T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/443 Esas
KARAR NO: 2024/114
DAVA: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan), Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/06/2021
KARAR TARİHİ: 08/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan), Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl davada davacı vekili sunmuş olduğu 30/06/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle: müvekkili ... A.Ş ile dava dışı ... Tic Ltd Şti arasında tapuda güncel adresi ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde kain ve tapuda 2914 Ada, 9 parsel olan taşınmaz üzerinde yer alan akaryakıt ve otogaz istasyonunun ... A.Ş markası altında işletilmesi ve bu hususta bayilik faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi adına 10/06/2016 tarihli İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi , aynı tarihli Otogaz Bayilik Sözleşmesi ve 11/07/2016 tarihli Yatırım Çerçeve Sözleşmesi akdedildiğini, dava dışı ...Firmasının 05/10/2017 tarihinde imzalanan devir taahhütnamesi ile müvekkili şirket ile akdettiği ve bahsi geçen tüm sözleşmeleri ... Ürünleri Tic Ltd Şti unvanlı firmaya devrettiğini, bu aşamadan sonra istasyon üzerinde ... markası altında bayilik faaliyeti gerçekleştiren yegane bayinin davalı şirket olduğunu, ayrıca davalı taraflardan olan ... ve ...'nun devir işlemi sonrasında müvekkili şirkete ... ile müvekkili şirket arasında akdedilmiş ve akdedilebilecek her türlü protokoller ve/veya sözleşmelerde kayıtlı her türlü yükümlülüğü davalı şirket ile birlikte müştereken ve müteselsilen üstlendiğini, davalı şirketin müvekkili şirkete karşı doğmuş veya doğacak her türlü borçlarının 250.000 USD'sine müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak talep halinde müvekkili şirkete derhal, nakden ve defaten ödeyeceklerini taahhüt eden bir taahhütname verdiklerini, davalı şirket ile müvekkili şirket arasındaki bayilik sözleşmesinin devamı sırasında ve ticari ilişkinin sona ermesine takriben 5 ay kalmış iken, yani sözleşmeni süresinin %90 'ı tamamlanmış iken 18/01/2021 tarihinde davalı şirket tarafından müvekkili şirkete ... sistemi üzerinden ... bayisi olarak faaliyette bulunulan istasyonun yenilenmesi gerektiğini, pandemi kaynaklı işlerin durma noktasına geldiğini, bu durumda istasyonun yenilenmesi kapsamında inşaatlara başlayacağı ve bu amaçla belediyeden inşaat ruhsatı alındığını belirtmek suretiyle 01/02/2021 tarihinden itibaren otomasyon sisteminin kapatılması, EPDK nezdinde gerekli başvuruların yapılması ve müvekkili şirkete ait kurumsalların istasyondan alınması konulu bir bildirim gönderildiğini, müvekkili şirket tarafından hem ... üzerinden hem de ... 24.Noterliğinin ... tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirket tarafından istasyonda inşaat çalışmaları sebebiyle 01/02/2021 tarihinden itibaren istasyonun faaliyetlerinin durdurulmasına yönelik taleplerin taraflar arasında imzalanan sözleşmeler uyarınca kabul edilebilir nitelikte olmadığını, bu durumun müvekkilinin kar kaybına sebebiyet vereceğini, faaliyetin sürdürülmesini engelleyecek nitelikte bir tadilata gerek duyulmadığını, 22/01/2021 tarihinde davalı şirkete ihtar ve ihbar edildiğini, davalı şirketin istasyonu tadilata sokma niyeti içerisine girdikten sonra taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinden doğan başkaca yükümlülüklerine daha aykırı davrandığını ve müvekkili şirketin automatic plus sistemine kaytıl müşteri araçlarına yakıt vermemeye başladığını, davalı şirketin akde aykırılık bildirimlerini hiçbir şekilde ciddiye almadığını, müvekkili şirket rızası hilafındaki istasyonda tadilat işlemlerine başladığını ve satış yapmayı durdurduğunu, 02/03/2021 tarihi saat 00.00 itibariyle istasyondan veri iletiminin kesildiğini, davalı şirketin taraflar arasındaki sözleşmelere açık bir şekilde aykırı davrandığını, bunun üzerine müvekkili şirket tarafından ... 24.Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirkete akdedilen tüm sözleşmelerin feshedildiğini, fesih itibariyle davalı şirketin sözleşmelerden kaynaklı ödeme yükümlülüklerinin muaccel olduğu, müvekkili şirketin uğramış ve uğrayacağı menfi ve müspet tüm zararlarının tazminin talep edileceği, zararların , cezai şart bedellerinin varsa davalı şirket tarafından verilmiş teminatların tazmin edilmek suretiyle tahsil edileceği ihtar edilerek taraflar arasındaki tüm sözleşmelerin müvekkili şirket tarafından haklı ve tek taraflı feshedildiğini, davalı şirketin 246.000 TL cezai şart bedelini ödemekle yükümlü olduğunu, davalı şirketin dava dışı ...Firmasından devraldığı sözleşme kapsamında müvekkili şirkete 30.000 TL cezai şart bedeli ödeme borcunun bulunduğunu, davalı şirketin imza altın aldığı 05/10/2017 tarihli taahhütname ile müvekkili şirkete 250.000 USD cezai şart bedeli ödeyeceğini taahhüt ettiğini, taraflarca arabulucuya başvurulduğunu ancak netice alınmadığını bildirerek; davanın kabulüne, fazlaya ilişkin hakları ve başkaca talep ve dava hakları saklı kalmak ve müştereken ve müteselsilen sorumlu olan ... ve ... sadece 250.000 USD ile sınırlı kalmak kaydıyla 80.000 TL tutarındaki kar mahrumiyeti bedelinin , 246.000 TL tutarındaki cezai şart bedelinin, 30.000 TL tutarındaki ceza şart bedelinin, 250.000 USD tutarındaki cezai şart bedelinin dava tarihinden itibaren başlayacak ticari faiz ve faizin KDV si ile tahsiline ve müvekkili şirkete ödenmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılara usulüne uygun dava dilekçesi, tensip zaptı, duruşma gün ve saati tebliğ edilmiş olup, davalılar vekili sunmuş olduğu 30/07/2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; sözleşmenin haklı nedenle feshine yönelik iddiaların maddi gerçeklikle bağdaşmadığını, artık kullanılmaz hale gelen istasyonun yenilenmesi zaruretinin doğması/artan sorunların tadilatla çözümünün ötesine geçmesi, üstelik işlerin Pandemiden kaynaklı olarak yasaklar/kapama kararları ve kısıtlamalar nedeniyle durma noktasına gelmiş olması üzerine davacıya kep üzerinden gönderilen dilekçe kapsamında ... Belediyesi'nden alınan İnşaat Ruhsatı uyarınca 01/02/2021 tarihi itibariyle inşai çalışmalara başlayabilmek amacıyla otomasyon sisteminin kapatılması ile EPDK ve diğer idari kurumlar nezdinde gerekli başvuruların yapılması hususunda talepte bulunulduğunu, taraflar arasında gerçekleşen karşılıklı yazışma ve ihtarnameler kapsamında yazışma ve ihtarnameler kapsamında, davacının istasyonda yapılması zaruret arz eden yenileme/talimat ve onarım işlemleri bakımından işbirliği sağlamayacağının anlaşılması üzerine ... tarih ve ... pın sayılı yazı ile müvekkili tarafından inşai imalata izin verilerek otomasyon isteminin 01/03/2021 tarihi 23.59 itibariyle kapatılması ve gereğinin yapılmasının EPDK'dan talep edildiği, davacı yanın muvafakati olmadan Bayilik Sözleşmesine aykırı olarak müvekkili şirketin istasyonda inşaat faaliyetlerine başlamasının izinsiz müdahale teşkil ettiğinden bahisle izinsiz müdahale tespit raporu başlıklı belge kapsamında EPDK'ya bildirimde bulunmuş ise de, davacının tadilat ve yenileme hususunda eylemsiz kalması/işbirliği yapmaktan imtina etmesi ve güvenlik açısından zorunlu olması nedeniyle müvekkili firmanın EPDK'ya yapmış olduğu başvuru /bildirimler karşısında izinsiz müdahale teşkil eden herhangi bir fiilin söz konusu olmadığı, davacı başvurusunun maddi gerçeklikle uyuşmadığı, kurumlar tarafından yapılan denetimlerle tespit ve teyit edildiğini, davacı yanın müvekkili firmanın inşaata başlayacağını bildiği için sahada mevcut LPG Panosu vs. Ekipmanı tüm yazışma süreci öncesinde 2021 Ocak ayında sökerek alandan taşıdığını, LPG satışını sonlandırdığının Arıza Kontrol Formu başlıklı belge ile sabit olduğunu, davacı tarafından müvekkiline gönderilen ... 24.Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi kapsamında müvekkili şirketin taraflar arasındaki sözleşmelere aykırı hareket ettiğini ileri sürerek sözleşmelerin 05/03/2021 tarihi itibariyle feshedildiğini, bunun üzerine müvekkili şirketin de davacıya ... 4.Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile ileri sürülen tüm iddia ve taleplere ayrı ayrı itiraz edildiğini, akde ve yasaya aykırı herhangi bir eylemin bulunmadığının ve bildirildiğini ve haksız fesihten kaynaklı hakları saklı kalmak kaydıyla ihtarnamenin tebliğini müteakip 7 gün içerisinde taraflarında mevcut emtiaların teslim alınması, ... yedinde mevcut 50.000 TL nakdi teminat ile son döneme ait satış karşılığı ciro primlerinin ödenmesinin talep edildiğini, davacı tarafın müvekkili şirketin dürüstlük kuralına aykırı olarak yeni anlaştığı dağıtıcı firmanın talep ettiği dekorasyonu sağlayarak davacı şirketi mağdur etmeyi amaçladığı iddiasının gerçek olmadığını, 3.şahıslarla yapılan akitin davacı ile olan sözleşmenin sona ermesinden sonra yürürlük kazanacak mahiyette olduğunu, müvekkili şirket davacı ile olan akdi süresine ve yükümlülüklerine tam ve eksiksiz olarak riayet ettiğini fakat kalan süre yönünden akit davacı tarafından feshedildiğini, davacı yanın kar mahrumiyeti ve cezai şart taleplerinin haksız olduğunu, davalı şahısların müteşerek müteselsil sorumluluğa ilişkin taahhüdünün geçersiz olduğunu bildirerek; davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ... 7 Asliye Ticaret Mahkemesinin... E.sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ile dava dışı ... Ltd. Şti. arasında 10.06.2016 tarihli İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi ve Otogaz Bayilik Sözleşmesi ile 11.07.2016 tarihli Yatırım Çerçeve Sözleşmesi akdedildiğini, tüm sözleşmelerin 05.10.2017 tarihli Devirli Taahhütnamesi ile davacı müvekkiline devrolunduğunu, akabinde 03.10.2017 tarihli İstasyonlu Bayilik ve Otogaz Bayilik Sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin sözleşmeye aykırı davrandığı iddiasıyla sözleşmenin davalı şirket tarafından feshedilerek kar mahrumiyeti ve cezai şart bedeli istemiyle ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasına alacak davası ikame edildiğini, dosyanın bu dosya ile birleştirilmesine karar verilmesini, müvekkilinin sözleşme kapsamında davalı şirkette bulunan 50.000,00 TL nakdi teminatının iade edilmesi gerektiğini, istasyonda zamanla oluşan yenileme ihtiyacı nedeniyle davalıya talepte bulunduğunu ancak taleplerin işlemsiz ve yok sayıldığını, istasyonun kullanılamaz hale gelmesi neticesinde EPDK ile Otomasyon Sisteminin Kapatılmasına karar verildiğini, davalıya bildirimde bulunulduğunu ancak davalı tarafından kötü niyetli olarak izinsiz müdahale gerekçesiyle müvekkiline ihtar gönderildiğini, netice itibariyle öncelikle dosyanın ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine, esas yönünden 50.000,00 TL nakit teminatın iadesine ve sözleşme dönemine münhasır ödenmesi gereken şimdilik 1.000,00 TL Ciro Prim Bedelinin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davalı ... vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesinde; davacı şirketin belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararının bulunmadığını, müvekkili şirket uhdesinde bulunan 50.000 TL tutarındaki nakdi teminat bedelinin Mahkememizin 2021/443 E.sayılı dosyası kapsamında sunulan tüm taahhütnamelerin damga vergileri tutarlarından mahsup edildiğini, müvekkili şirketin hukuka ve taraflar arasında akdedilen sözleşmelere aykırı hiçbir işleminin bulunmadığını, müvekkili şirket uhdesinde kalan davalı şirkete ait hiçbir prim alacağı borcunun bulunmadığını bildirerek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememizce ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak davalı ...Şti'nin 2021/2020/2019 tarihli ticari defterleri incelenmek suretiyle talep edilen cezai şartın iktisaden mahfına sebep olup olmayacağının tespiti hususunda bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olup, ibraz edilen 17/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda; davalı şirketin 31/12/2021 tarihli mali bilançosuna şirket alacaklarının 21.535.090,76 TL olduğu, borçlarının ise 13.735.979,40 TL olduğu farkının ise 7.799.111,36 TL olduğu, öz kaynak toplamının 7.799.111,36 olduğu, buna göre davalı şirketin mevcut alacaklar toplamının borçlar toplamından fazla olduğu ve şirketin öz varlığını yitirmediğinin tespit edildiğini, davalı şirket mizan ve bilançosu görülen aktiflerin gerçek mal varlığı değerini yansıtması gerektiğini, şirketin mahvına yönelik tespit için tüm aktiflerin paraya çevirme değerleri, piyasadaki satış esnasında gerçekleşebilecek fiyattan bilançoya kayıt edilmesi gerekeceği, ancak bu şekilde cezai şartların davalı şirketin ekonomik mahfına sebep olup olmayacağının saptanabileceği, davalı şirketin 2021 yılı mizan ve bilançosu incelendiğinde aktiflerin paraya çevrilebilecek ticari mallar, arazi ve arsalar, binalar, taşıtlar, demirbaşlar gibi kalemlerden oluştuğunun tespit edildiği ancak hesaplama yapılamadığı bildirilmiştir.
Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, davacının ticari defter ve kayıtları ile birlikte dosya incelenerek " asıl dava ve birleşen davada sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, asıl davada davacının cezai şart, kar mahrumiyeti alacağı, birleşen davada davacının teminat iadesi ve ciro prim bedeli alacağı olup olmadığı , varsa miktarının nelerden ibaret ve ne kadar olduğu " konusunda bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olup, ibraz edilen 08/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Taraflar arasındaki İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi'nin 25 .Madde hükmü uyarınca bayinin sözleşmeyi ihlal etmesi sebebiyle sözleşmenin PO tarafından feshedilmesi halinde bayi, PO'nun tüm menfi ve müspet zararını, ayrıca kar mahrumiyetini PO'ya derhal ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, davacı/karşı- davada davalı tarafın, davalı/karşı davada davacıdan; Kar mahrumiyet tutarı olarak, 57.449,42 TL, İstasyonlu Bayilik Sözleşmesinin 24.5 hükmü uyarınca mahrum kalınan kar tutarı üzerinden hesaplanan 2 kat cezai şart tutarının 114.898.44 TL, 11.07.2016 tarihli Yatırım Çerçeve Sözleşmesi'nin 10.3.5 maddesi uyarınca cezai şart tutarı, 30.000 TL., Davalı şirket tarafından düzenlenen 05.10.2017 tarihli taahhütname uyarınca 250.000 USD olmak üzere, toplam 202.347,86 TL ve 250.000 USD'yi, cezai şart olarak talep edebileceğine kanaat getirildiği, Davalının tüm malvarlığının rayiç satış değerlerinin tespit ettirilerek ortaya çıkacak malvarlığının değeri karşısında, talep edilen cezai şartın yerleşik Yargıtay kararları doğrultusunda davalının ekonomik olarak yıkımına sebep olacak derecede yüksek olup olmadığını değerlendirmenin Mahkemenin takdirinde olduğu; davalı kefillerin kefaletlerinin BK m. 583 ve m. 584 hükümlerine aykırı olmadığı ve geçerliği olduğu, Davacı/karşı davalının ticari kayıtlarına göre, dava tarihi itibariyle, davalı/karşı davacının, davacı/karşı davalıdan olan cari hesap alacağının 21.737,33 TL olduğu, davalı/karşı davacının, davacı/karşı davalıya daha önce vermiş olduğu 50.000.-TL'lik nakdi teminat tutarının alınan teminatlar hesabından, davalı cari hesabına alacak olarak virman edildiği, böylece; davalıkarşı davacının, davacı/karşı davalıya vermiş olduğu 50.000.-TL'lik nakdi teminat tutarının, davalının, davacıdan olan 21.737,33 TL tutarındaki cari hesap alacak tutarı içerisinde yer aldığı, davacı taleplerinin kabulü halinde, davalı/karşı davacının, davacı/karşı davalıya ödeyeceği olarak hesaplanan toplam kar kaybı ve cezai şart tutarlarından, davalının, davacıdan olan 21.737.33 TL cari hesap alacak tutarı ile birlikte, çerçeve sözleşmesi kapsamında, davacı/karşı davalının hasılat tutarları üzerinden yapılan hesapladığı, davalı/karşı davacıya yansıtmadığı, KDV dahil toplam 25.946,58 TL tutarındaki prim alacak tutarı ile birlikte toplam 47.683,91 TL'nin ,davacı/karşı davalının, davalı/karşı davacıdan olan, toplam (57.449,42 TL + 114.898,44 TL+30.000)202.347,86 TL ve 250.000.-USD olarak hesaplanan cezai şart alacak tutarlarından düşülmesi gerektiği bildirilmiştir.
Mahkememizce davacı karşı davalı ve davalı karşı davacı vekillerinin sunmuş oldukları itiraz dilekçelerinin değerlendirilmesi ve akaryakıt istasyonu üzerinde inşaat yapılmasının zorunlu olup olmadığının tespiti açısından heyete bir inşaat mühendisi bilirkişi daha dahil edilerek önceki bilirkişi kurulundan ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, ibraz edilen 01/11/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacı PO'nun yazılı onayı alınmadan tadilat işlemlerine girişilmesi ve otomasyon sisteminin kapatılarak satışların durdurulmasının taraflar arasındaki sözleşmenin 109 ve 11.8.3 maddesine aykırılık oluşturduğu ve bu sebeple, ...'nun özellikle sözleşmenin 23. Madde hükmü uyarınca sözleşmeyi, sözleşmeye aykırılık sebebiyle feshetmesinin haklı olduğunun Mahkemenin takdirinde olduğu, Taraflar arasındaki İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi'nin 25 .Madde hükmü uyarınca bayinin sözleşmeyi ihlal etmesi sebebiyle sözleşmenin ... tarafından feshedilmesi halinde bayi,...'nun tüm menfi ve müspet zararını, ayrıca kar mahrumiyetini ...'ya derhal ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, davacı/karşı davada davalı tarafın, davalı/karşı davada davacıdan olan; kar mahrumiyet tutarının sözleşmenin feshinden önce geriye dönük 6 aylık hasılat tutarı üzerinden mahrum kalınan süreye isabet edecek tutar olarak yukarıda açıklanan hesaplamaya uygun olarak 57.449,42 TL olarak hesaplandığı, İstasyonlu Bayilik Sözleşmesinin 24.5 hükmü uyarınca mahrum kalınan kar tutarı üzerinden hesaplanan 2 kat cezai şart tutarının 114.898.44 TL, olduğu, 11.07.2016 tarihli Yatırım Çerçeve Sözleşmesi'nin 10.3.5 maddesi uyarınca cezai şart tutarının, 30.000 TL. Olduğu, davalı/k.davacı şirket tarafından düzenlenen 05.10.2017 tarihli taahhütname uyarınca 250.000 USD ve kar mahrumiyeti, cezai şart bedelleri olarak hesaplanan toplam (57.449,42 + 114.898,44+30.000)202.347,86 TL nin, davacı/K.davalının, davalı/karşı davacıdan cezai şart olarak talep edebileceğine getirildiği, davalının tüm malvarlığının rayiç satış değerlerinin tespit ettirilerek ortaya çıkacak malvarlığının değeri karşısında, talep edilen cezai şartın yerleşik Yargıtay kararları doğrultusunda davalının ekonomik olarak yıkımına sebep olacak derecede yüksek olup olmadığının değerlendirmesinin takdirinde olduğunu, davalı şirketin tüm malvarlığının rayiç satış değerin tespitinin uzmanlık konumuz içerisinde yer almadığı, Davalı/karşı davacının kefaletlerin, sorumluluk sınırı olan 250.000 Amerikan Doları ibaresinin imzalar tamamlandıktan sonra ve müzakere edilmeksizin, rızaları hilafına yazıldığı için geçersiz olduğuna yönelik itirazlarına ilişkin; bu yönde dava dosyasında somut bir delile rastlanmadığı, davacı/karşı davalının ticari kayıtlarına göre, dava tarihi itibariyle, davalı/karşı davacının, davacı/karşı davalıdan olan cari hesap alacağının 21.737,33 TL olduğu, davalı/karşı davacının, davacı/karşı davalıya daha önce vermiş olduğu 50.000.-TL'lik nakdi teminat tutarının alınan teminatlar hesabından, davalı cari hesabına alacak olarak virman edildiği, böylece; davalı karşı davacının, davacı/karşı davalıya vermiş olduğu 50.000.-TL'lik nakdi teminat tutarının, davalının, davacıdan olan 21.737,33 TL tutarındaki cari hesap alacak tutarı içerisinde yer aldığı, davacı taleplerinin kabulü halinde, davalı/karşı davacının, davacı/karşı davalıya ödeyeceği olarak hesaplanan toplam kar kaybı ve cezai şart tutarlarından, davalının, davacıdan olan 21.737.33 TL cari hesap alacak tutarı ile birlikte, çerçeve sözleşmesi kapsamında, davacı/karşı davalının hasılat tutarları üzerinden yapılan hesapladığı, davalı/karşı davacıya yansıtmadığı, KDV dahil toplam 25.946,58 TL tutarındaki prim alacak tutarı ile birlikte toplam 47.683,91 TL'nin , Davacı/karşı davalının, davalı/karşı davacıdan olan, bilirkişi raporu sonuç 2.b bölümünde belirtilen toplam (57.449,424-114.898,44-:30.000)202.347,86 TL. ve 250.000.-USD olarak hesaplanan cezai şart alacak tutarlarından düşülmesi gerektiği, dosya üzerinde bilirkişi heyetimizce başta inşaat mühendisliği disiplini olmak üzere yapılan inceleme ve değerlendirmeler dosyada yer alan bilgi belge, fotoğraf ve video görüntüleri ışığında, inşaat mühendisliği disiplini açısından, istasyondaki inşa ve imalatların basit ve dekorasyon tarzı bir yenilemeyi içerdiği, istasyon binasında ve tanklarda iş/işyeri güvenliğini, çevre ve insan/canlı sağlığını riske sokacak boyutta yıpranma ve tahribatlar oluştuğunun gözlemlenmediği, dolayısıyla yapılan imalatların inşaat mühendisliği açısından onarım ve güçlendirme şeklinde bir zorunluluk içermediği, bir diğer deyişle, bir ihtiyaçtan daha çok estetik açıdan daha güzel hale getirmek için yapılan işlemlerden ibaret olduğu bildirilmiştir.
TBK'nın 583'üncü maddesi "Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır."hükmünü haizdir.
05/10/2017 tarihli taahhütname adlı belgede; ".. ... A.Ş ile ...Ltd Şti arasında akdedilmiş olan her türlü protokol, sözleşmede kayıtlı olan her türlü yükümlülüğün ... Şti ile müştereken müteselsilen üstlenildiği, ... Ltd Şti'nin ... A.Ş ye karşı doğmuş ve doğacak her türlü borçlarının 250.000 USD'lik kısmının müşterek borçlu müteselsil kefil olarak işlemiş ve işleyecek faizi ile birlikte ... A.Ş'ne ödeneceğinin ..." kararlaştırıldığı, taahhütnamenin davalının ... ve ... tarafından imzalandığı, taahhütnamede müşterek borçlu ve müteselsil kefil kısmının bilgisayar ortamında yazıldığı, davalıların el yazısı ile yazılmadığı, TBK.nun 583.maddesinde yer alan kefalet tarihi, müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifade ile yükümlülük altına girdiği ve kefalet tarihinin kefilin kendi el yazısı ile yazılması koşulunun gerçekleşmediği, kefalet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için üç koşulun aynı anda bulunması gerektiği anlaşıldığından ... ve ... hakkında açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacı ile davalı dışı ... Şti arasında 10/06/2016 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesi, otogaz bayilik sözleşmesi, 11/07/2016 tarihli yatırım çerçeve sözleşmesi akdedilmiş , 05/10/2017 tarihli devir taahhütnamesi ile dava dışı ...Ltd Şti ile davacı ... arasında akdedilen tüm sözleşmeler davalı ... şirketine devredilmiştir.
Davacı ... A.Ş tarafından ... 24.Noterliğinin... tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi çekilerek davalı şirketin otomasyon sistemini kapatmış olması, istasyon faaliyetini durdurması ve istasyonda faaliyeti durduracak şekilde tadilat işlemine izin verilmediği halde izinsiz şekilde tadilat yapılması gerekçe gösterilerek sözleşmelerin feshedildiği, davalıya ihtaren bildirilmiştir.
