T.C.
İSTANBUL
4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/213 Esas
KARAR NO : 2025/110
DAVA : Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/12/2023
KARAR TARİHİ : 27/05/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; davalı ... A.Ş. ("Davalı") 'ne ait 21.01.2020 başvuru tarihli ... numaralı favdalı modelin 6769 sayılı SMK md.142 gereğince "yeni" olmaması sebebiyle Sayın Mahkemeniz nezdinde hükümsüzlüğüne karar verilmesi taleplini, faydalı modelin SMK 142. maddesinin atıf yaptığı 83. maddesinde yazılı şartları taşımaması halinde hükümsüzlüğü 144. maddeye göre talep edilebileceğini, SMK madde 83/1'e göre “Tekniğin bilinen durumuna dâhil olmayan buluşun yeni olduğu kabul edilir.” İkinci fıkrası ise tekniğin bilinen durumunu şöyle tanımlar:“Tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde, yazılı veya sözlü tanıtım yoluyla ortaya konulmuş veya kullanım ya da başka herhangi bir biçimde açıklanmış olan toplumca erişilebilir her türlü bilgi, belge ve veriyi kapsar.” Üçüncü fıkrası da başvuru tarihinden önceki patent veya faydalı model belgelerinin etkisini düzenler: “Başvuru tarihinde veya bu tarihten sonra yayımlanmış olan ve başvuru tarihinden önceki tarihli ulusal patent ve faydalı model başvurularının ilk içerikleri tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınır. Bu hüküm, uluslararası anlaşmalar yolu ile yapılan ve usulüne uygun olarak ulusal aşamaya giriş yapan patent ve faydalı model başvuruları ile patent ve faydalı modelleri de kapsar.” hükmünü haiz olduğunu, anılan hükümlerin değerlendirilmesinde mutlak yenilik koşulunun kabul edildiği anlaşılmakta olduğunu, mutlak yenilikten söz edilebilmesi için de, faydalı model tescil başvurusu yapılan buluşun başvuru tarihinden önce Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya bir başka yolla açıklanmış veya ülke çapında kullanılmış olmaması gerektiğini, SMK 142. madde faydalı model belgesinin verileceği buluşlarda aranan özelliklerin yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik olarak şöyle hükme bağlamıştır: “83 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yeni olan ve 83 üncü maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur.” ve buna ek olarak da ikinci fıkrada “Faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmaz” hükmünü haiz olduğunu SMK'ndaki faydalı model hükümleri gereği kapsamlı bir araştırma yapılmadığı için piyasada var olan ürünler için faydalı model tescili yapılabildiği, Davalı taraf da piyasada var olan “kırışıklık önleyici güzellik yastığı” için faydalı model belgesi aldığını, WIPO uluslararası patent arşivi ... üzerinden yapılan araştırma ile davalı tarafın 21.01.2020 başvuru tarihli... numaralı faydalı modelin yeniliğini ortadan kaldıran ...başvuru tarihli ve 24.04.2012 yayın tarihli ... patent başvurusuna ulaşıldığını, davalı tarafa ait faydalı modelin bir numaralı bağımsız istemi ve buna bağlı bağımlı istemleri yeni olmadığını dilekçe ekinde yer alan patentte daha detaylı ve teknik bir biçimde açıklamalar yapıldığını, numaralı istemde belirtilen aynı problemleri ve sonuçlarını aynı şekilde çözmekte olduğunu, kan dolaşımını düzenleyerek şişliklerin azaltılması problemine ilişkin çözüm aynı şekilde yastığın kenarlarının içe doğru eğimli olması şeklinde çözümlendiği, (viskoelastik malzeme: buluşa teknik bir faydası yok) numaralı istemde kulak kısmını desteklemek üzere bir ... No’lu referans bulunmaktadır. Buna ek olarak daha fazla sayıda kademe mümkün olabileceğini, numaralı istemde baş beşiği/oyuntusu mevcut teknikte aşikar şekilde ... referansları ile görüldüğünü , numaralı istemde ...No’lu kısmın baş girintisinden daha yüksek olup boyna destek görevi sağladığı , dava konusu tescilde yer alan boyun desteği ile eşdeğer özellikte olduğunu, numaralı istemde kullanıcının boynunu ve arka kısmını en azından kısmen desteklemek üzere ... No’lu parça verildiği, dava konusu tescilde yer alan destek rampasıyla aynı olduğu, bilgileri verilen faydalı modelin... şirketi tarafından tescilli olduğu da belirtilerek... internet sitesinde satışı yapılmakta olduğunu, ... 15 Ocak 2015 tarihli internet sitesinde yer alan videoda ürünün detaylı ürün tanıtım videosu ve kullanımı yer aldığını, davalı tarafın ... nolu faydalı model yenilik taşımadığı, Hükümsüzlük kararı ile faydalı model başvuru tarihinden itibaren geçersiz kılındığından, ileri sürülen tecavüz iddiası da dayanaksız kaldığını, dava konusu ...Numaralı Faydalı Modelin 3. Kişilere Devrinin Engellenebilmesi İçin Üzerine İhtiyati Tedbir Konulmasını, yenilik vasfı taşımayan ... numaralı faydalı modelin hükümsüz kılınmasını, faydalı modelin SMK'nın 142. Maddesi şartlarını taşımadığından SMK'nın 144/1-a maddesi uyarınca hükümsüzlüğünü, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, Uluslararası Sözleşmeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, diğer ilgili kanun maddeleri.gereği karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; 6769 sayılı SMK 144/2. maddesine göre; "Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları faydalı modelin hükümsüzlüğünü isteyebilir." davacı taraf otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olup kırışıklık yastıkları üzerinde ne gibi bir hukuki menfaati olduğu tespit edemediklerini, (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... esas ve... karar sayılı, 21.3.2018 tarihli kararında da hukuki menfaatten anlaşılması gerekenin rakip tacirler veya üreticiler olması gerektiği belirtilmiştir) "faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davasını, 551 Sayılı KHK'nin 130'uncu maddesi uyarınca menfaati olan herkes ( rakip tacirler, üreticiler, vs. ) açabileceği..." HMK'nın 114/1-h. maddesine göre "Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması" dava şartıdır. Davacı taraf yastık üreticisi olmadığı gibi Müvekkil ile aynı sektörde de faaliyet göstermediğini, davayı açmakta hukuki yararı olmadığı ve davanın usulden reddedilmesi gerektiğini, yeniliğin olmadığı sonucuna varılabilmesi için, önceki tarihli faydalı modeldeki tüm istemlerin tamamının dava konusu Faydalı Modelde bulunması gerekmekte olduğunu, yenilik incelemesinde, faydalı modele konu ürün itibariyle tekniğin önceden bilinen şekliyle yeni teknik ilerleme sağlanıp sağlanmadığına bakılmalıdır. Patentleri özgü buluş basamağı incelemesi yapılamaz. Buluş incelemesinde söz konusu olan problem/çözüm yöntemleri ile, tekniğinde uzman kişinin kendisinin genel bilgisine göre böyle bir buluşu gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceğine bakılamaz. Faydalı model ile korunan, küçük ve faydalı buluş niteliğindeki yeniliklerdir. Şayet küçük buluş ile, herhangi bir üründe hayatı kolaylaştıran hız veya ucuzluk sağlayan herhangi bir teknik ilerleme bulunmakta ve o ürünle ilgili daha