T.C.
İSTANBUL
4.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/111
KARAR NO: 2024/90
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/06/2022
KARAR TARİHİ: 30/04/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... Tic. Ltd. Şti. ile Müvekkili şirket ile arasında iki adet ürününe yönelik ikame etmiş olduğunu ... 4. FSHHM ...D.İŞ delil tespit sonucu dava konusu ... ve ... sıra numaralı tasarımlarını kapsayan “tasarım tecavüzü” sebebiyle tasarım hukuku konulu Hükümsüzlük gerekçeli hukuki ihtilaflar bulunduğunu, Huzurdaki davanın davalısı ve anılan davanın “Talep Eden'i” ...firması, işbu tasarımların sicildeki “maliki” olmamasına rağmen, bahsi geçen dosyaya sunmuş olduğu .. 8. Noterliği ... Yevmiye Numaralı ... tarihli “Tasarım Devir Sözleşmesi” ile Davaya konu tasarımların sicilde malik görünen diğer davalı ... ’dan diğer davalı ... 'a devrini gösterir devir sözleşmesi sureti kendisini hak sahibi olarak tanıtmış ve müvekkiline yönelik tecavüz tespiti iddiasında bulunduğunu, Bu devir sözleşmesinin huzurdaki davanın açılış tarihi itibariyle Türk patent’e işlenmediğini tespit ettiklerini ve yetkililerce telefon ile de teyit edildiğini, “üçüncü kişi” olarak müvekkilini bağlamayan bu devir sözleşmesi nedeniyle, sicilde malik görünen ...’ı da taraf gösterme zorunluluğu doğduğununu, Müvekkilinin, kendisine ait iki adet tasarımın Davalı ... firmasının haksız şekilde ticari hayatlarına konu edilmesi nedeniyle davalıya yönelik ... 2. FSHM nezdinde 08.04.2022 tarihinde ... D.İŞ sayılı “tespit ve tedbir” dosyasına yönelik, ilgili Yerel Mahkemece, müvekkilleri lehine 09.05.2022 tarihli ihtiyati tedbir kararı vermesi sonucu , o davaya konu tasarımların davalı ... firması tarafından kullanımının tedbiren önlenip durdurulduğunu, ... 22. İcra Müdürlüğü... esas sayılı dosya ile 25.05.2022 tarihinde de zor ve direnme şartlarında icra edildiğini, Davalı taraf ise, gerçekten “zorunlu bir ihtiyaç” değil de, müvekkilimizin başlattığı farklı bir hukuki süreç nedeniyle “karşılık verme” saiki ile işbu dava konusu olan “yeni ve ayırt edici” vasıflara sahip olmayan tasarımlarına dayanarak müvekkil aleyhinde bu tasarımların mülkiyetini 31.05.2022 tarihli devir sözleşmesi üzerine delil tespiti yaptırdığını, İşbu nedenlerle, huzurdaki dava ile mutlak suretle yeni ve ayırt edici vasfı olmayan, Dünyada pek çok önceki tarihli benzerleri olan tasarımların hükümsüzlüğünü ve bu tasarımların müvekkilerine karşı davalılarca kullanılmasının önlenmesi ve ihtiyati tedbir karar verilmesini talep ettiklerini. davalı adına kayıtlı ... ve ... sıra numaralı tescilli tasarımların sicil kaydına “teminatsız olarak” ihtiyati tedbir konmasını ve bu kararın TPE’ne bildirilmesini, ayrıca tek taraflı işlemlerle haksız ve hukuksuz işlemler yapabilme ihtimaline karşın İhtiyati Tedbir talep ettiklerini, Dava konusu ... numaralı tasarımın Türkpatent siciline başvuru tarihi 11.01.2021 ve ... numaralı tasarımın başvuru tarihi ise 19.03.2021 olan Tescilli Tasarımlarına karşın, Dilekçe bünyesinde sundukları görsellerin eski olduğunu , bu görseller dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edici niteliklerini ortadan kaldırdığını, Sunulan delillerden net bir şekilde görüleceği üzere, davaya konu tasarımlara benzer mahiyette tasarımlar, davaya konu tasarımların başvuru tarihinden önce kamuya sunulmuş olduğunu , hal böyle iken davalının tasarımları yeni ve ayırt edici nitelikte olmayıp mutlak surette hükümsüzlüğünü talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin mobilya aksesuarları imal ettiğini ve satış yapıldığını Müvekkillinin üretilen mobilya aksesuarlarını şirket bünyesinde istihdam edilen çok geniş bir ... ekibi tarafından tasarlandığını ve Müvekkillerinin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescil ettirilerek koruma altına alıındığını. ... yatırımları ile çok uzun süreden beri piyasada yer aldıklarını, birçok ulusal ve uluslararası firma ile de iş yaptıkların, Bu haksız kullanımın ... 4. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...D.İş sayılı dosya ile tespit edildiğini Bu haksız kullanımdan ötürü süreç devam etmekte olduğunu ayrıca her türlü şikayet ve dava haklarının saklı tutulduğunu Davacı tarafın huzurdaki davayı, kendilerine karşı açılacak, tasarım hakkına tecavüzün tespit ve meni, maddi/manevi tazminat davasını sürüncemede bırakmak amaçlı olduğunu Nitekim, ileride açılacak davada delil teşkil etmek üzere, müvekkillerinin talebi üzerine ... 4. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...D.İş sayılı dosyası kapsamında davacıya ait iş yerinde delil tespiti yapıldığını. Mahkemece "Davacı yanın ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulü ile ... ve ... tescil numaralı tasarımların, dava sonuçlanıncaya kadar 3.kişilere devir ve temlikinin önlenmesine, bu husuta TPMK'ya müzekkere yazılmasına..." denilmek suretiyle teminatsız olarak, müvekkilerine ait ... ve ... nolu tasarımların 3. Kişilere devrinin engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiğini . Tedbirin kaldırılmasına veya teminata bağlanmasını talep etmişleridir.
Mahkememize sunulan 17/08/2023 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle ; iddia, savunma, davacı ve davalı tarafların yazılı beyanları ve dosyada bulunan delil olarak sunulan ürünler ile benzerlik ilişkisi konusunda iddia edilen tescilli tasarımlar ile dava dosyasının incelenmesi dava dosyası içeriğinde yer alan dilekçeler, içtihat, tutanaklar, keşif/tespit raporları, tanıkların beyanları, sunulan/internet üzerinden yapılan araştırma sonucu ürün, resim ve belgeler ile ilişkin diğer dokümanlar dahil tüm sunulan emanette muhafaza edilen taraflara ait ürün delilleri üzerinde inceleme yapıldığını. dava dosyasına sunulan belgelerin doğrulanması amaçlı tpe internet üzerinden yapılan araştırma-inceleme sonucu ,davalılardan ... (tpe kod: ...)’ya ait ve ... 8. noterliği ... yevmiye numaralı ... tarihli “tasarım devir sözleşmesi” ile kullanım hakkı doğan davalılardan ... ticaret limited şirketi’nde bulunan ...no ve 11.01.2021 tarih ile “...” çoklu endüstriyel tasarım tescili dava konusu 3 nolu tasarım/ resim,... sınıfında ... tarihine kadar , ... no ve ... tarih ile “...” çoklu endüstriyel tasarım tescili dava konusu 2 nolu tasarım/ resim ... sınıfında 19.03.2026 tarihine kadar,6769 sayılı smk kapsamında koruma altında olduğu tespit edildiğini. davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen ... başvuru tarihli ... numara ile endüstriyel tasarım tescilli 3 nolu resimli “...” tasarım; ... internet link adresinde 07.06.2016 tarih kaydı ile yer alan ... aksesuarı ile, tasarım/ürün çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme, nokta-çizgi-düzlem, kalıp, hacim, doku, renk/ışık, biçim/form ile komplike görsel desenin niteliksel yapısı baz alınarak tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında raporumuzun 9. sayfasında karşılaştırmalı incelememiz sonucu , bütünsel bakış ile ürünün bütününde ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından davalı taraf “...” ürünü, özdeşleşik ve belirgin derecede eşdeğer etken olarak, çubuk sayısı ve altyüzeyin ahşap kısmi farklılığa rağmen ortak özellikteki kriter ile ayırt edici vasfına sahip olmadığı ve benzer olarak algılanacağı ,hükümsüzlük talepli tescilli tasarım ile aynı sektör ve aynı müşteri profiline hitap eden ilgili incelemesi yapılan ürün ile benzer olduğu ve hükümsüzlüğe örnek gösterilen ... ürünlerin ınternet yayım tarihi 07.06.2016 tarih kaydı ile smk 56.1-b kapsamında yenilik ve ayırtedicilik kriteri olan tescilli tasarım tarihi öncesi 12 ay öncesi bir tarih olarak, hükümsüzlük koşulları oluştuğunu, davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen ... başvuru tarihli ...numara ile endüstriyel tasarım tescilli 2 nolu resimli mobilyalar için gardrop/ kanepe çekmece açma/kapama, kulp/tutamak fonksiyonel işlevsel aksesuar olarak, mobilya bağlantılarında kullanılan sofistike kütlesel “...” tasarım ... internet link adresinde 22.04.2019 tarih kaydı ile yer alan gardrop/ kanepe çekmece açma/kapama, kulp/tutamak fonksiyonel işlevsel ... aksesuarı ile, tasarım/ürün çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme, nokta-çizgi-düzlem, kalıp, hacim, doku, renk/ışık, biçim/form ile komplike görsel desenin niteliksel yapısı baz alınarak tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında raporumuzun ... sayfasında karşılaştırmalı incelememiz sonucu bütünsel bakış ile ürünün bütününde ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından davalı taraf “...” ürünü, özdeşleşik ve belirgin derecede eşdeğer etken olarak kütlesinde geniş kenar üst kısmın aynalara dönüş radyuslarına ve yan yüzeyin taban kısmında kanal çizgiye sahip olmadığı ve bu kısmi farklılığa rağmen, ortak özellikteki kritere ayırtedici vasfına sahip olmadığı ve benzer olarak algılanacağını hükümsüzlük talepli tescilli tasarım ile aynı sektör ve aynı müşteri profiline hitap eden ilgili incelemesi yapılan ürün ile benzer olduğu ve hükümsüzlüğe örnek gösterilen mobilya ... ürünlerin ınternet yayım tarihi 22.04.2019 olduğu, smk 56.1-b kapsamında yenilik ve ayırtedicilik kriteri olan tescilli tasarım tarihi öncesi 12 ay önesi bir tarih olarak, hükümsüzlük koşulları oluştuğunu ,kanaatimizce davalı tasarımı olan “..” tasarımında tasarımcının seçenek özgürlüğünün geniş olduğu düşünülmektedir. bu bağlamda davalı tasarımının davacı tarafın ve/veya sunulan bu delil niteliğinde ettb tescilli/tescilsiz tasarım/ürünler ile benzer olması ve smk m. 56’da aranan ayırt edicilik kriterini sağlayamaması gerekçeleriyle sayın mahkemenizce uygun görülmesi halinde smk m. 77 uyarınca hükümsüz kılınmasının mümkün olabileceğini ,tespit edilen benzerlikler bakımından tüketici/bilgilenmiş kullanıcı tarafından bu iki ürünü katalogda yada rafta yanyana görüldüğünde, üzerlerinde marka ibareleri olmadan ilk bakışta ürünü gördüğünü varsayarak, kişi üzerinde bakacağı algı ne olacaktır? “şekil nasıl algılanacak?” sorusu bağlamında incelendiğinde; tüketici/satın alacak kişinin bu ürünü “...” gördüğü esnada; ürünü ilk olarak önden göreceği düşünüldüğünde ve bu açıdan ürüne baktığında, tasarımların aynı ürün olduğunu düşündürtebilecek benzerlik mevcut olduğunu bu da davacıya ait hükümsüzlük iddialı tescilli tasarımın ayırtedicilik vasfının mevcut olmadığı sonucunu oluşturduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Mahkememize sunulan 16/01/2024 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle ; iddia, savunma, davacı ve davalı tarafların yazılı beyanları ve dosyada bulunan delil olarak sunulan ürünler ile benzerlik ilişkisi konusunda iddia edilen tescilli tasarımlar ile dava dosyasının incelenmesi dava dosyası içeriğinde yer alan dilekçeler, bilirkişi heyetimiz kök raporumuza tarafların itirazları ve beyanları, içtihat, tutanaklar, keşif/tespit raporları, tanıkların beyanları, sunulan/internet üzerinden yapılan araştırma sonucu ürün, resim ve belgeler ile ilişkin diğer dokümanlar dahil tüm sunulan emanette muhafaza edilen taraflara ait ürün delilleri üzerinde inceleme yapıldığını .davalı tarafın özellikle sözde iddia olarak beyan ettiği ve somut delil niteliğinde internet link/ ürün görselleri vb. bilirkişi heyeti olarak , gerek kök raporumuz öncesi gerekse raporumuza davalı taraf itiraz dilekçelerinde incelememize sunulan bir delile dava dosyasında rastlanmadığını. mobilya aksesuar tasarım modelleri, tüm mobilyalarda farklı ünitelerde kullanım amaçlı tematik/konsept bütünlüğü baz alınarak tasarım şekli ile aksesuar ailesi olarak tasarım/ üretim/ satış planlanmakta ve uygulanmakta olduğunu işbu davada davacı tarafça sunulan delil niteliğindeki ınternet link üzerinden ürünlere ait görseller ve hükümsüzlük iddialı davalı taraf mobilya aksesuar ürünü, aynı sektör ve aynı kullanım alanına sahip olduğunu ürünü teknik çizim (üç yünlü görünüm) ve/veya 3 boyutlu derinlik görünüm içeren perspektif olarak göreceği düşünüldüğünde, tasarımların aynı ürün aile bireyi olduğunu düşündürtebilecek benzerlik mevcut olduğunu bu da davacıya ait hükümsüzlük iddialı tescilli tasarımın ayırtedicilik vasfının mevcut olmadığı sonucunu oluşturduğunu bütünsel bakış ile ürünün bütününde ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından davalı taraf “...” ürünü, özdeşleşik ve belirgin derecede eşdeğer etken olarak kütlesinde geniş kenar üst kısmın aynalara dönüş radyuslarına ve yan yüzeyin taban kısmında kanal çizgiye sahip olmadığı ve bu kısmi farklılık ve davalı tarafa ait ürünün uç kısımlarının radyus ölçü ile yakın açısal konum farkına rağmen, smk 55.1 kapsamında ortak özellikteki kriterin baskınlığı, sonuçta ayırtedici vasfına sahip olmadığını ve benzer olarak algılanacağını. hükümsüzlük talepli tescilli tasarım ile aynı sektör ve aynı müşteri profiline hitap eden ilgili incelemesi yapılan ürün ile benzer olduğunu ve hükümsüzlüğe örnek gösterilen ... ürünlerin ınternet yayım tarihi 22.04.2019 olduğu, smk 56.1-b kapsamında yenilik ve ayırtedicilik kriteri olan tescilli tasarım tarihi öncesi 12 ay öncesi bir tarih olarak, hükümsüzlük koşulları oluştuğu, kanaatimizce davalı tasarımı olan “...” tasarımında tasarımcının seçenek özgürlüğünün geniş olduğu düşünülmektedir. bu bağlamda davalı tasarımının davacı tarafın ve/veya sunulan bu delil niteliğinde ettb tescilli/tescilsiz tasarım/ürünler ile benzer olması ve smk m. 56’da aranan ayırt edicilik kriterini sağlayamaması gerekçeleriyle sayın mahkemenizce uygun görülmesi halinde smk m. 77 uyarınca hükümsüz kılınmasının mümkün olabileceğini, kök raporunda da aynen ayrıntılı inceleme ve değerlememizin arkasında olduklarını rapor ve beyan etmişlerdir.
KANAAT VE GEREKÇE
Dava konusu uyuşmazlık, davalılardan ... adına TPMK nezdinde ... ve ... numara ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkindir.
TPMK kayıtlarının incelenmesinde; davalılardan; ... ait ve ... 8. Noterliği ... Yev. Numaralı ... tarihli “Tasarım Devir Sözleşmesi” ile kullanım hakkı doğan davalılardan ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ’nde bulunan ... no ve ...tarih ile “...” Çoklu Endüstriyel Tasarım, Tescili Dava konusu... nolu Tasarım/ Resim,...sınıfında 11.01.2026 tarihine kadar; ...no ve 19.03.2021 tarih ile “...” Çoklu Endüstriyel Tasarım Tescili Dava konusu ... nolu Tasarım/ Resim ... sınıfında 19.03.2026 tarihine kadar 6769 sayılı SMK kapsamında koruma altında olduğu tespit edilmiştir.
6769 Sayılı SMK 55. Maddesi “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalarda: oluşan üründür. Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye 'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.” demektedir.
SMK 56. Maddesi “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır.”
SMK 57. maddesi “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.
Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”
SMK 58. maddesi “Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Aşağıda belirtilen hâller koruma kapsamı dışındadır:
a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar.
b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.
c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu özellikleri.
SMK 77/. Maddesi, “Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:
a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fikrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.
B) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse." hükümlerini içermektedir.
Somut olaya dönüldüğünde, davalı gerçek kişiye ait hükümsüzlüğü talep edilen... başvuru tarihli ...numara ile Endüstriyel Tasarım Tescilli 3 nolu Resimli “...” Tasarımın, ... Link adresinde 07.06.2016 tarih kaydı ile yer alan ... Aksesuarı ile, Tasarım/Ürün çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme, Nokta-çizgi-düzlem, kalıp, hacim, doku, renk/ışık, biçim/form ile komplike görsel desenin niteliksel yapısı baz alınarak Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında denetime açık karşılaştırılması sonucu, bütünsel bakış ile ürünün bütününde ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından “...” Ürünü, özdeşleşik ve belirgin derecede eşdeğer etken olarak, Çubuk sayısı ve alt yüzeyin ahşap kısmi farklılığa rağmen ortak özellikteki kriter ile ayırt edici vasfına sahip olmadığı ve BENZER olarak algılanacağı; hükümsüzlük talepli tescilli tasarım ile aynı sektör ve aynı müşteri profiline hitap eden ilgili incelemesi yapılan ürün ile benzer olduğu ve hükümsüzlüğe örnek gösterilen ... ürünlerin ınternet yayım tarihi 07.06.2016 tarih kaydı ile SMK 56.1-b kapsamında yenilik ve ayırt edicilik kriteri olan tescilli tasarım tarihi öncesi 12 ay öncesi bir tarih olarak, hükümsüzlük koşulları oluştuğu,
Davalı gerçek kişiye ait tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 19.03.2021 başvuru tarihli ... numara ile Endüstriyel Tasarım Tescilli...nolu Resimli Mobilyalar için Gardrop/ Kanepe Çekmece açma/kapama, Kulp/Tutamak Fonksiyonel İşlevsel Aksesuar olarak, Mobilya bağlantılarında kullanılan Sofistike Kütlesel “...” Tasarım; ... adresinde 22.04.2019 tarih kaydı ile yer alan ... ile, Tasarım/Ürün çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme, Nokta-çizgi-düzlem, kalıp, hacim, doku, renk/ışık, biçim/form ile komplike görsel desenin niteliksel yapısı baz alınarak Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında karşılaştırmalı incelememiz sonucu bütünsel bakış ile Ürünün bütününde ve Bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından Davalı Taraf “...” Ürünü, özdeşleşik ve belirgin derecede eşdeğer etken olarak Kütlesinde Geniş kenar üst kısmın aynalara dönüş radyuslarına ve yan yüzeyin taban kısmında kanal çizgiye sahip olmadığı ve bu kısmi farklılığa rağmen, ortak özellikteki kritere ayırtedici vasfına sahip olmadığı ve benzer olarak algılanacağı, hükümsüzlük talepli tescilli tasarım ile aynı sektör ve aynı müşteri profiline hitap eden ilgili incelemesi yapılan ürün ile benzer olduğu ve hükümsüzlüğe örnek gösterilen ... Ürünlerin Internet Yayım Tarihi 22.04.2019 olduğu, SMK 56.1-b kapsamında yenilik ve ayırt edicilik kriteri olan tescilli tasarım tarihi öncesi 12 ay önesi bir tarih olarak, Hükümsüzlük koşulları oluştuğu, ilgili tasarımlarda seçenek özgürlüğünün geniş olduğu düşünülmesi gerektiği, davalı tasarımlarında SMK m. 56’da aranan ayırt edicilik kriterini sağlayamaması nedeniyle SMK m. 77 uyarınca hükümsüz kılınması gerektiği kanaati ile davanın davalı ... yönünden kabulü ile; Davalı ... adına TPMK nezdinde ... ve ... sıra numaralı tasarımın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Taraf sıfatı, bir başka ifadeyle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini; davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti; davalı sıfatı da pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyorsa o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının belirlenmesinde olduğu gibi maddi hukuka göre tespit edilir.
Sıfat dava şartı değil, itirazdır. Zira bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı ancak davanın esası incelendikten sonra tespit edilebilir ve bu durumda dava ret veya kabul ile sonuçlanır. Diğer bir ifadeyle bir davada taraflardan birinin, aktif ya da pasif husumet ehliyetinin (davacı veya davalı sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık uyuşmazlığın esastan çözülmesine geçilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir. Sıfat, ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen ilk itiraz ya da davalı tarafından ortaya konulması gereken def’i niteliğinde olmadığından, davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece resen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur. (Hukuk Genel Kurulunun 2021/(14)7-873 Esas, 2023/232 Karar sayılı kararı)
Nitekim aynı ilkelere Hukuk Genel Kurulunun 02.11.2022 tarihli ve 2020(15)6-609 Esas, 2022/1424 Karar sayılı kararında da değinilmiştir.
Tüm bu yapılan açıklamalardan sonra somut olay değerlendirildiğinde, SMK'nın 78/4. maddesine göre tescilli tasarım hakkında "Hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde tasarım sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır. Tasarım üzerinde sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca bu kişilere bildirim yapılır." .
Hükme göre tasarımın hükümsüzlüğü isteminin, dava tarihinde sicilde tasarım sahibi olarak kayıtlı kişilere veya hukuki haleflerine açılabileceği sabit olduğu, bu haliyle dava tarihi itibariyle celp edilen tasarım tescil belgelerinden davaya konu tasarımların davalılardan ... ait olduğu ve ... 8. Noterliği ... Yev. Numaralı ... tarihli “Tasarım Devir Sözleşmesi” ile kullanım hakkı doğan davalılardan ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ’nde bırakıldığı, sicil kaydının değişmediği, hükümsüzlük davalarının ancak sicilde tasarım adına tescilli kişi veya kurumlar adına açılacağı, dava tarihi itibariyle davaya konu ... ve ... sıra numaralı tasarımın davalılardan ... ait olduğu, SMK'nın 78/4 maddesine göre tasarımın hükümsüzlüğü isteminin, dava tarihinde sicilde tasarım sahibi olarak kayıtlı kişilere veya hukuki haleflerine açılabileceği, davalının husumete yönelik bir itirazının bulunmamasının sonuca etkisinin olmayacağı anlaşılmakla, gözetilerek davalı şirkete yöneltilen davanın pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Davanın davalı ... yönünden kabulü ile; Davalı ... adına TPMK nezdinde ... ve ... sıra numaralı tasarımın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine,
2-Davalı şirkete yöneltilen davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 427,60 TL karar harcından peşin yatırılan 80,70 TL'nin mahsubu ile kalan 346,90 TL bakiye karar harcının davalı ...'dan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen dava yönünden davacı vekili yararına hesap olunan 25.500,00TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.7/2 uyarınca davalı ... Ticaret Limited Şirketi vekili yararına hesap olunan 25.500,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalı ... Ticaret Limited Şirketi'ne verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 3.500 bilirkişi ücreti, 660.0 TL posta gideri olmak üzere toplam 4.160 TL ve 172.90 TL harç (peşin+başvuru+vekalet) olmak üzere toplam 4.332,90TL yargılama giderinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,
6-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı vekili/davalı tüzel kişi vekilinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/04/2024
Katip
¸
Hakim
¸