T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/769 Esas
KARAR NO: 2024/291
DAVA: Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 01/11/2022
KARAR TARİHİ: 30/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket tarafından ...'ya gönderilen 100 varil kap, brüt 22.000 kg, net 20.000 kg fındık püre emtiasının davalı sigorta şirketince 15.10.2021 tarih ve ... nolu Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile taşıma risklerine karşı sigorta teminatına alındığını; malin değerinin 129.800-USD olarak belirtildiğini; Taşıma sonrası alıcıya teslim esnasında 100 adet varil emtiadan 32 adedinin hasarlı olduğunun anlaşıldığını, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete hasar ihbarında bulunulduğunu, ... nolu hasar dosyasının açıldığını ve eksper görevlendirildiğini; alıcının hasarlı emtiadan 17 adedinin kullanılamaz durumda olduğunu bildirdiğini ve bu kısım için herhangi bir ödeme yapılmadığını; davacı sigorta şirketinin incelemesi sonrasında 17 adet varilden sadece 8 tanesinin görülebildiği, geri kalan zayi varil sayısının alıcının beyanına dayandığı, talep edilen emtianın nakliyat sırasında hasarlandığına işaret eden herhangi bir eksper tespiti ve belge bulunmadığı, hasar sonrası emtianın durumu ile ilgili net bir belge temin edilemedi gerekçeleriyle hasarın 8 adet varil üzerinde gerçekleştiği kabul edilerek müvekkili şirkete 98.631,39 TL tutarlı ibraname gönderildiğini ve dokuz adet varile ilişkin hasar taleplerinin kabul edilmediğini; müvekkili firma tarafından hasar bedeli olarak 20.060- USD talep edildiğini, eksper raporuna göre de hasarın 19.470-USD olduğunu ve poliçeye göre fiili ödeme günündeki kur karşılığının ödenmesi gerektiği, poliçenin USD üzerinden kurulu olduğunu, nihayetinde müvekkili şirkete 98.631,39 TL ödeme yapıldığını, fotoğraflardan da 17 adet varilin hasarlandığını anlaşıldığını, müvekkili şirkete alıcı ... firması tarafından gönderilen yazı ile .... plaka sayılı araçla gelen kaza sonunda 32 bidon dış zarar gördüğünü, 16 bidon üstte olanlar düşerek hem iç hem dış zarar gördüğünden kullanım dışı olduğu, zeminde olan 16 bidonda iç torbalar zarar görmemiş sadece biri hasarlı ve 15 adedin kullanım için uygun olduğu ve toplamda 17 adet (3.400 kg) kredi notu istendiğini bildirildiğini; alıcı tarafından gönderilen diğer bir yazının da aynı içerikte olduğunu; davacı tarafından görevlendirilen ... firması tarafında müvekkili şirkete gönderilen 28.12.2021 tarihli mailde “dosyanızla ilgili hasar tespiti 15 varildir” denildiğini; sigorta şirketinin gerekli belgelerle birlikte kendisine başvurulmasından itibaren sekiz iş günü içinde zararı ödemesi gerektiğini, buna müvekkili şirket tarafından başvurunun 04.11.2021 tarihli mail ile yapıldığından dolayı 15.11.2021 tarihinde davalının temerrüde düşmüş olduğunu ileri sürerek davanın kabulünü, HMK m.107 gereği yeniden belirleme hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00 USD'nin davalının temerrüt tarihinden itibaren (15.11.2021) işleyecek USD alacaklarına ilişkin temerrüt faizi oranında faiziyle birlikte müvekkili şirkete ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretiyle birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını ve dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini (HMK m.107, 115/1-h), davacının 17 varil fındık ezmesi emtiasının hasar gördüğünü ileri sürmesine rağmen 9 adet hasarlı varilin ekspere gösterilmediğini, bu yönde resmi bir tespit yapılmadığını, imha edildiğine dair herhangi bir belge sunulmadığını, eksper raporunda açıkça belirtildiği gibi ...'e 80 km mesafedeki alıcının deposunda yapılan ekspertiz sırasında ekspere sadece 12 hasarlı varilin gösterildiğini, bu varillerden 8 adedinde akma sızma hava ile temas tespit edildiğini, diğer dört varil içindeki emtianın sağlam olduğunun tespit edildiğini, tespit sırasında alıcının hazır bulunduğunu, hasarlı olduğu tespit edilen sekiz varil emtia için ... esaslı satış değeri üzerinden yapılan hesaplama gereği 98.631,39 TL'nin ödendiğini, TTK m.1427 gereği rizikoyla ilgili belgelerin sigortacısına verilmesinde ve araştırmalarının bitince ve her hâlükârda bildirimden itibaren 45 gün geçmekle alacağın muaccel hale geleceğini, gecikmenin 9 varil hakkında belge beklenmesinden kaynaklandığını; kusurlarının bulunmadığını, davacı tarafından belge temin edilmeyince de 8 varil hasar yapıldığını ileri sürerek davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili 13/03/2024 tarihli dava değeri arttırım dilekçesinde özetle; bilirkişi raporu kapsamında taraflarının tazminata konu zararının 17 varil üzerinden hesaplanması gerektiğinin belirtildiğini, bilirkişinin tespitlerinin eldeki davalının aksi yöndeki savunmalarının yerinde olmadığını, poliçe kapsamında zayi olan varil miktarının 17 adet olduğu yönündeki iddialarını doğruladığını, 17 varilin zayi olduğu yönünde hesaplama yapıldığında; 118.000/100=1.180 USD ( bir varil fiyatı ) x 17 = 20.060 USD ve poliçe gereği %10 ilave bedel (2.006 USD) eklendiğinde poliçe zararının 20.060 + 2.006 = 22.066 USD olduğunu, bu nedenle bedel artırım yapılacak olan tutarın davalı sigorta şirketi tarafından müvekkili şirkete 24.10.2022 tarihinde yapılan 98.631,39 TL'nin ödeme tarihindeki kur üzerinden ( 24.10.2022 tarihi 1 USD kuru = 18,6444 TL ) dolar karşılığına bakıldığında- 98.631,39 TL / 18,6444 = 5.290,14 USD ödeme yapıldığını, toplam poliçe zararından sigorta şirketinin ödeme tutarı ve taraflarınca dava açarken dava değeri olarak şimdilik gösterilmiş olan 1.000 USD tutarlarının 22.066 USD - 5.290,14 USD - 1.000 USD = 15.775,86 USD üzerinden dava değeri artırılacağını, dava dilekçesinde dava konusu alacağın belirli hale geldiğinde belirleme hakkı saklı kalmak kaydı ile HMK 107. maddesi gereğince şimdilik 1.000,00 USD olarak talep edilen alacak miktarınının 15.775,86 USD artırmak suretiyle 16.775,86 USD ' ye çıkarttıklarını, davanın kabulü ile 16.775,86 USD'nin davalının temerrüt tarihi olan 15.11.2021 tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının bir yıllık mevduat hesapları için Amerikan Dolarına uyguladığı en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, taşıma işlemleri nedeniyle emtianın hasara uğradığı iddiasıyla açılan tazminat davasıdır.
Mahkememizce davalı ... Şirketine müzekkere yazılarak hasar dosyasının gönderilmesinin istenilerek hasar dosyası celp edilmiş incelenerek dosya arasına alınmıştır.
Mahkememizin 09/05/2023 tarihli celse ara kararı gereği, tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, hasar dosyası ve dosya incelenerek davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı varsa miktarının nelerden ibaret ve ne kadar olduğu konusunda rapor alınmasına karar verilerek, dosyaya Bilirkişiler taşıma uzmanı ... ve Gıda Mühendisi ....'ın sunmuş olduğu 02/08/2023 tarihli raporunda, taraflar arasındaki uyuşmazlık noktalarının davacının ...'den-...'ya sevk ettiği 20 ton (net) fındık püresi emtiasının taşıma sürecinde hasarlanmasından dolayı davacı emtia sigortacısından alması gereken tazminat miktarı ve tazminatın ödenmesi gereken para biriminin tespiti ile davalı sigorta şirketinin hangi tarihten itibaren temerrüde düşmüş olduğu notalarında toplandığı; Davalının eksper gönderdiği ve hasarın tespit edileceği yönünde sigortalıda oluşturduğu güvenden sonra ...'e 80 mesafede ekspertiz yapan eksperin alıcının ...'deki işyerine taşındığından bahisle hasarlı 20 varilin ekspertiz edilmediği ve bundan sonra da satıcı firma olan sigortalınıı ortacı lehine sonuçlar çıkarılmasının yerinde olmadığı; eksper tarafından 28-29 Aralık 2021 tarihli maillerde hasar durumunun 15 varil üzerinde gerçekleştiği ve sigortalı firma buna uygun yapıldığı ileri ha belgesini sunamadığı gerekçesine dayanarak sürülen hesaplamayı kabule davet edildiğine göre 15 varil emtianın kullanılamayacak derecede hasarlı olduğunun değerlendirildiği;15 varilin zayi olduğuna değerlendirmesi üzerinden eksper raporundaki hesaplamaya göre hesaplama yapıldığında; 118.000/100-1.180 (bir varil fiyatı) x155 17.700 (mal hasarı) ve poliçe gereği ... ilave bedel (1.770) ile (17.70041.770)- 19.470- USD poliçe zararın ulaşılmakta ve poliçe kuru üzerinden bu (19.470x9,4984)- 184.933,85 TL poliçe zararının oluştuğu; davalı sigorta şirketinin TTK m.1427/2 gereği 23.12.2021 tarihinde temerrüde düşmüş olduğu kanaatine varıldığını bildirdiği görülmüştür.
Mahkememizin 12/09/2023 tarihli ara kararı gereği, tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, hasar dosyası ve dosya incelenerek davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı varsa miktarının nelerden ibaret ve ne kadar olduğu konusunda rapor alınmasına karar verilerek, Bilirkişi ...'ın sunmuş olduğu 05/11/2023 tarihli raporunda, dava dosyasında taşımacılık açısından yapılan ayrıntılı inceleme sonucunda emtia hasarından davadışı taşıyıcı firmanın sorumlu olduğu ve davalı ... Sigorta firmasının taşıyıcıya karşı rücu hakkı bulunduğu, davacı ... firmasının tazminata konu zararının 17 varil üzerinden hesaplanmasını gerektirecek şekilde kanıtları dava dosyasında(Ekspertiz raporu dahil) sunduğu kanaatine varıldığını bildirdiği görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafça, ...'ya gönderilen 100 varil kap, brüt 22.000 kg, net 20.000 kg fındık püresi emtiasının davalı sigorta şirketince 15.10.2021 tarih ve ... nolu ...Poliçesi ile taşıma risklerine karşı sigorta teminatına alındığı, emtianın mali değerinin 129.800-USD olarak belirtildiği, taşıma sonrası alıcıya teslim esnasında 100 adet varil emtiadan 32 adedinin hasarlı olduğu ve alıcının hasarlı emtiadan 17 adedinin kullanılamaz durumda olduğunu bildirmesi üzerine davacı tarafça sigorta şirketine durumun ihbar edildiği, davalı sigorta şirketi tarafından oluşturulan hasar dosyasında, yapılan incelemeler sonucunda hasarın 8 adet varil üzerinde gerçekleştiği kabul edilerek davacı şirkete 98.631,39 TL tutarlı ibraname gönderildiği ve dokuz adet varile ilişkin hasar taleplerinin kabul edilmediği, davacı tarafça ise hasar bedeli olarak 20.060- USD talep edildiği, ayrıca poliçeye göre fiili ödeme günündeki kur karşılığının ödenmesi gerektiğinin belirtilerek ödenmeyen bakiye tazminatın talep edildiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, ihtilafın zayi olan emtiaların adeti ve hasar bedelinin hangi kur üzerinden ödenmesi gerektiği noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesinin incelenmesinde, Sigortacının ... A.Ş., Sigortalının...ŞTİ., Poliçe Numarasının ..., teklif tarihinin 15.10.2021, yükleme tarihinin 15.10.2021 tarihi olduğu, Sevkiyatın ... Kamyon sevkiyatı, yükün 100 varil net 20.000 kg (brüt 22.000 kg) fındık püresi olduğu, Sigorta bedelinin 118.000, artan bedelin %10 11.800, Döviz (%10 dahil) bedelin 129.800- USD , döviz kurunun 9.4984, bedelin (TL) 1.232.892,32 olduğu anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki kur farkına ilişkin ihtilafa ilişkin olarak, sigorta poliçesinde sigorta edilen emtianın değerinin döviz cinsinden ve döviz kuru gösterilmek suretiyle TL üzerinden belirlendiği görülmekle, emtia nakliyat sigortasına ekli poliçe genel şartlarının 5/3 maddesinde kur farklarının teminat dışı olduğunun düzenlendiği de nazara alındığında davacı tarafın fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden hasar bedelinin ödenmesi talebine itibar edilmemiştir. (Bkz. Yargıtay 11. H.D.'nin 2012/14802 Esas ve 2013/14154 Karar sayılı ilamı)
Zayi olan emtiaların adeti konusunda, olay sonrasında davalı sigorta şirketi tarafından aldırılan eksper raporunda ...’e 80 km mesafede bir depoda ekspertiz yapıldığı ve 12 varilin eksper incelemesine tabi tutulduğu buradaki sekiz varilin kullanılamayacak derecede hasarlı olduğu tespitinin yapıldığı; ancak hasarlı 20 varilin alıcının işyerine nakledildiği ve eksper incelemesi sırasında bunların görülemediği ve alıcının beyanına göre bunlardan dokuz adedinin kullanılamayacak derecede hasarlı olduğunu ifade edildiğinin beyan edildiği, eksper raporunda emtianın ekspere gösterilmediğine ilişkin bir ifade bulunmadığı, sadece hasarlı 12 varil üzerinde ekspertiz çalışmasının ...’e 80 km mesafedeki başka bir depoda yapıldığı, hasarlı 20 varilin ise alıcının işyerine nakil edildiklerinden eksper incelemesine tabi tutulamadığının ifade edildiği yani eksperin görmek isteyip de kendisine gösterilmemesinden dolayı eksper incelemesinin yapılamadığına dair bir ibare bulunmadığı, araç içine üst üste iki sıra olarak yüklemesi yapılan emtianın üst sırada yer alanların tamamının kaydığı devrildiği ve en azından dış taraflarında hasarlar oluştuğunun tartışmasız olduğu ve 32 varilin hasarlı alındığının CMR Belgesine şerh düşüldüğü, mahkememizce alınan ilk raporda taşıma uzmanı bilirkişi tarafından yapılan değerlendirmede, eksper tarafından sigortalı ... şirketine gönderilen 28-29. Aralık 2021 tarihli maillerde
hasarın 15 varilde gerçekleştiğinin bildirildiğini, buna göre anılan tarihte davacının mutabık kalması halinde 15 varil üzerinden hesaplama yapılacağından mahkemece kabul edilebilecek zayi miktarının 15 varil olacağının belirtildiği, alınan ikinci raporda ise taşıma uzmanı tarafından 17 varilin zayi olduğunun ispatlanmış olduğunun belirtildiği, ancak dosya incelendiğinde 17 varilin zayi olduğunun kesin olarak ispatlanmadığının açık olduğu, ikinci rapordaki tespitlerin denetime elverişli olmadığı ve dosya ile uyumlu olmadığı, ancak alıcıya nakledilen ve eksper tarafından incelenemeyen variller noktasında kusurun davacıya yükletilemeyeceği de düşünüldüğünde ilk raporda eksper tarafından 15 varilin zayi olduğunun kabul edilebileceği yönündeki tespitlerin, gerekçesi itibari ile hükme esas alınabileceği kanaatine varılmış olup, 15 varilin zayi olduğuna değerlendirmesi üzerinden eksper raporundaki hesaplamaya göre hesaplama yapıldığında; 118.000/100=1.180 (bir varil fiyatı) x15= 17.700 (mal hasarı) ve poliçe gereği %10 ilave bedel (1.770) ile (17.700+1.770)= 19.470- USD poliçe zararın ulaşılmakta ve poliçe kuru üzerinden bu (19.470x9,4984)= 184.933,85 TL olduğu, davacıya dava öncesinde ödenen 98.631,39 TL'nin mahsubu ile bakiye zararın 86.302,46-TL olduğu, davalı sigorta şirketinin TTK m.1427/2 gereği 23.12.2021 tarihinde temerrüde düşmüş olduğu dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın kısmen kabulüne,
2-86.302,46-TL'nin 23/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 5.895,32 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 318,50 TL + 8.646,00 TL tamamlama harcından oluşan toplam 8.964,50 TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.069,17 TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine,
4-Davacı tarafından yatırılan 5.895,32 TL harç bedelinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; posta, tebligat müzekkere ve bilirkişi ücretlerinden oluşan toplam 7.626,00 TL yargılama giderinden davanın kabulü reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 1.300,05 TL yargılama masrafların davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine, bakiye masrafların davacının üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından belgelendirilen bir yargılama masrafı olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca takdiren 17.900 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
8-Davalı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden reddedilen dava değeri itibariyle AAÜT 13/3 m. uyarınca takdiren 17.900 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine,
9-Arabuluculuk ücreti olan 2.588,10-TL bedelin davacıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,
10-Arabuluculuk ücreti olan 531,90 -TL bedelin davalıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,
11-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca yatıran tarafa iadesine,
Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.30/04/2024
Katip
e-imzalı
Hakim
e-imzalı