T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/1155 Esas
KARAR NO: 2018/449
DAVA: İtirazın İptali (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/11/2016
KARAR TARİHİ: 18/04/2018
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin hamili bulunduğu ... Bankası A.Ş. ... Şubesinde ... Tic. Ltd. Şti.'e ait ... numaralı hesaba keşideli 30.05.2016 tarihli, ... ve ... numaralı bedelleri 40.000 TL olan çekleri teslim almış olduğunu, müvekkilin çekleri tahsil için ...’a vermiş olduğunu, sorgulamada çek bedellerinin hesapta bulunmadığının anlaşıldığını, bundan dolayı ödeme yapılmadığını, 30-31 Mayıs 2016 tarihlerinde çeklerin karşılığı bulunmadığının çeklerin arkasına şerh edilmiş olduğunu, Takasdan çekleri teslim alan müvekkilin muhatap bankaya çek karşılıklarının olmaması nedeni ile muhatap bankanın sorumluluk bedellerinin ödenmesinin istendiğini, davalı bankanın ödemekle yükümlü olduğu çek taahhüt bedeli 1.290,00 TL nin davalı bankanın çekin kendisine ibrazına rağmen ödemediğini, çek sorumluluk bedelinin ödenebilmesi için çek aslının ibraz edilmesi gerektiğini ileri sürdüğünü, müvekkilinin çeki davalı bankaya ibraz etmiş olduğu halde ödenmediğini, bu konuda ödememe nedeni hakkında yazılı bir belge verilmediğini, davalı bankanın çek taahhüt bedelini ödememesinden dolayı banka hakkında ... 11. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı sayılı dosyasında çek taahhüt bedeli 2.580,00 TL nin tahsili alacışya 28.07.2016 tarihinde ilamsız icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamını, %20 oranında icra inkar tazminatı ile yargılama masrafları ve vekalet ücretininde davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; çekten kaynaklanan taahhüt bedelinin hamile nasıl ödeneceğinin 5941 sayılı Kanun’un 3.maddesinde düzenlenmiş olduğunu, çek taahhüt bedelinin ödenebilmesi için çek aslının ibraz süresi içerisinde bankaya ibraz edilmiş olması gerektiğini, yasal sürede ibrazı halinde bankanın çek aslının üzerinde imza ve hesap bakiyesinin ödemeye müsait olup olmadığını inceledikten sonra çekin karşılığının bulunmadığının tespit edilmesinden sonra ödemeye engel bir durum bulunmaması halinde taahhüt bedelini yetkili çek hamiline ödemede bulunması gerektiğini, 5941 sayılı Kanun’un 3.maddesinin bunu emrettiğini, çek aslı ibraz edilmeden ve çekin karşılıksız olduğu tespit edilmeden hamile ödeme yapılamayacağını, çek aslı müvekkil bankaya davacı tarafından ibraz edilmediğini, karşılığının bulunmadığı tespit edilmediği için ödeme yapılmadığını, çekin takasa ibraz edilmesi halinde takas bankasının kendisinde imza örneği bulunmadığı için imza incelemesi yapamayacağı gibi karşılıksız işlemine tabi tutmasının mümkün olmadığını, çek aslı muhatap bankaya ibraz edilmemekle birlikte çek fotokopisi üzerinde yapılan incelemede çek üzerindeki imza ile bankada keşideciye ait imzanın birbiriyle uyuşmadığını, davacı yanın icra inkar tazminatı ve faiz talebinde bulunmasının da yasal olmadığını savunarak davanın reddi ile yargılama masrafları ve vekalet ücretininde davacı tarafa yükletilmesini istemiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama aşamasında; ... 28. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının celp edildiği, incelenmesinde takibe davalının süresinde itirazı üzerine takibin durdurulduğu tespit edilmiştir.
... Bankası A.Ş.'ye dava konusu çeklerin ibrazı hakkında bilgi ve belgelerin celbi amacıyla müzekkerenin yazılmış olduğu tespit edilmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları, celp edilen delillerin dosya kapsamında değerlendirilmesi amacıyla bilirkişi Bankacı ...'a tevdii edilen dosyaya tanzim olunan 07/03/2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı Şirket, davalı bankanın ... Şubesinde ...Tic.Ltd.Şti ne ait ... numaralı hesaba keşideli 30.05.2016 tarihli ve ... numaralı 40.000 TL lık, 30.05.2016 tarihli ve ... numaralı 40.000 TL lık çekin hesap sahibi olan ... San. Tic. Ltd. Şti. aldığını, ancak ... numaralı çeki ... Bank ... Şubesine, ... numaralı çeki de ... Bankası ... Girişimci Şubeye Takas aracılığı ile ibraz ettiğinde çeklerin karşılıksız olduğunun anlaşıldığını, çeklerin karşılıksız olduğuna ilişkin şerh düşülmüş olduğunu, karşılıksız çeklerden dolayı zarara uğradığını, davalı bankanın mülga 3167 sayılı YASANIN lO.maddesi (5941 sayılı Yeni Çek Kanunu md 3] uyarınca yasal tutarı ödemesi gerektiği halde müvekkiline ödenmeyen yasal tutarın ödenmesinin talep edildiği, ... sayılı Çek Kanunu'nun 2. Maddesinde, özellikle çek hesabının açılması ve çek defterlerinin verilmesi ile ilgili olarak bankaların sorumlulukları belirlenmiş, bankalara başta araştırma yükümlülüğü olmak üzere çeşitli yükümlülükler getirildikten sonra son değişiklikle Kanun'un 3. maddesinde banka sorumluluk tutarı 26.01.2016 ile 26.01.2017 arasında 1.290,00 TL ye yükseltildiği, çek ödenmek üzere bankaya ibrazında, banka inceleme yükümlülüğü uyarınca, Yeni TTK 780 (Eski TTK m. 692 ] 'de yazılı olan zorunlu unsurların yanı sıra, Yeni TTK 796 'da yer alan ibraza ilişkin sürelere, ayrıca ciro silsilesine dikkat etmek zorunda olduğu, ... sayılı Çek Kanunu'nun 3. m. 2.fıkrası gereğince; bir çek yaprağına "karşılıksızdır" işlemi, bankanın ödemekle yükümlü olduğu miktar ve çek hesabında bir bakiye varsa (kısmi karşılık] bu tutar çek tutarından düşüldükten sonra kalan miktar için yapılır. Ancak hamil tarafından banka sorumluluk miktarı ve kısmi ödemenin kabul edilmemesi durumunda 4. 5. ve 6. fıkralara göre "karşılıksızdır" işlemi yapılacağı hükmünün düzenlendiği, bu kapsamda bir çek yaprağına "karşılıksızdır" işlemi uygulanırken her halükarda banka sorumluluk miktarının dışında kalan tutar için "karşılıksızdır" işlemi yapılacaktır. Çekin tutarı banka sorumluluk miktarından az veya banka sorumluluk miktarı ile aynı ise veyahut kısmi karşılıkla birlikte banka sorumluluk miktarı çek miktarını karşılamakta ise çekin tutarı karşılandığından "karşılıksızdır" işlemi yapılamayacağı, öte yandan,takasa ibraz muhataba ibraz hükmündedir. "Çekin bankaca takas odasına ibrazı, ödeme yerine ibraz sayılır". Ancak şu farkla ki, takasa ibraz edilen çekler için Çek K. 3/3. maddede belirtilen sorumluluk miktarları ödenmez. Ancak muhatap banka hamil lehine, sorumluluk miktarını onbeş günlük süre ile bekletir. Çek K. m. 8/4'e göre bu süre içerisinde hamil tarafından muhatap bankaya sorumluluk miktarının ödenmesi için bir talep gelmezse bankanın sorumluluğu kalmayacaktır. (Mülga 3167 sayılı Yasanın 6.madde son fıkrasına göre, Takas odaları aracılığıyla ibraz edilmiş çekler için, 10 uncu maddede belirlenen sorumluluk miktarı dahil kısmi ödeme yapılmaz. Ancak, takas odaları aracılığıyla ibraz edilen çekin, hesapta yeterli karşılığının olmadığının belirlenmesi halinde muhatap banka tarafından, hesapta bulunan kısmi karşılık tu tarh çeki ibraz eden hamil lehine onbeş gün süreyle bloke edilir.) 5941 sayılı Kanun'un 3.maddesi 3.fıkrası b bendine göre; karşılığının kısmen bulunması hâlinde, çek bedeli bin Türk Lirası veya altında ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığı bin Türk Lirasına tamamlayacak bir miktarı, çek bedeli bin Türk Lirasının üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığa ilave olarak bin Türk Lirasını ödemekle yükümlüdür. (2016 yılında geçerli olan çek taahhüt bedeli 26.01.2016 ile 27.01.2017 arasında 1.290,00 TL olmaktadır.] Kanuna göre bu husus, hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmünün düzenlendiği, davalı bankanın ... Şubesinde çek ile çalışan hesap açtıran ...Tic.Ltd.Şti hesap açtırdığı ve çek karnesi talep ettiği sırada, bankanın bankacılık usûl ve teamülleri gereğince gereken belgeleri almış olması, çek Kanunu uyarınca öngörülen basiret ve itinayı göstermiş olması gereklidir. Özellikle keşideciye ait kimlik bilgisi ile imza sirkülerinin mutlaka alınması gerektiği, Elektronik Takasa ibraz edilen çekin üzerindeki keşideciye ait imzanın banka kayıtlarında bulunan imza ile uyuşmadığı gerekçesi ile 5941 sayılı Çek Kanunu md 3'e göre, taahhüdü altında bulunan 1.290 TL lık yasal tutarı (1.290 TL x2.580 TL] ödemeden imtina etmesinin yasal dayanağının bulunmadığı, çekin yasada öngörülen geçerlilik unsurlarım taşıyor olması şartıyla çekin ibrazı halinde bankanın yasal yükümlülüğü doğacaktır., Bankanın 1.290,00 TL yi ödeme yükümlülüğü ise, çek hamilinin tazmin talebi ile birlikte doğacaktır. Dosyada, yetkili hamil olan davacının yasal tutarı 15 günlük süre içerisinde muhatap bankadan talep ettiğine dair talebini ispata yarayan belge bulunmadığı gibi, davalı bankanın da keşidecinin hesabında bulunan tutarı 15 gün süreyle bloke ettiğine dair belge de mevcut değildir. Bu durumda genel zaman aşımı süresi içinde yasal tutarın talep edilip edilemeyeceği, dava konusu olayda, ... Bankası A.