T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2015/263 Esas
KARAR NO: 2019/1216
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 13/03/2015
KARAR TARİHİ: 27/11/2019
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesi özetle; davalının müvekkiline 09/12/2014 tarihinde müracat ederek ... isimli aydınlanma armatürünün gireceği ... Üniversitesi ihalesi için Işık Yeğinliği Uzaysal Dağılımı ölçmesinin ve yapı fiziği uzmanlık uygulamaları enstitüsünde yapılarak ihale şartı olan raporun verilmesini talep ettiğini, gerekli çalışmalar sonucu 09/12/2014 tarihli raporun davalıya teslim edildiğini, 26/01/2015 tarihinde ... Ünv. Yetkilisinin müvekkili firmayı arayarak raporda çelişkiler olduğunu, raporun gerçek olup olmadığını ve kendilerinin bu raporu laboratuvarlara teyid ve tetkik ettireceklerini bildirdiğini, davalının raporu ile müvekkili şirketin hazırladığı raporun karşılaştırıldığını, bu karşılaştırma sonucu orjinal rapor arasında birtakım değişiklikler görüldüğünü ve bu durum sonucunda müvekkili şirketin güvenilirliğini yitirme raddesinde itibar kaybına uğradığını, müvekkili şirket adına sahte kaşe ile rapor sunulduğunu, bu sahtecilikten dolayı müvekkili şirketin müşteri, itibar ve ticari gelecek kaybına uğradığını, müvekkili şirketin ülke çapında ve hatta yurt dışında rencide olması nedeniyle şimdilik 200.000,00 TL manevi tazminat, müvekkili şirketin olaydan dolayı müşteri kaybına uğraması nedeniyle şimdilik 100.000,00 TL maddi tazminat, olayın eylem tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile her türlü masraf faiz ve vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak tensip zaptı ve dava dilekçesinin tebliğ edildiği,görülmekle davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesi özetle; müvekkili aleyhine yapılan tüm iddiaları reddettiklerini, manevi tazminatın bir kısmının dava edilmesi, kalanının saklı tutulması ve belirsiz olarak talep edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirketin aynı ürün ile ilgili olarak aynı test konusunda ... Ünv. Beklenen raporun aldığını bildirmekle davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları ile celp edilen delillerin dosya kapsamında değerlendirilmesi amacıyla bilirkişi Elektrik Mühendisi ... ve ...'a tevdi edilmiş olup, bilirkişilerin mahkememize sunmuş olduğu 17/08/2018 tarihli bilirkişi raporunda; Bilirkişilik kapsamında davacı ... (raporun bundan sonraki kısmında ... olarak anılacaktır) firmasının hazırladığı fotometrik rapor, davalı ...nin (raporun bundan sonraki kısmında ... olarak anılacaktır) ... Üniversitesi ihalesine sunduğu fotometrik rapor incelemeye tabi tutulmuştur. Ayın zamanda, davalı ... firmasının ... Ünivcrsilesi'nden temin ettiği fotometrik rapor da ihncelemeye alınmıştır. Her iki teknik rapor için yaptığımı/saptama ve değerlendirmeler aşağıda maddeler halinde verilmiştir.
I) Davacı ... firmasının 09.12.2015 tarihinde sunmuş olduğu delillerden, 7 numaralı delilde (EK-4) sunulan orijinal rapora göre. ... tarafından ölçümü yapılan ... isimli aydınlatma armatürü, 595 mm x 595 mm en ve boyda 53 mm yüksekliktedir, içinde 4 adet ... fluoresan lamba bulundurur vc balast kaybıyla şebekeden 63 W güç çekmekledir. ... Aydınlatmanın internet şivesinden 01.08.2018 tarihinde edinilen ve bu raporunun EK-1'inde sunulan lamba katalog bilgilerine göre armalür içindeki her bir lambanın nominal ışık akısı değeri 1350 Im'dir. Lamba renksel geri verimi 80 ve üzeri, renk sıcaklığı ise 4000 BC'dir Buna göre ... firmasının 09.12.2015 tarihinde sunduğu 7 numaralı delil (EK-4) olan 09.12.2014 tarihli orijinal raporun 3. sayfasında sunulan 4 adet lamba için katalog ışık akısı değeri olan 5400 lm'lik ışık akısı değeri doğrudur. Ölçümler fotometrik koşullara uygun şekilde 840 cm mesafeden LMT B520 fotometre ile gerçekleştirilmiştir. Rapor verilerinin doğruluğunu tespit etmek için ... Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının 19.02.2016 tarihli yazısının 9 numaralı ekinde sunulan 25.12.2014 tarihli ... Armatür Raporundaki veriler İncelenmiştir. Bu amaçla, rapor kapağı 1 numaralı sayfa kabul edilerek, raporun 8. ve 9. sayfalarında verilen 1000 lümene göre düzeltilmiş ışık şiddeti değerleri, armatür ışık dağılımı ölçümü bulunmayan düzlemlerde simetrik kabul edilerek, IES LM-63-02 Fotometrik Veri ve İlgili Bilginin Elektronik Transferi için ANSİ Onaylı Standart Dosya Formatma uygun şekilde tarafımızca bilgisayar ortamına geçirilmiş ve elde edilen armatür ışık dağılım eğrisi dosyası (IES dosyası) Dialux Evo 8.0 aydınlatma simülasyon programına girilmiştir. Söz konusu veriler kullanılarak, simtilasyon programının hesapladığı ışık akısı değeri 3250 lm'e eşittir. Bu değer ... firmasının 09.12.2015 tarihinde sunduğu 7 numaralı delil (EK-4) olan raporda verilen 3251 İm değerine ihmal edilebilir (10.000'de 3'lük) bir hata payıyla eşdeğerdir. ... firmasının 09.12.2015 tarihinde sunduğu 8 numaralı delil (EK-5) olan ve ... Firması tarafından tahrif edildiği iddia edilen raporda ise armatür ışık akısı değeri 4682 İm olarak görülmektedir. Hesaplanan 3250 Im'Iik ışık akısı ile 4682 Im'lik ışık akısı değeri arasında % 31 oranında kabul edilemez bir hata payı mevcuttur. Buııa göre, ... Üniversitesi Rektörlüğü Yapı işleri ve Teknik Daire Başkanlığının 19.02.2016 tarihli yazısının 9 numaralı ekinde sunulan 25.12.2014 tarihli ... Armatür Raporu'ndaki ışık şiddeti değerleri île ... firmasının 09.12.2015 tarihinde sunduğu 8 numaralı delil (dava dosyasında EK-5) olan ve Renksan Firması tarafından tahrif edildiği iddia edilen raporda verilen 4682 Im'lik armatür ışık akısı değerinin sağlanması mümkün değildir. ölçüm değerleri kullanılarak, armatür verimi % 60 olarak hesaplanmıştır. Bu değer de yine ... fır-matının raporunda sunduğu % 60,2'lik değere ihmal edilebilir bir hala payıyla eşdeğerdir. Armatür etkinlik faktörü (... raporunda ılıklık veıimi olarak belirtilen büyüklük) balast kaybı dikkate alınmadım 4x14 -56 W'hk lambalar üzerinden hesaplandığında 58 lm/W olarak bulunmaktadır. Bu değer yine ... raporunda verilen 58,l'lik etkinlik laktöıü değeri ile ihmal edilebilir biı hala payıyla eşdeğerdir. ... Firmasfmu tahrif etliği iddia edilen raporda ise etkinlik faktörü değeri 83,6 lm/W olarak gözükmektedir. Hesaplanan değer ile tahrif edildiği iddia edileıı rapordaki etkinlik faktörü değerleri arasında % 30,6 oranında kabul edileme/, bir hata payı mevcuttur. Burada yapılan hesapta armatüıün balası kaybım da dikkate almak ve toplam armatür gücünü 7 Wlık balast kaybı ile 63 W kabul etmek uygundur. Bu durumda etkinlik faklörii değen 51,6 liWW olarak hesaplanmaktadır. Bu değer sunulan 83,6 lm/W'lık değerden oldukça düşüktür. Yapılan incelemeler ve hesaplamalar, ... Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının .. tarihli yazısının 9 numaralı ekinde sunulan ... tarihli ... Armatür Raporundaki etkinlik faktörü, armatür verimi ve ışık akısı değerlerinin, raporun devamındaki ışık şiddeti değerleri ile örtüşeceğini, ... firmasımın raporundaki değerlerin ise birbirleri ile tutarlı olduğunu göstermektedir. ... Firmasının ... Üniversitesine sunduğu raporda tahrifat yapıldığı kanaatine varılmıştır. Davalı ... Firması'nın ... sayılı cevabında sunulan ... Ünivcrsitesi'nden temin ettiği rapor incelendiğinde öncelikle armatür içinde kutlanılan lambaların, .... firmasının yaptığı ölçümdeki lambalarla aynı olmadıktan görülmüştür. ... Üniversitesi'nin ölçümündeki lambalar ... Fluoresan lambalardır. Bu lambaların ışık akısı değeri ... Firması'mn internet sitesinden 01.08.2018 tarihinde temin edilen ve bu raporunun EK-2'sinde sunulan katalog bilgilerinden lamba başına 1100 lm olarak tespit edilmiştir. Buna ek olarak lamba renksel geriverimi 80 ve üzeri, renk sıcaklığı ise orijinal ölçümdeki lambadan farklı olarak 6500 K'dir. Armatürün toplam gücü, yine orijinal rapordaki armatürden farklı olarak 64 W olarak belirtilmiştir. Armatürün ölçülen toplam ışık akısı 4134 lm'dir. Bu değerden yola çıkarak, armatür verimi % 93.95, armatür etkinlik faktörü ise 64.59 W olarak hesaplanmakladır. Rapordaki etkinlik faktörü hesaplarla önüşmekle birlikle, armatür verimi olan % 87.18 hesaplardaki değeri sağlamamaktadır. Tüm bu bilgilerin ışığında ... firması ve ... Üniversitesi tarafından ölçüme alınan armatürlerin gerek ışık kaynaklarının farklı olması, gerek ışık dağılımlarının farklı formlarda olması sebebiyle eşdeğer olmadığı fikrine varılmaktadır. Bunlara ek olarak ... Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkan lığı'rıııı 19.02.2016 tarihli yazısının 9 numaralı ekinde sunulun 25.12.2014 tarihli ... Armatür Raporu'ndakı ışık akısı değeri 4682 lm iken. ... Üniversitesi'nin ölçtüğü ışık akısı değen 4134 Im'dir. Aradaki fark % 10.75'lik bir hata payı oluşturmaktadır. Benzer şekilde ... Üniversitesi Rapomunda hesaplanan 64,59 lm/W'lik etkinlik faktörü değeri, ... Üniversitesi'ne sunulan rapordaki 83.6 lm/W'lık değerle % 22.74'lük bir hata payıyla örtüşmemektedir. Bu durumda ... Üniversitesi'nden alınan raporun 10.04.2015 tarihli davalı vekilinin cevabında belirtildiği üzere "beklenen değerlere sahip" kabul edilmesi mümkün değildir. ... Üniversitesi itirafından hazırlanan ölçüm raporu kendi içinde tutarlıdır fakat davaya mevzu bahis raporla teknik farklılıklar nedeniyle karşılaştırmaya dahi tabi tutulamayacak bir rapordur. Bilirkişi heyetimizce ilgili raporun, tamamen dava kotıusu dışındaki başka bir ışıklılığa ait bir rapor olduğu yönündeki görüş ve kanaatini bildirmişlerdir.
Taraf vekillerinin itiraz ve beyan dilekçeleri incelenerek yeniden rapor alınmak üzere mali müşavir ... ve Ekonomi ve Finans Uzmanı ...'e tevdi edilmiş olup, bilirkişilerin mahkememize sunmuş oldukları 06/03/2019 tarihli bilirkişi raporunda; Davalının, davacıdan almış olduğu raporda tahrifat yaptığı ve raporu ihalede kullandığı, dolayısıyla davalının taraflar arasındaki sözleşmeye ve haksız fiil hükümlerine aykırı davrandığı, bu bakımdan davacının uğramış olduğu maddi ve manevi zararları tazmin etmesi gerektiği, davacının talep edebileceği maddi tazminat miktarının 63.880,05 TL olarak hesaplanabileceği, davacı açısından manevi tazminat talep etme şartlarının da oluştuğu görüş ve kanaatini bildirmişlerdir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava; davacı şirketin aydınlanma, akustik, güneş enerjisi, yapı fiziği gibi konularda çalışmalar yaptığı, hazırlanan projeleri kendi laboratuvarlarında test ederek uygunluğunu tasdik ettiği, davalı şirket için ... Üniversitesinde yapılacak bir ihale ile ilgili olarak davalı tarafça hazırlanan teknik teklifi de inceleyerek uygunluğunu test ettiği, onayladığı, daha sonra ihaleye sunulan projenin kendi tasdik ettikleri projenin tahrif edilmiş şekilde sunulmuş olduğu, bu nedenle projenin ihaleyi yapan üniversite tarafından rededildiği, sahte verilere dayalı bu proje nedeniyle ticari itibarlarının sarsıldığı, iş kaybına maruz kaldıklarını, maddi ve manevi zararların oluştuğu nedenine dayalı olarak 200.000 TL, manevi 100.000 TL maddi tazminat talepli olarak açılmış tazminat davasıdır.
