T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/320 Esas
KARAR NO: 2023/398
DAVA: İstirdat (Taşıma Sözleşmesi)
DAVA TARİHİ: 07/05/2021
KARAR TARİHİ: 17/05/2023
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile; Davalı yanca ... 30. İcra Dairesi'nin ...E. sayılı dosyası ile müvekkil ortaklık ile dava dışı ...Tic. A.Ş aleyhine ilamsız takip başlatıldığını, müvekkil ortaklıkça borca sehven itiraz edilemediğinden takibin müvekkil ortaklık bakımından kesinleştiğini, akabinde müvekkil ortak tüm mal varlığına haciz konulmasıyla tesadüfen icra takibini öğrendiklerini, müvekkilinin ortaklıkça icra dosyasına 19.938,12 TL ödeme yapılarak dosyanın infaz ile kapatıldığını, müvekkili icra tehdidi altında icra dosyasına ödeme yapmışsa da, aslında davacı yana hiçbir borcu bulunmadığını belirterek müvekkil ortaklığın ... 30. İcra Dairesi'nin ...E. sayılı dosyasına icra/haciz tehdidi altında yapmış olduğu 19.938,12 TL'lik ödemenin ödeme gününden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde; müvekkili sigorta şirketi ile sigortalı dava dışı ...A.Ş.'nin 17.05.2019 tarih ve ... no.lu 3 adet fatura karşılığında ...'da yerleşik ... firmasına satmış olduğu 3 Kap - 135 Adet -240,99 Net Kg - 318,00 Brüt Kg izolasyon malzemesi emtiasının ...'den ...'a karayolu ile nakliyesi işinin 20.05.2019 tarih ve ... no.lu fatura karşılığında dava dışı ...A.Ş. tarafından üstlenilmiş olduğunu, sigortalı emtiaların, davacı fiili/alt taşıyıcı tarafından... plaka no.lu araçla gerçekleştirilen karayolu nakliyesi sırasında meydana gelen trafik kazası nedeniyle 1 paleti zayi olmuş olup alıcısına teslim edilemediğini, dava dışı sigorta tarafından, sigortalı emtialardan 1 paletin alıcısına teslim edilemediğinden bahisle uğranılan zararın müvekkil sigorta şirketi tarafından tazmin edilmesi talebi üzerine, müvekkil ... Sigorta A.Ş. nezdinde ... no.lu hasar dosyası açıldığını, müvekkil şirketi tarafından dava konusu olay nedeniyle sigortalısına 03.06.2020 tarihinde 15.800,46 TL sigorta tazminatı ödendiğini, müvekkil şirket tarafından sigortalısına ödenen 15.800,46 TL'nin zarar sorumluları olan asıl taşıyıcı ...Ticaret A.Ş. ve fiili/alt taşıyıcı davacıdan müştereken ve müteselsilen tahsili için ... 30. İcra Müdürlüğü'nün...E. Sayılı dosyası ile başlatılan ilamsız icra takibine karşı, borçlulardan ... A.Ş. süresinde itiraz ettiğini, davacı ve fiili/alt taşıyıcı ... A.Ş. ise süresinde itiraz edilmediğinden borçlu yönünden kesinleştiğini belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Tüm dosya kapsamı ile davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için mali müşavir ve taşıma uzmanı vasıtası ile inceleme yapılması için talimat yazıldığı, talimat bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu raporunda;
Davacı şirketin 2020 yılına ait ticari defterlerini Elektronik Defter ( e-Defter ) olarak tuttuğu görülmüştür. Davacı şirket tarafından ibraz edilen 2020 yılına ilişkin ticari defterlerinin; T.T.K. 64,66 maddesi ile V.U.K 220-226 maddelerine göre açılış tasdiklerinin usulüne uygun olarak yaptırıldığı, sahibe lehine delil özelliğinin bulunduğu, defterlerin kayıt nizamı bakımından V.U.K 215-219 madde hükümleri ile Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine uygun olduğu görülmüştür.
Davacı ...AŞ'nin Ticari defterleri üzerinden yapılan tespitle; 26.10.2020 tarihinde davacı tarafından ... 30. İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyasına Net 19.938,12 TL yapılan ödemenin ticari defter kayıtlarında olduğu görülmüştür.
