T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/753 Esas
KARAR NO : 2024/757
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/11/2023
KARAR TARİHİ : 04/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle: Dava şartı arabuluculuğa başvurulduğunu, anlaşmaya varılamadığını, ilgili mevzuatta yapılan düzenleme ve bu düzenlemede sonradan yapılan değişiklik göz önüne alındığında davalı-borçlunun aleyhine başlatılan icra dosyasında asıl alacak; geçiş ücreti ile geçiş ücretine ek olarak geçiş ücretinin 10 katı tutarındaki ceza eklenerek belirlenmişse de; bahse konu yasa gereği asıl alacak içinde yer alan geçiş ücretine ek cezanın 4 katına indirildiğini, dolayısıyla da uyuşmazlık konusu takibe konu alacak miktarında yasa gereği azalma meydana geldiğini, dolayısıyla da harca esas değerin yasaya uyarlandığını, müvekkili şirketin ...işletme hakkı sahibi; davalının ise, işletme hakkı müvekkilinde bulunan köprü ve otoyolları kullanmış bulunan gerçek kişi tacir olduğunu, ilgili mevzuatta geçiş ücretinin ve ücret ödenmeksizin yapılan geçişlerde uygulanacak cezanın düzenlendiğini, davalının ... plakalı aracı ile 26.10.2016 ile 28.07.2017 tarihleri arasında ücret ödemeksizin 31 adet ihlalli geçiş gerçekleştirdiğini, buna ilişkin olarak elektronik veri olarak CD/DVD sunulacağını, belirtilen ihlalli geçişlerden ötürü icra takibi başlatıldığını, davalının itirazda bulunduğunu, ücret ödenmeksizin yapılan geçişler nedeniyle davalının müvekkiline borçlu hale geldiğini, mevzuatın bu şekilde düzenlenmiş olması nedeniyle sorumluluktan kurtuluş beyyinesi olarak yalnızca ödeme yapılması ve bunun ispat edilmesi gerektiği olduğunu, somut olayda borcun ödenmediği, bu durumun davalıyı haksız konuma getirmesi nedeniyle ve alacağın likit olması nedeniyle müvekkili lehine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, herhangi bir yetki itirazı olmamasına rağmen yine de yetki bakımından herhangi bir beis bulunmadığının belirtilmesi gerektiğini, müvekkili tarafından işletilen köprü ve otoyolların ücretli geçiş noktasından geçilmesiyle birlikte para karşılığı geçiş hizmeti sağlanan sözleşme kurulduğunu, dava konusunun da ihlalli geçişlerden doğan geçiş ücretleri ile mevzuattan doğan cezanın oluşturduğunu, borcun götürülecek borç olması sebebiyle çok sayıda yargı kararı gereği müvekkilinin yerleşim yerininde yetkili hale geldiğini, borçlunun hesabında yeterli ödeme olduğu ve ihlalli geçiş yapmadığı iddiasının gereği yansıtmadığını, kaldı ki müvekkilinin HGS/OGS sisteminin müşterisi konumu olduğundan paranın çekilip çekilmemesi noktasında müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini, bu hususun müvekkilini bağlamayacağını, ihlalli geçiş ücreti ve tahakkuk ettirilen cezanın kanunen bir zorunluluk olması yani seçimlik hak doğuran bir hüküm olmaması sebebiyle kanunun uygulandığını, icra takibine geçildiğini, ilgili mevzuat gereğince ihlalli geçiş ücreti ve tahakkuk edilen cezadan araç sahibinin sorumlu olduğunu, ayrıca yargı kararlarından da anlaşılacağı üzere ihlalli geçişe ilişkin olarak tahakkuk ettirilen cezalardan dolayı tebligat yapma zorunluluğunun bulunmadığının, bunun kanun ile özel bir alacak olarak düzenlenmesinden kaynaklandığını, davanın kabulü ile ... 5. Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında davalının icra takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına, icra takibinin geçiş ücreti ve gecikme cezası olmak üzere toplam 1.052,25 TL Asıl Alacak ile bu alacağa takip tarihinden önce işlemiş Faiz (95,57 TL) ve KDV (17,20 TL) yönünden takip talebinde gösterilen şartlarla devamına, davalı borçlu tarafından icra takibine haksız bir şekilde itiraz edildiğinden icra takibine konu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere belirlenecek icra inkâr tazminatının davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretini davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesini, talep ve dava etmiştir.
Davalı vekiline usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.
GEREKÇE:
Dava, ihlalli geçiş ceza ücretinin tahsili için yapılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.
...5.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 2.314,95-TL geçiş ücreti ve ceza ücreti, 210,25-TL faiz ve 37,84-TL KDV olmak üzere toplam 2.563,04-TL üzerinden takip başlattığı, davalının hiçbir borcu olmadığından bahisle ödeme emrine süresinde itiraz ettiği, eldeki itirazın iptali davasının yasal bir yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30/5. maddesinde; "...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza genel hükümlere göre tahsil edilir..." hükmü düzenlenmişken 25/05/2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/5/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan "on" ibareleri "dört" şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir.
6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır." düzenlemesi yapılmıştır.
Kanunun 30. maddesinin, 27/03/2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir.
6001 sayılı Kanunun 30/7 maddesinin Anayasa aykırılığı iddiası ile açılan davada, Anayasa Mahkemesi ... tarih, ... E. ... Karar sayılı kararında; "... İşletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem ücret ödemeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olacaktır. Bu durumda, kuralda belirtilen ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi hâlinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme oluşan neticeyi ortadan kaldırılmakta olup ihlalli geçiş eylemini gerçekleştirenler lehine getirilmiş bir düzenlemedir.... kuralda, cezasızlık hâlinin kapsamı, eylemin sonucu olarak öngörülen yaptırımın hangi hâlde uygulanmayacağı, ödemenin hangi süre içinde yapılması gerektiği açık, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiştir. Geçiş ücretinin ödenmesi şekil ve yöntemlerinin tümünün önceden öngörülmesi ve kanun koyucu tarafından tek tek belirlenerek kanun metninde ifade edilmesi oldukça güçtür. Geçiş ücretinin tahsili yöntemlerinin zaman içinde değişip gelişebileceği ve otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerinin tahsili yöntemlerinin benzerlik arz ettiği hususları dikkate alındığında kuralda belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır..." yönünde karar vermiştir. Bu durumda davalının ihlali sebebiyle davacının, davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya HGS veya OGS sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesinin 20/10/2022 Tarih, ... Esas ve... Karar sayılı kararı ve yerleşik uygulamaları)
Davacı şirket tarafından geçiş ücretlerinin ve ceza bedellerinin tahsili noktasında uygulanması gereken yasal düzenleme, yasanın 30. maddesinin 5, 6 ve 7. fıkralarıdır. Zira 3. fıkrada düzenlenen tebliğ hükmünün, maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları yönünden geçerli olduğu açıkça düzenlenmiş olup, idari para cezalarının ise Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel veya trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde jandarma personeli tarafından verileceği belirtilmiştir.
Davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri ve cezalar ise bu kapsamda olmadığından, yasal düzenleme ile tebliğ zorunluluğunun olmadığı ve geçiş tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde ödenmesi gerektiği açıktır. Ancak bu hükmün uygulanabilmesi için ihlalli geçişin, geçiş anında muhataba bildirilmesi gerekmektedir.
Davacı tarafından ihlalli geçiş esnasında bu bildirimlerin basılarak davalıya ait araç sürücülerine teslim edildiğinin ispatlanması gerekmektedir. OGS cihazı/ HGS etiketi bulunduğu sabit olan davalı araçlarının, gişelerden geçiş yaptığı esnada geçiş ücretlerinin bakiye olmaması yada başka bir nedenle tahsil edilemediğinin, nakit/kart ile ödeme yapılmadığının ve ödeme yapmaksızın geçiş yapılması sebebiyle 15 gün içerisinde cezasız ödeme yapma imkanına sahip olduklarının, davalı tarafça bilindiği ancak ödeme yapılmadığı yönündeki davacı iddiası ile geçiş ücretleri ve cezaların muaccel olduğu tarihin bu şekilde belirlenmesi mümkündür. Yine geçiş anında tahsilat yapılmamış ise bu durumun bankadan mı yoksa davacının kullandığı HGS/OGS sisteminden mi kaynaklandığı, bakiyenin belli bir limit altına düşmesi halinde otomatik yükleme yapılıp yapılmadığı, geçiş anında bakiye yetersiz kalırsa sonradan yapılan yükleme ile geçişten itibaren 15 gün içerisinde tahsilat yapılıp yapılmadığı/tahsilatın mümkün olup olmadığı, sonradan yükleme yapılmış ise geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin sebebinin ne olduğunun da belirlenmesi gerekmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45.Hukuk Dairesinin 14/09/2022 Tarih, ... Esas ve... Karar sayılı kararı ve yerleşik uygulamaları)
Uyuşmazlık kapsamında hazırlanan ve hükme esas alınan 10/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda;
Dosya ve icra dosyası üzerinden yapılan inceleme neticesinde, Davalının 26/10/2016 - 28/07/2017 tarihleri arasında davacı tarafından işletilmekte olan köprü ve bağlantı yollarından 31 kez ihlalli geçiş yaptığı, Davalının davaya cevap vermediği, dosyada yapılan ödemeye rastlanmadığı, Geçişlerde red nedenlerinin, ödeme talimatı bulunmaması/OGS'de tanımlı olmayan plaka, banka tarafi timeout oldu/ OGS'de tanımlı olmayan plaka, ürün bakiyesi yetersiz, ürün kara listede şeklinde olduğu, Dosyaya davacı tarafından sunulan CD içinde bulunan ... plakalı araca ait kamera görüntülerindeki işlem numaraları ile ödeme durumu listesindeki igb-işlem numaraları ile ... 14.İcra Dairesinin ... Esas takip dosyasındaki takibe dayanak araç plakası ve IGB numaralarının birbirini doğruladığı, Dosyada davalıya gönderilen ihtarname/tebligata rastlanmadığı, Davacının takipte ihlalli 31 adet geçiş için 2.314,95 TL asıl alacak talebinin olduğu, bunun geçiş bedelleri ile 10 kat cezaya ait olduğu, ancak davacının dava dilekçesinde, “ İcra takibinden sonra 7144 sayılı kanunun 18.maddesi ile 6001 sayılık kanunun 30.maddesinde değişiklik yapılarak uygulanan ceza katsayısı ondan dörde düşürüldüğü, bu yönüyle icra takibine konu edilen geçiş ücretlerinin dört katını aşan ceza bedellerinin davanın konusu olmadığı” m belitti; Davacının davalıdan ihlalli geçişler için, CD içinde bulunan ödeme durumu listesine göre 1.056,50 TL (listede 1.052,25 TL gözükse de aradaki farkın bilgisayardaki rakam yuvarlamalarından olabileceği varsayılmıştır) talep edebileceği, faiz ve kdv yönünden takdirinin sayın Mahkemeye ait olduğu bildirilmiş, dosya faiz ve KDV yönünden ek rapor alınması için bilirkişiye tevdi edilmiş bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 25/09/2024 tarihli ek raporda 360 gün hesabına göre davacının 1.052,25 TL asıl alacağa takip tarihinden önce işlemiş 98,51 TL faiz ile faizin 9618 kdv'si olan 17,73 TL talep edebileceği, 365 gün hesabına göre davacının 1.052,25 TL asıl alacağa takip tarihinden önce işlemiş 96,31 TL faiz ile faizin 9618 kdv'si olan 17,34 TL talep edebileceği, Davacının takipte ve davada 1.052,25 TL asıl alacağa takip tarihinden önce işlemiş 95,57 TL faiz ve 9618 kdv'si 17.20 TL talep ettiğine dair rapor sunmuştur.
Davacı taraf icra takibinde asıl alacak miktarı olarak 2314,95-TL'lik takip açmışken davada 1052,25-TL asıl alacak 95,57-TL faiz ve 17,20-TL faizin KDV'si olmak üzere 1.165,02-TL üzerinden takibin iptalini talep etmiştir. Taleple bağlılık ilkesi gereğince talebinden fazlası verilemeyeceğinden ve bilirkişi raporu ile de davalının üzerine kayıtlı aracın davacının işletmiş olduğu otoyoldan geçmiş olduğu tespit edildiğinden davacının alacağının sabit olduğu anlaşıldığından, rapor usul ve yasaya uygun Mahkememiz denetimine elverişli olduğu anlaşılmakla mahkememizce hükme esas alınmış ve davanın kabulü ile, davalının ... 5. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının kısmen iptaline, takibin 1.052,25TL asıl alacak 95,57 TL işlemiş faiz ve 17,20-TL KDV olmak üzere 1.165,02-TL üzerinden devamına, asıl alacak 1.052,25TL'ye takip tarihinden itibaren ticari avans faizi uygulanmasına, asıl alacak likit olduğundan asıl alacağın %20 oranındaki 210,45 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
7036 sayılı Yasa ile getirilen zorunlu arabuluculuk müessesi gereği aynı yasanın 3/14, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Bakanlık bütçesinden ödenen arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden sayılır. Bu nedenle zorunlu arabuluculuk ücretinin devlet tarafından ödenen kısmının davada haksız çıkan taraftan re'sen alınmasına karar verilmesi gerekli olup, Devlet bütçesinden karşılanan zorunlu arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verilmesi sebebiyle davalı taraftan tahsiline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile, Davalının ... 5. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının KISMEN İPTALİNE, takibin 1.052,25 TL asıl alacak, 95,57 TL işlemiş faiz ve 17,20 TL KDV olmak üzere 1.165,02 TL üzerinden devamına, asıl alacak 1.052,25 TL'ye takip tarihinden itibaren ticari faiz uygulanmasına, %20 oranındaki 210,45 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85-TL harcın ve icra takip dosyasında alınan peşin harç olan 12,82-TL'nin mahsubu ile bakiye 144,93-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 269,85-TL başvurma harcının 269,85-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından belgelendirilen bir yargılama masrafı olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yapılan; posta, tebligat, müzekkere ve bilirkişi ücretlerinden oluşan toplam 3.367,25-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca takdiren 1.165,02-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
7-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00-TL bedelinin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
8-Bakiye gider avansının HMK 333 maddesi uyarınca yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda HMK 341 maddesi uyarınca miktar itibari ile KESİN olmak üzere karar verildi.04/12/2024
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır