Tanıma Ve Tenfiz
DAVA TARİHİ: 28/04/2025
KARAR TARİHİ: 29/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tanıma Ve Tenfiz davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... Cumhuriyeti yasalarına göre kurulan merkezi ... da bulunan savunma sanayii alanında faaliyet gösteren bir kamu şirketi olduğunu, Müvekkili şirket ile ... nin taraf olduğu 1984 -1990 yılları arasında akdedilmiş toplam 21 adet satış sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmelerin akdedildiği tarih itibarıyla sözleşmede satıcı tarafın dönemin ... bünyesinde faaliyet gösteren ... Sekretaryasına Bağlı Fedarel Tedarik Ve Alım Müdürlüğü isimli kurum olduğunu, bu kurumun görev ve yetkileri ... nın dağılmasının ardından ... sınırları içinde yeniden yapılandırıldığını bugün halen faaliyetlerine devam eden ve dava konusu sözleşmelere dayalı alacakların yasal halefi olan müvekkili şirket tarafından devralındığını, müvekkili şirketin davalı ile akdedilen sözleşmeler uyarınca askeri amaçlı özel techizat, mühimmat, haberleşme sistemleri ve çeşitli savunma ürünlerinin satı ve teslimatını gerçekleştirdiğini, ancak sözleşmede öngörülen %10 peşinat ve %90 kredi esasına dayanan ödeme palanı çerçevesinde ... tarafından yalnızca kısmi ödemeler yapıldığını, bir takim sözleşmesel yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, davalı tarafından kredi geri ödemeleri yapılmadığını ayrıca taraflar arasında 2001 yılında ... da gerçekleştirilen uzlaşma görüşmelerinde ... temsilcileri toplam borç miktarının 122.746.545,39 USD olduğunu açıkça kabul etmelerine rağmen, müvekkili şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu kapsamda müvekkili şirket tarafından ... aleyhine 2011 yılında ... nezdinde tahkim başvurusu yaptığını, ...'te ... nezdinde ... dosya numarası ile tahkim yargılaması başladığını, tahkim yargılaması sonucunda tanzim edilen 27/04/2015 tarihli nihai hakem heyeti kararı ile ... Cumhuriyeti'nin müvekkiline toplam 115.418.555,00 USD borçlu olduğuna, 06/11/2001 tarihinden itibaren ana para ve işleyecek faiz tamamen ödeninceye kadar 115.349.622,59 USD tutarındaki alacak üzerinden yıllık %5 oranında basit yasal faiz ödemekle yükümlü olduğuna, müvekkili şirket tarafından ödenen 650.000 USD tutarındaki tahkim yargılamasına ilişkin giderlerin ...'nden alınarak müvekkiline ödenmesine ve müvekkil şirket lehine hükmedilen 60.968 EURO vekalet ücretinin ...'nden alınarak müvekkile ödenmesine karar verildiğini, tahkim yargılaması kapsamında tanzim edilen karar ise nihai ve bağlayıcı olduğunu, bu kararın tenfizi talepleri kapsamında yabancı hakem kararlarının tanınması ve icrası hakkında 10 Haziran 1958 tarihinde Newyork'ta yapılan sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiğini, karar bağlayıcı olduğundan müvekkili şirket tarafından tenfiz talebinde bulunulmasının mümkün olduğunu, taraflar arasında geçerli tahkim anlaşması bulunduğunu, davalı tarafa tahkim yargılamasının usulüne uygun şekilde bilgilendirildiği ve davalıya savunma hakkı tanındığını, davalı taraf kendisine yapılan tebligatlara rağmen tahkim yargılamasına katılmadığını, hakem heyetinin tahkim anlaşmasının sınırları içinde ve yetkisi dahilinde karar verdiğini, tahkim yargılamasında hakem heyetinin oluşumu ve yargılama usulü tarafların anlaşmasına uygun olduğunu, kararın taraflar açısından bağlayıcı olmakla birlikte karar verildiği ülkede iptal edilmemiş veya icrası ertelenmediğini, uyuşmazlığın Türk Hukukuna göre tahkime elverişli olduğunu, kararın kamu genel ahlaka ve düzenine aykırı olmadığını beyan ederek davanın kabulüne karar verilerek ...'nin ... dosya numaralı dosyası kapsamında tanzim edilen 27/04/2015 tarihli hakem kararının tamamının Türkiye Cumhuriyeti'nde tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER;
Tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE:
Dava, ...'nin ... dosya numaralı dosyası kapsamında tanzim edilen 27/04/2015 tarihli hakem kararının tamamının Türkiye Cumhuriyeti'nde tenfizi istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre; bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin, taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme olmalıdır.
Yine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir.
6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. Maddesi uyarınca, ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı madde gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki (6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak) iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir.
Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargıla- manın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.
Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;
Dava taraflar arasında akdedilen sözleşmeler uyarınca askeri amaçlı özel techizat, mühimmat, haberleşme sistemleri ve çeşitli savunma ürünlerinin satı ve teslimatı sözleşmesinden kaynaklanan tanıma tenfiz talebine ilişkindir.
Davalılar tacir sıfatına sahip değildir. Dosya içerisinde davalıların gerçek kişi işletmesinin bulunduğu tacir olduğuna, eldeki uyuşmazlığın da bu ticari işletmeleri ile ilgili olduğuna dair bilgi belge bulunmamaktadır. Bu durumda davanın ticari nitelik arz ettiği sonucuna varmak mümkün değildir.
Davalılar TTK md. 16/2 uyarınca tacir olmayıp, dava 6102 sayılı kanunun 4. maddesinde düzenlenen mutlak ticari davalardan ve aynı kanunun 5. maddesinde belirtilen nisbi ticari davalardan da değildir. Bu nedenle ticari dava mahiyetinde olmayan iş bu davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğundan mahkememizin görevsizliğine ve davanın usulden reddine hükmedilmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Yukarıda açıklandığı üzere ;
1- Davanın, Mahkememizin görevsiz olması nedeniyle 6100 sayılı HMK md. 114/1-c, 115/2 uyarınca dava şartı yokluğundan usulden REDDİNE,
2- Kararın kesinleşmesinden itibaren ya da kanun yoluna başvurulmuş ise bu başvurunun reddi kararının tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde taraflarca müracaat edildiğinde dosyanın görevli İstanbul Asliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3- İki haftalık müracaat süresi içerisinde taraflarca başvuruda bulunulmadığı takdirde HMK md. 20 uyarınca dosyanın resen ele alınarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
4- HMK md. 331/2 uyarınca harç ve yargılama giderlerinin görevli mahkemede hüküm altına alınmasına ancak Mahkememiz görevsizlik kararı sonrasında görevli ve yetkili mahkemede yargılamaya devam edilmemesi ve bu durum belirtilerek Mahkememizden talepte bulunulması durumunda harç ve yargılama giderleri konusunda Mahkememizce karar verilmesine,
Dair, tarafların yokluğunda dosya üzerinden verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/07/2025
Başkan ...
(e-imza)
Üye ...
(e-imza)
Üye ...
(e-imza)
Katip ...
(e-imza)