Davacı şirket defter ve kayıtlarından hareketle; 102 Bankalar Hesabının alt hesabı olan 102.01.02.28 İş bankası hesabından ödemenin yapıldığı, 689 Diğer Olağandışı Gider Zararlar Hesabının alt hesabı olan 689.01.02.12 Diğer Olağan Gider Zararlar hesabına 17.960,12 TL, 770 Genel Yönetim Giderleri alt hesabı olan 770.07.02.10 Avukatlık Giderleri Hesabma 2.381,68 TL ve 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabının alt hesabı olan 360.04.02 Serbest Meslek Makbuzu Gelir Vergisi hesabına 403,68 TL olmak üzere muhasebe kayıtlarının yapıldığı tespit edilmiştir.
Davacının 26.10.2020 tarihinde davacı tarafından ... 30. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına Net 19.938,12 TL ödeme yaptığı defter kayıtlarında yer almış olup, davalıyı borçlandıracak herhangi bir muhasebe kaydının olmadığı tespit edilmiştir.
Taşınan Eşyanın Ziyaı Halinde Sorumluluk
T.T.K.'nun 880/1 ve 3. Maddelerinde sorumluluk miktarı belirtilmiştir.
Bu Maddeler gereği taşıyıcı davalı şirket kendi hatasından kaynaklı kaybolan eşyanın tamamımı tazminle yükümlüdür. Rayiç değerin hesaplanma şekli ilgili maddelerde belirtildiği gibi tazminat eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre, eğer eşyanın değeri piyasa şartlarında bulunamaz ise aynı tür ve nitelikteki malların cari değerine göre, eşya taşımak üzere teslimden hemen önce satılmışsa, satıcının faturasında taşıma giderleri mahsup edilerek gösterilen satış bedelinin piyasa fiyatı ile mahsuplaşacağı kanaatindeyiz.
Taşınan Eşyanın Ziyaı Halinde Sınırlı Sorumluluk
T.T.K.'nın 882/1 ve 2. Maddelerinde sınırlı sorumluluk miktarı belirtilmiştir. Bu maddeler gereği davalı şirketin sınırlı sorumluluğu;
Hasar alan malzemenin kilogramı x 8,33 Özel Çekme Hakkı (SDR) olacağı,
SDR'nin Merkez bankası kayıtlarına göre hasarın oluş tarihi olan 17.05.2019 tarihli SDR/TL kur bedelinin 8.3516 TL olduğu dikkate alınır ise; bu hesaplamaya göre; Dava cevap dilekçesinde beyan edilen kargo kilosu (318,00 Brüt kg) x 8.33 SDR=2.648,94 SDR x 8.3516 (Hasar tarihli TCMB SDR/TL Kuru)= 22.122,88 TL olacağı hesaplanmıştır. Hesaplamalar neticesinde; ... Sigorta A.Ş. tarafından, dava konusu olay nedeniyle sigortalısına 03.06.2020 tarihinde ödediği 15.800,46 TL sigorta tazminatının yukarıda atfedilen TTK ilgili maddelerince davalı şirketin sınırlı sorumluluğu 22.122,88 TL çıkmış olsa da davalı şirketin sorumluluğu TTK 880/1 gereğince sigorta şirketinin mal sahibine ödediği tutar olan 15.800,46 TL olacağı kanaatine varılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, ticari defter ve kayıtları ve dosya incelenerek davacının icra tehdidi altında ödediğini iddia ettiği bedeli istirdata hakkının olup olmadığı ile hasarlanan emtialar nedeni ile ödenen bedelin kadri marufunda olup olmadığının tespit edilerek tarafların kusur durumu belirlenerek varsa alacağın ödeme tarihinden dava tarihine kadar işleyecek avans faizi ile hesaplanması için rapor tanzimi amacıyla dosya bilirkişiler mali müşavir, taşıma lojistlik uzmanı, inşaat bilirkişisi ve kusur-makine bilirkişisine tevdi edilmiş olup bilirkişi kurulunun mahkememize sunduğu 09/09/2022 tarihli raporda;
