T.C.
İSTANBUL
4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/334 Esas
KARAR NO : 2025/46
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Tasarımın İtibarının Kaybı Nedeniyle Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 02/07/2021
KARAR TARİHİ : 27/02/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Tasarımın İtibarının Kaybı Nedeniyle Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde; müvekkilinin perde aksesuarları imal eden sektöründe öncü bir firma olduğunu, müvekkili tarafından tasarlanan davaya konu tasarımlar TPMK nezdinde tescil başvurusunda... tescil numarası ile tescillendiğini, müvekkilinin ürünleri ...'de ürettirip, dünyanın çeşitli ülkelerine ihraç ettiğini, davalının, müvekkilinin uzun uğraşlar sonucunda tasarladığı özgün tasarımları ...'de ucuz maliyetle ürettirmek suretiyle piyasaya sunduğu tespit edildiğini, bunun üzerine müvekkilinin tasarım tescilinden doğan haklarını korumak ve davalı tarafı bilgilendirmek amacıyla ... tarihinde, ... 40. Noterliği'nce ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiğini, davalı tarafın ihtarnameye bir cevap vermediğini, ... 1. FSHHM'de ... esas numarası ile görülen, müvekkilinin yıllar boyu süren emek ve tecrübelerinin ürünü olan tasarım tescilinin hükümsüzlüğü konulu, kötü niyetli ve hukuki mesnetten yoksun davayı ikame edildiğini, davada, müvekkilin yıllar boyu süren emek ve tecrübelerinin ürünü olan tasarım tescilinin hükümsüzlüğü talep edildiği, gerçek hak sahibi olmayan karşı taraf, kötü niyetle ve hukuki mesnetten yoksun taleplerde bulunduğunu, davalının müvekkiline ait tasarım hakkına tecavüz ettiği ortada olduğunu, taraflarınca hala iyi niyet koşulları gözetilerek arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu, ancak işbu görüşmede de karşı taraf ile sulh olunamadığını, davalının haksız bir şekilde müvekkiline ait tasarımları kendi tasarımları gibi kullanılıyor olması, birebir taklit etmesi SMK kapsamında ise müvekkiline ait tasarım haklarının ihlaline sebebiyet verdiğini, davalının gerek müvekkiline ait tasarımı birebir taklit etmesi ve haksız olarak kullanması, yukarıda anılan ilgili kanunların ihlali anlamına geldiği gibi TTK anlamında da haksız rekabet oluşturduğunu, müvekkiliini ciddi zarara uğrattığını, davalının bu tarz eylemleri müvekkilinin pandemi gibi zor koşullarda uzun emek ve zaman harcayarak oluşturdukları tasarımlara tecavüz teşkil etmekte olup, aynı zamanda müvekkilinin fikirleriyle ortaya koyduğu ve toplum sağlığını da yakinen ilgilendiren bu kadar önemli bir konuda Müvekkilin ticari itibarını ve menfaatlerini de zedelediğini beyan ve gerekçelerle davalı tarafından gerçekleştirilen yukarıda sayılı eylemlerin SMK kapsamında tasarım hakkına tecavüz ve TTK kapsamında haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerin men’i, ref’ine, müvekkilinin endüstriyel tasarım sahipliğinden doğan haklarına tecavüz teşkil eden davalının söz konusu fillerinin tedbiren durdurulması ve önlenmesi hakkında teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesine, müvekkilinin tasarım haklarına yönelik davalının söz konusu tecavüz ve haksız rekabet fiilleri sebebiyle müvekkilin maddi zararının değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere, HMK m. 107 uyarınca tespiti ile SMK ve TTK’nın ilgili hükümleri doğrultusunda yoksun kalınan kar tazminatını kapsayacak şekilde şimdilik 10.000 TL maddi tazminatın
haksız eylemin meydana geldiği tarihten itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkilimize ödenmesine, müvekkilinin SMK, TTK, TBK ve TMK.'nın ilgili hükümleri doğrultusunda tasarım ve eser sahipliği haklarına yönelik davalının tecavüz ve haksız rekabet fiilleri sebebiyle müvekkilin uğradığı manevi zararının tazmini yönünden 50.000 TL MANEVİ TAZMİNATIN haksız eylemin meydana geldiği tarihten itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, davalı aleyhine verilecek mahkeme kararının Türkiye’nin bütününde yayın yapan tirajı yüksek bir gazetede masrafları davalı tarafından karşılanmak üzere 15 gün ara ile iki kere yayınlanmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde; müvekkilinin 21.02.2021 tarihinde ... 1.FSHHM'de...esas numarası ile tasarımın hükümsüzlüğü ile ilgili dava açtığını, davacı şirketin açılan davaya karşı açmış olduğu işbu dava kanun hükümlerine aykırı olduğunu, aynı dava daha önceden açılmış ve hala devam ettiğinden davanın tarafları, dava sebebi ve konusu ayn olduğundan davacı şirket tarafından açılan bu dava dava şartlarını taşımadığını, derdest dava durumu ortaya çıktığından dava şartı noksanlığından HMK hükümlerince mahkemenin davanın usulden reddi gerektiğini, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde 1.FSHHM dosyasının bekletici mesele yapılmasını, müvekkilinin uzun yıllardan beri tekstil sektöründe faaliyet gösterdiğini, ... Halk Cumhuriyeti'nden Türkiye'ye farklı çeşitlerde perde saçağı ithal ettiğini ve bu ithal ürünlerini de 20.09.2019tarihinde Türkiye pazarına sunduğunu, gerek İstanbul ilinde gerekse Türkiye'nin diğer illerinde ithal ettiği ürünlerin toptan ve perakende olarak satışlarını gerçekleştirdiğini, davalı şirket, ticari rekabetten dolayı kötü niyetli davranarak yeni ve ayırt ediciliği olmayan hatta uzun yıllar önce hem Türkiye'de hem de başka ülkelerde kamuya sunulan bir tasarımı sanki kendi tasarımıymış gibi tescil ettirip müvekkili şirkete ve müvekkili şirketin müşterilerine ihtar çekmeye başlamış hatta ihtarla yetinmeyip sosyal medyada da ... adı altında küçük düşürücü ifadeler kullanarak paylaşımlar yaptığını, davacı şirket tasarımın hükümsüzlüğü için açtığımız davaya kötü niyetli olarak cevap vermediğini, açılan davanın dilekçeler aşaması bittikten sonra hatta yasaklardan dolayı duruşma tarihi mahkeme tarafından ertelendikten sonra, yine kötü niyetli olarak ve hukuki mesnetten yoksun taleplerde bulunarak 03.06.2021 tarihinde ... başvuru ve dosya numarası ile tasarım hakkına tecavüz adı altında maddi ve manevi tazminat istemli arabuluculuk başvurusunda bulunduğunu, sulh olunamadığını, davacı şirketin tasarım hakkına tecavüzde hak iddiasında bulunabilmesi için öncelikle tasarımın ona ait olması gerektiğini, uzun yıllardan beridir Türkiye'de ve bir çok ülkede var olan perde saçağı tasarımını hem başka firmalardan hem de müvekkil şirketin 2019 tarihinde bastırdığı perde saçağı kataloğundan faydalandığını, tüm perde saçağı tasarımlarını birebir kopyalayıp, taklit edip ticaretini yapmış haksız ve hukuka aykırı olarak da bu tasarımları kendi adına tescil ettirdiğini, TTK m.55/1.a-2 ve 4 ile TTK m.55/c. maddelerinin amacının amacı başkalarının emeğinden, iş, sonuç ve deneyimleri haklı olmayan yararlanmaların önlenmesi olduğunu beyan ve gerekçelerle müvekkili tarafından aynı dava daha önce açılmış olduğundan davacı şirketin açmış olduğu davanın HMK hükümlerince dava şartı noksanlığından derdestlik esasıyla usulden reddine, mahkeme aksi kanaatta ise yine HMK hükümlerince davanın bekletici mesele yapılmasına, davacı şirket tarafından gerçekleştirilen tasarım tescilindeki tasarımlar yeni ve ayırt edici olmadığı için davacı şirketin davasının reddedilerek SMK hükümleri uyarınca asarımın hükümsüzlüğü kararı verilmesine, davacı şirketin ... tescil numarası ile tescil edilen perde saçağı tasarımlarının hükümsüzlüğü ile birlikte sicilden terkine karar verilmesine, davacı şirketin haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin men'ine, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin de davacıya tahmiline, karar verilmesini
KANAAT VE GEREKÇE:
6769 Sayılı SMK 55. Maddesi “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalarda: oluşan üründür. Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye 'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.” demektedir.