Bayilik Sözleşmesinin 24.3.maddesinde: sözleşmenin ... tarafından bayinin sözleşmeyi ihlal etmesi sebebiyle ya da bayii tarafından haklı bir nedene dayanmaksızın feshedilmesi halinde bayii iş bu sözleşme feshedilmeseydi sözleşme süresinin dolmasına kadar elde edebileceği kardan mahrumiyet de dahil olmak üzere Petrol Ofisinin tüm müspet ve menfi zarar ve ziyanını derhal ödeyeceği, 24.5 maddesinde; bayiinin sözleşmeye aykırı davranması sebebiyle sözleşmenin ... tarafından haklı bir nedenle feshedilmesi halinde fesih tarihinden itibaren geriye dönük olarak bayiinin fiilen satış yaptığı son 6 ayın toplam beyaz ürün satışlarının 2 katı tutarındaki cezai şart bedelini ödeyeceğinin 25.maddesinde; sözleşmenin ... tarafından bayinin sözleşmeyi ihlal etmesi sebebiyle ya da bayii tarafından haklı bir nedene dayanmaksızın feshedilmesi halinde, bayiinin ... tüm menfi ve müspet zararını karşılayacağı ve mahrum kaldığı kar tutarını da ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, yatırım çerçeve sözleşmesinin 10.3.5 maddesinde; bayinin sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi hali hariç olmak üzere sözleşmenin feshi halinde bayii tarafından ... 30.000 TL cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığı, 05/10/2017 tarihli taahhütname başlıklı belgenin 2/a maddesinde de; ... A.Ş tarafından sözleşmenin süresinden önce haklı nedenle feshedilmesi durumunda 250.000 USD cezai şartın ödeneceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
Bayiilik Sözleşmesinin 10.9.maddesinde; bayiinin ... standartlarına uygun olmak ve ... yazılı onayını almak şartıyla masrafları kendisine ait olmak üzere istasyonda gerekli inşaat ve tadilatı yapabileceği, sözleşmenin 11.8.3 maddesi uyarınca da; ...yazılı izni olmadıkça bayiinin otomasyon sistemine müdahale edemeyeceği kararlaştırılmıştır.
Davalı bayii tarafından sözleşmenin 10.09 maddesine aykırı olarak ... gerekli izin alınmaksızın inşaat ve tadilat işlemi yapılarak otomasyon sistemi kapatılmıştır. Yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda; davalı bayiinin yapmak istediği, bina, tesis , makine, ekipman bakımı ve teknik iyileştirme ile ilgili tadilat işlemlerinin istasyonda satış yapılmasını durduracak derecede ve gereklilikte olmadığı tespit edildiğinden; davalı bayiinin davacı Petrol Ofisinin yazılı onayı olmadan tadilat işlemlerine girişmesi ve otomasyon sistemlerini kapatarak satışları durdurması sözleşmenin 10.09 ve 11.8.3 maddelerine aykırılık oluşturduğundan davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Sözleşmenin 25.maddesi uyarınca davacı ... haklı nedenle fesih yaptığından kar mahrumiyetini talep edebilecektir. Davacının ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucunda talep edebileceği kar mahrumiyetinin 57.449,42 TL olduğu, sözleşmenin 24.5 maddesi uyarınca, fesih tarihinden itibaren geriye dönük olarak bayiinin fiilen satış yaptığı son 6 ayın toplam beyaz ürün satışlarının 2 katı tutarındaki cezai şart miktarının da 114.898,44 TL olduğu, bu miktarın da davalı bayiiden talep edilebileceği sonucuna varılmıştır.
11/07/2016 tarihli yatırım çerçeve sözleşmesinin 10.3.5 maddesinde; sözleşmenin haklı nedenle feshedilmesi durumunda 30.000 TL cezai şart, 05/10/2017 tarihli taahhütname uyarınca da 250.000 USD'lik cezai şart kararlaştırılmış olduğundan sözleşmede haklı nedenle feshedildiğinden davacı 30.000 TL ve 250.000 USD'lik cezai şartları da talep edebilecektir.
Davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde yaptırılan inceleme sonucunda ibraz edilen raporda; alacak miktarının borç miktarından daha fazla olduğu, taşınmaz mal varlığının bulunduğu anlaşıldığından, cezai şartların ödenmesi durumunda ekonomik yönden yıkıma uğramayacağı sonucuna ulaşıldığından cezai şarttan mahkememizce tenkis yapılmamıştır.
Asıl davada, davacı ... tarafından sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği, bayiilik sözleşmesinin 25.maddesine göre 57.449,42 TL kar mahrumiyeti , 24.5 maddesi uyarınca 114.848,44 TL cezai şart, yatırım çerçeve sözleşmesinin 10.3.5 maddesi uyarınca 30.000 TL cezai şart olmak üzere davacının 202.347,86 TL ve 05/10/2017 tarihli taahhütname gereğince 250.000 USD cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle birlikte davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiştir.
Birleşen davada; davacının incelenen ticari defterlerindeki kayıtlar ile davalının cari hesap alacaklarının karşılaştırılması sonucunda; 2019,2020, ve 2021 yıllarında davacıya 896.791,66 TL'lik ciro prim faturası düzenlendiği, davacının sistem kayıtlarında alınan raporlara göre bakiye 21.988,63 TL + KDV olmak üzere toplam 25.946,58 TL'lik prim tahakkuku için davalı tarafından düzenlenmiş herhangi bir fatura ya da alacak kaydının mevcut olmadığı, birleşen davada, davacı ...şirketinin 25.946,58 TL'lik prim alacağının bulunduğu, ...şirketi tarafından ... A.Ş'ye 50.000 TL'lik nakdi teminat verildiği, ... tarafından alınan teminatın teminatlar hesabından ... şirketinin cari hesabına alacak olarak virman edildiği, ... şirketinin cari hesap alacağının da 21.737,33 TL olduğu, 50.000 TL'lik nakdi teminat tutarının ... şirketinin ... olan 21.737,33 TL tutarındaki cari hesap alacak tutarı içerisinde yer aldığı, böylece, birleşen davada ...şirketinin 21.737,33 TL cari hesap alacağı ile yatırım çerçeve sözleşmesi kapsamında 25.946,58 TL prim alacağı olmak üzere toplam 47.683,91 TL alacağının olduğu, davadan önce ... A.Ş'nin temerrüde düşürülmediği, bu sebeple dava tarihinden itibaren 47.683,91 TL alacağa avans faizi işletmek gerektiği anlaşıldığından birleşen davanın kısmen kabulüne, 447.683,91 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl davada; davanın kısmen kabulüne, 202.347,86 TL ve 250.000 USD cezai şartın davalı ... ŞTi'nden 202.347,86 TL için dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ve faizin KDV'si ile birlikte 250.000 USD'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4-a maddesi uyarınca işleyecek faizi ve faizin KDV si ile tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin r eddine,
2-Davalılar ... ve ... aleyhine açılan davanın reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 162.548,62 TL nispi karar ve ilam harcından başlangıçta yatırılan 43.351,24 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 119.197,38 TL harcın davalı ... Ltd ŞTi'nden tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 43.351,24 TL harç ile, yine davacı tarafından yapılan 15.753,70 TL yargılama giderinin, davanın kabul edilen kısma tekabül eden 14. 650,94 TL'sinin davalı ... ŞTi'nden alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davanın reddedilen kısmı üzerinden yapılan hesaplamaya göre davalı tarafından yapılan 110 TL yargılama giderinden davanın red edilen kısma tekabül eden 7,7 TL'nin tahsil kabiliyeti bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesince davanın kabul edilen kısmı üzerinden hesaplanan 256.978,64 TL nispi vekalet ücretinin davalı ... Şti'nden tahsili ile davacıya ödenmesine,
7-Davalılar ... ve ... aleyhine açılan davanın reddine karar verildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca hesaplanan 264.925,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılar ... ve ...'ya ödenmesine,
8-Davalı ... Ltd Ştii kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davanın reddedilen kısmı üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca hesaplanan 25.428,30 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile bu davalıya ödenmesine, ,
9-Davacı ve davalı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, talep halinde ve karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Birleşen ... 7 ATM'nin ... E.sayılı dosyasında: davanın kısmen kabulüne, 47.683,91 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 3.257,28 TL nispi karar ve ilam harcından başlangıçta yatırılan 870,96 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 3.316,09 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
2-Davacı tarafından yatırılan 870,96 TL harç ile, yine davacı tarafından yapılan 191,70 TL yargılama giderinin, davanın kabul edilen kısma tekabül eden 166,68 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesince davanın kabul edilen kısmı üzerinden hesaplanan nispi vekalet ücreti maktu vekalet ücretinden az olamayacağından 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davanın reddedilen kısmı üzerinden hesaplanan vekalet ücreti Avukatlık kanunun 13.maddesi uyarınca maktu vekalet ücretinden az olamayacağı gibi reddedilen kısmı da geçemeyeceğinden 3.316,09 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341. maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.08/02/2024
Başk Üye Üye Katip
E-İMZALI E-İMZALIE-İMZALI E-İMZALI
ASIL DAVADA
Harç Beyanı
K.H.= 162.548,62 TL
P.H.= 43.351,24 TL
B.H= 119.197,38 TL
Davacı yargılama gideri
439,47 TL bilirkişi ücreti
16.500,00 TL tebligat gideri
16.939,47 TL Toplam yargılama gideri
Davalı yargılama gideri
110 TL tebligat gideri
BİRLEŞEN DAVADA
Harç Beyanı
K.H.= 3.257,28 TL
P.H.= 870,96 TL
B.H= 2.386,32 TL
DAVACI YARGILAMA GİDERİ
Tebligat ücreti: 191,70 TL
Bu belge 5070 sayılı kanun kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.