T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/178 Esas
KARAR NO: 2024/418
DAVA: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ: 12/03/2022
KARAR TARİHİ: 05/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dilekçesinden özetle: müvekkili ... Şirketi, ... adresinde Cam imalat işi ile iştigal etmekte olup, 21.12.2021 tarihinde müvekkilinin işyerinin yakınına aracını parketmiş ve aracın torpido gözünde el çantası içerisinde şimdilik tespit edebildiğimiz kadarı ile bulunan 16 adet çek ve 200 TL Nakit parası, Banka kartları ile ... nın düzenleyeni olduğu Senet/Bono, müvekkilinin şirketi adına düzenlenmiş ... Bankası AŞ. ... Şubesine ait boş imzasız kaşesiz çek koçanı 17 adet çek no ... nolu boş imzasız çek yaprağı koçanı diğer eşyalar içerisinde olduğu halde el çantası çalındığından, müvekkili 21.12.2021 Tarihinde iş yerini iş yeri telefonundan değişik kişi ve kişilerin çekleri sorması bankaya sordurması araması ile anlamış olup hemen... Amirliğine giderek şikayetçi olmuş ve ifade verdiğinden, müvekkilinin müşterilerinden almış olduğu ve meşru hamili olduğu aşağıda vasıfları belirtilen 16 adet çeki ve diğer eşyaları hırsızlar çalmış olup, olaya ilişkin olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığının ...Soruşturma Nolu Dosyası İle suç duyurusunda bulunulmuş olup soruşturma devam ettiğinden, müvekkilinin aracından çalınan 16 adet müşteri çekinin bir kısmının iptali için ... 2. Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında çek iptali davası açılmış, Mahkeme tarafından dava konusu çeklerle ilgili ödeme yasağı konularak bankalara bildirildiğinden, dava konu çeklerin iptali için gazete ilanı da yapılmış olup, dava henüz derdest olup karar verilmediğinden, müvekkilinin aracından çalınan ve iptalini istediğimiz aşağıda dökümü bulunan üç adet çek haksız ve kötü niyetli bir şekilde davalının eline geçmiş olup, müvekkilinden çalınan, Keşidecisi ... Ticaret Ltd.Şti. , Keşide Tarihi 20.02.2022, ... Bankası AŞ. ... şubesi/... ne ait Hesap no: IBAN:... Çek No: ... ve 60.000 TL bedelli, çek için ... 13 Asliye Ticaret Mahkemesinin... D.İş Sayılı Dosyasından aldığı İhtiyati Haciz kararını ... 14. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile takibe koymuş ve ... 8. İcra Müdürlüğünün... Talimat sayılı dosyası ile ihtiyati hacze gelmiş hacze gidilmiş ve keşideci borç miktarını dosyaya yatırmış olup, ancak takip kesinleşmediği için halen Alacaklıya ödenmediğinden, davalı ve diğer paravan şirket ve şahıslar cirantalar müvekkilinin adına keşide edilen ve müvekkilinin meşru hamil olduğu çalınan çeki muhtemelen tefecilik yapan kişilere ciro edip iyi niyetli kişi konumunda faydalanmak için sahte gerçek olmayan cirolar ile tahsil etmeye çalışmakta olduğundan, bu kişilerden ciranta olan şahıslar ... çeki sordurmuş sonra ise davalı ... adına icraya göstermelik olarak konulması için işlem yapıldığından, davalı davaya konu çeki de ...’den ciro ile almış olmasına rağmen çek için doğrudan takip yapmak yerine müşterileri zor durumda bırakmak ve oldu bittiye getirerek tahsilat yapmak için ... 13 Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş Sayılı Dosyasından aldığı İhtiyati Haciz kararını ile ihtiyati haciz talebinde bulunduğundan, ancak her iki talep de kendinden önceki ciranta olan ... firması hakkında herhangi bir talepte bulunmadığından, ayrıca kendinden önceki ciranta ...’in adresi ... olmasına rağmen, Davalının kendi adresi de ... olmasına rağmen, varsa bir alacağı doğrudan ticaret yaptığı firma hakkında ... Adliyesinden takip yapmayarak, İstanbul ’dan sadece keşideci hakkında ihtiyati hacze başvurması, kendinden önceki cirantanın paravan olduğunu ve davalının çekin çalıntı olduğunu bildiğini gösterdiğinden davalı ve diğer cirantaların sadece çalıntı çeklerin tahsili için kurulduğunu göstermekte olup, davalı ile diğer cirantaların aralarında hesap hareketlerinin bütün banka kayıtlarının çıkartılması bankadan para ödenip ödenmediğinin araştırlmasını talep etmişlerdir, davalının kendinden önceki ciranta kişi ve ünveren tekstil gıda ticaret limited şirketi ile elit erzurum inşaat malzemeleri inşaat taahhüt sanayi ticaret limited şirketi isimli şirketler ile şahıslar adresinde olmayıp, paravan bir firma olduğundan ,davalı ile gerçek bir ticareti olmayıp, dava konusu çekte de davalıdan önceki ciranta ...