T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/754 Esas
KARAR NO: 2024/553
DAVA: Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ: 07/12/2017
KARAR TARİHİ: 24/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile; Davacı vekili dava dilekçesi ile, davalı ile müvekkili şirket arasında Finansal Kurumlar Birliği tarafından ... tarih ve ... yevmiye numaralı, ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin akdedildiğini, sözleşme gereği malların kiralandığını, Finansal Kiralama Sözleşmesinde belirlenen kira ödeme planındaki kira bedellerinin zamanında ödenmemesi sonucu davalıya ... 48. Noterliğinden ...tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, borçların 60 günlük süre içinde ödenmesi nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini beyan ile, öncelikle Finansal Kiralama Sözleşmesine konu mallar üzerinde teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini akabinde dava konusu malların müvekkil şirkete teslim ve iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya yasaya uygun tebligat yapılmasına karşın, davayı takip etmediği gibi; yazılı bildirimde de bulunmadığından, HMK.nın 128. maddesi hükmü gereğince davacının ileri sürdüğü vakıaları inkar ettiği kabul edilmiştir.
Dava, 6361 Sayılı Finansal Kiralama Kanununun hükümlerine dayalı olarak açılmış olup; finansal kiralama konusu malın davalı kiracıdan alınarak davacı kiralayana verilmesi istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki Finansal Kurumlar Birliği tarafından ... tarih ve ... yevmiye numaralı, ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin 6361 Sayılı Yasanın 33. maddesi hükmüne uygun olarak ve düzenleme şeklinde yapılmıştır. Sözleşmede yazılı taşınır mal, kiralayan davacı tarafından kiracı davalıya teslim olunmuştur.
Finansal Kiralama konusu mal, 6361 Sayılı Yasanın 23. maddesi gereğince kiralayan şirketin mülkiyetindedir. Anılan Yasanın 24.maddesi hükmü gereğince de, kiracı sözleşme süresinde finansal kiralama konusu malın zilyedi olup, malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre özenle kullanmak zorundadır. 6361 Sayılı Yasanın 30. maddesine göre sözleşme süresinin dolması, 31.maddesi hükmüne göre de; sözleşmenin ihlali hallerinde, aynı yasanın 33. maddesi gereğince kiracı finansal kiralama konusu mal yahut malları, kiralayana derhal geri vermekle yükümlüdür.
Toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı dava dilekçesinde, davalının hakkında çok sayıda icra takibi başlatılmış olması davalının başkalarına olan taahhütlerini yerine getirmemesi ve ödeme güçlüğüne düşmesi nedeniyle aralarındaki Finansal Kiralama Sözleşmesinde 26. maddesi c bendi gereğince sözleşmeyi fesh ettiklerini ve buna ilişkin ihtarname gönderdiklerini davalının sözleşme hükümleri ve 6361 sayılı yasa gereğince sözleşme konusu menkul malları taraflarına iade yükümlülüğünde olduğunu dava etmiştir.
Davacı tarafından davalıya gönderilip tebliğ edilen ihtarnamede yaptıkları araştırmada kiracı olan davalının maddi durumunun bozulduğu, aleyhine çok sayıda icra takibi başlatıldığı, 6361 sayılı yasanın 31/2 maddesi uyarınca bu şartlarda sözleşmenin devamının mümkün olmadığı bu nedenle sözleşmeyi fesh ettiklerini ve sözleşme konusu malın iadesini ihtar ettikleri görülmüştür.
Dosya içerisinde bulunan sözleşme örneği, fatura örneği ve ödeme planı ile teslim tutanağında taraflar arasında Finansal Kiralama Sözleşmesi bulunduğu, bu sözleşme kapsamında menkul malların davalıya teslim edildiği, davacının ihtarname çekerek sözleşmeyi fesh ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde, ... Esas ... Karar sayısı ile 07/12/2017 tarihinde, davacının davasının reddine karar verilmiş, mahkememiz kararı davacı vekilince istinaf edilmekle; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin ... Esas ... Karar sayılı 13/10/2022 tarihli ilamı ile kaldırılmasına karar verilmiş olmakla, mahkememizin 2022/754 Esas sırasına kaydedilmiştir.
