T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/642 Esas
KARAR NO:2024/133
DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ:01/10/2023
KARAR TARİHİ:16/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 01/10/2023 tarihli dava dilekçesinde, Keşideci ... tarafından, muhatabının ... A.Ş., lehtarının ... olduğu; 20.000,00-TL (Yirmibin Türk Lirası) tutarlı, 10.12.2023 tarihli, E1-... seri nolu çek keşide edildiğini, söz konusu çek daha sonrasında, ... Tas. Kırt. ve Otom. Tekst. Tic. Ltd. Şti.'ye ciro edildiğini, akabinde de ilgili çek... Tas. Kırt. ve Otom. Tekst. Tic. Ltd. Şti. tarafından, müvekkil ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye cirolandığını, söz konusu çekin, müvekkil şirket tarafından, ... Tas. Kırt. ve Otom. Tekst. Tic. Ltd. Şti.'ye satılan kağıt ürünleri nedeniyle ciro edildiğini, Müvekkil şirket tarafından faturaya ilişkin 156.030,83 TL'lik satış işlemine karşılık olarak; ... Tas. Kırt. ve Otom. Tekst. Tic. Ltd. Şti.'den parçalar halinde çekler alındığını, söz konusu çeklerden birisi de işbu dava konusu çek olduğunu, müvekkil ile... Tas. Kırt. ve Otom. Tekst. Tic. Ltd. Şti. şirket arasında süregelen bir ticari ilişki olması nedeniyle ilgili satış faturalarının da yer aldığını, ilgili cari hesap tablosu uyarınca tespit edilen bakiye borcuna ilişkin olarak... Tas. Kırt. ve Otom. Tekst. Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirket lehine işbu dava konusu çek ciro edilmiş olmakla birlikte; söz konusu müvekkil uhdesinde iken çekin kayıp olduğunu, çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkil açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için; öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında ilan ve benzeri yasal işlemlerin yapılarak nihai olarak da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Çek suretleri, gazete ilanının örnekleri, İto ilan makbuz sureti dosya arasında delil olarak mevcuttur.
GEREKÇE: Dava TTK 757 ve devamı maddeleri gereğince açılmış çekin iptali davasıdır.Türk ticaret Kanunu'nun 818/s maddesi uyarınca poliçeye ait iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek hakkında da uygulanır.
TTK 757. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden elinden çıkan kişinin ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, TTK 762. maddesinde poliçenin getirilmesine ilişkin ilanın 35. maddede yazılı gazete ile üç defa yapılacağı, 764. maddesinde de elden çıkan poliçe verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa poliçenin iptaline karar verileceği belirtilmiştir. Anılan yasa hükmü uyarınca, kambiyo senetlerinin ziyaı nedeniyle iptal davası açma hakkı lehtar veya hamile tanınmış bir haktır. Keşidecinin bu hakkı yoktur. Davacı dava açma hakkının bulunduğunu bildirmiş davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığına ilişkin mahkemece tesbit yapılamadığı gibi, bu yönde üçüncü şahıslarca itiraz ileri sürülmemiştir.
Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, çeklere de uygulanacak olan TTK 757 ve devamı maddelerindeki zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin, 30.10.2017 Tarih, 2016/... Esas ve 2017/... Karar sayılı ilamı).
Davacı vekili dava konusu çekin hamili olduğuna ve rızası dışında elinden çıktığına kanaat uyandıracak çek suretlerini ve zayi olduğuna ilişkin tutanağı (çekin ön ve arka yüzüne ait görüntüleri) dosyaya ibraz etmiştir. Davaya konu çeke ait ilanlar yapılmıştır. TTK md. 761 uyarınca 3 aylık sürenin dolduğu ve bu süre içerisinde çeklerin ibraz edilmediği gibi itiraz edenin de bulunmadığı anlaşılmış, yasal şartlar gerçekleştiğinden davanın kabulü ile dava konusu çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Davanın kabulü ile; ... A.Ş.'ye ait keşidecisi ... keşide tarihi 10/12/2023 olan 20.000,00 TL bedelli E1-... numaralı çekin zayi olması nedeniyle İPTALİNE,
2-Teminatın HMK 392/2. maddesindeki şartlar oluştuğunda davacı tarafa iadesine,
3-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcının peşin alınan 269,85-TL harçtan mahsubu ile bakiye 157,75-TL nispi karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan tüm yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine,
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.16/02/2024
Katip ...
E-imzalıdır.
Hakim ...
E-imzalıdır.