SMK 56. Maddesi “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır.”
SMK 57. maddesi “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma ....
Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”
SMK 77/. Maddesi, “Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:
a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fikrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.
B) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse." hükümlerini içermektedir.
SMK 78.maddesi "1) Tasarımın hükümsüzlüğü, ikinci fıkrada sayılan hâller dışında menfaati olanlar tarafından istenebilir.(2) Tasarımın hükümsüzlüğü, 77 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre sadece önceki hak sahibi; 70 inci ve 73 üncü maddelere göre ise ancak tasarım hakkına sahip kişiler tarafından ileri sürülebilir.(3) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olarak koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava açılabilir.(4) Hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde tasarım sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır. Tasarım üzerinde sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca bu kişilere bildirim yapılır.(5) Tescilsiz tasarımlarda hükümsüzlük davası, hak sahibi olduğunu iddia eden kişiye karşı açılır." belirtilmiştir.
SMK 79.maddesi "(1) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır.(2) Tasarım sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli hareket etmesinden zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlüğün geçmişe dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez:a) Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce tasarımın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar.b) Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce yapılmış ve uygulanmış sözleşmeler.(3) İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereğince kısmen veya tamamen iadesi talep edilebilir.(4) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur. Hükümsüzlük kararının kesinleşmesinden sonra mahkeme bu kararı Kuruma resen gönderir. Hükümsüz kılınan tasarım, Kurum tarafından sicilden terkin edilir ve Bültende yayımlanır." belirtilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin ... Esas ...Karar sayılı kararında "mahkemece karşı davada davacı - karşı davalı adına tescilli ... tescil numaralı tasarımının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir. Hükümsüzlük kararı geriye etkili sonuç doğurduğundan, davalı-karşı davacının üretip satışını yaptığı ürünler nedeniyle davacı -karşı davalıların dayanabilecekleri bir hakları bulunmadığından mahkemece asıl davanın (tasarım haklarına tecavüzün tespiti, durdurulması ve önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat) reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, her iki taraf vekilinin istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir." belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde davacı adına tescilli ... numaralı tasarım yönünden davalının tecavüz oluşturan kullanımlarının bulunduğunun beyan edilerek bu davanın açıldığı, TPMK'dan gelen kayıtlar incelendiğinde davaya konu .. numaralı tasarımın davacı adına tescilli olduğu, bu tasarımın çoklu tasarım olup üç adet perde saçağı tasarımı bulunduğu, bir tasarımın SMK kapsamında korumadan yararlanabilmesi için yeni ve ayırt edici vasfının bulunması gerektiği, dosyamız içerisine alınan ... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin... Esas ... Karar sayılı dosyası incelendiğinde dosyamız davalısı tarafından dosyamız davcısına karşı dosyamız davacısı adına tescilli davaya konu ... numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığı belirtilerek hükümsüzlük davası açıldığı, ... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama neticesinde ... numaralı tasarımda bulunan tüm tasarımların yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığı belirtilerek hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verildiği, verilen karara karşı dosyamız davacısı tarafından istinaf yasa yoluna başvurulduğu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin ... E....K. ve 29/04/2024 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun reddedildiği, İstinaf ilamına karşı taraflarca temyiz yasa yoluna başvurulmadığı ve kararın 28/05/2024 tarihinde kesinleştiği, yukarıda belirtilen istinaf ilamında da açıklandığı üzere 6769 sayılı SMK'nun 79/1 maddesi kapsamında hükümsüzlük kararının geriye etkili sonuç doğuracağı, hükümsüzlük kararıyla birlikte Kanun korumasının hiç doğmamış sayılacağı, davacının dayanabileceği bir hakkı kalmadığından tasarım hakkına tecavüz, haksız rekabet, maddi ve manevi tazminat talep edemeyeceği anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken toplam 615,40-TL harcın başlangıçta alınan 1.024,65-TL harçtan mahsubu ile fazladan alınan 409,25-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen tecavüz ve haksız rekabet talepleri yönünden ...Ü.T göre hesaplanan 40.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen maddi tazminat talepleri yönünden ...Ü.T göre hesaplanan 10.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen manevi tazminat talepleri yönünden ...Ü.T göre hesaplanan 40.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
Dair, HMK'nın 341 ve 345 maddeleri gereğince, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliyesi Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.27/02/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır