T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/103 Esas
KARAR NO : 2024/738
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 10/02/2023
KARAR TARİHİ : 02/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilleri... ile ... A.Ş. arasındaki ticari alış veriş sonucunda... tarafından keşide edilen dava konusu çekin davacı ... A.Ş.'ne teslim edilmediğini, müvekkili ... A.Ş.'nin dava konusu çek ve başka çeklerin elinden çıkması üzerine derhal çek iptalini, ödemeden men yasağı ve Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusu işlemlerini başlattığını, müvekkili ....A.Ş. firmasının rızası hilafında elinden çıkan ve çek zayi davasına konu olan başkaca çeklerde de davalıların kaşe ve imzaları bulunduğunu, bu çeklere ilişkin çeklerin keşidecileri tarafından menfi tespit davaları ikame edilerek tedbir kararları alındığını, ... Cumhuriyet Başsavcılığı ... Srş. Sayılı dosyasında cezai soruşturmanın devam ettiğini, ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile çek zayi davası açıldığını, ödeme yasağı kararı alındığını, müvekkili ... A.Ş.'nin başvurusu ve mahkemenin ödeme yasağı yazısı üzerine muhatap banka tarafından çek bedelinin ödenmediğini, müvekkili ... A.Ş.'nin sahte kaşe ve sahte imzası ile tedavüle sokulan çekten kaynaklı olarak müvekkillerinin herhangi bir sorumluluğunun söz konusu olmadığını, dava konusu çekin hukuka aykırı olarak ele geçirildiğini ve hukuka aykırı olarak tedavüle sokulduğunu, çekte bulunan ... ...A.Ş.nin kaşesinin sahte olup imza firmanın tek tek yetkilisi olan ...'e ait olduğunu, dava konusu çekin hiçbir kambiyo vasfının olmadığını, hukuka aykırı ele geçirilen çekte lehdar adına sahte imza atılmasıyla ciro silsilesi kopmuş olmakla sahte imza öncesinde imzası olanların sorumluluğu doğmayacağından davacı müvekkillerinin davalılara borçlu olmadığına karar verilmesini, çekte görülen son hamilin kendinden öncekine başvurup çek bedelini tahsil edip çeki kendinden önceki cirantaya vermesi halinde, son hamilden önceki ciranta olan davalının müvekkillerine karşı işlem yapmasının söz konusu olacağından her iki davalıya karşı dava açılmasında hukuki yarar bulunduğunu, müvekkilinin aynı borcu ödediğini, iki kez ödenmesinin söz konusu olamayacağından da davanın kabulünü, müvekkili firmanın dava konusu çeke ilişkin hiçbir borcunun olmadığının tespitini, teminatlı veya mahkeme tarafından belirlenecek teminat karşılığında olası bir icra takibi olması halinde tedbiren takibin durdurulmasını, müvekkillerinin borcu olmadığı halde ödeme yapmak zorunda kalmaları halinde bu davanın istirdat davası olarak devamına karar verilmesini, müvekkillerin ... Bankası... tarih ... Sayılı 56.000 TL tutarlı çeke ilişkin davalılara borcu olmadığının tespitini, müvekkillerin borçları olmadığı halde ödeme yapmak zorunda kalmaları halinde davanın istirdat davası olarak devamını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Tasfiye Halinde ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; (... Açısından Cevap) dava dilekçesindeki iddialardan, dava konusu çekin keşide edildikten sonra çekin lehdarı olan diğer davacı ... Motorlu şirketine verildiğinin anlaşıldığını, davacı...'ın dava konusu çeki keşide edip çek lehdarı olan diğer davacı ... şirketine verdiğini beyan ettiğine göre hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul etmiş olduğunu, bu nedenle de çekin keşidecisi olan davacının, dava konusu çekten ötürü müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, çekteki imzanın çek lehtarı olan ... Motorlu Araçlar şirketi yetkilisine ait olmadığı iddia edilmiş ise de, çekteki lehtar imzasının sahte olmasının TTK 677 Maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, davacıların ileri sürdüğü başka bir hususun ise çek bedelinin çekin lehtarı olan ... Motorlu Araçlar şirketine ödendiği yönünde olduğunu, çekin keşidecisi olan davacı...'ın, lehtar ... Motorlu Araçlar şirketine ödeme yapmış olmasının bir şahsi defii olup, TTK'nun 687.maddesi uyarınca, bile bile davacının zararına hareket ettiğinin ispatlanmadıkça iyiniyetli yetkili hamil olan müvekkiline karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını, davacının ise müvekkilinin bile bile davacının zararına hareket ettiğine dair hiçbir delil sunmadığını, bu nedenle şahsi bir defii olan bedelsizlik iddiasının müvekkiline karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmayıp davacının çek bedelinden sorumlu olduğunu, çekin, lehtar şirket elindeyken kaybolmuş olması ve bu şirketin çekin iptali için dava açmasının, davaya taraf olmayan müvekkili bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını, zaten çekte ödeme yasağı bulunmasının, çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi müvekkilinin kötü niyetli olduğunu da göstermeyeceğini, ciro silsilesinin muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediği incelenirken incelemenin yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olmasının ciro zincirini etkilemeyeceğini, çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkilinin TTK'nun 790.maddesine göre yetkili ve meşru hamil olduğunu, çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilinin, çekin kayıp/çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisinin olmadığını, müvekkilinin, çekte ödeme yasağı bulunduğunu, çeki bankaya ibraz anında öğrendiğini, bu nedenle iyi niyetli olduğunu, müvekkilinin dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ...şirketinden aldığını, çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedelini tahsil edemediğini ve bu nedenle de mağduriyet yaşadığını, yani müvekkilinin somut olayda hiçbir kötüniyetinin bulunmayıp, bizzat suçun mağduru olduğunu, bu nedenle davacının, müvekkiline karşı sorumlu olup menfi tespit davasının reddine karar verilmesi gerektiğini,
... Motorlu Araçlar Açısından Cevap: Davacının menfi tespit talebinde haklı olabilmesi için çekteki imzayı benimsememiş veya imzaya icazet vermemiş olması gerektiğini, davacı tarafın takibe konu çeklerde lehtar, diğer davalı ... şirketinin ise davacıdan sonraki ciranta olduğunu, dava konusu çekin davacı tarafından ... şirketine verilip verilmediğinin ortaya çıkması için her iki şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesini talep ettiklerini, dava konusu çek incelendiğinde, çekin müvekkiline ciro yoluyla geçtiği ve davacı ile müvekkil arasında başka cirantalar bulunduğunun görüleceğini, müvekkilinin, çeki davacıdan almadığından çekteki imzanın davacıya ait olup olmadığını bilecek durumda olmadığını, bu nedenle iyi niyetli olduğunu, bu nedenle yapılacak inceleme neticesinde, çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı tespit edilse dahi müvekkilinin tazminatla sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını belirtmiş olup, davanın reddine, davacıların %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, dava konusu çekte lehtar cirosunun sahte olup olmadığı, sahteciliği varlığı halinde ciro zincirinde kopukluk olup olmayacağı, bu nedenlerle davacıların dava konusu çek nedeniyle davalı tarafa borçlu olup olmadığı noktasında toplanan menfi tespit davasıdır.
Mahkememizce ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası, ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası, ... CBS ... Soruşturma sayılı dosyası, ... CBS ...sayılı soruşturma dosyası ve davacı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin İTO ve Ticaret Sicil kayıtları celp edilmiş incelenerek dosya arasına alınmıştır.
Mahkememiz 19/12/2023 tarihli duruşma ara karar gereğince davacı vekiline muris...'ın mirasçıları yönünden davaya devam edip etmeyeceği hususunda beyanda bulunulmak üzere süre verilmiş, davacı vekili 21/12/2023 tarihli beyan dilekçesiyle mirasçılaran davaya devam ettiğini bildirir mirasçılık belgesini içeren dilekçesi incelenip dosya arasına alınmıştır.
Mahkememizin 16/05/2023 tarihli celse ara kararı gereği, Davacılardan ...A.Ş., davalı ... Limited Şirketi ve davalı ....A.Ş.'nin tüm ticari defterleri incelenerek, dava konusu çekin ciro silsilesi içerisinde Davacı ... A.Ş. ile davalı ... Şirketi arasında ve davalı ... Şirketi ile davalı ....A.Ş. Arasında dava konusu çekin ciro edilmesi sonucunu doğuracak ticari ilişki olup olmadığı, bu çekin tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı konusunda rapor alınmasına karar verilerek, dosyaya Mali Müşavir bilirkişi ...'in sunmuş olduğu 20/09/2023 tarihli raporunda, Sonuç olarak: A- Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden; Davacı şirketin 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin ticari defterlerinin GİB onaylı beratlarının süresinde alındığı, TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, Raporumuzun 4.a.2 bölümünde açıklandığı üzere davalı şirketlere ait defterlerin incelenemediği ve hesap incelemesi yapılamadığı, B- Davacı Menfi Tespit Talebi Yönünden: Raporumuzun Genel Değerlendirme bölümünde detaylı bir şekilde açıklandığı üzere; Davacı ...A.Ş. ile ciranta ...Tic. Ltd. Şti. arasında dava konusu çekin ciro edilmesine dayanak olacak herhangi bir ticari ilişki veya hesap kaydının bulunmadığı, Davalı şirketlere ait ticari defterler incelenemediğinden, davalı ... şirketi ile diğer davalı ... Ltd. Şti. arasında dava konusu çekin ciro edilmesi yönünde bir ticari ilişkinin bulunup bulunmadığı yönünde bir tespitin yapılamadığı, davacıların menfi tespit talebine ilişkin nihai değerlendirmenin Sayın Mahkemeye ait olduğu, İCRA İNKÂR TAZMİNATI VE sair hususların yüce yargı makamının münhasır takdiri içinde kaldığı kanaatlerine ulaşıldığının bildirdiği görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava konusu, keşidecisi..., lehtarı ... A.Ş. Olan 31/01/2023 vade tarihli 56.000 TL bedelli çekin, şeklen incelenmesinde ilk cirantasının lehtar davacı şirket olduğu, çekin 2. cirantasının ...Şti, hamilinin ise davalı ... A.Ş. Olduğu, anılan çekin davalı ... A.Ş. Tarafından davacılara ve davalı ... Şti.'den tahsili amacı ile ... 14. İcra Müdürlüğünün ... E. Dosyası ile takibe konu edildiği, davacı tarafça müvekkili ... Motorlu Araçlar A.Ş. Yönünden lehtar cirosunun sahteliği, ... açısından ise ciro zincirindeki kopukluk iddiasında bulunularak takibe konu edilen çekten dolayı davalılara karşı borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesinin talep edildiği, dosyada mübrez ... CBS'nin ... soruşturma dosyasında davaya konu edilen çekteki imzanın davacı ... A.Ş.'a ait olup olmadığının tespiti açısından alınan bilirkişi raporunda çekteki lehtar cirosundaki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği, akabinde yapılan soruşturma sonucunda davalı ...A.Ş. Yetkilisi ...hakkında Resmi Belgede Sahtecilik, Kamu Kurum ve Kuruluşları, vb.Tüzel Kişiliklerin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık suçlarını işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle ... 17. Ağır Ceza Mahkemesinin ...E. Sayılı dosyasında kamu davası açıldığının anlaşıldığı, anılan ceza davasına konu iddianamede davalı ...Ltd. Şti. Yönünden de soruşturma yapıldığı ve yapılan değerlendirmede, incelemeye esas alınan birden fazla çek üzerindeki imza incelemeleri sonucunda davalı ... Ltd. Şti. 'ye izafe edilen imzaların da şirket yetkililerine ait olmadığı, imzaların taklit edildiği, tanık ve diğer şüphelilerin anlatımlarından bu davalı şirket yetkilileri açısından suçun işlendiğini gösterir delil elde edilemediğinden hakkında takipsizlik kararı verildiğinin belirtildiği, somut olayımıza dönüldüğünde, menfi tespit isteminin takibe konu edilen çeke ilişkin olduğu, davacılardan ... A.Ş. Açısından çek üzerinde yer alan lehtar cirosundaki imzanın şirket yetkilisine ait olmadığının soruşturma dosyasından alınan rapor ile tespit edildiği, böylece çekten dolayı işbu davacının sorumluluğunun bulunmadığı, davacı keşideci (müteveffa) açısından ise ciro zincirindeki kopukluğun sabit olduğu gibi, davalı ... A.Ş. Yönünden takibe konu çekin de yer aldığı çok sayıdaki kambiyo senedinin dolandırıcılık suçuna konu edildiğinden bahisle ... 17. Ağır Ceza Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyası ile kamu davası açıldığı, yine uyap entegrasyon ekranından yapılan sorgulamada işbu davalı açısından çok sayıda açılmış menfi tespit ve istirdat davası olduğu da gözetildiğinde ciro zincirindeki kopukluktan haksız menfaat elde etmeye çalıştığının kabulü gerekmiş olup, davacıların işbu davalıya karşı borçlu olmadıklarının tespitine, diğer ciranta olan ... Ltd. Şti. 'ye yönelik talepleri açısından ise, işbu davalının davacılara karşı ileri sürdüğü bir hakkın mevcut olmadığı, ancak ödeme yapması halinde davacılara rücu edebileceğinden bahsedilebileceği, bunun için de davalı ... A.Ş. İle dolandırıcılık ve sahtecilik eylemleri açısından iştirak halinde olması gerektiği, her ne kadar çekte sahte olduğu tespit edilen lehtar cirosundan sonraki cironun işbu davalı tarafça yapıldığı şeklen görülse de, savcılık dosyasında yapılan soruşturmada ... Ltd. Şti. 'ye izafe edilen imzaların da şirket yetkililerine ait olmadığı, imzaların taklit edildiği, tanık ve diğer şüphelilerin anlatımlarından bu davalı şirket yetkilileri açısından suçun işlendiğini gösterir delil elde edilemediğinden hakkında takipsizlik kararı verildiği, davacı tarafça da işbu davalının da davalı ... A.Ş.'nin eylemlerine iştirak ettiğinin ispat edilemediği nazara alındığında işbu davalı yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın, davalı ... LTD. ŞTİ. Yönünden davanın reddine, diğer davalı açısından kabulü ile davacıların ... bankası A.Ş. 'nin 31/01/2023 tarih, ... sayılı 56.000-TL tutarlı çeke ilişkin olarak davalı ... A.Ş.'ye borçlu olmadıklarının tespitine,
2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 3.825,36-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 956,34-TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.869,02-TL harcın davalı ... Ticaret A.Ş den tahsil edilerek Hazineye irat iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılan 956,34-TL peşin harç bedelinin davalı ... A.Ş den tahsil edilerek davacılara verilmesine,
4-Davacılar tarafından yapılan; posta, tebligat müzekkere ve bilirkişi ücretlerinden oluşan toplam 3.793,25-TL yargılama giderinin davalı ...A.Ş den tahsil edilerek davacılara verilmesine,
5--Davacılar duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca takdiren 30.000-TL vekalet ücretinin davalı ...A.Ş tahsil edilerek davacılara verilmesine,
6-Arabuluculuk ücreti olan 3.120-TL bedelin ... A.Ş den tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca yatıran tarafa iadesine,
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı davalıların yokluklarında tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.02/12/2024
Katip
e-imzalı
Hakim
e-imzalı
"Bu belge 5070 Sayılı Kanun hükümlerince elektronik imza ile imzalanmıştır."