3.1. Husumete İlişkin Taşıma Belgeleri (Gümrük Beyannamesi ve Ekleri)
• Gümrük Beyannamesi ve Ekleri; ... nolu, 17.05.2019 tarihli “Gümrük Beyannamesi”nde, ... Paz. A.Ş. nin satıcı, ...’nin alıcı olarak görüldüğü, 2.727,42 Euro bedelli olduğu tespit edilmiştir. Beyanname ekinde; ...’nin bulunduğu, ...’ın satıcı ...’a 477,00 Euro fatura tanzim ettiği,
3.2. Husumete İlişkin Taraflar Arasındaki Yazışmalar: Dava dosyasına sunulan... ile satıcı ... yetkilileri arasındaki yazışmalardan; nakliyesi yapılan ürünlerden 1 paletin kayıp olduğu, nakliye yapan aracın kaza yaptığı, kaza sırasında kayıp olan 1 adet paletin bulunamadığı, aracın içinde olma ihtimalinin olduğu, kazaya ilişkin tutanak tutulmadığından tutanak bulunmadığı, ...’dan hasar bedelinin talep edildiği, ürünün satıcının Bulgaristan fabrikasından yeniden üretildiği, üretim maliyetininin 1.949,70 Euro ile Almanya’ya nakliyesinin 552,20 Euro olmak üzere toplam zararlarının 2.501,90 Euro olduğuna ilişkin mail yazışmaları bulunmaktadır. Husumet ile ilgili yazışmalarda davacı tarafın bulunmadığı tespit edilmiştir.
3.3. Poliçe-Ekspertiz Raporu : Dava dosyasının içinde bulunan, poliçe ile ekspertiz raporu ve ekleri incelendiğinde;
• Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi; Dava dışı satıcı ... A.Ş. nin ...Sigorta A.Ş’ye ... poliçe ile 08.10.2018-08.10.2019 tarihleri arasında 130.000.000,00 (Sefer başına azami 2.000.000,00 Eu) Euro tutarında poliçe yaptırdığı,
• Nakliyat Hasar Ekspertiz Raporu Poliçesi; 02.06.2020 tarihinde dava dışı ... Ltd. Şti’nin yaptığı ekspertize göre; hasara ilişkin 17.05.2019 tarihinden itibaren talep edilmesine rağmen ekspere herhangi bir tutanak veya rapor ibraz edilmediğini, taraflar arasındaki yazışmaya istinaden raporun tanzim edildiği ve incelenen yazışmalar, beyanname ile eklerinden tespit edilen hasar tutarının 2.117,40 Euro olduğu tespit edilmiştir.
• Davalı tarafından dava dışı satıcı firmaya husumete konu zararına ilişkin; 27.05.2020 tarihinde 2.117,40 Euro + 03.06.2020 tarihinde 194,97 Euro olmak üzere toplam; 2.312,37 Euro ödeme yaptığı tespit edilmiştir.
• Dava dosyasında ayrıca davacıya ait değişik plakalarda “Tır”lara ait “Trafik Sigorta Poliçesi” bulunmaktadır.
3.4. ... 30. İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı İcra Dosyası : Dava dosyasının içinde bulunan ... 30. İcra Müdürlüğü ...E. numaralı icra dosyası incelendiğinde ... A.Ş. ile ...A.Ş. aleyhine 16.06.2020 tarihinde, ... Sigorta AŞ vekili tarafından;15.800,46 TL Asıl Alacak, 77,38 TL İşlemiş Avans Faizi (03/06/2020-16/06/2020 arası 13 Gün 13,75), 15.877,84 TL Toplam Alacak tutarındaki toplam alacağın icra gideri, vekalet ücreti ve takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek avans faizi ile faize faiz işletilmemek kaydı ile tahsili talebi ile borçlulara tebliğe gönderildiği, borçlu ...’ın borca itiraz ettiği, diğer borçlu ...’in borca itiraz etmediği ve birçok aracına haciz konulduğu, Borçlu ... A.Ş’nin kesinleşmiş borcu 26.10.2020 tarihinde 19.938,12 TL ödeyerek icra dosyasını kapattığı ve ardından ödediği 19.938,12 TL’nın istirdatı için Sayın Mahkeme Nezdinde “İstirdat” davası açtığı anlaşılmıştır.