-... de ikamet eden 1 kişi kurulmuştur. Ayrıca şirketler kayda değer vergi ödemediğini, ayrıca firmanın adresine gidildiğinde adresin, göstermelik sanal ofis olduğu ve adresinde bulunmadığı tespit edildiğinden, görüldüğü üzere davalıdan önceki cironun sahibi Limited Şirket olan ve şahıs olan firması formaliteden kurulmuş, paravan bir firma olup, davalının bu firma hakkında bulunduğu yerde icra takibi ihtiyati haciz talebinde bulunmammış olması da davalının durumu bildiğini gösterdiğinden, davalının basiretli bir tacir gibi davranması gerekirken davranmayıp çalıntı olup olmadığını araştırmadan çekide alması kendi kast ve kusuru çeklerin çalıntı olduğunu bildiği anlamına geldiğinden, çek teslim makbuzlarından da anlaşılacağı üzere çalınan bu çeklerin meşru hamili müvekkili olduğu sabittir. ızah edilen nedenlerle davalı’nın her an çekleri tahsil ederek ortadan kaybolma ihtimali bulunmakta olup, dava konusu çekler müvekkilinin firmasından çalınmış çekler olması nedeniyle davalı kötü niyetli olup, izah edilen nedenlerle telafisi mümkün olmayan zarara sebebiyet vermemek açısından davanın devamı süresince ... 14. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası bakımından takibin durdurularak dosyadaki paranın alacaklıya ödenmemesini hacze müracaat edilen çekin icraya konmamasını takibe konulması halinde takibin icra takibinin tedbiren durdurulmasını ve dosyaya yatacak paraların alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmişlerdir dava konusu çeklerin müvekkilinin rızası hilafına çalınmak suretiyle elinden çıkması ve çeki elinde bulunduran davalının iktisapta kötü niyetli olması nedeniyle mahkemeden çeklerin istirdadı iptaline karar verilmesini talep etmişlerdir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinden özetle: davacı, çekin rızası dışında elinden çıktığını ispat edememiş ve beyanlardan davacının aracına hiçbir zarar gelmediği anlaşıldığından, davacının iddiaları ispata muhtaç olup hiçbir inandırıcılığı bulunmamakta olduğundan, davacının, çek iptal davası açması ve savcılığa şikayette bulunması çekin, davacının rızası dışında elinden çıktığını göstermeyip, davacı, iddiasını ispata değer somut hiçbir delil sunmamış olup bu aşamadan sonra sunulacak delillere de muvafakatimiz bulunmamakta olduğundan,biran için davacının çalıntı iddiasının samimi olduğu düşünülse bile; TTK'nun 792.maddesi, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağladığından, kötü niyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olup, davacı, bu maddeye göre müvekkilinin kötüniyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini yazılı delil ile ispat etmesi gerektiğinden, müvekkilinin, çeki iktisap anında çekin çalıntı olduğuna dair bir bilgisi bulunmadığı gibi davacı taraf buna ilişkin yazılı bir delil de ibraz etmediğinden, davanın reddini talep etmişlerdir, Takip konusu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkili yetkili ve meşru hamil olup, çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilinin çekin çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisi olmadığından, müvekkili, çekte ödeme yasağı bulunduğunu bankaya ibraz anında öğrenmiş olup, bu nedenle iktisap anında çekin çalıntı olduğundan haberi olmadığından, çek üzerinde ödeme yasağı bulunması müvekkili bu çeki icra takibine koymasına da engel olmadığından, çekteki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmaması da müvekkili kötüniyetli hale getirmeyip, açıklanan nedenlerden ötürü açılan davanın reddini davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesini arz ve talep etmişlerdir.
DELİLLER:
... 14 İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası,
Bilirkişi raporu
... 13 ATM'nin ... d.iş sayılı dosyası
GEREKÇE:
Dava, çekin istirdatı ve bedelin iadesi davasıdır.
Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının keşidecisi ... Tic ltd. Şti. Keşide tarihi 22/02/2022 olan ... Bankası ... Şubesine ait ... çek numaralı 60.000,00-TL bedelli çekten dolayı davalıya borcun olup olmadığı bu çekin istirdatının gerekip gerekmediği ve davalının çekin iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.
Davalı taraf istirdati istenen çeke ilişkin olarak ... 13 ATM'nin ... d.iş sayılı dosyasında ihtiyati haciz kararı alarak ... 14 İcra Müd. ... esas sayılı dosyası ile takibe koymuştur.
13 ATM'nin ... D.iş sayılı dosyası incelendiğinde dosyamız davalısının ihtiyati haciz isteyen konumunda olduğu dosyamız davacısının ise aleyhine ihtiyati haciz isteyen konumunda olduğu ihtiyati hacze konu çekin davamıza konu çek olduğu anlaşılmıştır.
... 14 İcra Müd. ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde dosyamız davalısı ...'in alacaklı olduğu dosyamız davacısı şirketin ise borçlu konumda olduğu takibe dayanak belgenin keşidecisi ... Tic ltd. Şti. Keşide tarihi 22/02/2022 olan ... Bankası ... Şubesine ait ... çek numaralı 60.000,00-TL bedelli çek olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu çek incelendiğinde, davalının bu çeki müteselsil ve birbirine bağlı cirolarla iktisap etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı, yetkili hamildir. Gerçekten de hak sahipliğinin tespitine ilişkin 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi hükmüne göre; “Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır." Dava konusu çek incelendiğinde, ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı görülmektedir. Bu durumda davalının anılan hüküm uyarınca meşru hamil sayılması gerektiği açıktır.
Dava konusu alacak, bir kambiyo senedine dayanmaktadır. Kambiyo senetlerinde, taraflar arasındaki ilişkilerden doğan defiler şahsi defilerdir (TTK m.687,825). Bu defiler taraflar arasında ileri sürülebilir. Temel ilişkinin geçersizliği, muvazaa, irade bozukluğu, gabin, ayıp, sözleşmenin ifa edilmediği ve zamanaşımı gibi defiler temel ilişkiden doğan defilerdir.
TTK mad. 818 hükmünün yollamasıyla çek için de uygulama alanı bulan TTK mad. 687 hükmüne göre; "Poliçeden dolayı kendisine haşvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.". Yine TTK m. 680 hükmüne göre; “Tedevüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez: meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun.” Görüldüğü üzere temel ilişkiden kaynaklanan kişisel defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesinin tek istisnası, hamilin çeki iktisap ederken “bile bile borçlunun zararına hareket etmiş” yani kötüniyetli olarak hareket etmiş olması halidir.
Dosya çekte ilk ciranto olarak gözüken davacı ... Ltd. Şti. Kaşesine atfen atılan imzaların davacı şirketin yetkililerinin el ürünü olup olmadığı hususunda bilirkişiye tevdii edilmiş dosyaya sunulan 24/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda davaya konu çek üzerindeki ... Ltd. Şti. Kaşesine atılan imzaların şirket yetkilileri ... ve ...'e ait olmadığı yönünde rapor tanzim edilmiştir.
Somut olayda, davacının dava konusu çekin bedelsiz olduğu, bu çekin yaşanan hırsızlık olayı neticesinde kötüniyetli olduğu ve bile bile borçlu zararına hareket ettiği sabit olan meçhul kişilerce ciro edilmek suretiyle kötü niyetli hamil tarafından dava konusu icra dosyasına konu edildiği, senet bedelinin gerçek hak sahibine ödendiği yönündeki iddiaları, kişisel defi niteliğinde olup, bu defilerin davalıya karşı ileri sürülebilmesi için TTK m.680 ve 687 hükümlerinde öngörüldüğü üzere, davalının çeki iktisap ederken bilerek davacının zararına ya da ağır kusurlu bir şekilde hareket etmiş olması gerekir. Eldeki davada, Mahkememizce davalı hakkında UYAP entegrasyon ekranında yapılan inceleme ve dosyaya arasına suretleri alınan dava ve takip dosyaları uyarınca, davalıya ait benzer mahiyette birçok takip ve dava dosyasının olduğu, sadece davacıların farklı olduğu görülmüş, çalınan çekin aynı yöntem ile davalının eline geçtiği kanaatine varılmıştır. Bu durumda davalı hamilin kötüniyetli olduğunu kabulünün gerektiği, hamil olarak gözüken davalı hakkında dava konumuzla aynı mahiyette pek çok dava, soruşturma, takip olması sebebiyle bu aşamada davalının iyi niyetli kabul edilmesinin TMK Mad. 2 uyarınca dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırılık oluşturacağı, çekleri çalınan kişiler yönünden de telafisi imkansız bir durumu ortaya çıkaracağı gözetilerek (benzer yönde İstanbul BAM 12. HD'nin 24/01/2019 tarihli, 2018/586 Esas ve 2019/77 Karar sayılı ilamı) açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektici nedenlere göre;
1-Davanın kabulü ile, 20/02/2022 keşide tarihli, keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. Olan ... Bankası .../... şubesine ait ... çek numaralı 60.000,00-TL bedelli çekin istirdatı ile davacı şirkete iadesine, çekin istirdadının mümkün olmaması halinde çek bedelinin dava tarihi olan 07/03/2022 tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 4.098,60-TL karar harcından peşin olarak yatırılan toplam 1024,65-TL'nin mahsubu ile bakiye 3.073,95-TLnin davalıdan tahsili ile Hazine'ye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvuru harcı, 1024,65-TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince davacı vekiline takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından sarf edilen toplam 4.526,44-TL yargılama giderinin davalıdan tahsil ile davacıya verilmesine,
6-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 05/06/2024
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır
Tashih Şerhi
Mahkememizin 05/06/2024 tarih 2022/178 esas, 2024/418 karar sayılı kararında "Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. " şeklinde kısmın "Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi." şeklinde tashihine karar verilmiştir. 05/06/2024
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır
"Bu belge 5070 Sayılı Kanun hükümlerince elektronik imza ile imzalanmıştır."