T.C.
İSTANBUL
4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/127 Esas
KARAR NO : 2025/65
DAVA : Marka (Tecavüzün Tespiti İstemli), Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 10/10/2019
KARAR TARİHİ : 11/03/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Tecavüzün Tespiti İstemli), Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
... 2.FSHHM ... Esaslı Birleşen Dosyanın 27/10/2020 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri ... Ltd. Şti.’ye ait ... tescil numaralı çelik kapı tasarımının, davalı tarafından haksız ve izinsiz olarak aynen kullanıldığı ve aynı locarno sınıfı çelik kapı modeli “...” internet sitesi, villa kapıları kategorisi üzerinden satışa sunulmak suretiyle tasarım hakkına tecavüz teşkil eden fiiller nedeniyle müvekkillerinin uğradığı maddi ve manevi zararların davalıdan tazmini fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL Maddi ve 1.000,00 TL Manevi tazminatın davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin haksız fiilleri ile işbu davanın açılmasına sebebiyet veren davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalının cevap dilekçesinde özetle; davacının ihtiyati tedbir isteminin kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen ihtiyati tedbir kararıyla müvekkillerine ait 1 adet web sitesine ve 3 adet ise İnstagram sayfasına, söz konusu sitelerde davacı şirketin fikri ve sınai hakkının olduğu çelik kapı görselinin izinsiz olarak kullanıldığı gerekçesiyle erişim yasağı getiridiğini, müvekkilllerinin herhangi bir haksız rekabet ve ticari kazanç elde etme amacı olmadan, sitesine renklilik katmak amacıyla, dava konusu çelik kapı görselini, internette dava dışı üçüncü şahıslara ait sayfalardan (Halen internette dava konusu çelik kapı farklı sitelerde yer almaya devam etmektedir) alarak, sitesine koyulduğunu, işbu davanın açılarak söz konusu görselde yer alan çelik kapının davacıya ait tescilli tasarım olduğunu öğrenince de derhal sitelerinden çıkartıldığını, bu sebeple konusuz kalan ihtiyati tedbirin müvekkillerinin davalının ticari yaşamını ağır biçimde zedeleyecek olması nedeniyle kaldırılmasını, eğer bu mümkün olamıyorsa, davacı şirketin fikri mülkiyet hakkına sahip çelik kapı görselinin, müvekkillerinin davacıya ait sitelerden çıkarılması şeklinde değiştirilmesini talep etmiştir.
Davacının cevaba cevap dilekçesinde özetle; davalının cevap dilekçesinin süresinde sunulmaması gerekçesiyle reddini, müvekkilleri adına tescilli tasarım hakkına tecavüzün daha fazla işlenmesinin önüne geçmek ve müvekkillerinin gerek ticari gerekse manevi daha fazla zarar uğramasının önüne geçmek amacıyla, dava konusu ürün ve ürünlerin satışının yapıldığı internet sitelerine erişimin engellenmesini sağlayan ihtiyati tedbir kararının devamını, tasarımın müvekkilleri adına tescilli ürünlerin piyasadan toplatılmasını, söz konusu ürünlerin dava sonuna kadar satışının durdurulmasını, tasarım hakkına tecavüz teşkil eden fiillerin nihai olarak engellenerek durdurulmasını, karar talep etmiştir.
Davalının ikinci cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çelik kapı tasarımlarının, üçüncü kişi bir firma tarafından çok daha önce tasarımının yapılarak piyasaya sürüldüğünü ve montajı bitmiş halde 24.05.2017 tarihinde fotoğraflandığına ilişkin ... T.C. nolu, ...adresinde bulunan ...’un dinlenmesini talep ettiklerini, davacı yanın haksız maddi-manevi zarar taleplerinin kabul olunmayarak davanın reddini talep etmiştir.
... 2.FSHHM... Esaslı Birleşen Dosyanın 02/09/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle; incelenen web sitesi ekran görüntüleri ve içerikleri rapora eklendiğini, davalı tarafın internet ve sosyal medya hesaplarında satışa sunduğu çelik kapıların, davacının tescilli tasarım ile aynı olduğu/ayırt edilemiyecek kadar benzer göstermekte olduğu yönünde görüş ve kanaatlerini sunmuştur.
... 2.FSHHM ... Esaslı Birleşen Dosyanın 13/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı tarafa ait fatura ve defterler ile davacı tarafa ait fatura defterlerin incelenmesi neticesinde; davalı tarafa ait satış faturaları toplamı ile defterdeki ciro toplam tutarlarının eşleştirilemediği ve yapılan satışların içeriklerinin davacı tarafın konu ettiği tasarımlar ile teknik olarak eşleştirmesinin görsel haricinde mümkün olmadığından objektif bir hesaplamanın yapılabilmesi için eşleşmelerin teknik olarak yapılması neticesinde tazminat tutarına baz olacak olan hesaplamanın yapılması yönünde görüş ve kanaatlerini sunmuştur.
23/03/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; teknik bilirkişiler tarafından yapılan inceleme neticesinde, davalı tarafa ait 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait toplam 124 Adet fatura ve ekinde yer alan kapı satış görselleri üzerinde davaya konu olan ... numarası ile tescilli olan Locarno Sınıfı ... çelik kapı ile bir benzerlik tespit edilemediğini “Tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller” başlığının altında yer alan “…ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak: (Mad. 81- (1/a));”
fiillerinden satışa ait benzerliğin tespit edilememesi sebebi ile teknik olarak hesaplama yapılamadığını, davacı tarafından talep edilen; “ yoksun kalınan kazancın tazmini açısından Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 2. Fıkrasının C bendinde yer alan “sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeli hesaplaması” yöntemidir.
marka lisanslarının bir piyasası olmadığından, çelik kapı lisans bedeli tespit edilememiş olup objektif olarak bir hesaplama yapılabilmesi için davacı tarafından davaya konu edilen lisanslı ürünlerin kullanımından kaynaklı geçmiş de verilmiş olan lisans anlaşmaları sorgulanmış fakat bir lisans sözleşmesine ulaşılamadığını, elde edilen veriler ışığında; Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 2. Fıkrasının C bendine göre bir hesaplama yapılamadığı yönünde görüş ve kanaatlerini sunmuştur.
21/03/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı tarafından talep edilen; “ yoksun kalınan kazancın tazmini açısından Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 2. Fıkrasının C bendinde yer alan “sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeli hesaplaması” yöntemidir. marka lisanslarının tespiti için İstanbul Ticaret Odasına ve benzer işleri gerçekleştiren firmalardan müzekkere yolu ile bilgi talep edildiğini, ... Ticaret Odası ve dönüş yapan firmalardan lisans bedellerine dair bir bilgi elde edilemediğinden önceki bilirkişi raporunda belirtildiği gibi Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 2. Fıkrasının C bendine göre bir hesaplama yapılamadığı yönünde görüş ve kanaatlerini sunmuştur.
09//09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı tarafından talep edilen; “ yoksun kalınan kazancın tazmini açısından Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 2. Fıkrasının C bendinde yer alan “sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeli hesaplaması” yöntemidir.
20 Mart 2023 tarihli Bilirkişi Ek Raporunda belirtildiği gibi, marka lisanslarının tespiti için ... Ticaret Odasına ve benzer işleri gerçekleştiren firmalardan müzekkere yolu ile bilgi talep edilmiş ve lisans bedellerine dair cevabi yazılarda bilgi elde edilemediğini, sayın mahkemenin gelen müzekkere cevapları ve önceki bilirkişi raporunda belirtildiği gibi ... Ticaret Odasından lisans bedellerine dair bir bilgi elde edilemediğinden Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 2. Fıkrasının C bendine göre bir objektif bir hesaplama yapılamadığı yönünde görüş ve kanaatlerini sunmuştur.
22/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; mali inceleme neticesinde; davalının tüm cirosunun (3 yıllık ) 969.568,68 TL olduğunu, fatura eklerinde resimler olsa dahi işbu resimlerin A4 kağıdı şekilde olduğunu, sonradan değiştirilebilir veya eklenebilir nitelikte olduğunu, faturalar ile ilişkilendirilmesi noktasında yeteri kadar somut delil bulunmadığını, %10 Lisans bedelinin uygun görülmesi halinde davalının tüm “...” satışları dikkate alındığında, 93.456,90 TL SMK 151/2-C kapsamında hesaplama yapılabileceğini, -şayet davalının sosyal medya paylaşımlarında geçen “...” emaresinin anahtar kelime olarak kabul edilmesi halinde diğer satışlardan ayrıştırılabileceği ve bu halde tazminatın 8 adet “... “ tipi kapı satışına karşılık 44.778,04 TL Ciro elde edildiği ve yine %10 lisans bedeli hesaplaması yapıldığında 4.477,80 TL tazminat hesap edilebildiği yönünde görüş ve kanaatlerini sunmuştur.
KANAAT VE GEREKÇE
Uyuşmazlığın asıl davada davacı adına tescilli ...tescil nolu çelik kapı tasarımının davalı internet yoluyla aynısının izinsiz olarak satışa sunulmak suretiyle tecavüz edildiğinin tespiti, tecavüzün durdurulması ve engellenmesi talebine ilişkin; birleşen davada tecavüz nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerine olduğu tespit edilmiştir.
TPMK kayıtlarının incelenmesinde davacı adına kayıtlı ... numara ile tescilli çelik kapı tasarımının davacı adına koruma süresinin halen devam ettiği görülmüştür.
6769 sayılı SMK 81/1-a maddesi “Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır:
a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir. Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak” demektedir.
SMK 149/1 maddesi “Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
a) Filin tecavüz olup olmadığının tespiti.
b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi.
c) Tecavüz fiillerinin durdurulması.
ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini” hükümlerini içermektedir.
Kıyaslanan tasarımların birbirleriyle benzer yanlarının bulunması yanında farklılıkları da içermesi mümkündür. Bu konuda tecavüzün tespitinde ölçü olarak genel görünümlerin kıyaslanması suretiyle sonuca varılması gerekmektedir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı izlenim arasında belirgin farklılık yoksa tasarım tecavüzü veya tasarım ihlali vardır. Bu tespit yapılırken farklılıklardan çok ortak özellikler esas alınır. Bir tasarımda tasarımcının tasarımı geliştirme özgürlüğü ne kadar genişse o tasarımı koruma kapsamı da o kadar geniştir.
Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 81. Maddesinde tasarım hakkı sahibinin rızası olmaksızın, ürünün aynısı veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin üretilmesi tasarım hakkını tecavüz teşkil eden fiiller kapsamında düzenlenmiştir. Bu kapsamda, davalı tarafın kendi internet sitesi olan ... adresinde ve... adresinde sergilenen çelik kapı modeli ile tasarımı davacı şirkete ait olan tescilli çelik kapı modeli ayırt edilemeyecek kadar benzer nitelikte tasarımın görsellerinin sergilendiği, davalı tarafın internet ve sosyal medya hesaplarında görsellerinin kullanılarak satışa sunulduğu, davalı tarafın internet ve sosyal medya hesaplarında satışa sunduğu çelik kapıların, davacının tescilli tasarımı ile aynı/ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu 02.09.2020 tarihli bilirkişi raporundaki tespiti ile davacı adına tescilli ... tescil nolu çelik kapı tasarımının davalı internet yoluyla aynısının izinsiz olarak satışa sunulmak suretiyle tecavüz edildiğinin ispatı üzerine; davacı tarafından talep edilen; “yoksun kalınan kazancın tazmini açısından Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 2. Fıkrasının C bendinde yer alan “sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeli hesaplaması” yöntemi benimsendiğinden; dosya kapsamında rayiç araştırması üzerine yapılan mali inceleme neticesinde; davalının tüm cirosunun (3 yıllık ) 969.568,68 TL olduğu, fatura eklerinde resimler olsa bile işbu resimlerin A4 kağıdı şekilde olduğu, sonradan değiştirilebilir veya eklenebilir nitelikte olduğu, faturalar ile ilişkilendirilmesi noktasında yeteri kadar somut delil bulunmadığı, %10 Lisans bedelinin uygun görülmesi halinde davalının tüm “...” satışları dikkate alındığında, 93.456,90 TL SMK 151/2-C kapsamında hesaplama yapılabileceği, şayet davalının sosyal medya paylaşımlarında geçen “...” emaresinin anahtar kelime olarak kabul edilmesi halinde diğer satışlardan ayrıştırılabileceği ve bu halde tazminatın 8 adet “... “ tipi kapı satışına karşılık 44.778,04 TL Ciro elde edildiği ve yine %10 Lisans bedeli hesaplaması yapıldığında 4.477,80 TL tazminat hesap edilebildiği, yönündeki hesaplamasına itibar edilerek; 4.477,80 TL maddi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu; birleşen davanın kısmi dava şeklinde ikame edildiği; davalının eylemlerinin davacının ... tescil numaralı tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiğinin tespiti ile bu tecavüzün engellenmesine, durdurulmasına, davalının eylemleri nedeniyle taleple bağlılık ilkesi uyarınca 1.000,00- TL maddi ve 1.000,00 -TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, dair aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Asıl davanın KABULÜ İLE, davalının eylemlerinin davacının ...tescil numaralı tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiğinin tespiti ile bu tecavüzün engellenmesine, durdurulmasına,
2-Birleşen davanın KABULÜ İLE, davalının eylemleri nedeniyle
Taleple bağlılık ilkesi uyarınca 1.000,00- TL maddi ve 1.000,00 -TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
1-a) Asıl dava yönünden ; Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 615,40 TL karar harcından peşin yatırılan 44,40-TL'nin mahsubu ile kalan 571,00-TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
1-b) Asıl dava yönünden ; Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen tasarım hakkına tecavüz talebi yönünden davacı yararına hesap olunan 40.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
2-a) Birleşen dava yönünden ; Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 615,40 TL karar harcından peşin yatırılan 54,40-TL'nin mahsubu ile kalan 561,00-TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
2-b)Birleşen dava yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.10/4, 13/2 uyarınca kabul edilen maddi tazminat miktarı yönünden davacı yararına hesap olunan 1.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
2-c) Birleşen dava yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.10/4, 13/2 uyarınca kabul edilen manevi tazminat miktarı yönünden davacı vekili yararına hesap olunan 1.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
3-Asıl ve birleşen davada davacı tarafından yapılan: 18.500 TL bilirkişi ücreti, 858,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 19.358,00 TL ve 197,60 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 19.555,60 -TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair asıl ve birleşen davacı vekili ve asıl ve birleşen davalı vekilinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/03/2025
Katip ...
¸
Hakim ...
¸