3.6. Bilirkişi Raporu (Talimat) ve Rapora İtirazlar : ...Talimat ile ... Asliye Tic. Mah. tarafından Karayolu Taşımacılığı ve Mali Müşavir bilirkişiden alınan bilirkişi raporunda; Davacının incelenen ticari defterlerinin sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu, davacının icraya yaptığı ödemeyi kayıtlarına davalı taraftan alacak bakiyesi olarak kayıtlarına intikal ettirmediği, Davacı tarafa dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından yapılmış olan ... poliçe numaralı 01.05.2019-31.05.2019 sorumluluk tarihli 08.05.2019 tanzim tarihli bahse konu kazaya karışan ... Plakalı araçla ilgili “C.M.R. Sorumluluk (Sefer) Sigorta Poliçesi” düzenlendiği, taşımadan dolayı taşıyıcı firma olan davacı ...’in kusurlu olmasından dolayı yapmış olduğu ödemeyi, davalı firmadan talep edemeyeceği, davacının dava dışı ... Sigorta A.Ş’ye gerekli kaza tutanaklarının tanzimi sonucu ödediği miktarı rücu edebileceği” rapor edilmiştir.
• Bilirkişi Raporuna Davacının İtirazları; “Bilirkişilerin dava dosyasını anlamadıkları, gerek icra dosyasına gerek kendilerine talep etmelerine rağmen davalı tarafından hasarın oluşumu ile ilgili gerek kaza vb. belgelerin sunulmadığı, icra tehditi karşısında icraya ödeme yaptıklarını, ... (Eski Ünvanı ... Sigorta) dan husumete ilişkin talepte bulunduklarını, sigorta şirketinin hiçbir belge ve bilgi olmaması sebebiyle dosyayı kapattığı” itirazlarında bulunduğu,
• Bilirkişi Raporuna Davalının İtirazları; “21.02.2022 havale tarihli Bilirkişi Raporu ile davacının kendileri aleyhine açmış bulunduğu davanın haksız ve mesnetsiz olduğu açıkça ortaya çıktığından hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın reddi” talep edilmiştir.
4.1. Tarafların Sıfatları : Dava dışı sigortalı ... firması tarafından Almanya’ya ihraç edilen emtianın ... plakalı taşıtla 17.05.2019 itibarı ile taşıması sürecinde trafik kazasına karışması sebebi ile hasarlandığı ve bu hasardan dolayı zarar tazmin talebinin 25.05.2019 tarihli olduğu görülmektedir. Söz konusu taşımada trafikte kaza olması ve bunun hasar sebebi olması karşısında CMR m.17/1 gereği meydana gelen hasar zararından taşıyıcı sorumlu olacaktır.
• Dosyada sunulu mail yazışmaları takip edildiğinde, somut olayda ... firması ile taşıma sözleşmesi yapan şirketin CMR m. 1 kapsamında taşıyıcı sıfatının ...firmasına ait olduğu tespit edilmektedir. ... firmasının taşıyıcı, davacının sigortalısının ... teslimi mal ihraç eden olduğu sunulan delillerle teyit edilmekte olup; davacının sigortalısı ... firmasına yaptığı ödemeyi taşıyıcı/taşıyıcılara rücu etme hakkı olduğu değerelndirilmektedir.
• Dava dışı akdi taşıyıcı konumunda olan ... firması bu taşımada fiili taşımasını yürütmek için davacı ile sözleşme yapıldığını, bu nedenle davacının meydana gelen zarardan CMR m. 34 gereği müteselsilen, CMR m.37 gereği nihai sorumlu olduğu ileri sürülmektedir. Dosyada mail yazışmalarında ... plakalı araç bilgisi varsa da, davacının ticaret ünvanı belirtilmek suretiyle fiili taşıyıcı olduğu teyit edilmek gerekir.
• Dosyada sunulu CMR taşıma senedinde açıkça davacının TAŞIYICI olduğu, fiilen Türkiye’den Almanya’ya taşımanın davacı yanca üstlenildiği gözlenmektedir. Meydana gelen hasar zararını tazmin etmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
4.2. CMR Hükümlerine göre Sorumlu Olunan Tazminat: Davacının fiili taşıma sürecinde olan 3 palet - 135 Adet - 240,99 Net Kg - 318,00 Brüt Kg izolasyon malzemesi emtiasının taşıması sürecinde davacı fiili/alt taşıyıcı tarafından ... plaka no.lu araçla gerçekleştirilen taşıma aşamasında karayolu nakliyesi sırasında meydana gelen trafik kazası nedeniyle 1 paleti zayi olmuş ve alıcısına teslim edilememiş olduğu davalı yanın da beyanıdır. Bu durumda 240,99/3= 80,33 kg net 106 kg brüt zayidir.
• Davalı yan bu zarar için 03.06.2020 tarihinde 2.312,37 EURO zarar hesabına karşılık 15.800,46 TL tazminat ödemiş, bu miktarı TTK m. 1472 gereğı davacı yana rücu etmiştir. Davacı da icra dosyasından ödemek durumunda kalmış, şimdi iade talep etmektedir.
• Davacının iade talebi tüm ödemesi için ise de; davacı somut olayda fiili taşıması sürecinde meydana gelen zarardan CMR m.23 hükümlerine göre KISMİ ZAYİ zararı şeklinde hesaplanacak tazminatı karşılamak durumundadır. Meydana gelen trafik kazası olmakla, CMR m.23/3 gereği davacı yan sınırlı sorumluluktan yararlanacaktır.106 kg x 8,33 SDR = 882,98 SDR davacının sorumlu tutulabileceği azami miktardır. Davacı yan 26.10.2020 tarihinde ödemesi 19.938,12 TL olup; bu tarihte SDR/TL kuru www.tcmb.gov.tr adresinden kontrol edildiğinde, 11,3877 TL/SDR olup; Davacının ödeme tarihinde yükümlü olduğu tazminat tutarı 882,98 x 11,3877= 10.055,11 TL hesaplanmaktadır. Davacı yan takipten önce talep edilmeksizin girişilen takipte ödemek durumda kaldığı 10.055,11 TL tutarını aşan bedeli iade talep edebileceği değerlendirilmektedir. Davacı ödemesi 19.938,12 TL olmakla, icra takibine sebebiyet verdiği de belirlenmediği için tüm masraf ve ferileri iade alma hakkı gözetilerek 19.938,12 TL - 10.055,11 TL = 9.883,01 TL fazla ödediği söylenebilir. Öte yandan davalının rücu ettiği asıl alacak 15.800,46 TL olup; davacının da ödediği miktarda bu kadarının asıl alacak olduğu belirlenmekle, 15.800,46 TL – 10.055,11 TL = 5.745,35 TL kısmının asıl alacaktan bakiye iade edilebilecek kısım olduğu, ferileri bakımından nihai değerlendirmenin yüce mahkemece yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
5)Tarafların Yaptığı Ödemeler : Husumete konu davaya ilişkin; Davacının, 26.10.2020 tarihinde 19.938,12 TL ödediği, Davalının ise dava dışı ...’a 27.05.2020 tarihinde 2.117,40 Euro ile 03.06.2020 tarihinde 194,97 Euro olmak üzere toplam 2.312,37 Euro ödediği, bu ödeme karşılığı 16.06.2020 tarihinde ... 30. İcra Müd. ... E. Sayılı icra dosyası ile ana para 15.800,46 TL, işlemiş faiz 77,38 TL olmak üzere toplam 15.877,84 TL tutarında icra takibi yaptığı tespit edilmiştir.
6) Ana Para Alacağı Ve Temerrüt Faizi Tespiti : Her ne kadar dosya içeriğinden davacının söz konusu taşımayı yaptığı, uğranılan zarardan sorumlu olabileceği tutara ilişkin hesaplama yapılmış ise de, davacının söz konusu kazaya ilişkin itirazları (kendi aracının kaza yapmadığı, kazaya ilişkin belgeleri talep edilmesine rağmen dava dosyasına ve kendisine iletilmediği, dava dosyasına sunulan kazalı tır’ın resimlerinin kendi aracına ait olmadığı gibi itirazları-kazalı aracın fotoğrafından plakası okunmamaktadır) dikkate alındığında takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere alternatif hesaplama yapılmıştır.
Sayın Mahkeme, Teknik Bilirkişice Hesaplanan 9.883,01 TL Fazla Ödemenin Davacıya İade Edilmesine İlişkin Takdirde Bulunması halinde; Davacının; 26.10.2020 Ödeme Tarihi ile 07.05.2021 Dava Tarihine Kadar Davalıdan; Ana Para ; 9.883,01 TL, Temerrüt Faizi ; Yıllık % (9,00 – 16,75) Oranı ile 193 Gün için 762,01 TL, Toplam ; 10.014,60 TL talep edebileceği hesaplanmıştır.
Sayın Mahkeme Davacının Ödediği 19.938,12 TL'nin tamamının davacıya iade edilmesine ilişkin takdirde bulunması halinde; Davacının; 26.10.2020 Ödeme Tarihi ile 07.05.2021 Dava Tarihine Kadar Davalıdan; Ana Para ; 19.938,12 TL, Temerrüt Faizi ; Yıllık % (9,00 – 16,75) Oranı ile 193 Gün için 1.537,28 TL, Toplam ; 20.203,60 TL talep edebileceği hesaplanmıştır.
Tarafların bilirkişi raporuna itiraz ettikleri, taraf itirazlarını tek tek irdeleyen ve karşılayan önceki bilirkişi raporu ile çelişkileri gideren ek rapor alınmasına karar verildiği, bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu 14/03/2023 tarihli raporda; Yapılan ek inceleme ve değerlendirme neticesinde, kök raporda varılan görüş ve kanaatleri değiştirmeyi gerektirecek yeni bir sonuç ve kanaate ulaşılmamıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde: Dava; davacı şirkete nakliyat abonman sigorta poliçesi ile sigortalı dava dışı ... A.Ş'nin Almanya da yerleşik firmaya sattığı izolasyon malzemesi emtiasının Türkiye'den Almanya'ya davalı borçlular tarafından gerçekleştirilen nakliyesi sırasında trafik kazası sonucu emtiaların hasarlanması nedeniyle davalı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin davalı borçlulardan rücuen tahsili için başlatılan icra takibi nedeniyle davacı şirket tarafından icra tehdidi altında yapılan hasar bedeli ödemesinin davalı sigorta şirketinden istirdadına ilişkin açılan davadır.
Dava dışı sigortalı ... firması tarafından Almanya’ya ihraç edilen emtianın ... plakalı taşıtla 17.05.2019 itibarı ile taşıması sürecinde trafik kazasına karışması sebebi ile hasarlandığı ve bu hasardan dolayı zarar tazmin talebinin 25.05.2019 tarihli olduğu, söz konusu taşımada trafikte kaza olması ve bunun hasar sebebi olması karşısında CMR m.17/1 gereği meydana gelen hasar zararından taşıyıcı sorumlu olacaktır.
Dosyada sunulu mail yazışmaları takip edildiğinde, somut olayda ... firması ile taşıma sözleşmesi yapan şirketin CMR m. 1 kapsamında taşıyıcı sıfatının ... firmasına ait olduğu tespit edilmektedir. ... firmasının taşıyıcı, davacının sigortalısının ... teslimi mal ihraç eden olduğu, sunulan delillerle teyit edildiğinden davacının sigortalısı ... firmasına yaptığı ödemeyi taşıyıcı/taşıyıcılara rücu etme hakkı olduğu anlaşılmıştır.
Dosyada sunulu CMR taşıma senedinde açıkça davacının taşıyıcı olduğu, fiilen Türkiye’den ...’ya taşımanın davacı yanca üstlenildiği tespit edilmekle davacı tarafın meydana gelen hasar zararını tazmin etmesi gerekecektir.
Fiili taşıma sürecinde olan 3 palet - 135 Adet - 240,99 Net Kg - 318,00 Brüt Kg izolasyon malzemesi emtiasının taşıma sürecinde davacı fiili/alt taşıyıcı tarafından ... plakalı araçla gerçekleştirilen taşıma aşamasında karayolu nakliyesi sırasında meydana gelen trafik kazası nedeniyle 1 paletin zayi olduğu, alıcısına teslim edilemediği davalı tarafından da kabul edilmektedir. Bu durumda 240,99/3= 80,33 kg net 106 kg brüt zayidir.