önce böyle bir kullanım şekli bulunmamakta ise, o üründe sağlanan teknik ilerleme faydalı model belgesi verilerek korunabilecektir...'in yastığı yalnızca yüz kırışıklıklarını azaltmak amacı taşımaktadır. Müvekkile ait faydalı model, teknik ilerleme sağlayarak kan dolaşımını düzenleme amacıyla şişliklerin azaltılması için gerekli yenilikler eklemiştir. Bunlardan birisi de yastığın üst kısmından altına doğru eğilimli olmasıdır. Faydalı model istemlerinin tek tek karşılaştırılması ve küçük buluş olarak nitelendirebilecek bir yenilik getirip getirmediğinin incelenmesi gerekmekte olduğunu, "Davacı-birleşen davalıya ait dava konusu faydalı modellerin istemlerinin tek tek karşılaştırılmak, yenilik kırıcı olarak gösterilen dava dışı firmalara ait makinelerin üretim veya kamuya sunulma tarihlerinin gerekirse internet üzerinden araştırma yapılarak, denetime uygun olarak tespit edilmek, ayrıca faydalı modeller küçük buluşlar olduklarından, davacı-birleşen davalının faydalı modellerinin önceki tarihlerde kamuya sunulan makineler karşısında küçük buluş olarak nitelenebilecek bir yenilik getirip getirip getirmediği de incelenmek suretiyle, bir patent uzmanı, bir makine mühendisi ve bir endüstri mühendisinden oluşacak bilirkişi heyetinden yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiği halde, yetersiz bilirkişi raporlarına dayanılarak birleşen hükümsüzlük davasının kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur." müvekkillerinin ...’nde yer alan istemlerden biri olan "..."ın Buluşa katkı sağlayan bir Teknik Özellik olduğunu, müvekkillerinin faydalı modelin 6 numaralı isteminde belirtildiği üzere; "İstem 1'e uygun uyku yastığı (10) olup özelliği gövde (16) üzerine kaplanmış saten dokuma kılıf içermesidir." "Buluşun diğer amacı, uyku yastığında saten dokuma kumaştan üretilmiş kılıf kullanılması sayesinde kullanıcının cildindeki nemin ve kremlerin yastık tarafından emilmesinin engellenmesinin, saç kırılmasının azaltılmasının ve serinletici etki sunulmasının sağlanmasıdır." müvekkillerinin yastıkları saten kılıfları ile ön plana çıkmakta olduğunu, ayrıca saten kılıf satışı bile yapmakta olduğunu, çoğunlukla kullanıcılar saten kılıf ile birlikte yastığı almayı tercih etmekte olduğunu, buna karşılık, ...'in yastık kılıfı tarifnamedeki istemlerde belirtilmemiştir ve satış esnasında belirtilen herhangi bir teknik özelliği mevcut olmadığını, tüm bu bilgiler ışığında, davacının işbu davayı açmak için hukuki menfaati olmadığı açıkça ortada olduğunu, kaldı ki, ...'e ait ... tescil numaralı faydalı modelin istemlerinin tamamı müvekkillerinin ... tescil numaralı faydalı modelinde bulunmamakta olduğunu, müvekkillerinin kan dolaşımını düzenleme, şişliklerin azaltılması, kullanıcının cildindeki nemin ve kremlerin yastık tarafından emilmesinin engellenmesi, saç kırılmasının azaltılması ve serinletici etki sunması amacıyla yeni özellikler getirerek teknik ilerleme sağladığını, bir yastığın yüz kırışıklığını gidermesi ve şişlikleri azaltması tamamen farklı problem ve amaçlardır, bu nedenle temelde aynı problemlere dair bulunan çözümler olmadığını, müvekkillerinin ait buluşun kısa açıklamasında belirtildiği üzere; "Buluşun amacı, uyku yastığının eğimli üst düzeyi sayesinde kan dolaşımının arttırılarak sabah meydana gelen şişkinliğinin engellenmesinin sağlanmasıdır". Müvekkile ait buluşta kan dolaşımını düzenleyerek şişliğin engellenmesi için gerekli teknik yenilikler eklendiği açıktır. Bunlardan birisi de yastığın üst kısmından altına doğru eğilimli olmasıdır. ...'e ait buluşun üst yüzeyinde nötr bir hizalama yapılmış olup ilgili tarifnamede kan dolaşımını düzenleyerek yüzdeki şişkinliği azaltmak gibi bir amaçtan hiçbir şekilde bahsedilmemiş olduğunu, "yüz kırışıklığının giderilmesi" ve "yüzdeki şişkinliklerin azaltılması" problemlerinin birbiriyle aynı olup başka kelimelerle ifade edilmiş halleri olduğunu iddiasın karşın, İki farklı problemin ve amacın nasıl aynı olduğu sonucuna varıldığı taraflarınca anlaşılmadığı, tarifnamelerdeki "buluşun alanı" başlığına baktığımızda da yastıkların amacının farklı olduğu rahatlıkla görülebileceği, ... markasına ait buluşun alanı: Mevcut buluşun yönleri, genel olarak yastıklarla ve özellikle, yüz kırışmasının azaltılması için konfigüre edilen bir yaşlanma-karşıtı yastıkla ilgili iken, Müvekkile ait buluşun alanı ise , uyku kırışıklıkları ve sabah şişkinliklerini engelleyen uyku yastığı ile ilgili olup özellikle, uyku sırasında kişinin baş ağırlığının yüz üzerinde yaptığı basıncı azaltarak ciltte oluşabilecek kırışıklık ve şişkinlikleri engelleyen uyku yastığı ile ilgili olduğunu, faydalı model belgesi ile sağlanan korumalar için, patentler için zorunlu olan, tekniğin bilinen durumunu aşma yani buluş basamağı koşulu da öngörülmediği küçük buluş ile herhangi bir üründe hayatı kolaylaştıran hız veya ucuzluk sağlayan her hangi bir teknik ilerleme bulunmakta ve daha önce o ürünle ilgili daha önce böyle bir kullanım şekli bulunmamakta ise, o üründe sağlanan teknik ilerleme faydalı model belgesi verilerek korunabileceğini, bu açıdan müvekkillerinin kan dolaşımını düzenleme, şişliklerin azaltılması, kullanıcının cildindeki nemin ve kremlerin yastık tarafından emilmesinin engellenmesi, saç kırılmasının azaltılması ve serinletici etki sunması amacıyla yeni özellikler getirerek teknik ilerleme sağlanmış olduğunu, müvekkillerinin ve ... ait Faydalı Modelin İstemleri : istem 1: Uyku kırışıklıkları ve sabah şişkinliklerini engelleyen uyku yastığı (10) olup özelliği; - kişinin yüzünün sağ veya sol yan yatış pozisyonunda uyku yastığı (10) ile temasını engelleyerek uyku kırışıklıklarının oluşumunu en aza indirmek için her iki yanda, yüzeyden daha aşağı seviyede oluşturulmuş yan yüz kızağı (11); - kan dolaşımını düzenleyerek şişliklerin azaltılması için uyku yastığının üst kısmında altına doğru eğimli, visco malzemeden mamul gövde (16) içermesidir. Müvekkillerinin faydalı modelindeki 1 numaralı istemin ...'e ait faydalı modelde Mevcut olmadığını, müvekkillerinin ...tescil numaralı faydalı modelinin istemlerine baktığımızda ... tescil numaralı faydalı modelin istemlerinden farklı olduğu görüleceğini, müvekkillerinin ait faydalı modelin SMK m.142'de yer alan yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik özelliklerini taşıdığı açıkça ortada olduğunu, yukarıda açıklanan sebepler ve mahkemenizin re’sen araştıracağı sebeplerle, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, davacı tarafın hukuki menfaati olmaması nedeniyle davanın usulden reddini, davacı tarafın faydalı modelinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi talebinin ve davanın reddini, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Ilgili sair mevzuat gereği karar verilmesini Sayın Mahkemenizden talep etmişlerdir.
Davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerinin huzurdaki davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığını, davalı taraf cevap dilekçesinde müvekkillerinin otomotiv sektöründe faaliyet gösterdiğini beyan ettiğini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... tarihli ... E. ve... K. sayılı kararı uyarınca rakip tacirler ve üreticilerin huzurdaki davayı açmakta hukuki menfaati olabileceğinden bahsettiğini, müvekkillerinin sadece otomotiv sektöründe faaliyet göstermemekte ve aynı zamanda yastık sektöründe yıllardır faaliyet gösterdiğini, müvekkillerinin TPE kurum nezdinde tescilli ...ibareli ... markası ...ve... alan adları üzerinden kendi internet sitesi tüm pazaryerlerinde ve yine dava dışı 3. Kişi şirketler aracılığı ile yastık üretimi ve satışını gerçekleştirdiğini, TPE 10.06.2022 başvuru tarihli ve ...tescil numaralı “...” faydalı modeli de bulunduğunu, TPE 04.02.2022 başvuru tarihli ve ... tescil numaralı “yastık tasarımı” bulunduğunu, müvekkillerinin davalı ile aynı piyasada yer aldığı ve huzurdaki davayı açmakta hukuki menfaati olduğu sarih olup aksi yöndeki davalı iddialarının reddi gerektiğini, dava konusu ... numaralı faydalı model yenilik özelliğine sahip olmadığını, ABD Patent ve Marka Ofisi nezdinde tescilli olan ...'e ait ... tescil numaralı faydalı modelin tarifnamesi ve istemleri göz önüne alındığında davalı faydalı modelin istemlerindeki tüm unsurların zaten ifşa edildiği görüleceğini, davalının belirttiği yenilikler, dosyaya arz ettikleri mevcut faydalı modeller göz önünde tutulduğunda korunması gerekceli bir farklılık meydana getirmediği, Bu faydalı model, zaten piyasada var olan ve tescili gerçekleşmiş bulunanlarla aynı nitelikte olduğunu, ...'e ait ... tescil numaralı faydalı model tescilli olduğu gibi tüm dünyada da satılmakta olduğu ve dava konusu faydalı model başvurusu yapıldığında ... ürünü zaten tescilli bir biçimde pazarda satışı yapıldığını, bununla birlikte; ...başvuru tarihli ... numaralı faydalı model:
... numaralı faydalı model: ...
.. numaralı faydalı model:
... yeni olduğu iddia edilen tüm bu unsurlar önceki tarihli başvuruda yer alan istemler ile ifşa edilmiştir. ayrıntılı tablo ve teknik resimlerde de görüldüğü üzere bu unsurların tamamı yer almaktadır. yalnızca aynı buluşları kullanma amaçlı bu başvuruları yapmakta ve tescil almaya çalışmaktadır. bu sebeple, dava konusu faydalı model SMK'nın 142. Maddesi uyarınca yenilik özelliğine sahip değildir ve SMK'nın 144. Maddesi kapsamında hükümsüz kılınması gerektiğini, dava konusu ... numaralı faydalı modeldeki tüm istemler, önceki tarihli faydalı modelde bulunmakta olduğunu, tarafımızca açılmış olan dava, davalı adına kayıtlı ... numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne yöneliktir. Bu nedenle davaya konu faydalı model ve bunun unsurları incelenmesi gerekmektedir. Zira bir faydalı modelin korunması istenen unsurları istemlerde ve tarifnamede yer aldığını, davaya konu istemler oldukça geniş bir biçimde yazılmış olup istemlerin karşılaştırmasında kurum kayıtlarında yer aldığı hali ile inceleme yapılması gerektiğini, davalının faydalı modelinde yer alan ifadelerden ne oval ve yumuşak hatlara sahip olduğu ne de hareket kolaylığı sağladığı sonucu çıktığı , davaya dayanak ... numarası ile tescilli buluşun aynını yapmaya ve görsel olarak farklı olduğunu düşündüğü özelliklerini vurgulayarak savunmalarını oluşturduğunu, sonuçta; faydalı modelin 1. Numaralı istemde belirtilen aynı problemleri ve sonuçlarını aynı şekilde çözmektedir. İstemde belirtilen kan dolaşımını düzenleyerek şişliklerin azaltılması problemine ilişkin çözüm aynı şekilde yastığın kenarlarının içe doğru eğimli olması şeklinde çözümlenmiştir. 2. Numaralı istemde kulak kısmını desteklemek üzere bir 68 No’lu referans bulunmaktadır. ... Numaralı istemde baş beşiği/oyuntusu mevcut teknikte aşikar şekilde ... referansları ile görülmektedir. ... Numaralı istemde ... No’lu kısmın baş girintisinden daha yüksek olup boyna destek görevi sağladığı açıklanmaktadır. Bu, dava konusu tescilde yer alan boyun desteği ile eşdeğer özelliktedir. ... Numaralı istemde kullanıcının boynunu ve arka kısmını en azından kısmen desteklemek üzere ... No’lu parça verilmiş olup bu yönüyle dava konusu tescilde yer alan destek rampasıyla aynı olduğunu, istemde yer alan saten kılıf, buluşa katkı sağlamayan bir teknik özellik olup SMK 142/2. Maddesi uyarınca dikkate alınmaması gerektiğini, sonuç olarak dilekçe ekinde sunulan ... sayılı patent başvuru dosyasından de rahatlıkla görülebileceğini, davalı tarafından tescili talep edilen ... numaralı faydalı modelin SMK'nın 142. Maddesi şartlarını taşımadığından müvekkillerinin sayın Mahkemenize başvurması ve SMK'nın 144/1-a maddesi uyarınca hükümsüzlüğü gerektiğini, dava konusu, yenilik vasfı taşımayan ...Nolu Faydalı Modelin hükümsüz kılınmasını talep etmiştir.
Davalı vekilinin ikinci cevap dilekçesinde özetle; ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, davacı tarafın faydalı modelinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi talebinin ve davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
04/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; (i) ...no.lu faydalı model belgesinin 1 no.lu isteminde geçen “kan dolaşımını düzenleyerek şişliklerin azaltılması için uyku yastığının üst kısmından altına doğru eğimli, visco malzemeden mamul gövde (16)” unsurlarının açık olmadığını, bu nedenle ... no.lu istemlerin buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak tarifname, istemler ve resimlerle açıklanmamış olduğunu, dolayısıyla “açıklık” kriterini karşılamadığı, bu nedenlerle ... no.lu faydalı model için hükümsüzlük koşullarının oluştuğunu, (ii) TÜRKPATENT’teki mevcut çevrimiçi sicil kayıt bilgilerine göre dava konusu ... no.lu fm başvurusunun yayınından sonra başvuruda değişiklik yapıldığı ve bu sebeple resmi patent bülteninde 21.12.2021’de “Patent/fm model başvurularında/belgelerinde yayından sonraki değişikliğin ilanı” yapıldığını , ancak Türkpatent’teki mevcut kayıtlardan ve dosyadaki evraklardan, yapılan değişikliğin içeriğinin tespit edilemediği, bu nedenle “kapsamı aşmama” kriteri incelemesinin tamamlanamadığını, “kapsamı aşmama” kriteri incelemesinin tamamlanabilmesi için dava konusu fm’de başvurudan sonra yapılan değişikliklerin görülmesi gerektiğini, iii) ... no.lu istemler “açıklık” kriterini karşılamadığı için bu istemlerin “yenilik” kriteri incelemesinin yapılamadığı yönünde görüş ve kanaatlerini sunmuşlardar.
17/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;(i) ... no.lu faydalı model belgesinin 1 no.lu isteminde geçen “kan dolaşımını düzenleyerek şişliklerin azaltılması için uyku yastığının üst kısmından altına doğru eğimli, ... malzemeden mamul gövde (16)” unsurlarının açık olmadığını, bu nedenle 1-6 no.lu istemlerin buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluş un uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak tarifname, istemler ve resimlerle açıklanmamış olduğunu, dolayısıyla “açıklık” kriterini karşılamadığını, bu nedenlerle ... no.lu faydalı model için hükümsüzlük koşullarının oluştuğunu, bu bakımlardan kök rapordaki görüş ve kanaatimizde bir değişiklik olmadığını, (ii) ... no.lu faydalı model belgesinin... no.lu istemler “açıklık” kriterini karşılamadığı için bu istemlerin “yenilik” kriteri incelemesinin yapılamadığını, bu nedenle kök raporumuzdaki görüş ve kanaatimizde bir değişiklik olmadığı ve iii) ... no.lu faydalı model belgesinin “kapsamı aşmama” kriterini sağladığı yönünde görüş ve kanaatlerini sunmuşlardır.
KANAAT VE GEREKÇE
Dava konusu uyuşmazlık,TPMK nezdinde davalıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ilişkindir.
10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu' nun geçici 1/2. maddesinde patentler ve faydalı modellerin hükümsüz kılınmasında başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiş olup, hükümsüzlüğü istenen davalıya ait faydalı modellin tescil tarihi gözetildiğinde eldeki davada faydalı modelin hükümsüzlüğü yönünden 6769 sayılı SMK’nın geçici 1/1. ve SMK’nın 192. maddesi uyarınca davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan yeni SMK hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Hukuk sistemimizde buluşlar, diğer bir ifade ile patent hakları, 551 sayılı KHK (PatKHK) gereğince patent veya faydalı model belgesi verilerek korunur. Öncelikle belirtilmelidir ki, 551 sayılı KHK'nin 154. maddesi gereğince anılan KHK'nın 156. maddesi hükmüne göre yeni olan ve 10. madde anlamında sanayide uygulanabilen buluşlar faydalı model korumasından yararlanabilir ve faydalı model belgesinde patentten farklı olarak buluşun, buluş basamağını aşması da şart değildir. Açıklanan kapsamda verilen faydalı model belgesi, faydalı model hakkını kanıtlayan kamusal nitelikli bir belge olduğundan, 551 sayılı KHK’nın 164. maddesi gereğince patent sahibine tanınan koruma, faydalı model belgesi sahibine de aynen tanınır ve 166. maddesinde belirtildiği üzere faydalı model belgelerine ilişkin açık hüküm bulunmadığı ve faydalı model belgelerinin özelliği ile çelişmediği takdirde, patentler için öngörülen hükümler, faydalı model belgeleri için de uygulanır (Yargıtay HGK ... E. -... K.sayılı kararı).
KHK'nın 156. maddesine göre; faydalı model belgesi başvurusuna konu olan buluş başvuru tarihinden önce, Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya bir başka yolla açıklanmış ya da yöresel veya ülke çapında kullanılmış ise, yeni değildir. 156.maddede yeni olma kavramı, faydalı model belgesi başvurusuna konu olan buluş başvuru tarihinden önce, Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya bir başka yolla açıklanmamış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmamış olma şeklinde tanımlanmıştır. 551 sayılı KHK'ya göre faydalı modelin tescil edilebilmesi için yeni ve sanayiye uygulanabilir olması gerekmekte olup faydalı model bu özellikleri taşımıyorsa hükümsüz kılınır. Burada aranan yenilik mutlak yeniliktir. Faydalı model için de geçerli olan aynı KHK'nın 83. maddesine göre patent başvurusu veya patentten doğan korumanın kapsamı istem veya istemler ile belirlenir. İstem veya istemler tarifname ve resimler esas alınarak yorumlanır. 551 sayılı KHK'nın 165/1-a maddesi uyarınca faydalı model belgesi konusunun, bu KHK'nın 154., 155. ve 156. maddelerinde belirtilen hükümlere aykırılığı ispat edilmişse hükümsüzlüğüne karar verilir.
Dava konusu ... no.lu faydalı modelin yeni olmadığı gerekçe gösterilerek hükümsüzlüğü talep edilmiştir.
Hükümsüzlük halleri 6769 s. SMK’de şu şekilde açıklanmıştır:
MADDE 144- (1) Aşağıdaki hâllerde faydalı modelin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:
a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa.b) Buluş 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa. c) Faydalı model konusu, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa veya faydalı modelin, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa. ç) Faydalı model sahibinin, 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı ispatlanmışsa.
(2) Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları faydalı modelin hükümsüzlüğünü isteyebilir. Faydalı model sahibinin 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı nedeniyle faydalı modelin hükümsüzlüğü, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından istenebilir.
(3) Faydalı modelin hükümsüzlüğü davası, faydalı modelin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde, sicile faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılabilir. Sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için bu kişilere ayrıca tebligat yapılır.
(4) Faydalı model sahibinin, 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip bulunmadığı hakkındaki iddia, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından ileri sürülebilir. Bu durumda, 110 uncu madde hükümleri uygulanır.
(5) Hükümsüzlük nedenleri faydalı modelin sadece bir bölümüne ilişkin bulunuyorsa,sadece o bölümü etkileyen istem veya istemlerin iptali suretiyle, kısmi hükümsüzlüğe karar verilir. Bir istemin kısmen hükümsüzlüğüne karar verilemez.
(6) Kısmi hükümsüzlük sonucu, faydalı modelin iptal edilmeyen istem veya istemleri 142 nci madde hükümlerine uygun olması hâlinde faydalı model, bu istem veya istemler için geçerli kalır." şeklinde düzenlenmektedir.
Faydalı model tescil belgeleri, sahiplerine, başvuru tarihinden başlamak suretiyle 10 yıl boyunca tekelci nitelikte hak ve yetkiler sağlamaktadır. Bununla birlikte yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik taşıyan küçük buluşlar için esaslı inceleme yapılmadan düzenlenen faydalı model tescilleri, şartları taşımadığı kanıtlandığı taktirde SMK nın 144. maddesi uyarınca mahkemelerce geçmişi etkili bir kararla hükümsüz kılınmaktadır.
Buna göre faydalı modeller için aşağıdaki haller hükümsüzlük gerekçeleri arasında yer almaktadır:
(i) 6769 s. SMK Md.142(1) ve (2) kapsamında söz konusu FM.de yenilik bulunmaması ve Md. 142(1) kapsamında FM konusu buluşun sanayiye uygulanabilir olmaması,
(ii) 6769 s. SMK Md.92(1) kapsamında FM konusu buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak FM başvurusunda, tarifname, istemler ve tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimlerle açıklanmamış olması veya
(iii) 6769 s. SMK Md. 144(1) kapsamında FM konusunun, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyor olması.
İşbu inceleme kapsamında dosyada yer alan deliller karşısında dava konusu ... no.lu FM’nin yeni olup olmadığı, sanayiye uygulanabilir olup olmadığı ve diğer hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı değerlendirilmiş ve incelenmiş; ... no.lu FM’nin koruma kapsamını belirleyen 1 adet bağımsız istemi ve 5 adet bağımlı istemi bulunmakta olup;...no.lu faydalı model belgesinin 1 no.lu isteminde geçen “kan dolaşımını düzenleyerek şişliklerin azaltılması için uyku yastığının üst kısmından altına doğru eğimli, visco malzemeden mamul gövde (16)” unsurlarının açık olmadığı, 6769 s. SMK madde 144(1)(b) kapsamında, buluşun 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca "buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak patent başvurusunda, tarifname, istemler ve tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimlerle açıklanır." hükmü de dikkate alınarak ... no.lu istemlerin buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak tarifname, istemler ve resimlerle açıklanmamış olduğu, dolayısıyla “açıklık” kriterini karşılamadığı; SMK m.144/1-b atfıyla SMK m.92 gereği ... no.lu faydalı model için hükümsüzlük koşullarının oluştuğu; anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davanın KABULÜ ile,
TPMK nezdinde davalıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gerekli 615,40-TL karar harcından peşin yatırılan 269,85-TL'nin mahsubu ile kalan 345,55-TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına hesap olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 11.500-TL bilirkişi ücreti, 822,0-TL posta gideri olmak üzere toplam 12.323-TL ve 539,70 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 12.862,70-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/05/2025
Katip
¸
Hakim
¸