Ş. ... Şubesinde ...Tic.Ltd.Şti ne ait ... numaralı hesaba keşideli 30.05.2016 tarihli, ... numaralı 40.000 TL lık çekin ... Bank ... Şubesine, 30.05.2016 tarihli, ... numaralı 40.000 TL lık çekin de süresi içinde 30.05.2016 tarihinde Takas vasıtasıyla muhatap bankaya ibraz edilmiş olduğu çekin karşılıksız olduğu anlaşılmakta olup, sözkonusu çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle hamilinin davalı bankaya karşı çek yaprağı başına 1.290,00 TL olmak üzere iki çek yaprağı için 5.280,00 TL ye kadar bir alacak hakkı bulunduğu, hamilin talebi üzerine muhatap banka yasal yükümlülüğünü yerine getirmekle yükümlü olduğu, hamilin bankaya karşı bu alacak hakkının ne zaman zamanaşımına uğradığına dair mülga 3167 sayılı Yasa ile sonradan yürürlüğe giren 20.12.2009 tarih ve 5941 sayılı yeni Yasada açık bir düzenleme mevcut değildir. Hal böyle olmasına karşın, EBK 128. maddesindeki "Müruru zaman alacağın muaccel olduğu zamandan başlar...." hükmü uyarınca muacceliyet tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresinin olayda uygulanması gerekip gerekmediği mahkemenin takdirinde olduğu, ... 11. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında, 28.07.2016 icra takip tarihindeki alacak miktarı, 5941 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca bankanın taahhüt tutarı olan 1.290,00 TL olduğu, İşbu tutara,takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa uyarınca %10,50 avans faizi talep edilmesi mümkün olduğu, ... no lu 40.000 TL lık çek için taahhüt bedeli 1.290,00 TL ve 0104272 no Iu 40.000 TL lık çek için taahhüt bedeli 1.290,00 TL olmak üzere toplam 2.580,00 TL olduğu, ... Bankası A.Ş. ... Şubesinde ...Tic.Ltd.Şti ne ait ... numaralı hesaba keşideü 30.05.2016 tarihli ... ve ... numaralı 40.000 TL dan oluşan iki çekin hamili olan Davacı Şirketin, Dava konusu çeklerin yasada öngörülen geçerlilik unsurlarını haiz olmaları ve arka yüzlerinde karşılıksız kayıtlarının bulunmaları nedeniyle, çeklerin ibrazı sonucu davalı bankanın yasal yükümlülüğünün doğmuş olduğu, davalı bankanın çekdeki imza ile keşidecinin bankadaki imzasının birbirini tutmadığı gerekçesi ile yasal tutarları ödemeden imtina edemeyeceği, 30.05.2016 ve 31.05.2016 tarihlerinde karşılıksız kaydı almış olan ... ve ... numaralı çeklerin anılan tarihten (ibrazdan) itibaren 10 yıllık zaman aşımı süresi (BK 128) dolmamış olduğundan dolayı, ... 11.İcra M.nün ... E.sayılı dosyasında,davacı yanın davalı bankadan çek taahhüt bedelinin yasal tutarı olan 2.580,00 TL alacaklı olduğu yönünde sonuç ve kanaat bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava; davacı tarafça karşılıksız çeklere istinaden ödenmeyen çek yaprağı teminat bedellerinin, icra takibine konulması neticesinde davalının yapmış olduğu itirazın iptali davasıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 30.03.2016 tarihli 2014/19-774 E. 2016/427 K. Sayılı ilamı ışığı altında davalı bankanın ödeme yükümlülüğünün doğması için çek asıllarının davacı yanca bankaya bırakılması zorunludur. Çek asıllarının bankaya ibraz edildiğine dair herhangi bir belirleme dosya kapsamında yapılmadığı gibi dava dosyasında çek asıllarının bankaya bırakıldığına yönelik de bir delil bulunmamaktadır. Davacı tarafça çeklerin asıllarının davalı bankaya bırakıldığına ilişkin davalı bankaca düzenlenmiş yazılı bir belge de sunulmadığından bilirkişi raporuna itibar edilmeyerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalının kötüniyet tazminatı talebinin yasal koşulları oluşmadığından REDDİNE,
3-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 35,90 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 44,06 TL harçtan mahsubu ile bakiye 8,16 TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden, reddedilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca maktu vekalet ücretinden aşağı bir ücret takdir edilemeyeceğinden takdiren 2.180,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine,
6-Davalı tarafından belgelendirilen 3,20 TL yargılama giderinin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda miktar itibariyle KESİN olmak üzere karar verildi. 18/04/2018
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
"Bu belge 5070 Sayılı Kanun hükümlerince elektronik imza ile imzalanmıştır."