Husumete konu davaya ilişkin davacının 26.10.2020 tarihinde 19.938,12 TL ödediği, davalının ise dava dışı ...’a 27.05.2020 tarihinde 2.117,40 Euro ile 03.06.2020 tarihinde 194,97 Euro olmak üzere toplam 2.312,37 Euro ödediği, bu ödeme karşılığı 16.06.2020 tarihinde ... 30. İcra Müd. ...E. Sayılı icra dosyası ile ana para 15.800,46 TL, işlemiş faiz 77,38 TL olmak üzere toplam 15.877,84 TL tutarında icra takibi yaptığı tespit edilmiştir.
Davalı taraf bu zarar için 03.06.2020 tarihinde 2.312,37 Euro zarar hesabına karşılık 15.800,46 TL tazminat ödeyerek bu miktarı TTK m. 1472 gereğince davacı tarafa rücu etmiştir. Davacı da icra dosyasında ödeme yapmak durumunda kaldığı paranın iadesini talep etmektedir.
Davacının iade talebi tüm ödemesi içindir. Ancak davacı, somut olayda fiili taşıma sürecinde meydana gelen zarardan CMR m. 23 hükümlerine göre kısmi zayi zararı şeklinde hesaplanacak tazminatı karşılamak durumundadır. Meydana gelen hasarın sebebi trafik kazası olduğundan CMR m.23/3 gereği davacı taraf sınırlı sorumluluktan yararlanacaktır. 106 kg x 8,33 SDR = 882,98 SDR davacının sorumlu tutulabileceği azami miktardır. Davacı tarafın 26.10.2020 tarihinde ödeme miktarı 19.938,12 TL olup bu tarihte SDR/TL kuru ... adresinden kontrol edildiğinde, 11,3877 TL/SDR olduğundan davacının ödeme tarihinde yükümlü olduğu tazminat tutarı 882,98 x 11,3877= 10.055,11 TL olacaktır. Davacı tarafça takipten önce talep edilmeksizin girişilen takipte ödemek zorunda kaldığı 10.055,11 TL tutarını aşan bedeli iade talep edebileceği kanaatine mahkememizce varılmakla davacı ödemesi 19.938,12 TL olduğundan icra takibine sebebiyet verdiği de belirlenemediği için tüm masraf ve ferileri iade alma hakkı olduğu gözetilerek 19.938,12 TL - 10.055,11 TL = 9.883,01 TL fazla ödediği miktarı talep edebilecektir. Mahkememizce 9.883,01 TL fazla ödemenin davacıya iade edilmesi gerektiği kanaatine varılmakla davacının ödeme tarihi ile dava tarihine kadar davalıdan ana para 9.883,01 TL, temerrüt faizi 762,01 TL olmak üzere toplam 10.014,60 TL talep edebileceği hesaplanmıştır.
Davacı taraf, kendi aracının kaza yapmadığını, kazaya ilişkin belgelerin talep edilmesine rağmen dava dosyasına ve kendisine iletilmediği, dava dosyasına sunulan kazalı tırın resimlerinin kendi aracına ait olmadığını ve kazalı aracın fotoğrafından plakasının okunamadığını iddia ederek ödenen tüm bedelin kendisine iade edilmesi gerektiği itirazında bulunmuş ise de aksi ispatlanana kadar muteber delil olarak değerlendirilen sigorta ekspertiz raporuna göre, zararın taşıma sürecinde olduğu, fiili taşıma sürecinin de davacı tarafça yürütüldüğü tespit edilmekle CMR m.17/1 kapsamında zararın taşıma sürecinde olduğu belirlendiğinden ve mail yazışmalarında trafik kazasından bahsedildiğinden trafik kazasının kısmi zayi sebebi olduğu tespitinin dosya kapsamı ile uyumlu olduğu teknik bilirkişi heyetince tespit edildiğinden davacının bu itirazları yerinde görülmemiştir.
Davacı tarafça, davalı tarafın ödeme emri ilişiğinde ve iş bu dosyada somut bir delile dayanmadığı, ödeme kaynağının dayanaksız yazışmalardan ibaret olduğu, davacının iddia edilen kaza ve zarar ile bağlantısı kurulmadan davalı sigorta şirketi tarafından hatır ödemesi yapıldığı, hatır ödemelerinde rücu imkanı bulunmadığı, sigorta şirketince bu durumun önüne geçilerek ödenen tutarın poliçe kapsamında gösterildiği bu nedenlerle davacının tüm bedeli iade hakkının bulunduğu iddia edilmiş ise de, önemli olan husus hasarın davacının taşıma sürecinde meydana gelip gelmediği olup bu husus teknik heyet raporuyla tespit edilmekle davalı tarafça, sigortalısının riski için tazminat ödendiğinden sorumlulara rücu bakımından TTK m. 1472 gereği yasal halefiyete göre rücu hakkını kullanacağı anlaşılmakla davacının hasar bedelini sigortacıya veya zarara katlanan kişiye ödemesinde bir farklılık olmayacaktır.
Davacı tarafça, teslim edilen mallarda eksik veya hasar olması durumunda bu hususun teslim CMR'lerine yazılması gerektiği ama sunulan belgelerde böyle bir kayıt bulunmadığı dikkate alındığında, davacının üzerine düşen sorumluluğu eksiksiz bir biçimde yerine getirdiği iddiasında bulunulmakla; ihtirazi kayıtsız CMR taşıma senedi tam ve eksiksiz taşımaya karine teşkil ederse de taşıma sürecinde bir trafik kazası, bir olay veya aykırılık teyit edilebiliyorsa tek başına taşıma senedine itibar edilemeyecektir. Somut olayda teknik heyetçe hasarın kaza nedeniyle oluştuğu tespit edilmekle davalı taraf iddiaları gereğince zararın davacı tarafın taşıma sürecinde meydana geldiği hususu ispatlanmıştır.
Davalı taraf tazminat hesabına itiraz etmiş ise de taşımaya alınan toplam 3 adet paletten sadece bir adedinde kısmi zayi mertebesinde hasar kaynaklı zararın bulunduğu, bu emtianın bir bütün halinde ticarete konu edilen emtia olmadığı gözetildiğinde CMR m. 23/3 sınırlı sorumluluk denetiminde, yükün tamamı yerine 1 adet palet üzerinden hesaplama yapılması yerindedir.
Davalı taraf bilirkişi raporunda hatalı olarak yapılan tazminat hesabı yapıldığını iddia etmiş ise de, CMR m.17/1 gereği davacının sorumluluğu, taşıma sürecinde meydana gelen zayi hasar zararları bakımından CMR m. 23 hükümlerine göre olacaktır. Burada da, kısmi zayi ve hasar durumlarında kısmi zayi bakımından zayi olan miktar, hasar bakımından ise hasarlı miktarın brüt birim kg miktarı üzerinden 8,33 SDR hesabı ile tazminat bir tavan olarak öngörülmüştür. Bunun istisnası CMR m. 29 olup, somut olayda da bu hüküm kapsamında bir ağır kusur olmadığından davalının bu itirazı yerinde görülmemiştir.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle hükme elverişli mahkememizce alınan kök ve ek rapordaki tespitler uyarınca Mahkememizce 9.883,01 TL fazla ödemenin davacıya iade edilmesi gerektiği kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulü ile 9.883,01 TL bedelin 26/10/2020 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM; Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 9.883,01 TL bedelin 26/10/2020 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 675,11 TL karar ve ilam harcından peşin olarak yatırılan 340,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 334,61 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 340,50 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Kabul edilen dava değeri ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 9.200 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.13/3 gereğince 9.200 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından sarf edilen toplam 10.598,25 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranı dikkate alınarak hesaplanan 5.253,38 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından sarf edilen toplam 350,00 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranı dikkate alınarak hesaplanan 176,51 TL'sinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatıran tarafa iadesine,
9-Arabuluculuk ücreti olan 1.320 TL bedelin 654,30 TL sinin davalıdan, 665,70 TL sinin ise davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 17/05/2023
Katip Hakim
e-imzalıdır e-imzalıdır