... Ünv. Rektörlüğü yapı işleri ve teknik daire başkanlığının 19/02/2016 tarihli yazısının 9 numaralı ekinde sunulan 25/12/2014 tarihli ... Armatür Raporu'nun 4. Sayfasında verilen ışıklık verimi stadart geriverim, standart alt geriverim ve ışıklığın ışık akısı değerleri, raporun 6. ve 7. sayfasındaki ışık dağıtım eğrileriyle 8. ve 9. sayfalarındaki ışık şiddeti değerleriyle örtüşmediği, davacı ... firmasının 09/12/2015 tarihinde sunduğu 7 numaralı delil olan orjinal raporda verilen değerlerin ise yine ... Ünv. Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı'nın ... tarihli yazısının 9 numaralı ekinde sunulan 25/12/2014 tarihli ... Armatür Raporu'nun ışık dağıtım eğrileri ve ışık şiddeti değerleriyle tutarlı olduğu, bu bilgiler ışığında ... Ünv. Rektörülğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başakanlığı'nın ... tarihli yazısının 9 numaralı ekinde sunulan ... tarihli ... Armatür Raporu'nun 4. sayfasındaki özet ölçme sonuçlarında tahrifat yapıldığı, davalı firmanın ... Ünv.'nden aldığı rapor incelenmesinde, aydınlatma armatürü içindeki ışık kaynaklarının fotometrik özelliklerinin farklı olması ve elde edilen ışık dağıtım eğrilerinin ... Ünv. Rektörlüğü Yapı işleri ve Teknik Daire Başk. ... tarihli yazısının 9 numaralı ekinde sunulan 25/12/2014 tarihli ... Armatür Raporu'nun 6.ve 7. sayfalarındaki ışık dağılım eğrileriyle örtüşmemesi sebebiyle kendi içinde tutarlı bir rapor olduğu, davaya konu raporla teknik faklılıklar nedeniyle karşılaştırmaya tabi tutulamayacağı, davalı firmanının ... Ünv. almış olduğu raporun dava konusu olmayan başka bir ışıklılığa ait olduğu 17/08/2018 tarihli hükme elverişli elektrik mühendisi bilirkişi heyet raporundan anlaşılmıştır.
Dosya kapsamına alınan 06/03/2019 tarihli akademisyen ve mali bilirkişi heyet raporuna göre davacı tarafın 2014-2015 yılı ticari defterlerinin tasdiklerinin süresi içerisinde yapıldığı HMK 222. maddesi kapsamında sahibi lehine delil vasfında olduğu, davalıya inceleme gün ve saati tebliğ edilmesine rağmen ticari defter ve kayıtlarını dosyaya sunmadığı, davacı kayıtlarında 120 01 161 ... Aydınlatma hesabı incelendiğinde davacının davalıda Ağustos ayında tanzim edilen 2 adet ve Aralık ayında tanzim edilen 1 adet toplam 2.424,90 TL tutarındaki faturaların borç ve ödemelerinin alacak olarak girilmesi neticesinde davalı ile cari hesap uyarınca borç alacağının olmadığı,
davacının dava konusu rapora ilişkin 10.12.2014 tarihli faturayı tanzim ettiği, davacı tarafından sunulan Kurumlar Vergisi beyannameleri uyarınca 2012-2017 dönemlerinin faaliyetlerine ilişkin gelir gider durumu ile şirketin faaliyetleri ile ilgili ve faaliyet dışı gelirlerinin incelenmesi neticesinde davacının 2014 yılından itibaren gelirlerinde azalmanın mevcut olduğu, 2014 yılında %15, 2015 yılında %27, 2016 yılında % 44 ve 2017 yılında %51 oranında azalmanın meydana geldiği, davacının 2014 verileri kapsamında gelirlerinde zararının meydana geldiği, 2014 yılı esas alınarak sonraki yıllarda düşen gelir tutarının 2015 yılında 14.863,58 TL, 2016 yılında 32.571,89 TL, 2017 yılında şirketin tasfiyeye girdiği ve 43.821,74 TL olduğu, davacının 2014 yılında 54.717,84 TL tutarındaki gelirinin 2015 yılında %27 oranında ve sonraki yıllarda düşmeye devam etmesinin 2013 yılında belirtilen durum sebebi ile olduğu davacının gelir kaybının toplam 91.257,21 TL olduğu ancak davacının kısmi hizmet vermeye devam ettiği, meydana gelen kaybın genel ekonomik verilere bağlı unsurların katkısının %30 olarak değerlendirilmesi neticesinde davacının davalıdan kaynaklı olarak maddi zararının 63.880,05 TL olarak hesaplandığı hükme elverişli heyet raporundan anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen ve dosyada yer alan teknik rapordaki tespitler dikkate alındığında; davalının, davacıdan almış olduğu raporda tahrifat yaptığı ve raporu ihalede kullandığı, dolayısıyla davalının taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine aykırı davrandığı bu bakımdan davacının uğramış olduğu maddi ve manevi zararları tazmin etmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Davalının taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı olarak davacıdan almış olduğu raporda tahrifat yapmış olması sonucu sözleşme hükümlerine aykırı davrandığı anlaşılmıştır. Bu eylem sonucunda davacının uğramış olduğu maddi zarar miktarı 63.880,05 TL olarak teknik mali bilirkişi raporu ile tespit edildiğinden davanın kısmen kabulü ile 63.880,05 TL nin 25/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar vermek gerekmiştir.
Davacının diğer bir talebi de manevi tazminata ilişkindir. Manevi tazminatla ilgili TBK. m. 56 ve TBK. m. 58 hükümler uyarınca, manevi tazminat talebinin haklı görülebilmesi için davacının, davalının eylemi nedeniyle kişilik haklarının zedelenmesi gerekir. Davacının düzenlemiş olduğu raporda tarifat yapılarak olması gereken değerlerden daha iyi değerlere yer verilmesinin bir sahtecilik işi olduğu ve sahtecilik işinin davacı tarafından yapıldığı intibaını yarattağı açık olduğundan davacının kişilik haklarının ihlal edilmiş olduğundan manevi taziminata da hükmedilmesi gerekmiş olup davalı şirketin sahte raporu nedeniyle davacının diğer ihalelere katılamayarak ticari itibarının sarsıldığı, 2017 yılında tasfiyeye girdiği, gelirlerinde azalmanın meydana geldiği, davacı şirkete piyasada duyulan güvenin sarsılmasına neden olunduğu ve mali bilirkişi incelemesinde 2014 yılı sonrası gelirlerde meydana gelen düşüş miktarı hep birlikte dikkate alındığında takdiren davacı lehine 100,000 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği kanaatine varılmış olup 100.000,00 TL manevi tazminatın 25/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Davanın KISMEN KABULÜNE,
-63.880,05 TL'nin 25/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
-100.000,00 TL manevi tazminatın 25/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 11.194,64 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 5.123,25 TL harçtan mahsubu ile bakiye 6.071,39 TL harcın davalıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 5.123,25 TL peşin harcın davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 3.502,40 TL posta, tebligat, müzekkere, bilirkişi ücretinden oluşan yargılama giderinden davanın kabulü oranında yapılan hesaplama neticesinde 1.913,24 TL yargılama giderinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
Bakiye kısmın davacının üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan 33,00 TL posta, müzekkere, ücretinden oluşan yargılama giderinden davanın reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 14,97 TL yargılama giderinin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine,
Bakiye kısmın davacının üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen maddi tazminat dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca hesaplanan 7.376,81 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen manevi tazminat dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca hesaplanan 10.750,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 27/11/2019
Katip ...
¸
Hakim ...
¸