Mahkememiz dosyası talimat yolu ile mali müşavir bilirkişi vasıtası ile dosya ve davalı şirket defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapıp, taraflar arasındaki finansal kiralama sözleşmesi kapsamında davalı hakkındaki takiplerden dolayı, davalının mali durumunun kötüleşip acze düşme durumunun olup olmadığı ve bu nedenle davacı tarafından haklı fesih şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda rapor düzenlemesinin istenildiği, bilirkişi ...'in mahkememize sunduğu 13/12/2023 tarihli raporunda; Dava dosyasına herhangi bir defter belge sunulamamış olması sebebiyle talep edilen Ticari Defter incelemesi ve diğer inceleme konularında tespitler yapılamadığını, dava dosyasında yer alan davalı tarafından sunulmuş belgeler incelendiğinde; davalının sözleşme feshine sebep dayandığı gerekçelerde haklı olduğu, davalı firmanın 12. taksit sonrası herhangi bir ödeme yapmadığı bu doğrultuda finansal kiralamaya konu menkul kıymetlerin davacı ...Fınansal Kıralama Anonım Ortaklıgı’na iade edilmesi gerektiği yönünde görüş ve kanaatini bildirmiş olduğu anlaşılmıştır.
Dosyanın nitelikli hesap uzmanı bilirkişi ... ve mali müşavir bilirkişi ...'ye verilerek; tüm dosya kapsamı üzerinde inceleme yapılıp, taraflar arasındaki finansal kiralama sözleşmesi kapsamında kiralama konusu malın iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı, davacının feshinin haklı olup olmadığı, davacının fesih nedenlerine ilişkin dosyaya sunulan deliller incelenip değerlendirilerek ayrıntılı ve denetime açık rapor düzenlenmesinin istenildiği, bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu 19/05/2024 tarihli raporunda; Mali inceleme neticesinde: Finansal kiralama sözleşmesine konu ödeme planı tarihleri ile yukarıdaki hesap özeti karşılaştırıldığında ilk 11 taksit süresinde ödenmediği, 02.10.2017 tarihli 12. taksit 2 gün gecikmeli olarak ödenmiş, 01.11.2017 tarihli taksit vd. taksitlerin davacıya ödenmediği, dosya kapsamında yapılan incelemede dosyada bulunan göndericisi ... olan, alıcısı ... olan, Leasing Risk İzleme ...'ya gönderilen, 13 adet haciz kaydına ilişkin e-mail ekran görüntüsünde davalı hakkında ... E. ... 8. İcra Dairesi;... E. ... 2. İD; ... E. Konya 4.İD; ... ... 8 İD; ... E ... 37 İD; ... E ... 25. İD; ... E ... 8. İD; ... E. ... 25. İD; ...E. ... 25. İD; ... Esas ... 7. İD; ... E ... 23. İD; ... ... 3. İD; ... E. ... 5. İD icra takipleri yapıldığı, dosyada bulunan ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ...D.iş sayılı dosyası klasöründe bulunan ... 37. İcra Dairesi'nin ...E. dosyasında Sümer Faktoring tarafından gönderilmiş takip talebi ve ... 37. İcra Dairesi'nin ...E. dosyasında ... Bankası tarafından gönderilmiş takip talebinin bulunduğu, Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: 21.10. ” (Sözleşme no:83091) başlıklı sözleşme ve ekleri uyarınca davacı ve davalı arasında finansal kiralama sözleşmesinin kurulduğu; davacının kiraya veren, davalının ise kiracı olarak anıldığı, “davacının sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı” hususunda: davacı tarafından ... 48. Noterliği'nden ... tarihinde davalıya gönderilen ... yevmiye numaralı ihtarnamede özetle ... sayılı Finansal Kiralama Sözleşmesi'nin kiracı davalının maddi durumunun bozulması, aleyhine çok sayıda takibin başlatılması, başkalarına olan taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle feshedildiğini, bu durumun 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 31(2) maddesi gereğince sözleşmenin devam ettirilmesinin beklenemeyeceği hallerden olduğunu beyan ettiği, sözleşmenin 28. Maddesince sözleşmenin sona ermesinden itibaren tabloda yer verilen borcun beş gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği; işbu ihtarnamenin 06.11.2017 tarihinde tebliğ edildiğinin anlaşıldığı, mali inceleme neticesinde ilk 11 taksit süresinde ödenmediğinin, davalı aleyhine icra takiplerinin başlatıldığının tespit edildiği; ayrıca 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 31(2) maddesi “Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı harekette bulunduğu hâllerde, bu aykırılık nedeniyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin beklenemeyeceği durumlarda sözleşme feshedilebilir.” şeklinde olduğu; sözleşmenin 26.b maddesinde de kiracının bu sözleşmeye aykırı hareket etmesi halinde sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilebileceğinin kararlaştırıldığı görülmekle davalının sözleşmeden doğan borcunu ifa etmediği, sözleşmede kararlaştırılan bedellerin davalı tarafından ödenmediği, bu nedenle de hem ilgili kanuna hem de sözleşmeye aykırı davranan/sözleşmeyi ihlal eden kiracı davalının bu tutumu karşısında davacının, haklı nedenle dayalı olarak sözleşmeyi feshettiği kanaatine varıldığı, “finansal kiralama sözleşmesi kapsamında kiralama konusu malın iadesine yönelik şartlarının oluşup oluşmadığı” hususunda: Sözleşmenin haklı nedenle davacı tarafından feshedildiğinin kabulü halinde TBK m. 77/1 hükmü gereğince sebepsiz zenginleşme kapsamında “sona eren sebebe dayalı olarak” verilenlerin iadesinin/geri verilmesinin davalıdan talep edilebileceği; bu yönde özel hüküm niteliğindeki 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 33(1),c.l maddesinin de “Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi ile 30 uncu inci fıkrası uyarınca kiracı tarafından feshi hâllerinde, kiracı malı iade ile yük. şeklinde olduğu; hal böyle olmakla sona eren sözleşmeye gereğince davalı kiracının, kiralanan şeyleri davacıya iade borcu altında olduğu görüş ve kanaat bildirildiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirilmekle;
Taraflar arasındaki 26/10/2016 tarihli Finansal Kiralama Sözleşmesi 6361 Sayılı Yasanın 22. maddesi hükmüne uygun olarak yapılmıştır. Sözleşmelerde yazılı taşınır mallar, kiralayan davacı tarafından kiracı davalıya teslim olunmuştur.
Aynı sözleşmenin 26/c maddesi '' ... kiracının ölümü veya fiil ehliyetini kaybetmesi, tüzel kişiliğinin sona ermesi, feshi veya hakkında tasfiye kararı alınması, iflas etmesi, iflasının istenmesi, iflas erteleme başvurusunda bulunması, konkordatoya başvurması, ödeme güçlüğüne düşmesi, maddi durumunun bozukluğunun ve başkalarına olan taahhütlerini yerine getiremediğinin tespit edilmesi, hakkında icra takibi yapılması veya aciz vesikası alınması, başka bir şirket ile birleşmesi, mal varlığının veya iş yerinin devri halinde kiralayan derhal herhangi bir süre vermeksizin sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih etmek hakkına sahip olacaktır. Bu halde kiracı kiralayana karşı hiçbir ad altında bir talepte bulunamaz. ...'' hükmünü haizdir.
Finansal Kiralama konusu mal, 6361 Sayılı Yasanın 23/1. maddesi gereğince kiralayan şirketin mülkiyetindedir. Anılan Yasanın 24. maddesi hükmü gereğince de, kiracı, sözleşme süresinde finansal kiralama konusu malın zilyedi olup; malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre özenle kullanmak zorundadır. 6361 sayılı Yasanın 30/1. maddesine göre sözleşme süresinin dolması, 30/2. maddesine göre sözleşmenin diğer sebeplerle sona ermesi ve 31. maddesi hükmüne göre de sözleşmenin ihlali hallerinde, aynı yasanın 33. maddesi gereğince kiracı finansal kiralama konusu mal yahut malları, kiralayana derhal geri vermekle yükümlüdür.
... 24. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ... tarihli ödeme planı ile 01.11.2016 tarihinden başlamak üzere (nihayeti 03.12.2019) 39 taksit ile borcun davalı tarafından davacıya ödeneceği kararlaştırılmış, ilk 10 taksit süresinde ödenmiş, 02.10.2017 tarihli 11. taksit 2 gün gecikmeli olarak ödenmiş, 01.12.2017 tarihli taksit vd. taksitler davacıya ödenmemiştir.
Davacı, ... 48. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalının aleyhine çok sayıda icra takibinin bulunduğu, maddi durumunun bozulduğunun araştırma neticesinde belirlenmesi üzerine sözleşme gereği kalan taksitlerin bedellinin 5 gün ( her ne kadar sözleşmede 3 gün olarak belirlenmiş ise de davalı borçlu lehine olacak şekilde) içerisinde kendisine ödenmesini ve malın iadesini talep etmiştir.
Ödeme yapılmaması ve malın iade edilmemesi üzerine 27.11.2017 tarihinde ... 7. ATM'nin ... Değişik İş sayılı dosyasında ihtiyati tedbir ile malın davacıya yedi emin sıfatı ile teslimine 29.11.2017 tarihinde karar verilmiş olup, tedbir ... 37. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası ile icraya konulmuş ancak malın yeri tespit edilemediğinden tedbir kararı kapsamında cebir icra ile alınması mümkün olmadığından 07.12.2017 tarihinde eldeki davanın açıldığı tespit edilmiştir.
Davacı 6361 Sayılı Kanun'un 31/2. maddesi ile FKS m26/c'ye dayandığından, davalının başka borçlarında ödeme güçlüğü içinde olduğunun öğrenildiğinden bahisle fesih ve iade istenilmekle; davacı tarafından dosyaya sunulan bilgi- belge ve deliller incelenmiş, davacının davalı hakkında icra takiplerinin bulunduğuna dair HMK m. 199 belge niteliğindeki e- mail içeriğini dosyaya sunmuş olduğu belirlenmiş, davalının hakkında başlatılan takiplere ilişkin olarak göndericisi ... olan, alıcısı ... olan, Leasing Risk İzleme ...'ya cc'lenen, 13 adet haciz kaydına ilişkin e-mail ekran görüntüsü fotokopisi tespit edilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; dosyada bulunan göndericisi ... olan, alıcısı ...olan, Leasing Risk İzleme ...'ya cc'lenen, 13 adet haciz kaydına ilişkin e-mail ekran görüntüsünde davalı hakkında ...E. ... 8. İcra Dairesi; ... ... 2. İD; ... E. ... 4.İD; ... ... 8 İD; ... E ... 37 İD; ... E ... 25. İD; ... E ... 8. İD; ... E. ... 25. İD;... E. ... 25 İD; ...Esas ... 7. İD; ... E ... 23. İD; ... ... 3. İD; ... E. ... 5. İD icra takipleri yapıldığı, davacı tarafından ... 48. Noterliği'nden ... tarihinde davalıya gönderilen ... yevmiye numaralı ihtarnamede özetle ... sayılı Finansal Kiralama Sözleşmesi'nin kiracı davalının maddi durumunun bozulması, aleyhine çok sayıda takibin başlatılması, başkalarına olan taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle feshedildiğini, bu durumun 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 31(2) maddesi gereğince sözleşmenin devam ettirilmesinin beklenemeyeceği hallerden olduğunu beyan ettiği, sözleşmenin 28. Maddesince sözleşmenin sona ermesinden itibaren tabloda yer verilen borcun beş gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği; işbu ihtarnamenin 06.11.2017 tarihinde tebliğ edildiğinin anlaşıldığı, taksitlerden 11 taksitin süresinde ödenmediği, ayrıca 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 31(2) maddesinde “Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı harekette bulunduğu hâllerde, bu aykırılık nedeniyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin beklenemeyeceği durumlarda sözleşme feshedilebilir.” hükmünün olduğu, sözleşmenin 26.b maddesinde de kiracının bu sözleşmeye aykırı hareket etmesi halinde sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilebileceğinin kararlaştırıldığı görülmekle davalının sözleşmeden doğan borcunu ifa etmediği, sözleşmede kararlaştırılan bedellerin davalı tarafından ödenmediği, bu nedenle de hem ilgili kanuna hem de sözleşmeye aykırı davranan/sözleşmeyi ihlal eden kiracı davalının bu tutumu karşısında davacının, haklı nedenle dayalı olarak sözleşmeyi feshettiğinden davanın kabulüne karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davacının davasının KABULÜNE,
27.10.2016 Tarih ve ... Numaralı Fatura muhteviyatı:
1 Adet ... MOBİL BETON SANTRALİ
1 Takım ...
1 Adel ... Bunkeri (Tartı Kapasitesi: 2.000 kg 1m3
1 Adet Mikser Besleme Bandı 800*8.300 mm
1 Adet Çimenlo Kantarı 850 lt
1 Adet Su Kantarı 360 lt
1 Adet Çimento Tankı 40 ton (Dahili)
2 Adet Çimento Tank Halezonu 219* 10.200 mm (Dahili)
1 Adet Katkı Sistemi 20 lt
1 Adet Mobil Şase
Planet Mikser (1500/1000 lt Betoniyer)
1 Adet Redüktör ...
1| Adet Tesis Otomasyon Sitemi ...
1 Adet Elektrik Paneli ve Elemanları ... veya ...
1 Adel Kumanda Kabini+Klima'nın davalıdan alınarak davacıya aynen iadesine,
2-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 8.300,00 TL karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 2.074,92 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.225,08 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 31,40 TL başvuru harcı ile 2.074,92 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince davacı vekiline takdir olunan 19.440,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından sarf edilen toplam 13.653,50 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede İSTİNAF YOLU açık olmak üzere karar verildi. 24/09/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır